Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie, 2026-10-06, ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20261006.2N.14

Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20261006.2N.14 (2026-10-06)

--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- 6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/1

Hof van Cassatie van België

Arrest

Nr. P.26.0466.N I

1. S. nv, beklaagde, eiseres,
2. M. S., beklaagde, eiser, beiden vertegenwoordigd door mr. Johan Verbist, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 2000 Antwerpen, Amerikalei 187/302, waar de eiseres I.1 woonplaats kiest, II
3. J. L. bv, beklaagde,

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/2

eiseres, 2. E. V. A., beklaagde, eiser, beiden vertegenwoordigd door mr. Johan Verbist, advocaat bij het Hof van Cassatie, III

1. B. bv, beklaagde, eiseres,
2. I. N., beklaagde, eiser, beiden met als raadsman mr. Koen Vaneecke, advocaat bij de balie Antwerpen, alle cassatieberoepen tegen BELGISCHE STAAT, fod Financiën, vertegenwoordigd door de minister van Financiën, met kantoor te 1000 Brussel, Wetstraat 14, voor wie optreedt de adviseur-generaal van de administratie geschillen van de algemene administratie van de douane en accijnzen, met regionaal kantoor te 3500 Hasselt, Voorstraat 43 bus 75, ON 0308.357.159, vervolgende partij, verweerder, vertegenwoordigd door mr. Stefan De Vleeschouwer, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 1853 Strombeek-Bever, Temselaan 100A, waar de verweerder woonplaats kiest.

6 OKTOBER 2026 I.

P.26.0466.N/3

RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

De cassatieberoepen zijn gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen, correctionele kamer, van 12 maart 2026. De eiseres I.1 voert in een memorie die aan dit arrest is gehecht, twee middelen aan. De eisers I.2, II.1, II.2, III.1 en III.2 voeren geen middel aan. Raadsheer Eric Van Dooren heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Isabelle De Tandt heeft geconcludeerd.

II.

BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling Ontvankelijkheid van de cassatieberoepen 1.

Het arrest verklaart de eiser I.2 niet schuldig aan het hem ten laste gelegde

feit en spreekt hem ervoor vrij. Het cassatieberoep I.2 is bij gebrek aan belang niet ontvankelijk. 2.

Het arrest verklaart de eisers II.1 en II.2 niet schuldig aan het hen ten laste

gelegde feit en spreekt hen ervoor vrij. In zoverre ook gericht tegen die beslissingen, zijn de cassatieberoepen II.1 en II.2 bij gebrek aan belang niet ontvankelijk. 3.

Uit de stukken waarop het Hof vermag acht te slaan, blijkt niet dat de eisers

III.1 en III.2 hun cassatieberoep hebben laten betekenen aan de verweerder, zoals nochtans vereist door artikel 427 Wetboek van Strafvordering. In zoverre gericht tegen de beslissingen op de door de verweerder ingestelde fiscale vorderingen, zijn de cassatieberoepen III.1 en III.2 niet ontvankelijk.

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/4

Middelen van de eiseres I.1 Eerste middel Eerste onderdeel 4.

Het onderdeel voert schending aan van de artikelen 66 en 67 oud

Strafwetboek en de artikelen 6, 45 en 48 Accijnswet 2009: het oordeel dat de eiseres I.1 door de fysieke opslag in haar magazijn de dader is van het accijnsmisdrijf van het onwettig voorhanden hebben van 18.900 kilogram rooktabak is niet naar recht verantwoord; de eiseres I.1 was als tussenpersoon niet meer dan een mededader; de feiten hebben immers betrekking op uit Polen afkomstige rooktabak die bestemd was voor de eiseres III.1 in Nederland en waarbij de eiseres II.1 het transport regelde van Polen naar het magazijn van de eiseres I.1 die op haar beurt en op instructie van de eiseres II.1 enkel instond voor de verdere lading naar de eiseres III.1; daardoor kan de eiseres I.1 enkel schuldig worden verklaard indien bij haar een deelnemingsopzet zou zijn vastgesteld en dus het bewijs van kennis van alle elementen van het accijnsmisdrijf en het opzet daaraan deel te nemen; het arrest stelt dit deelnemingsopzet niet vast. 5.

