Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260907.3N.7 (2026-09-07)
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
7 SEPTEMBER 2026
C.25.0334.N/1
Hof van Cassatie van België
Arrest
Nr. C.25.0334.N
W. V. D. B.,
eiser,
vertegenwoordigd door mr. Patricia Vanlersberghe, advocaat bij het Hof van
Cassatie, met kantoor te 1000 Brussel, Koloniënstraat 11, waar de eiser
woonplaats kiest,
tegen
LAURIUS bv, met zetel te 2000 Antwerpen, Oudeleeuwenrui 19, ingeschreven
bij de KBO onder het nummer 0880.655.773,
verweerster,
vertegenwoordigd door mr. Johan Verbist, advocaat bij het Hof van Cassatie, met
kantoor te 2000 Antwerpen, Amerikalei 187/302, waar de verweerster woonplaats
kiest.
C.25.0334.N/2
7 SEPTEMBER 2026
I.
RECHTSPLEGING VOOR HET HOF
Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen
van 2 april 2025.
De zaak is bij beschikking van de eerste voorzitter van 15 juni 2026 verwezen
naar de derde kamer.
Advocaat-generaal Henri Vanderlinden heeft op 19 juni 2026 een schriftelijke
conclusie neergelegd.
Raadsheer Ilse Couwenberg heeft verslag uitgebracht.
Advocaat-generaal Henri Vanderlinden heeft geconcludeerd.
II.
CASSATIEMIDDEL
De eiser voert in zijn verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, een middel aan.
III.
BESLISSING VAN HET HOF
Beoordeling
Eerste onderdeel
Eerste subonderdeel
1.
Wat eisers vordering betreft met betrekking tot het verwerken van het
vonnis van 28 december 2022, hierna uitsluitingsvonnis genoemd, als
overtuigingsstuk in gerechtelijke procedures, stellen de appelrechters vast en
oordelen zij dat:
- de vordering van de eiser die betrekking heeft op de verwerking van het
uitsluitingsvonnis
als
overtuigingsstuk
in
elke
mogelijke
procedure
procesrechtsmisbruik inhoudt;
- in dit geval het procesrecht van de eiser als fundamenteel recht en de
fundamentele rechten van de verweerster, en indirect haar cliënteel, allen
7 SEPTEMBER 2026
C.25.0334.N/3
onderdelen van de waarborg van een eerlijk proces en eerbied van de
rechtstaat, tegen elkaar moeten worden afgewogen;
- bij het afwegen van deze grondrechten in het kader van de beoordeling van
procesrechtsmisbruik, rekening moet worden gehouden met de concrete
vorderingen die worden gesteld;
- de eiser als dusdanig als het ware een absoluut procedureel censuurverbod
vordert;
- een dergelijke algemene vordering een disproportionele en te verstrekkende, of
ook onredelijke en onbillijke, vordering betreft die procesrechtsmisbruik
inhoudt;
- de door de eiser ingeleide procedure leidt tot een disproportioneel onevenwicht
tussen het procesrecht van de eiser ten opzichte van de fundamentele
grondrechten van de verweerster, en indirect maar ermee verweven, haar
cliënteel;
- met andere woorden, de eiser zijn vorderingsrecht als onderdeel van zijn
procesrecht niet op een passende wijze uitoefent met het effectief doel om zijn
rechten die voortspruiten uit de relevante regelgeving af te dwingen, maar
uitoefent om de verweerster disproportioneel te beperken in de uitoefening van
haar beroep en, indirect, het recht op een eerlijk proces van haar cliënteel.
Wat eisers vordering betreft met betrekking tot het verwerken van het
uitsluitingsvonnis door de overdracht aan een derde buiten een gerechtelijke
procedure, stellen de appelrechters vast en oordelen zij dat:
- het inroepen door de eiser van het recht op bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens in de specifieke
omstandigheden van het geval, dient te worden beschouwd als een misbruik
van recht;
- de eiser het inroepen van zijn recht, met name het recht op bescherming van
natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens,
afwendt van zijn doel en als dusdanig rechtsmisbruik pleegt;
- het doel dat de eiser nastreeft immers allerminst zijn effectieve bescherming is
in verband met de verwerking van zijn persoonsgegevens, maar dient te
7 SEPTEMBER 2026
C.25.0334.N/4
worden gekaderd in de procedurele oorlog die woedt tussen de eiser en de
cliënt van de verweerster;
- een veruitwendiging hiervan deze vordering betreft die de eiser instelde jegens
de verweerster goed wetende dat in het concrete geval waarin hij wijst op een
inbreuk op de relevante wetgeving, de derde, zélfs indien het uitsluitingsvonnis
in gepseudonimiseerde vorm was meegedeeld, uiteraard op de hoogte was dat
dit vonnis en de erin weergegeven passages betrekking hadden op handelingen
van de eiser.
Anders dan waarvan het subonderdeel uitgaat, oordelen de appelrechters bij
het verwerpen van de stakingsvordering van de eiser niet dat de verweerster niet is
gehouden door de regelgeving inzake de verwerking van persoonsgegevens bij de
verdediging van de belangen van haar cliënten binnen en buiten de rechtbank.
Het subonderdeel berust op een onjuiste lezing van het arrest en mist feitelijke
grondslag.
Tweede subonderdeel
3.
In zoverre het subonderdeel aanvoert dat de appelrechters het inroepen door
de eiser van zijn recht op bescherming inzake de verwerking van
persoonsgegevens buiten het kader van een gerechtelijke procedure als
rechtsmisbruik bestempelen op basis van het recht van de cliënten van de
verweerster op een eerlijk proces, berust het op een onjuiste lezing van het arrest
en mist het feitelijke grondslag.
4.
Een uit een Uniebepaling voortvloeiend recht, waaronder een recht
gewaarborgd door de Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en
de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in
verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer
van die gegevens en tot intrekking van richtlijn 95/46/EG, kan worden
onderworpen aan het nationaalrechtelijk verbod van rechtsmisbruik, mits de
strekking van deze bepaling niet wordt gewijzigd en de daardoor nagestreefde
doelstellingen niet in het gevaar worden gebracht.
C.25.0334.N/5
7 SEPTEMBER 2026
De uitoefening van procesrechten is niet onbeperkt, maar vindt zijn grenzen
in het verbod op rechtsmisbruik. De uitoefening is abusief wanneer zij plaatsvindt
zonder redelijk belang, zij aan de andere partij een onevenredig nadeel berokkent
of, in het algemeen, zij kennelijk de perken te buiten gaat van de uitoefening van
dat recht door een normaal zorgvuldige procespartij waardoor de goede
procesorde in het gedrang komt. Bij deze beoordeling moet de rechter rekening
houden met alle omstandigheden van de zaak.
6.
De appelrechters stellen op niet-bekritiseerde wijze vast dat:
verweerster
bij
de
betwiste
verwerkingen
van
het
betrokken
uitsluitingsvonnis niet in persoonlijke naam optrad, maar wel als lasthebber
van haar cliënten;
- het gebruik dat de verweerster maakte van het betrokken uitsluitingsvonnis als
overtuigingsstuk kadert in haar mandaat ad litem.
De appelrechters die in die omstandigheden het procesrecht van de eiser
afwegen tegen enerzijds de vrijheid van de verweerster om de rechten van haar
cliënten te verdedigen en anderzijds het recht op een eerlijk proces van de cliënten
van de verweerster, verantwoorden hun beslissing naar recht.
In zoverre kan het subonderdeel niet worden aangenomen.
Derde subonderdeel
8.
In
zoverre
het
subonderdeel
aanvoert
dat
de
appelrechters
de
stakingsvordering van de eiser, in zoverre de vordering de aanwending van het
uitsluitingsvonnis als overtuigingsstuk in gerechtelijke procedures betreft, als
procesrechtsmisbruik bestempelen omdat de derde aan wie dit vonnis werd
meegedeeld sowieso kennis had van de identiteit van de eiser of in de
mogelijkheid was om hem te identificeren, berust het op een onjuiste lezing van
het arrest en mist het feitelijke grondslag.
9.
Rechtsmisbruik bestaat in de uitoefening van een recht op een wijze die
kennelijk de grenzen te buiten gaat van de uitoefening van dat recht door een
bedachtzaam en voorzichtig persoon. Een dergelijk misbruik kan ook bestaan in
C.25.0334.N/6
7 SEPTEMBER 2026
de aanwending van rechtsregels of rechtsinstellingen in strijd met het doel
waarvoor deze zijn ingesteld.
10.
Wat eisers vordering met betrekking tot de verwerking van het
uitsluitingsvonnis door de overdracht ervan aan een derde buiten een gerechtelijke
procedure om betreft, oordelen de appelrechters op basis van meerdere feitelijke
gegevens dat “[de eiser] het inroepen van zijn recht (i.e. het recht op bescherming
van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens)
afwendt van zijn doel en als dusdanig rechtsmisbruik pleegt”. Daarbij oordelen de
appelrechters dat elk van de ingeroepen omstandigheden op zich niet wijst op een
misbruik van recht, doch dat deze cumulatief in overweging dienen te worden
genomen.
De appelrechters die vervolgens verwijzen naar de procedurele oorlog die woedt
tussen de eiser en de aan hem verbonden vennootschappen enerzijds en de cliënt
van de verweerster en de aan hem verbonden vennootschappen anderzijds en die
in
dat
kader
vermelden
dat,
zelfs
indien
het
uitsluitingsvonnis
in
gepseudonimiseerde vorm zou zijn overgemaakt, de derde op de hoogte was dat
dit vonnis betrekking had op handelingen van de eiser, gelet op diens eerdere
contractuele relaties met de aan de eiser verbonden vennootschappen, het
semipublieke karakter van de bedoelde persoonsgegevens en de uitvoerige
vermelding van het uitsluitingsvonnis in de media, verantwoorden hun beslissing
naar recht.
In zoverre kan het subonderdeel niet worden aangenomen.
Tweede onderdeel
11.
Krachtens artikel 1.10, derde lid, Burgerlijk Wetboek bestaat de sanctie voor
rechtsmisbruik in de matiging van het recht tot zijn normale rechtsuitoefening,
onverminderd het herstel van de schade die het misbruik heeft berokkend.
De matiging van het recht tot zijn normale uitoefening kan zover gaan dat de
rechter, gelet op de omstandigheden van de zaak, aan de houder van het recht de
mogelijkheid ontzegt om zich erop te beroepen.
7 SEPTEMBER 2026
C.25.0334.N/7
De appelrechters die de vorderingen van de eiser afwijzen als ongegrond op
grond van (proces)rechtsmisbruik, matigen het recht van de eiser om de inbreuken
op de regelgeving inzake de verwerking van zijn persoonlijke gegevens te doen
vaststellen en de staking ervan te doen bevelen, tot zijn normale rechtsuitoefening.
Zij verklaren de eiser daarbij niet de facto vervallen van dit recht en
verantwoorden hun beslissing naar recht.
Het onderdeel kan niet worden aangenomen.
Dictum
Het Hof,
Verwerpt het cassatieberoep.
Veroordeelt de eiser tot de kosten.
Bepaalt de kosten voor de eiser op 774,67 euro en op de som van 650 euro
rolrecht verschuldigd aan de Belgische Staat.
Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, derde kamer,
samengesteld uit sectievoorzitter Bart Wylleman, als voorzitter, en de raadsheren
Ilse Couwenberg, Sven Mosselmans, Bruno Lietaert en Eva Van Hoorde, en in
openbare rechtszitting van 7 september 2026 uitgesproken door sectievoorzitter
Bart Wylleman, in aanwezigheid van advocaat-generaal Henri Vanderlinden, met
bijstand van griffier Sofie Cammaert.
