Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:CONC.20260601.3N.4 (2026-06-01)
Samenvatting (NL) :
Uit de artikelen 3, 3°, 8, eerste lid, derde streepje en 9, §3, eerste
lid van het koninklijk besluit van 13 juli 1970 betreffende de schadevergoeding,
ten gunste van sommige personeelsleden van overheidsdiensten of overheidsinstellingen
van de lokale sector, voor arbeidsongevallen en voor ongevallen op de
weg naar en van het werk volgt dat de medische conclusies van de geneeskundige
dienst, die een blijvende arbeidsongeschiktheid erkent, bindend zijn voor
de overheid; uit de voormelde wetsbepalingen en de wetsgeschiedenis volgt
dat de rechter die oordeelt over een geschil met betrekking tot het percentage
van blijvende arbeidsongeschiktheid van een personeelslid van een openbaar
centrum voor maatschappelijk welzijn, zoals bedoeld in artikel 19 Arbeidsongevallenwet
Overheidspersoneel, geen lager percentage van blijvende arbeidsongeschiktheid
kan toekennen dan datgene dat door de voormelde geneeskundige dienst is
erkend (1). (1) Zie concl. OM.
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
S.25.0074.N
Conclusie van advocaat-generaal VANDERLINDEN:
- Het cassatieberoep van eiseres is gericht tegen een arrest van het arbeidshof Gent, afdeling
Brugge, gewezen op 10 april 2025.
Er wordt één middel aangevoerd.
- Wat betreft het middel.
A. Probleemstelling.
De problematiek in dit middel betreft een aspect van de Arbeidsongevallenwet
Overheidspersoneel1. De vraag die zich stelt is of de wijzigingen die de regelgever heeft
aangebracht aan het KB van 13 juli 19702, door het KB van 9 april 20243, tot gevolg hebben
dat de leer die voortvloeit uit Uw vaste rechtspraak, zo onder anderen Uw arrest van 7 februari
20004 nog kan weerhouden worden.
Het standpunt van Uw Hof is dat bij een blijvende arbeidsongeschiktheid de beslissingen van
de medische dienst, inzake het percentage van blijvende ongeschiktheid bindend zijn voor de
overheid en de rechter, in die zin dat er geen lager percentage kan worden toegekend dan
datgene wat door de geneeskundige dienst is bepaald.
De appelrechters oordeelden dat de visie van Uw Hof, ook na de wijziging van de
desbetreffende bepalingen, blijft gelden.
B. Beoordeling.
Ik deel ter zake het standpunt van de appelrechters.
Bij de beoordeling van het geschil zijn er twee aspecten van het KB van 9 april 2024 die nader
dienen onderzocht te worden. Zo is er de wijziging in de libellering van artikel 9, § 3, van het
KB van 1970 alsook de overwegingen van de regelgever zoals deze naar voorkomen uit het
Verslag aan de Koning.
Vooreerst de relevante tekstwijzingen aan artikel 9, § 3, eerste en tweede lid, van het KB van
Voor de wijziging door het KB van 2024 luidde de tekst als volgt:
“De medische dienst deelt de overheid zijn beslissing mee, die hetzij bestaat uit de toekenning
1
De Arbeidsongevallenwet Overheidspersoneel is een kaderwet waarbij de toepasselijkheid bij koninklijk besluit
wordt vastgelegd, voor iedere afzonderlijke categorie van ambtenaren. De Koning stelt, krachtens artikel 4, § 2,
derde lid van voormelde wet, de wijze vast waarop de arbeidsongeschiktheid wordt bepaald. Eén van deze KB’s
betreft het hier toepasselijke KB van 13 juli 1970.
2
Betreffende de schadevergoeding, ten gunste van sommige personeelsleden van overheidsdiensten of
overheidsinstellingen van de lokale sector, voor arbeidsongevallen en voor ongevallen op de weg naar en van het
werk.
3
Tot wijziging van diverse bepalingen betreffende arbeidsongevallen in de overheidspersoneel.
4
Cass. 11 mei 2020, AR S.19.0045.N, AC 2020, nr. 283 met concl. OM; Cass 7 februari 2000, AR S.99.0122.N,
AC 2000, nr. 96 en Cass. 19 december 1994, JTT 1995, 238.
1/5
Hofvancassatie.be
Parket
van een percentage van blijvende ongeschiktheid, hetzij uit een genezing zonder blijvende
ongeschiktheid.