De Accijnswet 2009, zoals van toepassing, bepaalt:

• in artikel 6, § 1, dat de accijnzen worden verschuldigd op het tijdstip van de uitslag tot verbruik in het land;
• in artikel 6, § 2, b), dat onder uitslag tot verbruik wordt verstaan het voorhanden hebben van accijnsgoederen buiten een accijnsschorsingsregeling, wanneer over die goederen geen accijnzen zijn geheven overeenkomstig de toepasselijke bepalingen van het gemeenschapsrecht en de nationale wetgeving;
• in artikel 7, § 1, b), dat de persoon die gehouden is tot voldoening van de verschuldigd geworden accijnzen met betrekking tot het voorhanden hebben van accijnsgoederen als bedoeld in artikel 6, § 2, b), Accijnswet 2009, de persoon is die de accijnsgoederen voorhanden heeft of enig andere persoon die bij het voorhanden hebben ervan betrokken is;

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/5

• in artikel 45 dat iedere overtreding van de bepalingen van die wet tot gevolg heeft dat de accijnzen opeisbaar worden en wordt gestraft met de in die bepaling omschreven straffen.

Uit die bepalingen volgt onder meer de strafbaarheid van het voorhanden

hebben buiten een accijnsschorsingsregeling van rooktabak zonder te zijn voorzien van in België geldige fiscale kentekens en zonder dat daarvoor accijnzen werden betaald. 7.

Bij gebrek aan een definitie in de accijnswetgeving moet het begrip

voorhanden hebben van rooktabak in de strafbaarstelling worden begrepen in zijn gebruikelijke betekenis, namelijk als het fysiek in zijn bezit hebben van de rooktabak. 8.

De dader van het onwettig voorhanden hebben van rooktabak in de voormelde

betekenis is diegene die de rooktabak fysiek in zijn bezit heeft, dat wil zeggen feitelijke beschikkingsmacht en controle erover heeft. Niet van belang daarbij is of de betrokkene met betrekking tot de rooktabak die hij voorhanden heeft een recht of enig belang kan doen gelden of dat hij de rooktabak met het oog op verder vervoer slechts tijdelijk in zijn bezit heeft. 9.

Bij een accijnsmisdrijf leidt voor de dader het feit van de overtreding zelf in

de regel tot strafbaarheid, behoudens wanneer een beklaagde zijn handelen aannemelijk kan verantwoorden door overmacht, onoverwinnelijke dwaling of een andere schulduitsluitingsgrond en hij daardoor het wettelijk vermoeden van schuld kan doen omkeren. Niet vereist is het bewijs dat hij weet dat hij zijn medewerking aan dat misdrijf verleent en het opzet heeft daaraan zijn medewerking te verlenen. 10.

De rechter oordeelt onaantastbaar op grond van de feitelijke gegevens die

hem ter beschikking staan of een beklaagde de bij een zoeking in een opslagplaats aangetroffen rooktabak fysiek in zijn bezit heeft en op grond daarvan als dader van het onwettig voorhanden hebben van de rooktabak kan worden aangemerkt. Het Hof gaat enkel na of de rechter uit zijn vaststellingen geen onmogelijk te verantwoorden gevolgen afleidt. 11. recht.

