Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie, 2026-05-21, ECLI:BE:CASS:2026:CONC.20260521.1N.5

wanneer: “3° bewijskrachtige gegevens, waarvan de administratie kennis heeft gekregen, aantonen dat belastbare handelingen niet werden aangegeven in België of dat er belastingaftrekken werden toegepast met overtreding van de wettelijke en verordeningsbepalingen die daarop van toepassing zijn.” (artikel 81bis, § 1, tweede lid, 3° WBTW). 2.3. Het Hof gaat er m.i. in zijn rechtspraak van uit dat de tekst van artikel 81bis, § 1, tweede lid, 3° WBTW duidelijk is en geen interpretatie behoeft. Eiser verwijst ter zake met reden naar een arrest van het Hof van 27 november 2009 waarin werd geoordeeld dat uit de bewoordingen “waarvan de administratie kennis gekregen heeft” niet kan worden afgeleid dat de bewijskrachtige gegevens waarop de btw-administratie zich kan beroepen om de belasting in te vorderen, afkomstig moeten zijn van een andere administratie of van derden1. De fiscale administratie mag zich dus ook op gegevens uit eigen onderzoek beroepen om de zevenjarige verjaringstermijn toe te passen2. De appelrechter die, onder verwijzing naar het vonnis van de eerste rechter, oordeelt dat er geen sprake kan zijn van ‘het kennis krijgen van bewijskrachtige gegevens’ in de zin van artikel 81bis, § 1, tweede lid, 3°, WBTW, aangezien de desbetreffende cel van de belastingadministratie de onderzoeksresultaten zelf heeft vergaard in het kader van een onderzoek dat ab initio was gericht op taxaties inzake de personenbelasting én navorderingen inzake btw, verantwoordt m.i. zijn beslissing niet naar recht. Het onderdeel komt mij gegrond voor. Tweede onderdeel. 2.4. Eiser voert aan dat de appelrechter niet wettig heeft beslist dat de eerste rechter terecht heeft besloten tot verjaring van de navordering met betrekking tot de jaren 2013 tot en met 2016 op grond dat geen toepassing kan worden gemaakt van de zevenjarige verjaringstermijn ex artikel 81bis, § 1, tweede lid, 3°, WBTW om reden dat de aangevoerde gegevens niet bewijskrachtig zijn in de zin van voormelde bepaling nu zij "op zichzelf niet aantonen dat er ten onrechte belastbare handelingen niet werden aangegeven" zodat "verdere onderzoeksdaden noodzakelijk waren voor het bewijs dat er ten onrechte belastbare handelingen niet werden aangegeven", waardoor eiser aldus het door artikel 81bis, § 1, tweede lid, 3° WBTW vereiste bewijs niet levert, terwijl deze bepaling niet uitsluit dat de bewijskrachtige gegevens nader onderzoek vereisen om de belastbare handelingen die daaruit blijken vast te stellen. Zodoende ontneemt het bestreden arrest de mogelijkheid aan eiser om binnen de verlengde verjaringstermijn bijkomende onderzoeksdaden te verrichten met het oog op de navordering van de belastingen verschuldigd uit hoofde van de belastbare handelingen waarvan het bestaan aan het licht is gebracht door bewijskrachtige gegevens. (Schending van de artikelen 59, § 1 en 81bis, § 1, tweede lid, 3° WBTW). 2.5.

Het onderdeel lijkt mij gegrond.