Wanneer het ongeval een percentage van blijvende ongeschiktheid met zich meebrengt, gaat
de overheid na of de toekenningsvoorwaarden van de vergoedingen vervuld zijn; zij onderzoekt
de bestanddelen van de geleden schade, oordeelt of er reden toe is het percentage van de
blijvende ongeschiktheid vastgelegd door de medische dienst te verhogen, en stelt het
slachtoffer of zijn rechthebbenden de betaling van een rente voor. In dat voorstel worden de
bezoldiging waarop de rente wordt berekend, de aard van het letsel, de verminderde
geschiktheid en de datum van de consolidatie vermeld”. (eigen onderlijning)
De gewijzigde tekst luidt als volgt:
“Wanneer de geneeskundige dienst het slachtoffer heeft onderzocht, stelt hij de in artikel 6
bedoelde dienst of ambtenaar in kennis van zijn medische conclusies.
Wanneer het ongeval een percentage van blijvende arbeidsongeschiktheid met zich meebrengt,
gaat de overheid na of de toekenningsvoorwaarden van de vergoedingen vervuld zijn en stelt
het slachtoffer de betaling van een rente voor. In dat voorstel worden de bezoldiging waarop
de rente wordt berekend, de aard van het letsel, het percentage van blijvende
arbeidsongeschiktheid en de datum van consolidatie vermeld, conform de medische conclusies
van de geneeskundige dienst”.
De ingevolge de nieuwe regelgeving gewijzigde passages zijn door onderlijning aangeduid.
Het eerste wat de aandacht wegdraagt is het gegeven dat in het eerste lid niet meer wordt
gesproken van een “beslissing” van de geneeskundige dienst. Thans is het zo dat deze laatste
de administratieve overheid in kennis stelt van “zijn medische conclusies”. Echter, zo men het
Verslag aan de Koning ter hand neemt dan kan men niet anders dan vaststellen dat het opzet
van de regelgever er niet in bestond om een wijziging aan te brengen aan de voorheen geldende
regel dat de administratie gebonden is door het standpunt dat de geneeskundige dienst inneemt
en dus geen lager percentage van ongeschiktheid kan toekennen, wel integendeel.
Desbetreffend kan verwezen worden naar de volgende passage in het Verslag, dat weliswaar
betrekking heeft op artikel 9, § 3, van het KB 24 januari 1969 doch waarvan het Verslag stelt
dat ook deze geldt voor het KB 13 juli 1970:
“Deze medische conclusies binden de werkgever omdat ze medische bevoegdheden in werking
stellen waarover de werkgever niet beschikt. Daarom heeft de werkgever geen
beoordelingsbevoegdheid wat betreft deze medische conclusies en beperkt hij zich dus tot het
overnemen ervan in zijn eigen beslissingen. Elk van de medische conclusies van het Bestuur
van de medische expertise heeft dezelfde bindende kracht ten aanzien van de werkgever”.
Derhalve, ongeacht de wijziging in woordgebruik van “beslissing” naar “medische conclusies”
is het zo dat de administratie gebonden is door het standpunt dat ingenomen wordt door de
geneeskundige dienst. Wat niet meer in de tekst aan te treffen is betreft het feit dat de
administratie een hoger percentage van ongeschiktheid kan toekennen dan deze die
weerhouden wordt door geneeskundige dienst5. Dit is dus, gelet op de libellering van de
regelgeving alsook het standpunt ingenomen in het Verslag aan de Koning, thans niet meer
mogelijk.
5
In de praktijk werd van de mogelijkheid tot verhoging geen gebruik gemaakt. (R. JANVIER, Arbeidsongevallen
Publieke Sector, Brugge, Die Keure 2017, p. 188).
2/5
Hofvancassatie.be
Parket
Wat zodoende, voor de administratie, ongewijzigd is gebleven is de benedengrens inzake het
percentage van de ongeschiktheid.
De volgende vraag die zich stelt is, indien de administratie gebonden is door de graad van
ongeschiktheid, en dit in alle aspecten hiervan, in welke mate is de rechter dit. Meer in het
bijzonder stelt zich de vraag of de rechter een lagere graad van ongeschiktheid kan vast stellen.
Eiser stelt dat gelet op het standpunt dat aan te treffen is in het Verslag aan de Koning, thans
de leer van Uw rechtspraak, zijnde dat de rechter geen lager percentage kan toekennen dan
bepaalt door de geneeskundige dienst, niet langer kan weerhouden worden.
Eiser steunt zich ter zake op de volgende passage in het verslag:
“In geval van een gerechtelijke procedure kunnen alle elementen van de medische conclusies6
betwist worden, zonder dat geoordeeld moet worden dat er een beperking bestaat met
betrekking tot de aanhangigmaking van de rechter wat betreft het percentage van blijvende
arbeidsongeschiktheid bepaald door het Bestuur van de medische expertise.