S. Cammaert
E. Van Hoorde
B. Lietaert
7 SEPTEMBER 2026
S. Mosselmans
I. Couwenberg
C.25.0334.N/8
B. Wylleman
VERZOEKSCHRIFT/1
VOORZIENING IN CASSATIE
VOOR:
W. V. d. B.,
Eiser tot cassatie, bijgestaan en vertegenwoordigd door
mr. Patricia Vanlersberghe, ondergetekende advocaat bij
het Hof van Cassatie, kantoor houdende te 1000 Brussel,
Koloniënstraat 11, bij wie keuze van woonplaats wordt
gedaan,
TEGEN:
De besloten vennootschap Laurius, met zetel te 2000
Antwerpen,
Oudeleeuwenrui
19,
met
ondernemingsnummer 0880.655.773,
Verweerster in cassatie,
Aan de Heer Eerste Voorzitter, de Heer Voorzitter, de Dames en
Heren Raadsheren, leden van het Hof van Cassatie,
Hooggeachte Dames en Heren,
Eiser tot cassatie heeft de eer het arrest, gewezen op 2 april 2025
door de kamer B8M, burgerlijke zaken, van het Hof van beroep
Antwerpen (AR: 2024/AR/658), aan het toezicht van Uw Hof te
onderwerpen.
FEITEN EN PROCEDUREVOORGAANDEN
VERZOEKSCHRIFT/2
Het geschil voorgelegd aan de feitenrechter betreft de
aanwending door de bv Laurius in haar hoedanigheid van advocaat
van R. en van de aan hem gelieerde vennootschappen van het
integrale vonnis van 28 december 2022 van de Voorzitter van de
Ondernemingsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, zetelend
zoals in kort geding, in het bestreden arrest Uitsluitingsvonnis
genoemd, met betrekking tot de aandelen in de nv Wecandance, in
niet gepseudonimiseerde vorm. Verweerster heeft het bewuste vonnis
overgemaakt aan een derde, de nv Transport J., en als overtuigingsstuk
neergelegd
in
vier
gerechtelijke
procedures
bij
verschillende
rechtbanken.
Eiser is van oordeel dat dit een onrechtmatige verwerking van
zijn persoonsgegevens inhoudt.
Op 16 mei 2023 legde hij bij de Nederlandstalige Rechtbank van
eerste aanleg Brussel een verzoekschrift neer op grond van artikel 209
van de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van
natuurlijke
personen
met
betrekking
tot
de
verwerking
van
persoonsgegevens.
De Voorzitter verklaarde zich in zijn beschikking van 31 oktober
2023 territoriaal onbevoegd en verwees de zaak naar de Rechtbank van
eerste aanleg Antwerpen, afdeling Antwerpen.
Bij vonnis van 7 maart 2024 verklaarde de Voorzitter van de
Rechtbank van eerste aanleg Antwerpen, zetelend zoals in kort geding,
de
hoofdeis
toelaatbaar
en
in
beperkte
mate
gegrond.
De
tegenvordering werd toelaatbaar verklaard en in volgende mate
gegrond verklaard. De Voorzitter stelde vast dat het versturen door
verweerster van een kopie van het Uitsluitingsvonnis aan de nv
Transport J. een inbreuk uitmaakt op de wettelijke en reglementaire
VERZOEKSCHRIFT/3
bepalingen betreffende de bescherming van natuurlijke personen in
verband met de verwerking van persoonlijke gegevens van eiser, in
het
bijzonder
de
artikelen
5
en
6
van
de
AVG.
De
rechtsplegingsvergoedingen werden gecompenseerd en de overige
gerechtskosten werden toegewezen aan de partij die ze had gemaakt.
Eiser stelde tegen dit vonnis hoger beroep in. Verweerster stelde
incidenteel beroep in.
Bij het arrest van 2 april 2025 oordeelt het Hof van beroep te
Antwerpen dat het geen rechtsmacht heeft om kennis te nemen van
de vorderingen die hun rechtsgrond vinden in een vermeende inbreuk
op het recht op privéleven en wijst deze vorderingen af als
onontvankelijk,
verklaart
het
hoger
beroep
toelaatbaar
doch
ongegrond, verklaart het incidenteel beroep toelaatbaar en gegrond,
hervormt de bestreden beslissing, wijst de oorspronkelijk ingestelde
stakingsvordering af als ongegrond en dit, enerzijds, op grond van
procesrechtsmisbruik
met
betrekking
tot
de
inbreuks-
en
stakingsvordering die betrekking heeft op het gebruik van het
Uitsluitingsvonnis (verwerking) als overtuigingsstuk in gerechtelijke
procedures,
en,
anderzijds,
op
grond
van
rechtsmisbruik
met
betrekking tot de inbreuks- en stakingsvordering die betrekking heeft
op het gebruik van het Uitsluitingsvonnis (verwerking) meegedeeld
aan de nv Transport J., en veroordeelt eiser tot de betaling van de
kosten van het geding.
Tegen dat arrest meent eiser volgend middel tot cassatie te
kunnen aanvoeren.
ENIG MIDDEL TOT CASSATIE
Geschonden bepalingen
VERZOEKSCHRIFT/4
-artikelen 8 en 52.1 van het Handvest van de Grondrechten van de
Europese Unie, afgekondigd door het Europees Parlement, de Raad en
de Commissie op 7 december 2000, zoals aangepast op 12 december
2007 te Straatsburg,
-artikel 6.1, eerste lid van het Verdrag betreffende de Europese Unie,
ondertekend te Maastricht op 7 februari 1992, goedgekeurd door de
wet van 26 november 1992, gewijzigd door het Verdrag van Lissabon
van 13 december 2007 tot wijziging van het Verdrag betreffende de
Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap, goedgekeurd door de wet van 19 juni 2008,
-artikel 16 van het Verdrag van 25 maart 1957 betreffende de werking
van de Europese Unie, zoals gewijzigd bij het Verdrag tot wijziging
van het verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot
oprichting van de Europese Gemeenschapen, gedaan te Lissabon op 13
december 2007, goedgekeurd door de wet van 19 juni 2008,
-artikelen 1.1, 1.2, 2, 4, 1), 2), 5), 7), 8), 9), 10) en 11), 5, 6 en 23 van de
Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad
van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en
betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van
Richtlijn 95/46/EG (Algemene Verordening Gegevensbescherming),
-artikel 6.1 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden, gedaan te Rome op 4
november 1950 en bekrachtigd bij wet van 13 mei 1955,
-artikelen 2, eerste lid, 6, 209, 216 en 219 van de wet van 30 juli 2018
betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking
tot de verwerking van persoonsgegevens
-artikelen 17, 18, 23 tot 28, 429, 440, 444, 452, 780bis, 782 en 782bis van
het Gerechtelijk Wetboek,
-artikel 1.10 van het Burgerlijk Wetboek,
-artikelen 1382 en 1383 van het oud Burgerlijk Wetboek
Aangevochten beslissing
VERZOEKSCHRIFT/5
Bij het bestreden arrest van 2 april 2025 verklaart het Hof van
beroep eisers hoger beroep ongegrond en het incidenteel beroep
toelaatbaar en gegrond, hervormt de bestreden beslissing, die
vaststelde dat het versturen door verweerster van een kopie van het
Uitsluitingsvonnis aan de nv Transport J. een inbreuk uitmaakt op de
wettelijke en reglementaire bepalingen betreffende de bescherming
van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonlijke gegevens van eiser, in het bijzonder de artikelen 5 en 6
van de AVG, en de rechtsplegingsvergoedingen compenseerde, wijst
de oorspronkelijk ingestelde stakingsvordering af als ongegrond en dit
enerzijds op grond van procesrechtsmisbruik met betrekking tot de
inbreuks- en stakingsvordering die betrekking heeft op het gebruik
van het Uitsluitingsvonnis (verwerking) als overtuigingsstuk in
gerechtelijke procedures en anderzijds op grond van rechtsmisbruik
met betrekking tot de inbreuks- en stakingsvordering die betrekking
heeft op het gebruik van het Uitsluitingsvonnis (verwerking)
meegedeeld aan de nv Transport J., en veroordeelt eiser tot de betaling
van de kosten van het geding, zulks op grond van overwegingen
uiteengezet op de pagina’s 7 tot en met 13, welke geacht moeten
worden alhier te zijn overgenomen, en inzonderheid op grond van
volgende overwegingen:
“VI.B. Het gebruik (door (verweerster)) van het Uitsluitingsvonnis als
overtuigingsstuk in gerechtelijke procedures
15. Het hof oordeelt dat de procedure die (eiser) heeft ingeleid waar de
vorderingen betrekking hebben op de verwerking van het Uitsluitingsvonnis
als overtuigingsstuk (in elke mogelijke procedure) procesrechtsmisbruik
inhoudt en wijst deze vorderingen af als ongegrond. Het hoger beroep wordt
afgewezen als ongegrond en de bestreden beslissing wordt (zij het op grond
van andere motieven) bevestigd. Het hof motiveert als volgt:
16. Het recht om in rechte op te treden (procesrecht) betreft, conform artikel
6 EVRM en artikel 14 (1) BUPO, een fundamenteel recht. Het recht dient als
fundamenteel te worden beschouwd aangezien het een veruitwendiging
betreft van de eerbied voor de rechtstaat (artikel 2 VEU). Elke rechtstaat
dient er dan ook zorg voor te dragen dat een titularis van een recht (in casu
VERZOEKSCHRIFT/6
(eiser)) dit recht (in casu zijn recht op bescherming van natuurlijke personen
in verband met de verwerking van persoonsgegevens) in rechte kan
afdwingen.
(…)
18. Het procesrecht kan dan ook (proportioneel) ingeperkt worden en dit
indien o.a. het uitoefenen van dit procesrecht andere fundamentele
(grond)rechten, die eveneens strekken tot eerbiediging van de rechtsstaat,
ernstig en disproportioneel (of ook onredelijk en onbillijk) in gevaar brengt.
De fundamentele (grond)rechten die worden aangetast door de uitoefening
van het procesrecht door (eiser) betreft enerzijds de vrijheid van een
advocaat om de rechten van zijn cliënten te verdedigen en anderzijds (zij het
indirect doch ermee verweven) het recht op een eerlijk proces in hoofde van
de cliënten van (verweerster). Deze fundamentele (grond)rechten strekken
evenzeer tot waarborging van een eerlijk proces en als dusdanig tot de
eerbiediging van de rechtsstaat.
19. In het kader van de waarborging van het recht op een eerlijk proces,
neemt de advocaat een centrale rol in. Deze dient zonder enige beperking in
de mogelijkheid te worden gesteld de rechten van zijn cliënt te verdedigen
(EHRM, 13 november 2003, Elci et al. v. Turkije, r.o. 669). Deze vrijheid van
de advocaat in de verdediging van de belangen van zijn cliënt wordt
eveneens verankerd in de nationale regelgeving (cf. artikel 444 Ger. W. en
artikel 452 Ger. W.).
20. In onderhavig geval dienen dan ook het procesrecht in hoofde van (eiser)
(als fundamenteel recht) en de hierboven vermelde fundamentele rechten in
hoofde van de advocaat (verweerster) en indirect diens cliënteel, allen
onderdelen van de waarborg van een eerlijk proces en eerbied van de
rechtstaat, tegen elkaar te worden afgewogen. Bij het afwegen van deze
grondrechten in het kader van de beoordeling van procesrechtsmisbruik,
dient rekening te worden gehouden met de concrete vorderingen die worden
gesteld.
21. Zoals hierboven aangegeven vordert (eiser) het verbod op het gebruik
van het Uitsluitingsvonnis als overtuigingsstuk in elke gerechtelijke
procedure. In de vordering wordt abstractie gemaakt van enige
omstandigheden van het geval die een invloed zouden kunnen hebben op de
al dan niet rechtmatige verwerking van het Uitsluitingsvonnis als
VERZOEKSCHRIFT/7
overtuigingsstuk. Als dusdanig wordt als het ware een absoluut procedureel
censuurverbod gevorderd.