1

Cass. 27 november 2009, AR F.08.0084.F, AC 2009, nr. 705, ECLI:BE:CASS:2009:ARR.20091127.3. Zie bijvb. RENIER P. en STEEN K., “Cassatie herschrijft verjaringsregels inzake BTW: een zegen of een vloek?”, RABG 2013/19, pp. 1321-1329. 2

2/5 Courdecassation.be

2.5.1. Eiser verwijst naar een arrest van de Franstalige kamer van het Hof dd. 27 april 2012, waarin het Hof geoordeeld heeft dat de toepassing van artikel 81bis, § 1, derde lid, 3° WBTW “veronderstelt dat de administratie van de aldaar bedoelde bewijskrachtige gegevens kennis gekregen heeft binnen de verjaringstermijn van drie of van vijf jaar die verlengd wordt als dergelijke gegevens worden ontdekt. Zij sluit daarentegen niet uit dat die gegevens bijkomend onderzoek vereisen met het oog op de vaststelling van de belastbare handelingen of van de onrechtmatige aftrekken die ten gevolge van die gegevens aan het licht komen”3 4. 2.5.2. De Nederlandstalige kamer van het Hof lijkt die rechtspraak te hebben gevolgd met een arrest van 17 oktober 2013: “Artikel 81bis, § 1, derde lid, 3°, Btw-wetboek, zoals ten deze van toepassing, bepaalt dat er in afwijking van het eerste lid en tweede lid, verjaring is voor de vordering tot voldoening van de belasting, de interesten en de administratieve geldboeten, na het verstrijken van het zevende kalenderjaar volgend op dat waarin de oorzaak van opeisbaarheid zich heeft voorgedaan, 3

Cass. 27 april 2012, AR F.11.0069.F, AC 2012, nr. 265, ECLI:BE:CASS:2012:ARR.20120427.5. De wetgever heeft echter met de programmawet van 1 juli 2016 (B.S. 4 juli 2016) artikel 81bis, § 1 gewijzigd in het licht van het arrest van het Hof van 27 april 2012. Voortaan bepaalt het vijfde lid van artikel 81bis, § 1: “Voor de toepassing van het tweede lid mag de ontvangst van de inlichting afkomstig van het buitenland, de rechtsvordering, de kennisname van de bewijskrachtige elementen of van de aanwijzingen van belastingontduiking, respectievelijk bedoeld onder 1° tot 4° van dat lid zowel voor als na het verstrijken van de verjaringstermijn bedoeld in het eerste lid plaatsvinden”. Met andere woorden: ook als de administratie eerst na het verstrijken van de driejarige verjaringstermijn kennis krijgt van bewijskrachtige gegevens die aantonen dat belastbare handelingen niet werden aangegeven, geldt de zevenjarige verjaringstermijn. Volgens de memorie van toelichting was “de invoeging in het btw-wetboek van artikel 81bis, § 1, door de wet van 15 maart 1999 (Belgisch Staatsblad van 27 maart 1999) […] destijds geïnspireerd door de bepalingen die bestonden inzake de inkomstenbelasting, hoewel de invorderingsprocedure inzake de belasting over de toegevoegde waarde en de inkomstenbelastingen van elkaar verschillen. Zoals Advocaat-generaal A. HENKES opmerkt in zijn conclusies voor het arrest van het Hof van Cassatie van 27 april 2012 (rol nr. F.11 0069.F) kent de inkomstenbelasting twee opeenvolgende fasen: de vaststelling van de belasting, binnen een bepaalde termijn, de zogenaamde aanslagtermijn, wat een vervaltermijn is, en de invordering van de belasting, die afhangt van een verjaringstermijn, met als gevolg dat het verstrijken van de eerste termijn de administratie het recht ontneemt zijn schuldvordering ten aanzien van de belastingplichtige te doen ontstaan, terwijl de tweede termijn het recht doet uitdoven op de invordering van een bestaande schuldvordering. Inzake de belasting over de toegevoegde waarde voorziet artikel 81bis, § 1, specifieke verjaringstermijnen naargelang het geval, zonder dat het al dan niet verstrijken van de ene termijn de mogelijke aanvang van de andere termijn beïnvloedt. Aangezien de voorbereidende werken bij de wet van 15 maart 1999 op dat vlak geen verduidelijking brengen, wordt sindsdien ook een andere tegengestelde mening verdedigd, met name dat de twee termijnen die afwijken van het gemene recht (namelijk die van vijf jaar en van zeven jaar) pas beginnen te lopen indien het nieuwe feit (in casu de informatie ontvangen vanuit het buitenland, de rechtsvordering, bewijskrachtige elementen of een overtreding begaan met bedrieglijk opzet of met het oogmerk te schaden) zich voordoet voor het verstrijken van de normale verjaringstermijn, aangezien het hier slechts een verlengingsmechanisme betreft van een reeds lopende verjaringstermijn. Als gevolg van een rechtszaak waar het geschil betrekking had op artikel 81bis, § 1, in zijn versie voor de wijziging ingevoerd door de wet van 22 december 2008, heeft het Hof van Cassatie bij zijn arrest van 27 april 2012 zich aangesloten bij de aanhangers van de hiervoor vermelde stelling door te beslissen dat artikel 81bis, § 1, derde lid, 3° “veronderstelt dat de bewijskrachtige gegevens die hier zijn bedoeld ter kennis komen van de administratie binnen de verjaringstermijn van drie of vijf jaar dewelke hun ontdekking tot doel heeft te verlengen.” Artikel 54, punt b), van het ontwerp voegt daarom aan artikel 81bis, § 1, een derde lid, nieuw, toe dat verduidelijkt dat de ontvangst van de informatie vanuit het buitenland, de rechtsvordering of de bewijskrachtige gegevens mogen plaatsvinden zowel vóór als na het verstrijken van de verjaringstermijn van drie jaar, wordt een oplossing geboden voor deze problematiek die was ontstaan ingevolge voornoemde rechtspraak. Zo wordt aan artikel 81bis, § 1, de interpretatie gegeven die eigenlijk al had moeten blijken uit de voorbereidende werken bij de wet van 15 maart 1999, met name dat de verjaringstermijnen autonoom zijn” (Parl.St. KAMER, 2015-2016, nr. 1875, 36.) 4