Rekening houdend met de vaststelling van een disparate rechtspraak met betrekking tot de
bevoegdheid van de rechter inzake de vaststelling van het percentage van blijvende
arbeidsongeschiktheid wordt hier herinnerd aan het algemene beginsel bepaald in artikel 19
van de wet van 3 juli 1967, dat bepaalt dat alle geschillen met betrekking tot de toepassing van
deze wet, ook die over de vaststelling van het percentage van blijvende arbeidsongeschiktheid,
worden verwezen naar de rechterlijke overheid zonder dat er een beperking wordt gesteld aan
de aanhangigmaking van de rechter”.
De visie van eiser kan om meerdere redenen niet weerhouden worden.
Vooreerst moet erop gewezen worden dat er een vaste en constante rechtspraak van Uw Hof is
betreffende de weerhouden problematiek zodat, wat Uw Hof betreft, er voorzeker niet kan
gesproken worden van “een disparate rechtspraak”. De bedenking van de regelgever kan dan
ook geen betrekking hebben op Uw interpretatie van artikel 19 Arbeidsongevallenwet
Overheidspersoneel7.
Wat betreft het gegeven dat “hier herinnerd [wordt]aan het algemene beginsel bepaald in
artikel 19 van de wet van 3 juli 1967” dien ik vast te stellen dat artikel 19, eerste lid, waar de
voormelde passage van het Verslag betrekking op heeft, geen wijziging heeft ondergaan in het
tijdvak waarin Uw rechtspraak is tot stand gekomen. Buiten een terminologische aanpassing
door de wet van 19 oktober 19988 is de tekst, van wat thans het eerste lid is, tot op heden op
geen enkel punt gewijzigd en dit sedert de publicatie van de wet in het Belgisch Staatsblad van
10 augustus 1967.
6
Desbetreffende moet er gewezen worden op het gegeven dat de medische conclusies zich niet beperken tot de
graad van blijvende arbeidsongeschiktheid doch ook de consolidatiedatum, het percentage hulp van derden, …
(zie artikel 8 KB van1970).
7
De disparate rechtspraak was aan te treffen bij de feitenrechters ingevolge het gegeven dat de diverse KB’s die
genomen werden in uitvoering van de wet van 1967 niet op dezelfde wijze werden geformuleerd. De rechtspraak
van Uw Hof en van het Grondwettelijk Hof heeft duidelijk gemaakt dat ongeacht de verscheiden formulering de
administratie en de rechter geen lagere graad van invaliditeit konden vaststellen. (F. LAMBRECHT, La declaration,
la procédure administrative et la procédure en révision, in Les accidents du travail dans le secteur public, Limal,
Anthemis 2015, pp. 128-130).
8
Het woord “invaliditeit” werd vervangen door “arbeidsongeschiktheid”.
3/5
Hofvancassatie.be
Parket
In de diverse arresten van Uw Hof werd de toepassing van artikel 19 Arbeidsongevallenwet
Overheidspersoneel expliciet mee in overweging genomen om de vraag te beoordelen of een
rechter een lager percentage van blijvende ongeschiktheid kan vaststellen. Zo oordeelde Uw
Hof in het arrest van 7 februari 2000:
“Dat uit de bepalingen van het koninklijk besluit van 13 juli 1970 volgt dat de beslissing van
de geneeskundige dienst voor de overheid bindend is in zoverre deze dienst een blijvende
invaliditeit erkent en dat de overheid alleen het vastgestelde percentage kan verhogen;
Dat hieruit volgt dat de arbeidsrechtbank die oordeelt over een geschil met betrekking tot het
percentage aan blijvende invaliditeit van een personeelslid van een gemeente, zoals bedoeld in
artikel 19 van de wet van 3 juli 1967, geen lager percentage van blijvende invaliditeit kan
toekennen dan datgene dat door de voormelde geneeskundige dienst is erkend”.
Uit deze passage blijkt dat de beoordeling van de beslissingsmogelijkheden van de rechter,
inzake het percentage van de blijvende ongeschiktheid, plaats heeft binnen de parameters
waarover de administratie beschikte op grond van de bepalingen van het toepasselijke KB dat
genomen was in uitvoering van de wet van 1967.
De thans aangebrachte wijzigingen aan het KB van 1970 nopen dan ook om andere aspecten
van de regelgeving Arbeidsongevallenwet Overheidspersoneel onder de aandacht te brengen,
die deels voortvloeien uit de bepalingen van de wet van 1967 alsook de rechtspraak van Uw
Hof en het Grondwettelijk Hof.
Zo is er het gegeven dat uit artikel 16 van de wet van 1967 volgt dat de tewerkstellende
overheid, in huidige casus de eiser, de schuldenaar is van het slachtoffer van het
arbeidsongeval9, zodat eiser zijn eigen “verzekeraar” is10. Immers, ingevolge voormelde
bepaling draagt de tewerkstellende overheid de renten, bijslagen en vergoedingen, toegekend
aan hun personeelsleden met toepassing van deze wet. De overheid kan zich hiervoor
gedeeltelijk of geheel herverzekeren. Voor het KB van 1970 is dit geregeld in artikel 27.