22. Het hof oordeelt dat dergelijke algemene vordering een disproportionele
en te verstrekkende (of ook onredelijke en onbillijke) vordering betreft die
procesrechtsmisbruik inhoudt.
•
Allereest houdt de gestelde vordering een disproportionele aantasting
in van het grondrecht van (verweerster) om de belangen van haar
cliënteel in rechte te behartigen zoals zij dat wenst. Dit houdt op zich
reeds een al te verregaande aantasting in op het recht op een eerlijk
proces.
•
Verder (zij het indirect doch verweven met het hierboven besproken
grondrecht in hoofde van (verweerster)) wordt het recht op een
eerlijk proces eveneens al te zeer aangetast aangezien partijen in een
gerechtelijke procedure de vrijheid moeten hebben om hun rechten
ten volle te kunnen uitoefenen door aan de rechter (die dient te
oordelen over een concreet geschil) alle omstandigheden van het
geval ter kennis te brengen. Een vordering die ertoe strekt om
alvorens een rechter in de mogelijkheid wordt gesteld te kunnen
overgaan tot een concrete beoordeling op basis van alle
omstandigheden
van
het
geval
(eventueel
m.i.v.
het
Uitsluitingsvonnis), houdt een disproportionele inperking in op een
eerlijk proces in hoofde van het cliënteel van (verweerster) aangezien
de gevatte rechter niet in de mogelijkheid wordt gesteld om over alle
mogelijke relevante gegevens te beschikken die het hem mogelijk
maken om tot een volwaardige en rechtvaardige beoordeling te
komen.
De door (eiser) ingeleide procedure (inhoudende de hierboven weergegeven
vordering) leidt als dusdanig tot een disproportioneel onevenwicht tussen het
procesrecht in hoofde van (eiser) t.o.v. de fundamentele (grond)rechten van
(verweerster) (en indirect doch ermee verweven) haar cliënteel. Met andere
woorden, (eiser) oefent zijn vorderingsrecht (als onderdeel van zijn
procesrecht) niet op een passende wijze uit met het effectief doel om zijn
rechten die voortspruiten uit de relevante regelgeving af te dwingen, maar
oefent dit uit om een advocatenkantoor (verweerster) disproportioneel te
beperken in de uitoefening van haar beroep en, indirect, het recht op een
eerlijk proces in hoofde van haar cliënteel.
23. Het hof oordeelt dan ook op grond van het bovenstaande dat (eiser) zijn
procesrecht uitoefent met miskenning van het doel van dit recht met als
gevolg dat de rechtspleging niet meer op een ordelijke wijze kan worden
VERZOEKSCHRIFT/8
georganiseerd of, anders gezegd, dat het recht op een eerlijk proces niet
meer kan worden gewaarborgd.
24. Volledigheidshalve wordt aangegeven dat het (eiser) vrij staat om voor
de rechter waar het Uitsluitingsvonnis als overtuigingsstuk wordt
meegedeeld (of zal worden meegedeeld) de wering ervan te vorderen. Deze
rechter kan dan, rekening houdend met de concrete omstandigheden van
het geval, tot een volwaardige beoordeling komen omtrent de al dan niet
wering van het Uitsluitingsvonnis waarbij dergelijke beoordeling in de
afweging van de grondrechten hem mogelijk tot een ander (concreet)
evenwicht doet besluiten in vergelijking met het absoluut verbod dat in
onderhavige procedure wordt benaarstigd.
VI.C. Het gebruik van het Uitsluitingsvonnis als bijlage bij een schrijven aan
J.
25. Bovenstaande motivering gaat niet op voor de vorderingen die
betrekking hebben op de verwerking inhoudende het overmaken van het
Uitsluitingsvonnis aan J. (en de daarop gebaseerde vordering tot het horen
vaststellen van een inbreuk en stakingsvordering). In het kader van deze
verwerking was (en is) geen geschil in rechte hangende zodat de vordering
die (eiser) stelt, betrekking heeft op het recht op bescherming van
natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens
buiten het kader van een gerechtelijke procedure (i.e. bijzonder mandaat) en
de advocaat niet kan terugvallen op dezelfde fundamentele vrijheid die hem
ad litem wordt geboden.
26. Het hof oordeelt echter dat het inroepen van het recht op bescherming
van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens (in toepassing van de Gegevensbeschermingswet en de
AVG) door (eiser), in de specifieke omstandigheden van het geval, dient
beschouwd te worden als een misbruik van recht. Waar zoals hierboven werd
geoordeeld het procesrecht wordt gebruikt op een wijze die niet in
overeenstemming kan worden gebracht met de redelijkheid en billijkheid
(en niet strookt met de proceseconomie), zal het hof hierna motiveren
waarom het oordeelt dat bij het inroepen van het recht wordt afgeweken van
het doel van de geboden bescherming als weergegeven in de
Gegevensbeschermingswet en de AVG. Het incidenteel hoger beroep wordt
dan ook gegrond verklaard. Het hof motiveert als volgt (waarbij wordt
aangegeven dat elke van onderstaande ingeroepen omstandigheden op zich
VERZOEKSCHRIFT/9
niet wijst op een misbruik van recht doch dat deze cumulatief dienen in
overweging te worden genomen):
27. Het komt (eiser) toe als titularis van een subjectief recht (in casu zijn
recht op bescherming van natuurlijke personen in verband met de
verwerking
van
persoonsgegevens
in
het
licht
van
de
Gegevensbeschermingswet en de AVG) toe om te bepalen of hij dit recht
wenst uit te oefenen. Het verbod op rechtsmisbruik stelt echter een grens
aan deze principiële vrijheid. De grens (of de toetsingsnorm) werd door het
Hof van cassatie geformuleerd in zijn arrest van 10 september 1971 (Cass. 10
september 1971, Arr.Cass. 1972, 31, Pas. 1972, I, 28). (Eiser) mag zijn recht in
toepassing van dit arrest niet uitoefenen op “een wijze die kennelijk de
grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening daarvan door een
bedachtzaam en voorzichtig persoon”. Het hof dient dan ook te beoordelen,
rekening houdend met de omstandigheden van het geval, of (eiser) zijn
recht op bescherming van zijn persoonsgegevens bedachtzaam en
voorzichtig heeft uitgeoefend.
28. Het conflict tussen ATMOSPHERE ARCHITECTS BV (vertegenwoordigd
door (eiser), J. alsmede WECANDANCE en R. (cfr. ingebrekestellingen
verstuurd door de raadslieden van (eiser) op 7 maart 2023) heeft (of had)
betrekking op het eigendomsrecht van containers die worden opgeslagen bij
J.. ATMOSPERE ARCHITECTS BV nam de stelling in dat deze containers
haar toebehoorden. Er werd verder meegedeeld dat niemand zonder
toestemming van (eiser) de containers mocht betreden, inspecteren of
verplaatsen. Zou de NV TRANSPORT J. hieraan afbreuk doen, zou deze zich
vermeend schuldig maken aan diefstal en zou er strafklacht worden
neergelegd. Op 8 maart 2023 richtte de raadsman van J. een schrijven aan R.
waarbij werd benadrukt dat zolang ATMOSPHERE ARCHITECTS BV en
WECANDANCE het probleem niet onderling hadden uitgeklaard deze niet
zouden worden vrijgegeven. Op 8 maart 2023 richtte (verweerster) (als
lasthebber van R. en de BV ROMANCE 1980) een brief aan J. waarbij het
Uitsluitingsvonnis werd toegevoegd en dit met het oog “enerzijds om aan te
tonen dat B. R. enig aandeelhouder en Romance 1980 BV enig bestuurder is
van (WECANDANCE), anderzijds om (J.) toe te laten de situatie en de
aantijgingen van (ATMOSPHERE ARCHITECTS BV) in de juiste context te
plaatsen, gelet op de agressieve druk die (ATMOSPHERE ARCHITECTS BV)
uitoefende op (J.) en (WECANDANCE/ROMAN) op basis van foutieve
informatie”. Zelfs indien (verweerster) het Uitsluitingsvonnis zou
gepseudonimiseerd hebben (en de rechten van (eiser) zou hebben
VERZOEKSCHRIFT/10
gerespecteerd), wordt niet betwist dat J. op de hoogte was dat (eiser) de
(voormalige) “aandeelhouder” was van WECANDANCE (wiens aandelen het
voorwerp betroffen van het Uitsluitingsvonnis). Er bestond immers een
handelsrelatie tussen J. en enerzijds WECANDANCE en anderzijds BV
ATMOSPHERE ARCHITECTS. In elk van deze handelsrelaties was de
identiteit en hoedanigheid van (eiser) bekend en duidelijk voor J.
29. De gegevens die worden beschouwd als persoonsgegevens (voor- en
achternaam)
samen
met
zijn
aandeelhouderschap
in
diverse
vennootschappen, zijn van een “semipublieke” aard in die zin dat via een
eenvoudige omweg (KBO) van de aanduiding van de vennootschap de naam
(voor- en achternaam) van de (voormalig) aandeelhouder van
WECANDANCE achterhaald kan worden. Zoals hierboven aangegeven was
dergelijke omweg in se niet nodig voor de NV TRANSPORT J. aangezien
deze voldoende bekend was met de vermelde persoonsgegevens van (eiser)
als voormalig aandeelhouder van WECANDANCE en als vertegenwoordiger
van de NV ATMOSPHERE ARCHITECTS.
30. Uit de stukken blijkt dat er tussen (eiser) (en de aan hem verbonden
vennootschappen) en R. (en de aan hem verbonden vennootschappen) een
gerechtelijke oorlog woedt dewelke reeds aanleiding heeft gegeven tot 15
gerechtelijke procedures. Deze procedureslag is niet alleen bekend aan J.
maar eveneens aan het publiek, waarbij het hof kennis neemt van het
gegeven dat uitvoerig melding werd gemaakt van Uitsluitingsvonnis in de
media (stuk 23 en 30 van (verweerster)) (waarbij onmiskenbaar melding
werd gemaakt van de identiteit van (eiser), de omstandigheden die hebben
geleid tot het Uitsluitingsvonnis en de zakelijke breuk (en procedure-oorlog)
tussen (eiser) en R.
31. In het kader van het voorafgaande oordeelt het hof dat (eiser) het
inroepen van zijn recht (i.e. het recht op bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegeven) afwendt van
zijn doel en als dusdanig rechtsmisbruik pleegt. Het doel dat (eiser) nastreeft
is immers allerminst de effectieve bescherming van (eiser) in verband met
de verwerking van zijn persoonsgegevens, doch dient gekaderd te worden in
de procedurele oorlog die tussen (eiser) (en de aan hem verbonden
vennootschappen) en Roman (en de aan hem verbonden vennootschappen)
woedt. Een veruitwendiging hiervan betreft inderdaad onderhavige vordering
die (eiser) instelde tegen (verweerster), goed wetende dat in het concrete
geval waar zij wijst op een inbreuk op de relevante wetgeving, J., zélfs indien
VERZOEKSCHRIFT/11
het Uitsluitingsvonnis in gepseudonomiseerde vorm was meegedeeld,
uiteraard op de hoogte was dat het Uitsluitingsvonnis en de erin
weergegeven passages betrekking hadden op handelingen van (eiser).
32. Conform artikel 1.10, derde lid BW kan het hof dit rechtsmisbruik
remediëren. Het remediëren kan in casu vorm gegeven worden door het
herleiden van de abusieve rechtsuitoefening tot de normale uitoefening van
dit recht door een bedachtzaam en voorzichtig persoon geplaatst in dezelfde
omstandigheden. Het matigen kan niet alleen leiden tot het beperken van de
gekozen rechtsuitoefening, maar ook tot het ontzeggen ervan (...). De
matiging heeft tot doel om schadelijke gevolgen van een voorgenomen
abusieve rechtsuitoefening te vermijden en kan in casu vorm worden
gegeven door de ingestelde vorderingen ongegrond te verklaren.