3/5 Courdecassation.be

wanneer bewijskrachtige gegevens, waarvan de administratie kennis heeft gekregen, aantonen dat belastbare handelingen niet werden aangegeven in België of dat er belastingaftrekken werden toegepast met overtreding van de wettelijke en verordeningsbepalingen die daarop van toepassing zijn. Uit de parlementaire voorbereiding van die wetsbepaling blijkt dat de wetgever de verjaringstermijn wilde verlengen tot zeven jaar wanneer de overtreding aan het licht werd gebracht ten gevolge van onder meer bewijskrachtige gegevens. Die wettelijke bepaling vereist niet dat de bewijskrachtige gegevens het bewijs leveren van de verschillende belastbare handelingen die niet werden aangegeven. Het volstaat dat de bewijskrachtige gegevens een niet-aangegeven meeromzet of fraude aan het licht brengen en dat de administratie, vertrekkend van die gegevens, aan de hand van een ander bewijsmiddel kan aantonen welke belastbare handelingen de belastingplichtige niet heeft aangegeven en welk bedrag aan belastingen hij verschuldigd is”5. 2.5.3. Op het vlak van de btw bestaan geen specifieke termijnen waarbinnen de administratie onderzoeksdaden moet verrichten6. In de voorbereidende werken bij de wet van 15 maart 1999 verduidelijkt de wetgever dat de controlefase en de fase van de oorspronkelijke invordering van belasting, één geheel vormen: “Die twee fasen volgen dus niet op elkaar maar zijn met elkaar versmolten”7. Gelet op die versmelting biedt de verlenging van de verjaringstermijnen, bij toepassing van artikel 81bis, § 1, derde lid, 3°, WBTW, de btw-administratie derhalve de mogelijkheid om gedurende deze verlengde verjaringstermijnen nieuwe of bijkomende onderzoeksdaden te stellen8. 2.5.4. In acht genomen de wijziging van artikel 81bis, § 1, WBTW bij programmawet van 1 juli 2016, samen met de interpretatie van het Hof betreffende de bewoordingen ‘bewijskrachtige gegevens waarvan de administratie kennis heeft gekregen’, meen ik dat zodra bewijskrachtige gegevens de niet-aangifte van belastbare handelingen aan het licht brengen, ongeacht of die gegevens afkomstig zijn van de administratie die de belasting vestigt, dan wel van een derde of van een andere administratie, en ongeacht of de ontvangst van de bewijskrachtige gegevens plaatsvindt vóór of na het verstrijken van de verjaringstermijn van drie jaar, er een autonome verjaringstermijn van zeven jaar geldt (die ingaat vanaf het kalenderjaar waarin de oorzaak van opeisbaarheid zich heeft voorgedaan), waarbinnen de administratie nog bijkomende onderzoeksdaden kan stellen met het oog op de vaststelling van de belastbare handelingen. 2.5.5. Het stellen van een onderzoeksdaad nadat de administratie kennis heeft gekregen van “bewijskrachtige gegevens” in de zin van artikel 81bis, § 1, derde lid, 3°, WBTW ontneemt op zich niet de bewijskracht aan die gegevens. Indien duidelijk blijkt dat bewijskrachtige gegevens werden verkregen die aantonen dat belastbare handelingen niet werden aangegeven in België, en naderhand nog een gerichte verificatie bij de belastingplichtige wordt uitgevoerd, wordt de