Het is deze specificiteit die het Grondwettelijk Hof weerhield in zijn arrest van 8 mei 2013 toen
het oordeelde dat in het licht hiervan het “redelijk verantwoord is dat de overheid waarvan
Medex de adviserende geneesheer is, geen beroep kan instellen tegen een beslissing die haar
eigen adviserende geneesheer heeft genomen teneinde, in voorkomend geval, de door die
laatste vastgestelde ongeschiktheidsgraad te laten verlagen”11. Het Grondwettelijk Hof
besliste dan ook dat artikel 19 van de wet van 1967 de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, al
dan niet in samenhang gelezen met de artikelen 6 en 13 van het Europees Verdrag voor de
rechten van de mens, niet schendt.
Ook van belang is het oordeel van Uw Hof in het arrest van 13 oktober 201412. Uw Hof
oordeelde toen dat de wet van 1967 alleen een materieel recht verleent aan het personeelslid
van een overheidsdienst dat het slachtoffer is van een arbeidsongeval en dat de visie van het
bestaan van een materieel recht in hoofde van de tewerkstellende overheid berust op een
9
R. JANVIER, o.c., p. 283.
De werkgever neemt in deze de rol op die in het kader van de Arbeidsongevallenwet toekomt aan de
wetverzekeraar. (L. MASSEUX, Les rapports de l’employeur public et la victime avec le « réassureur » et le
caractère impropre de ce terme, in Les accidents du travail dans le secteur public, p. 295).
11
GwH, 8 mei 2013, nr. 62/2013, B.4.
12
Cass. 13 oktober 2014, AR S.13.0121.N, AC 2013, nr. 599, met concl. OM.
10
4/5
Hofvancassatie.be
Parket
onjuiste rechtsopvatting13.
Uit de samenlezing van de bepalingen van de wet van 1967 met het KB van 1970 en de
rechtspraak desbetreffend blijkt dat de overheid gebonden is door het standpunt dat verwoord
wordt in de medische conclusies van de geneeskundige dienst. De wet van 1967 kent enkel een
materieel recht toe aan het slachtoffer van het arbeidsongeval en niet aan de tewerkstellende
overheid. Er is niet voorzien dat laatst vernoemde de medische conclusies van de
geneeskundige dienst kan betwisten. Het slachtoffer dat titularis is van het materieel recht en
belang heeft om de aspecten van de conclusies van de geneeskundige dienst te betwisten kan
derhalve een rechter vatten met een vordering tot toekenning van een hoger percentage van
ongeschiktheid.
In het licht van één en ander dient de hoger aangehaalde passage in het Verslag aan de Koning
dan ook zo te worden begrepen dat waar, in het verleden, de rechter alsook de administratie,
weliswaar gebonden waren door de benedengrens maar zij beiden een hoger percentage konden
vaststellen dat dit thans enkel nog geldt voor de rechter. Dus, in tegenstelling tot het bestuur,
is de rechter niet gebonden aan een bovengrens inzake percentage blijvende
arbeidsongeschiktheid. De rechter zal in het kader van een door het personeelslid gestelde
vordering dan ook, gelet op het voorgaande, geen lager percentage van blijvende
arbeidsongeschiktheid kunnen weerhouden dan dat wat bepaald werd door de geneeskundige
dienst maar wel een hoger.
Derhalve moet dan ook vastgesteld worden dat de wijzigingen in artikel 9 van het KB van 1970
op geen enkele wijze een wijziging inhouden van de rechtelijke toetsing zoals deze werd
bepaald in Uw rechtspraak. Immers de enige relevante inhoudelijke wijziging is dat de
administratieve overheid geen hoger percentage van ongeschiktheid kan vaststellen dan wat
bepaald was door de geneeskundige dienst. Deze specificatie heeft evenwel geen invloed op
de wijze waarop de rechterlijke toetsing van de administratieve beslissing plaats heeft. Eén en
ander zoals bepaald is door de rechtspraak van Uw Hof.
Het middel kan in zoverre niet worden aangenomen.
Inzake de aangevoerde schending van de bewijskracht van het Verslag aan de Koning dien ik
dan ook vast te stellen dat de appelrechters geen uitleg geven die onverenigbaar is met de
bewoordingen hiervan.
In zoverre mist het middel feitelijke grondslag.
Conclusie: verwerping.
13
F. LAMBRECHT, “La déclaration, la procédure administrative et la procédure en révision”, in Les accidents du
travail dans le secteur public, p. 129 en R. JANVIER, “Welkom in de wondere wereld van de arbeidsongevallen in
de publieke sector”, Soc. Kron. 2021, p. 384.
5/5
Hofvancassatie.be