33. Gezien bovenstaande motivering leidend tot de afwijzing van de
vordering als ongegrond wegens misbruik van recht en gezien onvoldoende
bewijs naar recht voorligt van enige andere communicatie aan derden met
in bijlage het Uitsluitingsvonnis, dient het hof niet over te gaan tot een
beoordeling omtrent het al dan niet voldaan zijn aan de
toepassingsvoorwaarden van artikel 6 AVG.”
Grieven
Eerste onderdeel
- Naar luid van artikel 1.10 van het Burgerlijk Wetboek mag
niemand misbruik maken van zijn recht. Wie zijn recht uitoefent op
een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat van de normale
uitoefening van dat recht door een voorzichtig en redelijk persoon in
dezelfde omstandigheden geplaatst, maakt misbruik van zijn recht.
Hetzelfde verbod volgt uit de artikelen 1382 en 1383 van het
oud Burgerlijk Wetboek.
VERZOEKSCHRIFT/12
Meer specifiek met betrekking tot procedures stelt artikel 780bis
van het Gerechtelijk Wetboek dat de partij die de rechtspleging
aanwendt voor kennelijk vertragende of onrechtmatige doeleinden
kan worden veroordeeld tot een geldboete van 15 euro tot 2.500 euro,
onverminderd de schadevergoeding die gevorderd zou worden.
Uit voorgaande bepalingen volgt dat misbruik van recht
veronderstelt dat een persoon zijn recht uitoefent op een wijze die
kennelijk de grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening van
dat recht door een voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde
omstandigheden geplaatst.
Dat is onder meer het geval wanneer het aan een ander
veroorzaakt nadeel buiten verhouding staat tot het voordeel dat de
houder van het recht nastreeft of heeft verkregen.
Het komt aan de verweerder die aanvoert dat de uitoefening
van een bepaald recht getuigt van (proces)rechtsmisbruik toe om aan
te tonen dat die uitoefening op disproportionele wijze een eigen recht
of belang aantast dan wel enkel tot doel heeft om hem te benadelen.
- Te dezen maakte eiser aanspraak op de bescherming van zijn
persoonsgegevens
door
uitoefening
van de
hem wettelijk
ter
beschikking staande rechtsvordering.
Artikel 16.1 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie (VWEU) bepaalt uitdrukkelijk dat eenieder recht heeft
op bescherming van zijn persoonsgegevens.
Zo
ook bepaalt
artikel 8.1
van
het Handvest
van de
Grondrechten van de Europese Unie, gepubliceerd op 26 oktober 2012,
inzake de bescherming van persoonsgegevens dat eenieder recht heeft
op bescherming van zijn persoonsgegevens. Volgens artikel 8.2 moeten
VERZOEKSCHRIFT/13
deze gegevens eerlijk worden verwerkt, voor bepaalde doeleinden en
met toestemming van de betrokkene of op basis van een andere
gerechtvaardigde grondslag waarin de wet voorziet. Eenieder heeft
recht van inzage in de over hem verzamelde gegevens en op
rectificatie daarvan.
Volgens artikel 6.1, eerste lid, van het Verdrag betreffende de
Europese Unie erkent de Unie de rechten, vrijheden en beginselen die
zijn vastgesteld in het Handvest van de grondrechten van de Europese
Unie van 7 december 2000, als aangepast op 12 december 2007 te
Straatsburg, dat dezelfde juridische waarde als de Verdragen heeft.
Blijkens artikel 52.1 van het Handvest van de Grondrechten van
de Europese Unie moeten beperkingen op de uitoefening van de in dit
Handvest erkende rechten en vrijheden bij wet worden gesteld en de
wezenlijke inhoud van die rechten en vrijheden eerbiedigen. Met
inachtneming
van
beperkingen
worden
het
evenredigheidsbeginsel
gesteld,
indien
zij
kunnen
noodzakelijk
slechts
zijn
en
daadwerkelijk beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen
van algemeen belang of aan de eisen van de bescherming van de
rechten en vrijheden van anderen.
Artikel 1.1 van de Verordening (EU) 2016/679 van het Europees
Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming
van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens
en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (Algemene Verordening
Gegevensbescherming) bepaalt dat bij deze verordening regels worden
vastgesteld betreffende de bescherming van natuurlijke personen in
verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het
vrije verkeer van persoonsgegevens.
Naar luid van artikel 1.2 van de Algemene Verordening
Gegevensbescherming beschermt deze verordening de grondrechten
VERZOEKSCHRIFT/14
en de fundamentele vrijheden van natuurlijke personen en met name
hun recht op bescherming van persoonsgegevens.
In overweging 1 van de Preambule bij deze verordening wordt
benadrukt dat de bescherming van natuurlijke personen bij de
verwerking van persoonsgegevens een grondrecht is en wordt erop
gewezen dat krachtens artikel 8, lid 1, van het Handvest van de
grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”) en artikel 16,
lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
(VWEU)
eenieder
recht
heeft
op
bescherming
van
zijn
persoonsgegevens.
De beginselen en regels betreffende de bescherming van
natuurlijke personen bij de verwerking van hun persoonsgegevens
dienen,
ongeacht
hun
nationaliteit
of
verblijfplaats,
in
overeenstemming te zijn met hun grondrechten en fundamentele
vrijheden,
met
name
met
hun
recht
op
bescherming
van
persoonsgegevens (Overweging 2 van de Preambule van de Algemene
Verordening Gegevensbescherming).
Volgens
artikel
2
van
de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming is de verordening van toepassing op de geheel
of gedeeltelijk geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens,
alsmede op de verwerking van persoonsgegevens die in een bestand
zijn opgenomen of die bestemd zijn om daarin te worden opgenomen.
Artikel 4 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming
preciseert wat voor de toepassing van deze verordening wordt onder
meer verstaan onder: 1) “persoonsgegevens”, zijnde alle informatie
over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon (“de
betrokkene”); als identificeerbaar wordt beschouwd een natuurlijke
persoon die direct of indirect kan worden geïdentificeerd, met name
aan
de
hand
van
een
identificator
zoals
een
naam,
een
identificatienummer, locatiegegevens, een online identificator of van
VERZOEKSCHRIFT/15
een of meer elementen die kenmerkend zijn voor de fysieke,
fysiologische, genetische, psychische, economische, culturele of sociale
identiteit van die natuurlijke persoon; 2) “verwerking”, zijnde een
bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot
persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet
uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen,
vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen,
opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van
doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen,
aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van
gegevens;
- “pseudonimisering”,
zijnde
het
verwerken
van
persoonsgegevens op zodanige wijze dat de persoonsgegevens niet
meer aan een specifieke betrokkene kunnen worden gekoppeld zonder
dat er aanvullende gegevens worden gebruikt, mits deze aanvullende
gegevens apart worden bewaard en technische en organisatorische
maatregelen
worden
genomen
om
ervoor
te
zorgen
dat
de
persoonsgegevens niet aan een geïdentificeerde of identificeerbare
natuurlijke
persoon
worden
gekoppeld;
- “verwerkingsverantwoordelijke”, zijnde een natuurlijke persoon of
rechtspersoon, een overheidsinstantie, een dienst of een ander orgaan
die/dat, alleen of samen met anderen, het doel van en de middelen
voor de verwerking van persoonsgegevens vaststelt; wanneer de
doelstellingen van en de middelen voor deze verwerking in het
Unierecht of het lidstatelijke recht worden vastgesteld, kan daarin
worden bepaald wie de verwerkingsverantwoordelijke is of volgens
welke criteria deze wordt aangewezen; 8) “verwerker”, zijnde een
natuurlijke persoon of rechtspersoon, een overheidsinstantie, een
dienst
of
een
ander
orgaan
verwerkingsverantwoordelijke
die/dat
ten
behoeve
persoonsgegevens
van
de
verwerkt;
- “ontvanger”, zijnde een natuurlijke persoon of rechtspersoon, een
overheidsinstantie, een dienst of een ander orgaan, al dan niet een
derde, aan wie/waaraan de persoonsgegevens worden verstrekt;
- “derde”, zijnde een natuurlijke persoon of rechtspersoon, een
overheidsinstantie, een dienst of een ander orgaan, niet zijnde de
betrokkene, noch de verwerkingsverantwoordelijke, noch de verwerker,
noch
de
personen
die
onder
rechtstreeks
gezag
van
de
VERZOEKSCHRIFT/16
verwerkingsverantwoordelijke of de verwerker gemachtigd zijn om de
persoonsgegevens te verwerken; 11) “toestemming” van de betrokkene,
zijnde elke vrije, specifieke, geïnformeerde en ondubbelzinnige
wilsuiting waarmee de betrokkene door middel van een verklaring of
een ondubbelzinnige actieve handeling hem betreffende verwerking
van persoonsgegevens aanvaardt.
Artikel
5.1
van
de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming bepaalt de voorwaarden waaraan de verwerking
van persoonsgegevens moet voldoen, waaronder de principes van
rechtmatigheid, behoorlijkheid en transparantie, van doelbinding,
inhoudende
dat
de
gegevens
voor
welbepaalde,
uitdrukkelijk
omschreven en gerechtvaardigde doeleinden worden verzameld en
vervolgens niet verder op een met die doeleinden onverenigbare wijze
mogen
worden
verwerkt,
van
minimale
gegevensverwerking,
inhoudende dat de gegevens toereikend moeten zijn, ter zake dienend
en beperkt tot wat noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor zij
worden verwerkt, van juistheid, van opslagbeperking, waarmee wordt
bedoeld dat de persoonsgegevens moeten worden bewaard in een
vorm die het mogelijk maakt de betrokkenen niet langer te
identificeren dan voor de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens
worden
verwerkt
noodzakelijk
is,
en
van
integriteit
en
vertrouwelijkheid.
Artikel
5.2
van
de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming bepaalt dat de verwerkingsverantwoordelijke
verantwoordelijk is voor de naleving van lid 1 en deze kan aantonen
(“verantwoordingsplicht”).
Artikel 6 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming
dat de rechtmatigheid van de verwerking betreft, somt in artikel 6.1 de
voorwaarden op waaraan moet zijn voldaan opdat een verwerking
rechtmatig zou zijn.
VERZOEKSCHRIFT/17
Zo
stelt
artikel
6.1
van
de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming:
“De verwerking is alleen rechtmatig indien en voor zover aan ten
minste een van de onderstaande voorwaarden is voldaan:
a) de betrokkene heeft toestemming gegeven voor de verwerking van
zijn persoonsgegevens voor een of meer specifieke doeleinden;
b) de verwerking is noodzakelijk voor de uitvoering van een
overeenkomst waarbij de betrokkene partij is, of om op verzoek van de
betrokkene vóór de sluiting van een overeenkomst maatregelen te
nemen;
c) de verwerking is noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke
verplichting die op de verwerkingsverantwoordelijke rust;
d) de verwerking is noodzakelijk om de vitale belangen van de
betrokkene of van een andere natuurlijke persoon te beschermen;
e) de verwerking is noodzakelijk voor de vervulling van een taak van
algemeen belang of van een taak in het kader van de uitoefening van
het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is
opgedragen;
f) de verwerking is noodzakelijk voor de behartiging van de
gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of
van een derde, behalve wanneer de belangen of de grondrechten en de
fundamentele vrijheden van de betrokkene die tot bescherming van
persoonsgegevens nopen, zwaarder wegen dan die belangen, met name
wanneer de betrokkene een kind is.