5

Cass. 17 oktober 2013, AR F.11.0108.N, AC 2013, nr. 527, ECLI:BE:CASS:2013:ARR.20131017.5. ROSELETH J. en DE BROECK L., “Geen onderzoekstermijnen inzake btw, zegt fiscus”, Fisc.Act. 2009, nr. 28, 5. 7 Parl.St., KAMER, 1997-98, nr. 1341/1, 14. 8 Advocaat-generaal THIJS D., concl. voor Cass. 17 oktober 2013, AR F.11.0108.N, AC 2013, nr. 527, ECLI:BE:CASS:2013:CONC.20131017.5. 6

4/5 Courdecassation.be

bewijskracht van die gegevens hierdoor niet automatisch aangetast9. 2.5.6. De appelrechter oordeelt dat “uit deze verdere onderzoeksdaden, waaronder de raadpleging van het CAP en het opvragen van financiële informatie bij de [verweerder] op basis waarvan de frequentie van het aantal ontvangsten werd bepaald en de omzet werd wedersamengesteld voor doeleinden van de btw-navordering alsook de verklaringen van de [verweerder] op 11 maart 2018 en op 5 augustus 2018 en het plaatsbezoek van november 2018 waaruit informatie werd gehaald betreffende het ontstaan en de evolutie van de activiteiten en de organisatie, blijkt dat deze verdere onderzoeksdaden noodzakelijk waren voor het bewijs dat er ten onrechte belastbare handelingen niet werden aangegeven. Dit doet minstens vermoeden dat de gegevens opgenomen in het proces-verbaal van 8 november 2017 niet bewijskrachtig waren in de zin van artikel 81bis, § 1, tweede lid, 3° WBTW want op zichzelf niet aantonen dat er ten onrechte belastbare handelingen niet werden aangegeven”. De appelrechter die aldus te kennen lijkt te geven dat het stellen van bijkomende onderzoeksdaden uitsluit dat er sprake kan zijn van bewijskrachtige gegevens in de zin van artikel 81bis, § 1, tweede lid, 3° WBTW, verantwoordt m.i. zijn beslissing niet naar recht. 2.6. De overige grieven lijken mij niet tot een ruimere cassatie te kunnen leiden. Conclusie: Vernietiging.

9

Advocaat-generaal THIJS D., concl. voor Cass. 17 oktober 2013, AR F.11.0108.N, AC 2013, nr. 527, ECLI:BE:CASS:2013:CONC.20131017.5. Zie in diezelfde zin ook reeds THIJS D., concl. voor Cass. 18 januari 2013, AR F.11.0147.N, AC 2013, nr. 35, ECLI:BE:CASS:2013:CONC.20130118.5. 5/5 Courdecassation.be