## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 1997-06-25, n° ECLI:BE:RVSCE:1997:ARR.66.995** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A1997%3AARR.66.995&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:1997:ARR.66.995 (1997-06-25) Samenvatting (NL) : Arrest nr 66.995 van 25 juni 1997 - Beslissing : Vernietiging Samenvoeging --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING ADMINISTRATIE. A R R E S T nr. 66.995 van 25 juni 1997 in de zaken A. 71.150/IV-16.193 71.383/IV-16.257. In zake : 1. de b.v.b.a. ZAKENKANTOOR PEETERS, die woonplaats kiest bij Advocaat E. BREWAEYS, kantoor houdende te BRUSSEL, Leopold II-laan 117, 2. de b.v.b.a. ACCOUNT EN DATA, die woonplaats kiest bij Advocaat E. RAMAKERS, kantoor houdende te SINT-TRUIDEN, Relindisstraat 9 tegen : 1. 2. de Controledienst voor de Verzekeringen, de Belgische Staat, vertegenwoordigd door de Minister van Economische Zaken, die woonplaats kiezen bij Advocaten P. LAMBERT en N. WEINSTOCK, kantoor houdende te BRUSSEL, Defrélaan 19. -----------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, IVe K A M E R, Gezien de verzoekschriften die de b.v.b.a. ZAKENKANTOOR PEETERS en de b.v.b.a. ACCOUNT EN DATA op 20 respectievelijk 25 september 1996 hebben ingediend om de vernietiging te vorderen van de beslissingen van de Controledienst voor de Verzekeringen van 26 augustus 1996 waarbij hun aanvraag tot registratie in het register der onafhankelijke verzekeringstussenpersonen geweigerd wordt; Gezien de nota’s van de verwerende partijen; Gezien de verslagen opgemaakt door Eerste Auditeur P. DE WOLF, overeenkomstig artikel 8, § 3, van het koninklijk besluit van 22 februari 1991; IV-16.193-1/15 Gelet op de kennisgeving van de verslagen aan partijen; Gelet op de beschikking van 10 april 1997 waarbij de terechtzitting bepaald wordt op 13 mei 1997; Gehoord M.-R. BRACKE; het verslag van Kamervoorzitter Gehoord de opmerkingen van Advocaat E. BREWAEYS, die verschijnt voor de eerste verzoekende partij, van Advocaat E. RAMAKERS, die verschijnt voor de tweede verzoekende partij, en van Advocaat N. WEINSTOCK, die verschijnt voor de verwerende partijen; Gehoord het eensluidend advies van Eerste Auditeur P. DE WOLF; Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973; 1. Over de rechtspleging. 1.1. Overwegende dat de bovenvermelde vorderingen om reden van het parallellisme inzake de feitelijke gegevens en de identieke middelen die ertegen worden ingebracht dermate met elkaar zijn verbonden dat het wenselijk is dat deze vorderingen worden gevoegd; 1.2. Overwegende dat om dezelfde redenen als uiteengezet in het arrest nr. 63.015, DE VISSCHER, van 12 november 1996, de door de verwerende partijen neergelegde nota’s niet uit de debatten worden geweerd en dat ook niet op de vraag van de tweede verwerende partij om buiten de zaak te worden gesteld kan worden ingegaan; 2. Over de gegevens van de zaken. IV-16.193-2/15 2.1. De verzoekende partijen dienen op 24 juni 1996 een aanvraag in tot registratie in het register der onafhankelijke verzekeringstussenpersonen bij de Controledienst voor de Verzekeringen. Bij de aanvragen worden een aantal documenten gevoegd waaronder een overzicht van de verdeling van de commissielonen voor het jaar 1995. Uit de procentuele verdelingen van de commissielonen blijkt dat de verzoekende partijen tussen de 50 en 60 % van hun commissielonen hebben ontvangen van slechts een enkele verzekeringsmaatschappij. 