De eerste alinea, punt f), geldt niet voor de verwerking door
overheidsinstanties in het kader van de uitoefening van hun taken.”
Blijkens artikel 6.2 van de Verordening kunnen de lidstaten
specifiekere bepalingen handhaven of invoeren ter aanpassing van de
manier waarop de regels van deze verordening met betrekking tot de
verwerking met het oog op de naleving van lid 1, punten c) en e),
worden toegepast; hiertoe kunnen zij een nadere omschrijving geven
van
specifieke
voorschriften
voor
de
verwerking
en
andere
VERZOEKSCHRIFT/18
maatregelen om een rechtmatige en behoorlijke verwerking te
waarborgen, ook voor andere specifieke verwerkingssituaties als
bedoeld in hoofdstuk IX.
Naar luid van artikel 6.3 van de Verordening moet de
rechtsgrond voor de in lid 1, punten c) en e), bedoelde verwerking
worden vastgesteld bij: a) Unierecht; of b) lidstatelijk recht dat op de
verwerkingsverantwoordelijke van toepassing is. Het doel van de
verwerking wordt in die rechtsgrond vastgesteld of is met betrekking
tot de in lid 1, punt e), bedoelde verwerking noodzakelijk voor de
vervulling van een taak van algemeen belang of voor de uitoefening
van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is
verleend. Die rechtsgrond kan specifieke bepalingen bevatten om de
toepassing van de regels van deze verordening aan te passen, met
inbegrip van de algemene voorwaarden inzake de rechtmatigheid van
verwerking door de verwerkingsverantwoordelijke; de types verwerkte
gegevens; de betrokkenen; de entiteiten waaraan en de doeleinden
waarvoor
de
persoonsgegevens
mogen
worden
verstrekt;
de
doelbinding; de opslagperioden; en de verwerkingsactiviteiten en procedures,
waaronder
maatregelen
om
te
zorgen
voor
een
rechtmatige en behoorlijke verwerking, zoals die voor andere
specifieke verwerkingssituaties als bedoeld in hoofdstuk IX. Het
Unierecht of het lidstatelijke recht moet beantwoorden aan een
doelstelling van algemeen belang en moet evenredig zijn met het
nagestreefde gerechtvaardigde doel.
Artikel 6.4 van de Verordening stelt dat, wanneer de verwerking
voor een ander doel dan dat waarvoor de persoonsgegevens zijn
verzameld niet berust op toestemming van de betrokkene of op een
Unierechtelijke bepaling of een lidstaatrechtelijke bepaling die in een
democratische
samenleving
een
noodzakelijke
en
evenredige
maatregel vormt ter waarborging van de in artikel 23, lid 1, bedoelde
doelstellingen, de verwerkingsverantwoordelijke bij de beoordeling
van de vraag of de verwerking voor een ander doel verenigbaar is met
VERZOEKSCHRIFT/19
het doel waarvoor de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld
onder meer rekening houdt met:
a) ieder verband tussen de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens
zijn verzameld, en de doeleinden van de voorgenomen verdere
verwerking;
b) het kader waarin de persoonsgegevens zijn verzameld, met name
wat
de
verhouding
tussen
de
betrokkenen
en
de
verwerkingsverantwoordelijke betreft;
c) de aard van de persoonsgegevens, met name of bijzondere
categorieën van persoonsgegevens worden verwerkt, overeenkomstig
artikel 9, en of persoonsgegevens over strafrechtelijke veroordelingen
en strafbare feiten worden verwerkt, overeenkomstig artikel 10;
d) de mogelijke gevolgen van de voorgenomen verdere verwerking
voor de betrokkenen;
e) het bestaan van passende waarborgen, waaronder eventueel
versleuteling of pseudonimisering.
Artikel
23
van
de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming betreft de beperkingen en stelt met name:
“1. De reikwijdte van de verplichtingen en rechten als bedoeld in de
artikelen 12 tot en met 22 en artikel 34, alsmede artikel 5 voor zover
de bepalingen van dat artikel overeenkomen met de rechten en
verplichtingen als bedoeld in de artikelen 12 tot en met 22, kan door
middel
van
een
Unierechtelijke
of
lidstaatrechtelijke
wetgevingsmaatregel die op de verwerkingsverantwoordelijke of de
verwerker van toepassing is worden beperkt, op voorwaarde dat die
beperking de wezenlijke inhoud van de grondrechten en fundamentele
vrijheden onverlet laat en in een democratische samenleving een
noodzakelijke en evenredige maatregel is ter waarborging van:
a) de nationale veiligheid;
b) landsverdediging;
c) de openbare veiligheid;
VERZOEKSCHRIFT/20
d) de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van
strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, met inbegrip van
de bescherming tegen en de voorkoming van gevaren voor de
openbare veiligheid;
e) andere belangrijke doelstellingen van algemeen belang van de Unie
of van een lidstaat, met name een belangrijk economisch of financieel
belang van de Unie of van een lidstaat, met inbegrip van monetaire,
budgettaire en fiscale aangelegenheden, volksgezondheid en sociale
zekerheid;
f) de bescherming van de onafhankelijkheid van de rechter en
gerechtelijke procedures;
g) de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van
schendingen van de beroepscodes voor gereglementeerde beroepen;
h) een taak op het gebied van toezicht, inspectie of regelgeving die
verband houdt, al is het incidenteel, met de uitoefening van het
openbaar gezag in de in de punten a), tot en met e) en punt g)
bedoelde gevallen;
i) de bescherming van de betrokkene of van de rechten en vrijheden
van anderen;
j) de inning van civielrechtelijke vorderingen.
2. De in lid 1 bedoelde wetgevingsmaatregel bevat met name
specifieke bepalingen met betrekking tot, in voorkomend geval, ten
minste:
a) de doeleinden van de verwerking of van de categorieën van
verwerking,
b) de categorieën van persoonsgegevens,
c) het toepassingsgebied van de ingevoerde beperkingen,
d) de waarborgen ter voorkoming van misbruik of onrechtmatige
toegang of doorgifte,
e) de specificatie van de verwerkingsverantwoordelijke
categorieën van verwerkingsverantwoordelijken,
of
de
VERZOEKSCHRIFT/21
f) de opslagperiodes en de toepasselijke waarborgen, rekening
houdend met de aard, de omvang en de doeleinden van de verwerking
of van de categorieën van verwerking,
g) de risico’s voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen, en
h) het recht van betrokkenen om van de beperking op de hoogte te
worden gesteld, tenzij dit afbreuk kan doen aan het doel van de
beperking.”
Dergelijke beperkingen, die hier niet van toepassing zijn,
kunnen bijgevolg geen afbreuk doen aan de wezenlijke inhoud van de
grondrechten en fundamentele vrijheden van de betrokkene op de
bescherming van zijn persoonsgegevens.
Zo volgt uit de artikelen 782 en 782bis van het Gerechtelijk
Wetboek, zoals ingevoegd in het Gerechtelijk Wetboek bij wet van 16
oktober 2022 tot oprichting van het Centraal register voor de
beslissingen van de rechterlijke orde en betreffende de bekendmaking
van de vonnissen, houdende tijdelijke versoepelingen betreffende de
elektronische
ondertekening
door
leden
of
entiteiten
van
de
rechterlijke orde en tot wijziging van de assisenprocedure betreffende
de wraking van de gezworenen, dat vonnissen en arresten enkel
gepseudonimiseerd worden bekendgemaakt.
Uit het geheel van deze bepalingen volgt dat de persoonlijke
gegevens van een natuurlijke persoon niet op onrechtmatige wijze
mogen worden verwerkt, aangewend en ter kennis gebracht van
derden.
Te dezen stelt het hof van beroep in het bestreden arrest
uitdrukkelijk vast dat partijen in se niet betwisten dat het “voorleggen
van het Uitsluitingsvonnis als bewijsstuk” en het “gebruik ervan in
briefwisseling” “verwerkingen betreffen in de zin van artikel 4(2) van
de Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad
VERZOEKSCHRIFT/22
van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en
betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van
de Richtlijn 95/46/EG. Het stelt eveneens vast dat niet ter discussie
staat dat verweerster als verwerkingsverantwoordelijke in de zin van
artikel 4, 7) van de Algemene Verordening Gegevensbescherming is te
beschouwen.
- Blijkens artikel 2, eerste lid van de wet van 30 juli 2018
betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking
tot de verwerking van persoonsgegevens is deze wet van toepassing op
elke
geheel
of
gedeeltelijk
geautomatiseerde
verwerking
van
persoonsgegevens, alsmede op elke niet-geautomatiseerde verwerking
van persoonsgegevens die in een bestand zijn opgenomen of die
bestemd zijn om daarin te worden opgenomen.
Volgens artikel 6 van voormelde wet geeft titel I aangaande “De
bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de
verwerking
van
persoonsgegeven”,
onverminderd
bijzondere
bepalingen, uitvoering aan de Verordening.
Naar luid van artikel 209, eerste lid van de wet van 30 juli 2018
stelt,
onverminderd
andere
mogelijkheden
tot
rechterlijk,
administratief of buitengerechtelijk beroep, de voorzitter van de
rechtbank van eerste aanleg, zitting houdende zoals in kort geding, het
bestaan vast van een verwerking die een inbreuk uitmaakt op een
wettelijke en reglementaire bepaling betreffende de bescherming van
natuurlijke
personen
in
verband
met
de
verwerking
van
persoonsgegevens en beveelt er de staking van.
Volgens het tweede lid van voormeld artikel neemt de voorzitter
van de rechtbank van eerste aanleg, zitting houdende zoals in kort
geding, kennis van de vorderingen betreffende het door of krachtens
de wet verleende recht om kennis te krijgen van persoonsgegevens,
VERZOEKSCHRIFT/23
alsook van de vorderingen tot rectificatie, tot verwijdering of tot het
verbieden van de aanwending van onjuiste persoonsgegevens of die
gelet op het doel van de verwerking onvolledig of niet ter zake
dienend zijn, dan wel waarvan de registratie de mededeling of de
bewaring verboden is, tegen de verwerking waarvan de betrokkene
zich heeft verzet of die langer bewaard werden dan de toegestane
duur.
Artikel 216 van de wet van 30 juli 2018 stelt voorts dat, volgend
op de in artikel 209 bedoelde vordering de eiser een schadevergoeding
kan vorderen overeenkomstig het contractuele of buitencontractuele
aansprakelijkheidsrecht.
Ten slotte bepaalt artikel 219 dat, onverminderd artikel 210, de
bepalingen van dit hoofdstuk geen beperking inhouden van de
bevoegdheid van de rechtbank van eerste aanleg en van de voorzitter
van de rechtbank van eerste aanleg zetelend in kort geding.
Uit deze bepalingen volgt dat iedere betrokkene beschikt over
het recht om bij de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg,
zetelend zoals in kort geding, een stakingsvordering in te stellen en
met name het bestaan van een verwerking die een inbreuk uitmaakt
op
een
wettelijke
en
reglementaire
bepaling
betreffende
de
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking
van persoonsgegevens te doen vaststellen en de staking ervan te
bevelen.
Deze
vordering
kan
worden
ingesteld
tegen
iedere
verwerkingsverantwoordelijke, die de regels zoals vastgesteld in de
Algemene
Verordening
wetgeving,
niet
Gegevensbescherming
respecteert,
en
derhalve
en
ook
de
nationale
tegen
een
advocatenkantoor, waarvoor blijkens artikelen 6 en 23 van de
Algemene Verordening Gegevensbescherming in deze verordening
geen uitzondering is opgenomen.
VERZOEKSCHRIFT/24
De wet stelt voor de inwilliging van de stakingsvordering geen
andere voorwaarden dan de vaststelling van een inbreuk op een
wettelijke en reglementaire bepaling betreffende de bescherming van
natuurlijke
personen
in
verband
met
de
verwerking
van
persoonsgegevens.