In zoverre het onderdeel uitgaat van andere rechtsopvattingen, faalt het naar

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/6

Het arrest stelt vast dat:

• de verweerder op 2 februari 2021 18.900 kilogram opgeslagen rooktabak aantrof in het magazijn van de eiseres I.1;
• de rooktabak door de eiseres I.1 niet werd ontvangen onder een accijnsschorsingsregeling;
• de rooktabak eigendom was van de eiseres III.1 en voor haar bestemd was;
• de rooktabak afkomstig was uit Polen en naar het magazijn van de eiseres I.1 werd getransporteerd door de eiseres II.1;
• de eiseres I.1 van de eiseres II.1 na uitvoering van het transport vanuit Polen emails ontving met vermelding van de hoeveelheid dozen en het soort tabak;
• de opdrachtgever daartoe de eiser III.2 was die handelde namens de eiseres III.1;
• de eiser III.2, afzender van de rooktabak, en de eiseres III.1, bestemmeling van de rooktabak, op de hoogte waren van de reeds ondergane industriële verwerking ervan en dat de rooktabak rookbaar was. Op grond van die vaststellingen kan het arrest wettig oordelen dat de eiseres I.1 de 18.900 kilogram rooktabak fysiek in haar bezit had en dat zij de dader is van het onwettig voorhanden hebben van de rooktabak. In zoverre kan het onderdeel niet worden aangenomen. Tweede onderdeel

Het onderdeel voert schending aan van de artikelen 66 en 67 oud

Strafwetboek en de artikelen 6, 45 en 48 Accijnswet 2009: met het oordeel dat de eiseres I.1 wist dat met de rooktabak een fraudegevoelig product werd opgeslagen in haar magazijn, dat bij visuele controle reeds kon zijn vastgesteld dat de hoofdnerven waren verwijderd en dat zij bijkomende informatie had kunnen vragen aan de eisers II en III, verantwoordt het arrest niet naar recht de beslissing dat de eiseres I.1 als dader van het accijnsmisdrijf geen onoverwinnelijke dwaling aannemelijk maakt; dat oordeel is immers niet gesteund op concrete elementen en evenmin verwijst het arrest naar specifieke omstandigheden van de zaak; ook kan uit de enkele vaststelling dat het om een fraudegevoelig product ging, niet worden afgeleid dat de eiseres I.1 zelf onderzoek, nazicht of navraag had dienen te doen.

P.26.0466.N/7

6 OKTOBER 2026

Het arrest oordeelt niet dat de eiseres I.1 louter wegens de fraudegevoeligheid

van het op te slagen product zelf had moeten overgaan tot een onderzoek of nazicht. Het oordeelt enkel dat zij minstens voor de tabak waarvan bij visuele controle reeds vast te stellen was dat de hoofdnerven waren verwijderd, bijkomende informatie had kunnen vragen. In zoverre berust het onderdeel op een onjuiste lezing van het arrest en mist het feitelijke grondslag. 15.

Dwaling

kan

voor

de

dader

van

een

accijnsmisdrijf

een

schuldontheffingsgrond vormen indien die dwaling onoverwinnelijk is, dit is wanneer de beklaagde heeft gehandeld zoals elk redelijk en voorzichtig persoon in een identieke situatie zou hebben gehandeld. 16.

De rechter oordeelt onaantastbaar of de dwaling onoverwinnelijk is en of een

beklaagde slaagt in de op hem rustende verplichting om de door hem ingeroepen schuldontheffingsgrond aannemelijk te maken. Het Hof gaat enkel na of de rechter uit zijn vaststellingen geen gevolgen afleidt die op grond daarvan onmogelijk te verantwoorden zijn. 17.

Het arrest stelt vast dat:

• op 2 februari 2021 een grote hoeveelheid tabak opgeslagen lag in het magazijn van de eiseres I.1;
• die tabak in elf loten was onderverdeeld;
• de loten 1, 2, 3, 4, 6, 7, 9, 10 en 11 zowel tarief-technisch als accijnsmatig als ruwe tabak moeten worden beschouwd;
• het vaststaat dat de loten 5 en 8 volledig gestripte tabaksbladeren betreffen, zonder stukken hoofdnerf, die na eenvoudig met de hand te zijn verbrokkeld, gebruikt

kunnen

worden

om

sigaretten

van

te

rollen

in

een

sigarettenhulzenvuller;