2.2. De verzoekende partijen delen een verklaring mee aan de Controledienst voor de Verzekeringen voor de meer dan 50 % commissielonen ontvangen van hun respectieve verzekeringsmaatschappijen. Het weze in dat verband opgemerkt dat door de Controledienst voor de Verzekeringen een "toelichtingsnota" werd opgesteld die op verzoek van de aanvragers samen met een aanvraagformulier tot registratie werd toegezonden. In die "toelichtingsnota" wordt met betrekking tot de onafhankelijkheid het volgende gesteld : "II. Registratie. - Criteria betreffende onafhankelijkheid. Enkel de tussenpersoon die zijn werkzaamheden uitoefent zonder DE JURE en DE FACTO in de keuze van een verzekeringsonderneming gebonden te zijn, kan ingeschreven worden in het register van de onafhankelijke tussenpersonen. * de jure gebondenheid : blijkt uit een juridisch afdwingbare verbintenis van om het even welke aard. Dit is onder andere het geval bij : - het bestaan van produktieverplichtingen of -quota in overeenkomsten met verzekeringsondernemingen en/of kredietinstellingen die de vrijheid van keuze van de tussenpersoon beperken. - het bestaan van leningen waardoor de tussenpersoon gehouden is tot produktieverplichtingen of -quota. IV-16.193-3/15 Dit is evenzo indien er een minimum produktievolume opgelegd wordt om een lening te verkrijgen. Als uitzondering op het principe van gebondenheid de jure inzake produktieverplichtingen geldt de samenwerking tussen een tussenpersoon en een verzekeringsonderneming waarbij voor het behoud ervan een minimum portefeuillevolume wordt opgelegd aan de tussenpersoon. In voorkomend geval dient een afschrift van deze overeenkomst(en) medegedeeld te worden. * de facto gebondenheid : De toevoeging van het begrip ongebondenheid ’de facto’ aan de ongebondenheid ’de jure’ heeft voor gevolg dat zelfs een tussenpersoon die geen enkele juridisch-afdwingbare verbintenis voor het plaatsen van zijn zaken heeft afgesloten, toch als een niet-onafhankelijke tussenpersoon wordt beschouwd, wanneer hij in feite zo handelt door zijn zaken alleen bij één - of enkele - verzekeringsondernemingen af te sluiten. Overeenkomstig de bepalingen van artikel 5 van de wet zenden de onafhankelijke tussenpersonen jaarlijks aan de Controledienst een lijst van de aandeelhouders die op directe of indirecte wijze zeggenschap uitoefenen over hun onderneming en de opgave van de procentuele verdeling van de commissie per verzekeringsonderneming over het voorgaande jaar. 1. Zo geldt de aandeelhoudersstructuur als een vermoeden van niet-onafhankelijkheid zo uit de verdeling van het commissieloon blijkt dat er een verband bestaat met deze structuur. 2. De verdeling van de commissielonen geldt als een belangrijke indicatie nopens de onafhankelijkheid. Er moet een significante samenwerking bestaan met een voldoende aantal verzekeringsondernemingen. Als principe geldt een redelijk aantal ondernemingen rekening houdend met de grootte en de opbouw van de verzekeringsportefeuille. Volgende staffeling geldt als een eerste aanduiding : IV-16.193-4/15 Minimum aantal ondernemingen Jaarlijkse totale commissie tussenpersonen 4 tot 5.000.000 BEF 5 van 5.000.001 tot 10.000.000 BEF 6 van 10.000.001 tot 25.000.000 BEF 8 van 25.000.001 tot 50.000.000 BEF 10 boven 50.000.000 BEF Er dient rekening gehouden te worden met het belang van de activiteit (d.w.z. minstens 5 % van de totale portefeuille per multibranche-maatschappij). Indien de tussenpersoon niet beantwoordt aan bovenstaand criterium dient hij de Controledienst hiervoor een verklaring te geven. Indien de uitgekeerde commissielonen van een bepaalde verzekeringsonderneming 35 % overtreffen van het totale commissieloon van het voorgaande jaar dient de tussenpersoon een verklaring te geven voor deze verdeling". 2.3. In een nota van 25 juli 1996 aan de Raad van de Controledienst voor de Verzekeringen stelt de administratie van die dienst het volgende : "Le Conseil est invité à se prononcer sur les demandes d’inscription au registre des intermédiaires indépendants introduites par les intermédiaires dont le nom figure en annexe. Il convient de rappeler qu’à l’appui de la demande d’inscription au registre des indépendants, les intermédiaires doivent communiquer le relevé de la répartition exprimée en pour cent de la commission versée l’année précédente par chaque entreprise d’assurance concernée (art. 3, 7˚ de l’Arrêté Royal du 25 mars 1996 précité). Les dossiers qui vous sont soumis ont été regroupés en catégories suivant le différents cas rencontrés; les critères retenus sont : les commissions, le nombre