De betrokkene die bij middel van een stakingsvordering vordert
het bestaan van een verwerking die een inbreuk uitmaakt op een
wettelijke en reglementaire bepaling betreffende de bescherming van
natuurlijke
personen
in
verband
met
de
verwerking
van
persoonsgegevens vast te stellen en er de staking van te bevelen
oefent bijgevolg slechts een recht uit dat hem bij wet is toegekend en
dat zijn grondslag in het gemeenschapsrecht vindt.
Te dezen werd conform de artikelen 17 en 18 van het
Gerechtelijk Wetboek, 209 van de wet van 30 juli 2018 van de wet van
30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met
betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens en 4, 7) van de
Algemene Verordening gegevensbescherming, de stakingsvordering
ingesteld tegen verweerster, zijnde een advocatenkantoor.
Deze
vordering
werd
tegen
haar,
als
verwerkingsverantwoordelijke, gericht in eigen naam.
- Tegenover eisers recht om in rechte op te treden en zijn recht
op bescherming bij de verwerking van zijn persoonsgegevens in rechte
af te dwingen door middel van een stakingsvordering, plaatst het hof
van beroep de vrijheid van een advocaat om de rechten van zijn cliënt
te verdedigen en, zij het indirect doch ermee verweven, het recht op
een eerlijk proces in hoofde van de cliënten van verweerster.
Eerste subonderdeel
VERZOEKSCHRIFT/25
- Het hof van beroep verwijst met name naar de artikelen 444
en 452 van het Gerechtelijk Wetboek.
Naar luid van artikel 444 van het Gerechtelijk Wetboek oefenen
de advocaten vrij hun ambt uit ter verdediging van het recht en van
de waarheid. Zij moeten zich weliswaar ervan onthouden enig ernstig
feit tegen de eer en de faam van personen aan te voeren, tenzij dit
voor de zaak volstrekt noodzakelijk is, onder het voorbehoud van
tuchtrechtelijke vervolgingen en toepassing van artikel 445 indien
daartoe grond bestaat.
Artikel 452 van het Gerechtelijk Wetboek, waarnaar het hof van
beroep in het bestreden arrest verwijst, is vreemd aan de aan het hof
van beroep voorgelegde problematiek en bepaalt alleen dat de
secretaris van de raad ook het ambt van secretaris van de Orde vervult.
Artikel 429 van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt weliswaar dat
de advocaat in openbare zitting van het hof van beroep, op de
voordracht van een advocaat die sedert ten minste tien jaar op het
tableau van een balie van het rechtsgebied is ingeschreven, in
tegenwoordigheid van de stafhouder der Orde van advocaten in de
zetel van het hof van beroep en op vordering van het openbaar
ministerie, de volgende eed aflegt: “Ik zweer getrouwheid aan de
Koning, gehoorzaamheid aan de Grondwet en aan de wetten van het
Belgische volk, dat ik niet zal afwijken van de eerbied aan het gerecht
en de openbare overheid verschuldigd, en geen zaak zal aanraden of
verdedigen die ik naar eer en geweten niet geloof rechtvaardig te zijn.”
Een advocaat kan derhalve, zelfs ter verdediging van de
belangen van zijn cliënt, geen handelingen stellen die strijdig zijn met
de wet.
VERZOEKSCHRIFT/26
Doet hij dat wel, dan stelt hij zich bloot aan tuchtrechtelijke
vervolgingen.
Uit
de
bepalingen
van
de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming volgt, zoals hierboven aangehaald, dat de
verwerking
en
gebruik
van
persoonsgegevens
aan
bepaalde
voorwaarden zijn onderworpen. Voorts volgt uit de artikelen 782 en
782bis van het Gerechtelijk Wetboek dat vonnissen en arresten op
gepseudonimiseerde wijze worden bekendgemaakt.
De verplichtingen vastgesteld in de Verordening en de wet
moeten
door
iedere
verwerkingsverantwoordelijke
worden
geëerbiedigd, tenzij de verordening zelf of de wet in een uitzondering
heeft voorzien.
Deze wettelijke verplichtingen gelden bijgevolg evenzeer voor
een advocatenkantoor, zelfs wanneer het bij toepassing van artikel 440
van het Gerechtelijk Wetboek optreedt in gerechtelijke procedures,
gevoerd met derden en waarin de natuurlijke persoon zelf niet is
betrokken
als
partij,
en
evenzeer
wanneer
dat
kantoor
buitengerechtelijk correspondentie voert met een derde. Dat de
identiteit van de natuurlijke persoon ook onrechtstreeks zou kunnen
worden bepaald aan de hand van begeleidende omstandigheden doet
er niet toe, doch is integendeel blijkens artikel 4, 1), 2) en 5) van de
Algemene Verordening Gegevensbescherming een element dat mede
in overweging dient te worden genomen bij de verwerking en
pseudonimisering van de persoonsgegevens van natuurlijke personen.
Dat er meerdere gerechtelijke procedures, waarvan overigens in het
bestreden arrest niet wordt vastgesteld dat eiser hierin persoonlijk als
procespartij aanwezig is, worden gevoerd doet er evenmin toe.
De vrijheid van een advocaat om de rechten van zijn cliënten te
verdedigen, zoals verwoord in artikel 444 van het Gerechtelijk
Wetboek, dan wel het recht op een eerlijk proces van de cliënt, die hij
VERZOEKSCHRIFT/27
in rechte vertegenwoordigt, kan de advocaat derhalve niet wettigen
om een onwettigheid te begaan en om een niet gepseudonimiseerde
versie van een rechterlijke beslissing voor te leggen in een
gerechtelijke procedure die tegen derden wordt gevoerd, dan wel
buitengerechtelijk aan een derde mee te delen, laat staan worden
ingeroepen om de stakingsvordering van de natuurlijke persoon als
abusief te bestempelen.
In zoverre het hof van beroep oordeelt dat een advocaat niet
gehouden is door de regelgeving inzake de verwerking van
persoonsgegevens wanneer hij de belangen van zijn cliënt verdedigt in
rechte en buiten de rechtbank en in het kader van die verdediging,
omwille van de vrijheid van de advocaat, vermag gebruik te maken
van een niet gepseudonimiseerde rechterlijke beslissing waarin de
natuurlijke persoon die niet zijn cliënt is, duidelijk identificeerbaar is,
verantwoordt het hof van beroep niet naar recht zijn beslissing
(schending van artikelen 429, 440, 444 en 452 van het Gerechtelijk
Wetboek en 6.1 van het Europees Verdrag tot bescherming van de
rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, gedaan te Rome
op 4 november 1950 en bekrachtigd bij wet van 13 mei 1955), miskent
het eisers recht op vaststelling van inbreuken op de regelgeving
inzake de verwerking van persoonlijke gegevens van natuurlijke
personen door de verwerkingsverantwoordelijke bij de verwerking van
zijn persoonsgegevens en op staking van de vastgestelde inbreuken
door de verwerkingsverantwoordelijke op zijn recht op bescherming,
hem uitdrukkelijk bij wet toegekend (schending van artikelen 8 en
52.1 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie,
afgekondigd door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie
op 7 december 2000, zoals aangepast op 12 december 2007 te
Straatsburg, 6.1, eerste lid van het Verdrag betreffende de Europese
Unie, ondertekend te Maastricht op 7 februari 1992, goedgekeurd door
de wet van 26 november 1992, gewijzigd door het Verdrag van
Lissabon van 13 december 2007 tot wijziging van het Verdrag
betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de
Europese Gemeenschap, goedgekeurd door de wet van 19 juni 2008, 16
van het Verdrag van 25 maart 1957 betreffende de werking van de
VERZOEKSCHRIFT/28
Europese Unie, zoals gewijzigd bij het Verdrag tot wijziging van het
verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting
van de Europese Gemeenschapen, gedaan te Lissabon op 13 december
2007, goedgekeurd door de wet van 19 juni 2008, 1.1, 1.2, 2, 4, 1), 2), 5),
7), 8), 9), 10) en 11), 5, 6 en 23 van de Verordening (EU) 2016/679 van
het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking
van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die
gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (Algemene
Verordening Gegevensbescherming), 2, eerste lid, 6, 209, 216 en 219
van de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van
natuurlijke
personen
met
betrekking
tot
de
verwerking
van
persoonsgegevens, en 782 en 782bis van het Gerechtelijk Wetboek) en
kon het eisers stakingsvordering onder verwijzing naar een onwettige
invulling van de vrijheid van de advocaat om de verdediging van zijn
cliënt te organiseren, niet wettig bestempelen als procesrechtsmisbruik
in zoverre de vordering de aanwending van het Uitsluitingsvonnis als
overtuigingsstuk in de gerechtelijke procedures betrof (schending van
artikelen 780bis van het Gerechtelijk Wetboek, 1.10 van het Burgerlijk
Wetboek en 1382 en 1383 van het oud Burgerlijk Wetboek), noch als
rechtsmisbruik in zoverre de vordering het buitengerechtelijk gebruik
van het Uitsluitingsvonnis viseerde (schending van artikelen 1.10 van
het Burgerlijk Wetboek en 1382 en 1383 van het oud Burgerlijk
Wetboek).
Tweede subonderdeel
- Het hof van beroep verwijst voorts naar het recht op een
eerlijk proces in hoofde van de cliënten van verweerster.
Artikel 6.1 EVRM bepaalt dat bij het vaststellen van zijn
burgerlijke rechten en verplichtingen of bij het bepalen van de
gegrondheid van een tegen hem ingestelde strafvervolging eenieder
recht heeft op een eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak,
VERZOEKSCHRIFT/29
binnen een redelijke termijn, door een onafhankelijke en onpartijdige
rechterlijke instantie welke bij de wet is ingesteld. Het vonnis moet in
het openbaar worden gewezen maar de toegang tot de rechtszaal kan
aan de pers en het publiek worden ontzegd gedurende het gehele
proces of een deel daarvan, in het belang van de goede zeden, van de
openbare
orde
samenleving,
of
's
wanneer
lands
de
veiligheid
belangen
van
in
een
democratische
minderjarigen
of
de
bescherming van het privé leven van partijen bij het proces dit eisen
of, in die mate als door de rechter onder bepaalde omstandigheden
strikt noodzakelijk wordt geoordeeld, wanneer openbaarmaking de
belangen van de rechtspraak zou schaden.
Indien ook verweerster als procespartij zich op artikel 6.1 EVRM
kan beroepen, geldt zulks weliswaar enkel met betrekking tot de
procedures waarin haar eigen burgerlijke rechten en verplichtingen
voorwerp van betwisting zijn.
Uit artikel 17 van het Gerechtelijk Wetboek volgt immers dat
een partij, eiser of verweerder, die in eigen naam optreedt als
procespartij, slechts de rechten waarvan hij zelf titularis is kan laten
gelden. Uit artikel 18 van het Gerechtelijk Wetboek volgt dat dit
belang een eigen en rechtstreeks belang moet zijn. Net zoals een eiser
die in persoonlijke naam optreedt slechts een eigen recht kan laten
gelden, kan ook de verweerder die in persoonlijke naam wordt
aangesproken bij wijze van verweer enkel de aantasting van een eigen
recht aanvoeren.
Verweerster kan zich bij wijze van verweer derhalve niet
beroepen op het recht van een derde, weze het het recht van haar
cliënt, die zelf geen procespartij is, doch kan zich enkel beroepen op de
rechten waarvan zij zelf titularis is.