• dit tevens inhoudt dat de tabak minstens op enigerlei wijze gesneden moet zijn geweest dan wel minstens op andere wijze moet zijn versnipperd;
• de eiseres I.1 over een vergunning Particulier Douane Entrepot beschikte op basis waarvan geen goederen van de codes (tariefposten) 2402-2403 in het magazijn mochten worden opgeslagen;

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/8

• de codes 2402 en 2403 respectievelijk “sigaren, cigarillo’s en sigaretten” en “andere tabak en tabakssurrogaten, tot verbruik bereid” betreffen;
• de eiseres I.1 het bestaan van onoverwinnelijke dwaling of overmacht niet aannemelijk maakt;
• de eiseres I.1 wist dat een fraudegevoelig product werd opgeslagen in haar magazijn en dan ook minstens voor de tabak waarvan bij visuele controle reeds vast te stellen was dat de hoofdnerven verwijderd waren, bijkomende informatie had kunnen en moeten vragen aan de eiseressen II.1 en III.1 en de bestuurders van die vennootschappen, de eisers II.2 en III.2, omtrent de rookbaarheid alvorens deze op te slaan in haar magazijn;
• de opdrachten voor opslag van tabak steeds via e-mail verliepen met opdracht van de eiseres II.1, alle overige contacten eveneens via haar verliepen en de facturen ook steeds aan de eiseres II.1 werden gezonden en door haar werden betaald;
• de rooktabak door de eiseres I.1 ook enkel maar werd opgeslagen voor de eiseres II.1, niet voor enige andere klant. Op grond van die concrete elementen waarop het steunt en die specifieke omstandigheden van de zaak waarnaar het verwijst, kan het arrest, zonder zich daarbij te beperken tot de enkele vaststelling van het fraudegevoelig karakter van het opgeslagen product, wettig oordelen dat de eiseres I.1 zich niet kan beroepen op de schuldontheffingsgrond van de onoverwinnelijke dwaling. In zoverre kan het onderdeel niet worden aangenomen. Derde onderdeel

Het onderdeel voert schending aan van artikel 149 Grondwet: het arrest

beantwoordt niet het in de appelconclusie van de eiseres I.1 ontwikkelde verweer dat erin bestaat dat zij steunde op de informatie en documenten die zij ontving van haar opdrachtgever de eiseres II.1, dat zij erop mocht vertrouwen dat de ontvangen informatie correct is en zij zelf geen verdere onderzoeksplicht heeft, dat zij wist noch behoorde te weten dat de kwalificatie van de goederen als ruwe tabak niet correct zou zijn en het in werkelijkheid rooktabak zou betreffen aangezien zij als

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/9

internationale wegvervoerder geen specialist ter zake is noch wat de tabaksproducten zelf betreft noch wat hun respectieve douaneregimes aangaat, dat de precieze aard van de tabak ook niet onmiddellijk waarneembaar was en het verschil in specificatie kennelijk enkel via een complex labo-onderzoek kon worden opgespoord, wat evident niet de taak is van de aangestelde transporteur waar de goederen worden gelost, en dat zowel de eigenaar van de goederen als de afzender formeel van oordeel zijn dat het om ruwe tabak gaat en elke redelijke en voorzichtige persoon of onderneming in dezelfde concrete omstandigheden eveneens zou hebben gedwaald nu de onderscheidingscriteria tussen ruwe tabak en rooktabak technisch van aard, laboratoriumafhankelijk en niet visueel verifieerbaar zijn. 19.

Met de redenen vermeld in het antwoord op het tweede onderdeel en met de

reden dat de eiseres III.1 als professionele handelaar in tabak zonder meer effectief wist wat de eigenschappen waren van de verschillende types tabak die zij aankocht en dat het niet anders kan dan dat de eiseres III.1 geweten heeft dat de betreffende tabak rookbaar was, verwerpt en beantwoordt het arrest het in het onderdeel bedoelde verweer, zonder daarbij te moeten antwoorden op elk argument dat geen zelfstandig verweer uitmaakt. Het onderdeel kan niet worden aangenomen. Vierde onderdeel 20.