d’entreprises avec lesquelles l’intermédiaire coopère, les liens juridiques, l’aptitude et l’honorabilité professionnelles. Ces éléments ont été examinés en tenant compte des positions prises antérieurement par le Conseil. I. les intermédiaires qui perçoivent par entreprise d’assurances moins de 35 % et qui coopèrent avec 4 entreprises ou plus mais n’ont un pourcentage de commissions supérieur à 5 % qu’auprès de 3 entreprises. IV-16.193-5/15 II. les intermédiaires qui perçoivent d’une entreprise un pourcentage compris entre 35 et 50 % du total des commissions, lorsqu’ils coopèrent avec moins de 4 entreprises et ont fourni une déclaration justifiant cette répartition. Suivant les déclarations envisagées dans cette catégorie, le pourcentage élevé de commissions auprès d’une entreprise est dû, par exemple, * à des fusions intervenues en 1994 et cette affirmation est confirmée par un examen des commissions encaissées antérieurement ou * à un rachat récent d’un portefeuille d’assurances suivi d’efforts sérieux de diversification qui ont été constatés. III. les intermédiaires qui perçoivent d’une entreprise un pourcentage compris entre 35 et 50 % lorsqu’ils collaborent avec un nombre d’entreprises inférieur à 4 et n’ont pas fourni de déclaration justificative malgré la demande d’explications supplémentaires ou ont fourni une déclaration estimée ’non-satisfaisante’ telle : * une fusion récente alors que le déséquilibre dans l’encaissement est manifestement antérieur et dû à une autre raison * une ancienne reprise de portefeuille sans effort ultérieur de diversification * la qualité du service à la clientèle par un assureur * une déclaration de l’intermédiaire selon laquelle il n’est lié ni de jure ni de facto à une entreprise et offre à la clientèle le contrat de son choix * la qualité d’ancien employé ou inspecteur d’une entreprise". IV. les intermédiaires qui perçoivent d’une entreprise un pourcentage de commissions entre 35 et 50 % et collaborent avec 4 entreprises ou plus et ont fourni une déclaration ’satisfaisante’ (telle qu’exposée pour la catégorie II). V. les intermédiaires qui perçoivent d’une entreprise un pourcentage de commissions entre 35 et 50 % et qui collaborent avec 4 entreprises ou plus, sans déclaration ou avec une déclaration ’non-satisfaisante’ (voir exemples évoqués à la catégorie III). VI. les intermédiaires qui perçoivent d’une entreprise un pourcentage de commissions entre 50 et 60 % et qui collaborent avec un nombre d’entreprises inférieur à 4. VII. les intermédiaires qui perçoivent d’une entreprise un pourcentage compris entre 50 et 60 % et qui collaborent avec 4 entreprises ou plus et ont fourni une déclaration ’satisfaisante’ (cfr. explications à la catégorie II). IV-16.193-6/15 VIII. les intermédiaires qui perçoivent d’une entreprise un pourcentage de commissions entre 50 et 60 % et qui collaborent avec 4 entreprises ou plus et n’ont pas fourni de déclaration ou une déclaration ’non-satisfaisante’ (voir à ce sujet, les explications reprises à la catégorie III). IX. les intermédiaires qui perçoivent d’une entreprise un pourcentage de commissions qui dépasse 60 %. X. les intermédiaires qui se déclarent ’indépendants’ en utilisant le terme au sens de la législation sociale alors qu’ils sont liés, par exemple, par un contrat d’agence. XI. les intermédiaires qui ne présentent pas une aptitude et une honorabilité professionnelle suffisantes telles qu’exigées par l’article 10, 3˚ de la loi du 27 mars 1995, au vu de leur certificat de ’bonnes conduite, vie et moeurs’. (Rem. : des notes individuelles ont été rédigées pour les dossiers repris dans cette catégorie). XII. situations ’particulières’ : les intermédiaires dont le dossier présente des caractéristiques propres ont fait l’objet de notes individuelles annexées ci après". 2.4. Met een nota van 13 augustus 1996 (A/96/77) worden aan de Raad van de Controledienst voor de Verzekeringen nieuwe lijsten met in te schrijven tussenpersonen voorgelegd. Die nota luidt als volgt : "1) 2) 3)