In zoverre het hof van beroep oordeelt dat een advocaat zich
kan beroepen op het recht van zijn cliënten op een eerlijk proces ter
VERZOEKSCHRIFT/30
verantwoording van het gebruik van een rechterlijke beslissing, waarin
de persoonlijke gegevens van een natuurlijke persoon zijn verwerkt,
binnen en buiten de rechtbank, zonder eerbiediging van de bepalingen
van de Algemene Verordening Gegevensbescherming en de nationale
wet, en derhalve op een recht waarvan het advocatenkantoor zelf geen
titularis is, teneinde de stakingsvordering van eiser als abusievelijk te
bestempelen, dan wanneer een procespartij bij wijze van verweer enkel
de krenking van eigen rechten of belangen kan laten gelden,
verantwoordt het zijn beslissing niet naar recht (schending van
artikelen 17 en 18 van het Gerechtelijk Wetboek en 6.1 van het
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden, gedaan te Rome op 4 november 1950 en
bekrachtigd bij wet van 13 mei 1955), miskent het eisers recht op
vaststelling van inbreuken op de regelgeving inzake de verwerking
van
persoonlijke
gegevens
van
verwerkingsverantwoordelijke
bij
natuurlijke
de
personen
verwerking
door
van
de
zijn
persoonsgegevens en op staking van de vastgestelde inbreuken door
de verwerkingsverantwoordelijke van zijn recht op bescherming, hem
uitdrukkelijk bij wet toegekend (schending van artikelen 8 en 52.1 van
het
Handvest
van
de
Grondrechten
van
de
Europese
Unie,
afgekondigd door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie
op 7 december 2000, zoals aangepast op 12 december 2007 te
Straatsburg, 6.1, eerste lid van het Verdrag betreffende de Europese
Unie, ondertekend te Maastricht op 7 februari 1992, goedgekeurd door
de wet van 26 november 1992, gewijzigd door het Verdrag van
Lissabon van 13 december 2007 tot wijziging van het Verdrag
betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de
Europese Gemeenschap, goedgekeurd door de wet van 19 juni 2008, 16
van het Verdrag van 25 maart 1957 betreffende de werking van de
Europese Unie, zoals gewijzigd bij het Verdrag tot wijziging van het
verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting
van de Europese Gemeenschapen, gedaan te Lissabon op 13 december
2007, goedgekeurd door de wet van 19 juni 2008, 1.1, 1.2, 2, 4, 1), 2), 5),
7), 8), 9), 10) en 11), 5, 6 en 23 van de Verordening (EU) 2016/679 van
het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking
VERZOEKSCHRIFT/31
van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die
gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (Algemene
Verordening Gegevensbescherming), 2, eerste lid, 6, 209, 216 en 219
van de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van
natuurlijke
personen
met
betrekking
tot
de
verwerking
van
persoonsgegevens, en 782 en 782bis van het Gerechtelijk Wetboek) en
vermocht het eisers stakingsvordering onder verwijzing naar het recht
van een derde op een eerlijk proces, niet wettig te bestempelen als
(proces)rechtsmisbruik (schending van artikelen 780bis van het
Gerechtelijk Wetboek, 1.10 van het Burgerlijk Wetboek en 1382 en
1383 van het oud Burgerlijk Wetboek).
Derde subonderdeel
Zoals hierboven aangehaald volgt uit artikel 1.2 van de
Algemene Verordening Gegevensbescherming dat deze verordening
de grondrechten en de fundamentele vrijheden van natuurlijke
personen
en
met
name
hun
recht
op
bescherming
van
persoonsgegevens beschermt.
Blijkens het hierboven aangehaalde artikel 4, 1) van de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming
wordt
voor
de
toepassing van deze verordening verstaan onder: “persoonsgegevens”:
alle
informatie
over
een
geïdentificeerde
of
identificeerbare
natuurlijke persoon (“de betrokkene”); als identificeerbaar wordt
beschouwd een natuurlijke persoon die direct of indirect kan worden
geïdentificeerd, met name aan de hand van een identificator zoals een
naam,
een
identificatienummer,
locatiegegevens,
een
online
identificator of van een of meer elementen die kenmerkend zijn voor
de
fysieke,
fysiologische,
genetische,
psychische,
economische,
culturele of sociale identiteit van die natuurlijke persoon.
Het begrip persoonsgegevens is ruim op te vatten en betreft
iedere vorm van informatie aangaande een welbepaalde persoon,
VERZOEKSCHRIFT/32
privé-informatie, publieke informatie, zoals deze verspreid via het
internet, professionele of handelsinformatie, objectieve of subjectieve
informatie.
Indien de verordening geen betrekking heeft op de verwerking
van gegevens over rechtspersonen en met name als rechtspersonen
gevestigde ondernemingen, zoals de naam en de rechtsvorm van de
rechtspersoon en de contactgegevens van de rechtspersonen, geldt de
bescherming wel voor de natuurlijke personen die een band vertonen
met deze rechtspersoon, zoals de bedrijfsleider, de vertegenwoordiger
of de aandeelhouder die een natuurlijke persoon is.
Deze bescherming geldt, ongeacht de voorkennis waarover een
derde zou beschikken dan wel de identificeerbaarheid van de
natuurlijke persoon aan de hand van andere gegevens die de derde
reeds bekend zijn. De identificeerbaarheid van de persoon aan de hand
van andere elementen opgenomen in de beslissing of van de hieraan
gegeven ruchtbaarheid in de media, is integendeel een bijkomend
element dat de verwerkingsverantwoordelijke mede dient in acht te
nemen bij het aanwenden van stukken waarin ook de gegevens van
natuurlijke personen aan bod komen.
In zoverre het hof van beroep oordeelt dat er sprake was van
rechtsmisbruik in hoofde van eiser bij het nastreven van de
vaststelling van de inbreuken door verweerster begaan bij de
verwerking van zijn persoonsgegevens omdat de derde aan wie het
Uitsluitingsvonnis elektronisch werd meegedeeld, sowieso kennis had
van eisers identiteit of hem kon identificeren, gelet op de eerdere
contractuele relaties met de aan eiser verbonden vennootschappen, en
de ruchtbaarheid die aan het geschil tussen de vennootschappen
verbonden aan eiser en deze verbonden aan de cliënt van verweerster
werd gegeven, en de identiteit van de uitgesloten aandeelhouder
makkelijk was te achterhalen op indirecte wijze, miskent aldus de
draagwijdte van het recht op bescherming van de persoonsgegevens,
VERZOEKSCHRIFT/33
zijnde
een
grondrecht,
die
door
de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming aan elke natuurlijke persoon wordt geboden
(schending van artikelen 8 en 52.1 van het Handvest van de
Grondrechten van de Europese Unie, afgekondigd door het Europees
Parlement, de Raad en de Commissie op 7 december 2000, zoals
aangepast op 12 december 2007 te Straatsburg, 6.1, eerste lid van het
Verdrag betreffende de Europese Unie, ondertekend te Maastricht op 7
februari 1992, goedgekeurd door de wet van 26 november 1992,
gewijzigd door het Verdrag van Lissabon van 13 december 2007 tot
wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, goedgekeurd
door de wet van 19 juni 2008, 16 van het Verdrag van 25 maart 1957
betreffende de werking van de Europese Unie, zoals gewijzigd bij het
Verdrag tot wijziging van het verdrag betreffende de Europese Unie
en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschapen,
gedaan te Lissabon op 13 december 2007, goedgekeurd door de wet
van 19 juni 2008, 1.1, 1.2, 2, 4, 1), 2), 5), 7), 8), 9), 10) en 11), 5, 6 en 23
van de Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de
Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en
betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van
Richtlijn 95/46/EG (Algemene Verordening Gegevensbescherming), 2,
eerste lid, 6, 209, 216 en 219 van de wet van 30 juli 2018 betreffende
de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de
verwerking van persoonsgegevens, en 782 en 782bis van het
Gerechtelijk Wetboek) en vermocht het eisers stakingsvordering niet
wettig te bestempelen als procesrechtsmisbruik in zoverre de
vordering
de
aanwending
van
het
Uitsluitingsvonnis
als
overtuigingsstuk in de gerechtelijke procedures betrof (schending van
artikelen 780bis van het Gerechtelijk Wetboek, 1.10 van het Burgerlijk
Wetboek en 1382 en 1383 van het oud Burgerlijk Wetboek), noch als
rechtsmisbruik in zoverre de vordering het buitengerechtelijk gebruik
van het Uitsluitingsvonnis viseerde (schending van artikelen 1.10 van
het Burgerlijk Wetboek en 1382 en 1383 van het oud Burgerlijk
Wetboek).
VERZOEKSCHRIFT/34
Tweede onderdeel
Uit artikel 780bis van het Gerechtelijk Wetboek volgt dat de
sanctie van procesrechtsmisbruik de vorm kan aannemen van een
geldboete, onverminderd de schadevergoeding die gevorderd zou
worden, doch geenszins in een volledige ongegrondverklaring van de
vordering
indien
de
voorwaarden
voor
de
inwilliging
ervan
voorhanden zijn.
Meer in het algemeen bepaalt artikel 1.10, derde lid van het
Burgerlijk Wetboek dat de sanctie van rechtsmisbruik bestaat in de
matiging
van
het
recht
tot
zijn
normale
rechtsuitoefening,
onverminderd het herstel van de schade die het misbruik heeft
berokkend.
Te dezen beschikt eiser als natuurlijke persoon over het recht,
geput
in
de
Algemene
Verordening
Gegevensbescherming,
inzonderheid de artikelen 1.1, 1.2, 2, 4, 1), 2), 5), 7), 8), 9), 10) en 11), 5,
6 en 23 van de Verordening (EU) 2016/679 van het Europees
Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming
van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens
en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG, en 2, eerste lid, 6 en 209 van
de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens, om
de staking van inbreuken met betrekking tot de verwerking van zijn
persoonlijke gegevens te vorderen.
Dat recht is bij wet ingesteld en kan eiser derhalve niet worden
ontzegd indien de inbreuken vaststaan.
Eiser vorderde bij toepassing van artikel 209, eerste lid van de
wet van 30 juli 2018 om het bestaan vast te stellen van meerdere
VERZOEKSCHRIFT/35
verwerkingen die een inbreuk uitmaken op de wettelijke bepalingen
betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met
de
verwerking van
veroordelen
tot
zijn persoonsgegevens, om verweerster
het
staken
en
gestaakt
houden
van
te
elke
inbreukmakende verwerking van de persoonsgegevens van eiser,
inzonderheid van het vonnis van 28 december 2022 uitgesproken door
de voorzitter van de ondernemingsrechtbank Antwerpen, afdeling
Antwerpen, zetelend zoals in kort geding, onder verbeurte van een
dwangsom en om verweerster te veroordelen tot het kennisgeven aan
derden, waaronder maar niet beperkt tot J. en Forum Advocaten, van
het verbod van bewaring, opslag, gebruik, en elke andere verdere
verwerking van het Uitsluitingsvonnis, zulks onder verbeurte van een
dwangsom van 10.000 euro per dag dat verweerster nalaat deze
kennisgeving
aan
derden
conform
artikel
217
van
de
Gegevensbeschermingswet uit te voeren.
Te dezen staat vast dat verweerster in meerdere procedures,
gevoerd met derden, waarvan niet wordt vastgesteld dat eiser hierin
persoonlijk als partij is betrokken, gebruik maakt en/of gebruik heeft
gemaakt van een niet gepseudonimiseerd vonnis, door het hof van
beroep gekwalificeerd als ‘Uitsluitingsvonnis’, waarin eiser duidelijk is
geïdentificeerd,
en
dat
zij
datzelfde
vonnis
buitengerechtelijk
elektronisch heeft meegedeeld aan een derde.