Het onderdeel voert schending aan van artikel 149 Grondwet: door de eiseres

I.1, de eiseres III.1 en de eiser III.2 schuldig te verklaren “als dader, minstens als mededader in de zin van artikel 66 (oud) Strafwetboek” laat het arrest de mogelijkheid open dat de eiseres I.1 geen dader maar enkel mededader aan het accijnsmisdrijf is; daardoor kan het Hof onmogelijk de wettigheid van de beslissing over het moreel bestanddeel van dat misdrijf toetsen en is de beslissing aangetast door dubbelzinnigheid in de motieven. 21.

Uit het geheel van de redenen die het arrest bevat (inzonderheid p. 25-28),

volgt dat het de eiseres I.1 als dader en de eisers III als mededaders schuldig verklaart aan het accijnsmisdrijf. Het arrest oordeelt verder dat het moreel

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/10

bestanddeel bij de eiseres I.1 bewezen is als dader van dat misdrijf. Aldus wordt het Hof niet belet zijn wettigheidstoezicht uit te oefenen. In zoverre kan het onderdeel niet worden aangenomen. 22.

Voor het overige is het onderdeel afgeleid uit de voormelde vergeefs

aangevoerde onwettigheid en is het niet ontvankelijk. Tweede middel Eerste onderdeel 23.

Het onderdeel voert schending aan van artikel 33.1 Accijnsrichtlijn 2008,

artikel 266 AWDA en de artikelen 6, § 2, b) en 7, § 1, b), Accijnswet 2009: het arrest veroordeelt de eiseres I.1 ten onrechte tot de betaling aan de verweerder van de accijnzen en de specifieke bijzondere accijnzen op grond van artikel 7, § 1, b), Accijnswet 2009; uit de feitelijke vaststellingen blijkt immers dat de betrokken accijnsgoederen die zich bij de eiseres I.1 bevonden, niet voorhanden werden gehouden om in België te worden geleverd of gebruikt, maar wel om te worden geladen voor verder vervoer naar Nederland; aldus kunnen in België geen accijnzen verschuldigd zijn. 24.

Het onderdeel verduidelijkt niet hoe en waarom het arrest artikel 266 AWDA

schendt. In zoverre is het onderdeel bij gebrek aan nauwkeurigheid niet ontvankelijk. 25.

Voor het overige verplicht het onderdeel onder het mom van een

wettigheidskritiek tot een onderzoek van feiten waarvoor het Hof geen bevoegdheid heeft. In zoverre is het onderdeel evenmin ontvankelijk. Tweede onderdeel 26.

Het onderdeel voert schending aan van artikel 33.1 Accijnsrichtlijn 2008,

artikel 149 Grondwet, artikel 266 AWDA en de artikelen 6, § 2, b) en 7, § 1, b), Accijnswet 2009: het arrest veroordeelt de eiseres I.1 tot de betaling aan de

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/11

verweerder van de accijnzen en de specifieke bijzondere accijnzen op grond van artikel 7, § 1, b), Accijnswet 2009, maar het laat na daarbij vast te stellen dat zij enige kennis had over de aard van de betreffende accijnsgoederen; evenmin beantwoordt het arrest het in appelconclusie van de eiseres I.1 ontwikkelde verweer dat de toepassing van artikel 7, § 1, b), Accijnswet 2009 een kenniselement vereist. 27.

Het onderdeel verduidelijkt niet hoe en waarom het arrest artikel 266 AWDA

schendt. In zoverre is het onderdeel bij gebrek aan nauwkeurigheid niet ontvankelijk. 28.