Het hof van beroep bestempelt eisers vordering om te zeggen
voor recht om in eender welke toekomstige gerechtelijke procedure
van het bewuste vonnis gebruik te maken en om vast te stellen dat de
buitengerechtelijke mededeling van het vonnis aan een derde een
inbreuk uitmaakt als rechtsmisbruik en besluit op die grond tot de
ongegrondheid van eisers vordering, eerder dan bijvoorbeeld de
begane inbreuken vast te stellen en desnoods het gevraagde
stakingsverbod te beperken tot één of meer welbepaalde procedures
dan wel het gebruik te beperken tot het gebruik van een niet
gepseudonimiseerde versie van de bewuste beslissing.
VERZOEKSCHRIFT/36
Zodoende verklaart het hof van beroep eiser de facto vervallen
van het recht om de inbreuken op de regelgeving inzake de
verwerking van zijn persoonlijke gegevens te doen vaststellen en de
staking ervan te doen bevelen.
Immers, het rechterlijk gezag van gewijsde, gehecht aan de
beslissing van volledige afwijzing van de stakingsvordering van eiser,
ingesteld
bij
toepassing
van
artikel
209
van
de
Gegevensbeschermingswet van 30 juli 2018, gewezen door een rechter
die bijgevolg uitspraak doet ten gronde, zal eiser verhinderen om in de
toekomst ten aanzien van datzelfde advocatenkantoor, handelend in
eigen naam of als vertegenwoordiger van R. en van de aan hem
verbonden vennootschappen, die door dat kantoor gerechtelijk of
buitengerechtelijk worden vertegenwoordigd, de inbreuk op de
bescherming van zijn persoonsgegevens door de mededeling van het
bewuste Uitsluitingsvonnis in te roepen, gelet op de artikelen 23 tot 28
van het Gerechtelijk Wetboek, en dit ongeacht de aangevoerde
rechtsgronden, althans zolang er geen sprake is van nieuwe
omstandigheden.
Echter, zelfs zo er sprake zou zijn van rechtsmisbruik - quod non
-, kan de sanctie enkel bestaan in het herleiden van eisers recht tot zijn
normale rechtsuitoefening, niet in het hem volledig ontzeggen van het
recht de inbreuken op de bescherming van zijn persoonsgegevens bij
de verwerking te doen vaststellen en te doen staken.
Door de vordering van eiser bij wijze van sanctie van het
vastgestelde (proces)rechtsmisbruik volledig ongegrond te verklaren
omdat het gevraagde verbod al te absoluut zou zijn geformuleerd, wat
betreft het aangevoerde procesrechtsmisbruik, dan wel de gegevens de
nv Transport J. sowieso reeds bekend waren, wat betreft het
aangevoerde rechtsmisbruik, eerder dan de aangevoerde inbreuk vast
te stellen en het gevraagde stakingsverbod te moduleren in het licht
van de vastgestelde concrete omstandigheden, verklaart het hof van
VERZOEKSCHRIFT/37
beroep eiser de facto vervallen van het recht, dat hij in de Algemene
Verordening Gegevensbescherming en de Gegevensbeschermingswet
put, om het bestaan en de staking van een inbreuk met betrekking tot
de verwerking van zijn persoonlijke gegevens te doen vaststellen, en
verantwoordt het zijn beslissing niet naar recht (schending van
artikelen 17, 18, 23 tot 28 van het Gerechtelijk Wetboek, 1.10 van het
Burgerlijk Wetboek, 1382 en 1383 van het oud Burgerlijk Wetboek,
artikelen 1.1, 1.2, 2, 4, 1), 2), 5), 7), 8), 9), 10) en 11), 5, 6 en 23 van de
Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad
van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en
betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van
Richtlijn 95/46/EG, en 2, eerste lid, 6 en 209 van de wet van 30 juli
2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met
betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens).
TOELICHTING
- Het recht op de bescherming van persoonsgegevens is een
apart grondrecht, waarvan het bestaan wordt bevestigd door artikel 8
van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (zie K.
Lenaerts en P. Van Nuffel, Europees recht, Brussel, Intersentia, 2023,
588, nr. 740; HvJ 9 november 2010, Volker und Markus Schecke en
Eifert, C-92/09 en C-93/09, punten 65-86; HvJ 8 april 2014, Digital
Rights Ireland e.a Eifert, C-293/12 en C-594/12, punten 29-69; HvJ 6
oktober 2015, Schrems, C-362/14, punten 39-40 en 99; HvJ 6 oktober
2020, La Quadrature du Net e.a., C-511/18 C-512.18 en C-520/18, en
Privacy Internationaal, C-623/17; HvJ 21 juni 2022, Ligue des droits
humains, C-817/19, punten 94-111).
Deze grondrechten kunnen slechts bij wet worden beperkt, zoals
wordt gepreciseerd in artikel 52.1 van het Handvest van de
Grondrechten van de Europese Unie, en dit in het algemeen belang of
ter bescherming van de rechten en vrijheden van anderen. Elke
VERZOEKSCHRIFT/38
beperking aan een grondrecht moet weliswaar de wezenlijke inhoud
van dat recht eerbiedigen en in een redelijke verhouding staan tot de
nagestreefde doelstelling van algemeen belang (K. Lenaerts en P. Van
Nuffel, o.c., 593, nr. 745).
De Algemene Verordening Gegevensbescherming bevestigt
aldus het bestaan van een grondrecht in hoofde van de natuurlijke
personen op bescherming van hun persoonsgegevens.
- Deze regeling is ook van toepassing op advocaten. Advocaten
kunnen niet zonder meer gegevens die hen uit een bepaald dossier
bekend zijn meedelen aan derden of vonnissen meedelen aan derden,
zonder erover te waken dat de natuurlijke personen die erin staan
vermeld niet identificeerbaar zijn (zie in dat verband de voorbeelden
aangehaald door F. Dumortier, “Quels standards pour la sécurité des
cabinets d’avocats?”, in I. Andoulsi (wetensch. leid.), La mise en oeuvre
du RGPD chez les avocat(e)s, Limal, Anthemis, 2023, 36).
Zo de advocaten volgens artikel 444 van het Gerechtelijk
Wetboek vrij hun ambt uitoefenen ter verdediging van het recht en
van de waarheid, vindt die vrijheid haar begrenzing in artikel 429 van
het Gerechtelijk Wetboek dat de eedaflegging van de advocaat betreft.
Iedere advocaat zweert getrouwheid aan de Koning, gehoorzaamheid
aan de Grondwet en aan de wetten van het Belgische volk, hetgeen
betekent dat de wet, in al haar verschijningsvormen, de begrenzing
vormt van de samenwerking tussen een advocaat en zijn cliënt. Een
advocaat kan geen illegale middelen aanraden (J. Stevens, Advocatuur.
Regels & Deontologie, Mechelen, Wolters Kluwer, 2015, 820, nr. 1091).
Hij heeft, conform de eedformule, een zuiver deontologische plicht tot
respecteren van wetten en instellingen (J. Stevens, o.c., 308, nr. 423).
Als verwerkingsverantwoordelijke dient hij zich bijgevolg te houden
aan de beperkingen die volgen uit de Algemene Verordening
Gegevensbescherming en de nationale wetten.
VERZOEKSCHRIFT/39
De vrijheid van een advocaat om de rechten van zijn cliënt te
verdedigen kan bijgevolg niet worden ingeroepen om de uitoefening
van het recht op bescherming van de persoonsgegevens van een
natuurlijke persoon die niet de cliënt van de bewuste advocaat is en
van de stakingsvordering, die eiser bij de wet is toegekend met als
doel
de
bescherming
(proces)rechtsmisbruik
van
te
dat
recht
bestempelen
af
te
wanneer
dwingen,
de
als
advocaat
tekortkomt aan zijn verplichting als verwerkingsverantwoordelijke van
de persoonlijke gegevens van de natuurlijke persoon die eiser is.
- Het hof van beroep verliest in het bestreden arrest bovendien
uit het oog dat een procespartij enkel de eigen rechten als verweer kan
inroepen.
Te
dezen
is
het
advocatenkantoor
als
verwerkingsverantwoordelijke de procespartij, en dit in eigen naam.
Verweerster kan zich bijgevolg bij wijze van verweer tegen een
vordering tot vaststelling van een inbreuk op de regelgeving inzake de
verwerking van persoonsgegevens van een natuurlijke persoon en tot
staking van die inbreuk niet beroepen op andermans recht op een
eerlijk proces, weze het dat van haar cliënteel. Verweerster is geen
titularis van het recht op een eerlijk proces van haar cliënten.
- Het begrip ‘persoonsgegevens’ is ruim op te vatten en betreft
iedere vorm van informatie aangaande een welbepaalde persoon,
privé-informatie, publieke informatie, zoals deze verspreid via het
internet, professionele of handelsinformatie, objectieve of subjectieve
informatie (C. de Terwagne, “Présentation générale du R.G.P.D. et des
lois belges relatives à la protection des données”, in H. Jacquemin
Le Règlement général sur la protection des données
(R.G.P.D./G.D.P.R.): premières applications et analyses sectorielles),
(dir.),
CUP vol. 195, Luik, Anthemis, 2020, 11).
Indien de Algemene Verordening Gegevensbescherming geen
betrekking heeft op de verwerking van gegevens over rechtspersonen
en met name over als rechtspersonen gevestigde ondernemingen,
VERZOEKSCHRIFT/40
zoals de naam en de rechtsvorm van de rechtspersoon en de
contactgegevens van de rechtspersonen, geldt de bescherming wel
voor de natuurlijke personen die een band vertonen met deze
rechtspersoon, zoals de bedrijfsleider of vertegenwoordiger (F. George,
J. Mont en J.B. Hubin, “La digitilisation des procédures d’insolvabilité”,
in G. de Pierpont en E. Marique (dir.), Actualités en droit économique:
l’entreprise face au numérique, Luik, Anthemis, 2021, 122-123, nr. 67)
en derhalve ook voor de aandeelhouder.
Dat de persoon zou kunnen worden geïdentificeerd aan de hand
van bijkomende gegevens ontneemt de natuurlijke persoon evenmin
het recht op bescherming van zijn persoonsgegevens. Het is aan de
verwerkingsverantwoordelijke om erover te waken dat het verband
met de natuurlijke persoon niet kan gelegd worden.
- Misbruik van recht wordt gesanctioneerd, niet door het
verbeuren van het recht, maar door het recht tot zijn normale
uitoefening te herleiden of door het opleggen van het herstel van de
schade die door het misbruik is teweeggebracht (Cass. 19 december
2019, C.19.0127.N, Arr.Cass. 2019, nr. 683, concl. Adv.-gen. A. Van
Ingelgem ; Cass. 7 september 2020, C.19.0034.N – C.19.0118.N,
Arr.Cass. 2020, nr. 495 ; Cass. 8 februari 2021, S.20.0009.N, Arr.Cass.
2021, nr. 102; Cass. 26 maart 2021, C.20.0342.N ; Cass. 16 november
2023, C.23.0053.N, concl. Adv.-gen. m.o. M. Deconynck; Cass. 23
februari 2024, C.23.0324.F, concl. Adv.-gen. B. Inghels).
Dat betekent dat het (proces)recht desnoods kan worden
ingeperkt, maar niet kan verbeurdverklaard worden.
Te dezen verklaart het hof van beroep evenwel de vorderingen
van eiser tot vaststelling van de inbreuken en tot het opleggen van
een stakingsverbod volledig ongegrond, gelet op het absoluut karakter
van
de
gevraagde
veroordeling,
eerder
dan
stakingsverbod tot normale proporties te herleiden.
het
gevraagde
VERZOEKSCHRIFT/41
BIJ DEZE BESCHOUWINGEN
Besluit ondergetekende advocaat bij het Hof van Cassatie voor
eiser dat het U behage, Hooggeachte Dames en Heren, het bestreden
arrest te vernietigen, en de zaak en partijen naar een ander hof van
beroep te verwijzen; kosten als naar recht.
Brussel,
23
september
2025
Patricia Vanlersberghe