Artikel 7, § 1, b), Accijnswet 2009 bepaalt dat met betrekking tot het

voorhanden hebben of opslaan van accijnsgoederen als bedoeld in artikel 6, § 2, b), de persoon gehouden tot voldoening van de verschuldigd geworden accijnzen de persoon is die accijnsgoederen voorhanden heeft of opslaat, of enig ander persoon die bij het voorhanden hebben of opslaan ervan betrokken is, of een combinatie van die personen overeenkomstig het beginsel van hoofdelijke aansprakelijkheid. Die bepaling omvat de omzetting van artikel 8.1.b), Accijnsrichtlijn 2008. 29.

Bij arrest van 10 juni 2021 in de zaak C-279/19 heeft het Hof van Justitie van

de Europese Unie geoordeeld dat, anders dan bepaald in artikel 8.1.a), ii) Accijnsrichtlijn 2008, artikel 8.1.b), van die richtlijn geen vereiste stelt dat de persoon die tot voldoening van de accijns is gehouden, wist of redelijkerwijze had behoren te weten dat de accijns verschuldigd is en dat desbetreffend door de Uniewetgever bijgevolg geen element van opzet werd opgenomen (ro 29-31). 30.

Daaruit volgt dat voor de veroordeling van een persoon tot de betaling van

accijnzen op grond van artikel 7, § 1, b), Accijnswet 2009 bij die persoon geen kenniselement moet worden vastgesteld. In zoverre het onderdeel uitgaat van een andere rechtsopvatting, faalt het naar recht. 31.

Het arrest (p. 33) oordeelt dat:

• de eiseres I.1 bij toepassing van artikel 7, § 1, b), Accijnswet 2009 gehouden is tot betaling van de ontdoken accijnzen en specifieke bijzondere accijnzen;
• voor de gehoudenheid tot de accijnzen op grond van die bepaling geen vereiste inzake opzet bestaat;

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/12

• de Uniewetgever in de gevallen waarin hij in Accijnsrichtlijn 2008 wenste dat er bij de vaststelling van de persoon die tot voldoening van de accijns gehouden is, wordt rekening gehouden met een element van opzet, hij in die richtlijn een uitdrukkelijke bepaling in die zin heeft opgenomen. Met die redenen beantwoordt het arrest het in het onderdeel bedoelde verweer. In zoverre mist het onderdeel feitelijke grondslag. Derde onderdeel

Het onderdeel voert aan dat indien het eerste middel met betrekking tot de

strafrechtelijke verantwoordelijkheid van de eiseres I.1 gegrond zou worden verklaard, dit ook moet leiden tot de vernietiging van de beslissing waarbij zij hoofdelijk met vier medebeklaagden wordt veroordeeld tot de betaling aan de verweerder van de accijnzen en de specifieke bijzondere accijnzen in verband met de goederen die het voorwerp van de telastlegging uitmaken. 33.

Het onderdeel is geheel afgeleid uit de in het eerste middel vergeefs

aangevoerde onwettigheden en is bijgevolg niet ontvankelijk. Ambtshalve onderzoek 34.

De substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven rechtsvormen zijn

in acht genomen en de beslissingen zijn overeenkomstig de wet gewezen. Dictum Het Hof, Verwerpt de cassatieberoepen. Veroordeelt de eisers tot de kosten van hun cassatieberoep. Bepaalt de kosten in het geheel op 253,61 euro, waarvan het cassatieberoep I 38,44 euro is verschuldigd, het cassatieberoep II 83,44 euro is verschuldigd en cassatieberoep III 83,74 euro is verschuldigd.

6 OKTOBER 2026

P.26.0466.N/13

Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, tweede kamer, samengesteld uit voorzitter Filip Van Volsem, als voorzitter, de raadsheren Peter Hoet, Eric Van Dooren, Steven Van Overbeke en Bruno Lietaert, en in openbare rechtszitting van 6 oktober 2026 uitgesproken door voorzitter Filip Van Volsem, in aanwezigheid van advocaat-generaal Isabelle De Tandt, met bijstand van griffier Kristel Vanden Bossche.

K. Vanden Bossche

B. Lietaert

S. Van Overbeke

E. Van Dooren

P. Hoet

F. Van Volsem