## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2000-03-14, n° ECLI:BE:RVSCE:2000:ARR.85.875** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2000%3AARR.85.875&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2000:ARR.85.875 (2000-03-14) Samenvatting (NL) : Arrest nr 85.875 van 14 maart 2000 - Beslissing : Vernietiging --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING ADMINISTRATIE. A R R E S T nr. 85.875 van 14 maart 2000 in de zaak A. 42.855/XII-1111. 43.145/XII-1112. 43.146/XII-1113. In zake : - zaak A. 42.855/XII-1111 : 1. de gemeente KNESSELARE, - zaken A.43.145/XII-1112 en A.43.146/XII-1113 : 1. de gemeente KNESSELARE, 2. Jean-Pierre VAN ROSSEM, wonende te GRIMBERGEN, Beigemsesteenweg 33 C tegen : de zaken A. 42.855/XII-1111, A. 43.145/XII-1112 en A. 43.146/XII-1113 : het Vlaamse Gewest, vertegenwoordigd door de Vlaamse Executieve, thans de Vlaamse regering. -----------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, XIIe K A M E R, Gezien het verzoekschrift dat de gemeente Knesselare op 3 augustus 1990 heeft ingediend om de vernietiging te vorderen van het besluit van 11 juni 1990 van de gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden en Openbaar Ambt, waarbij wordt vernietigd : - het besluit van 30 april 1990 van het college van burgemeester en schepenen van de gemeente Knesselare waarbij aan Jean-Pierre VAN ROSSEM een grafconcessie wordt verleend en waarbij de ter zake gesloten overeenkomst wordt goedgekeurd; - het besluit van 22 mei 1990 van de gemeenteraad van Knesselare houdende bekrachtiging van voormeld besluit (de zaak A. 42.855/XII-1111); XII-1111-1/34 Gezien het verzoekschrift dat de gemeente Knesselare en Jean-Pierre VAN ROSSEM op 1 oktober 1990 hebben ingediend om de vernietiging te vorderen van het besluit van 2 augustus 1990 van de gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden en Openbaar Ambt, waarbij het besluit van 28 juni 1990 van de gemeenteraad van Knesselare, houdende het verlenen van toelating aan Jean-Pierre VAN ROSSEM tot het plaatsen van een ondergrondse kabel op de gemeentelijke begraafplaats, wordt vernietigd (de zaak G/A 43.145/XII-1112); Gezien het verzoekschrift dat de gemeente Knesselare en Jean-Pierre VAN ROSSEM op 1 oktober 1990 hebben ingediend om de vernietiging te vorderen van het besluit van 2 augustus 1990 van de gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden en Openbaar Ambt, waarbij het besluit van 2 juli 1990 van het college van burgemeester en schepenen van Knesselare, krachtens hetwelk aan Jean-Pierre VAN ROSSEM een vijftigjarige grafconcessie wordt verleend op de gemeentelijke begraaf-plaats, wordt vernietigd (de zaak G/A 43.146/XII-1113); Gelet op het arrest nr. 35.582 van 25 september 1990 waarbij de vordering tot schorsing in de zaak nr. A. 42.855/IV-13.120 en A. 42.890/IV-13.141 wordt verworpen; Gelet op het arrest nr. 35.974 van 11 december 1990 waarbij de vorderingen tot schorsing in de zaken A. 43.145/XII-1112 en 43.146/XII-1113 worden gevoegd en waarbij de vorderingen tot schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden besluiten worden verworpen; Gezien wederantwoord; de memories van antwoord en van XII-1111-2/34 Gezien het verslag opgemaakt door auditeur J. LUST; Gelet op de beschikking van 6 augustus 1992 tot voeging van de zaken; Gelet op de beschikking van 6 augustus 1992 die de neerlegging ter griffie van het verslag en van de dossiers gelast; Gelet op de kennisgeving van het verslag aan partijen en gezien de laatste memorie van de verwerende partij; Gelet op de beschikking van 7 december 1999 waarbij de terechtzitting bepaald wordt op 1 februari 2000; Gehoord A. VANDENDRIESSCHE; het verslag van staatsraad Gehoord de opmerkingen van advocaat P. DEVERS, die verschijnt voor de verwerende partij; Gehoord het eensluidend advies van auditeur D. MAREEN; Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973; 1. Overwegende dat de gegevens van de zaak kunnen worden samengevat als volgt : 1.1. Op 4 april 1990 verzoekt een begrafenisondernemer namens Jean-Pierre VAN ROSSEM de gemeente Knesselare om een toelating tot "het plaatsen van een kelder met diepvriesinstallatie op het kerkhof van uw XII-1111-3/34 gemeente, met aansluiting van elektriciteit". Het zou de bedoeling zijn een grafkelder voor 3 personen aan te leggen, waarvan 2 vakken gebruikt zouden worden voor de koelinstallatie. In de brief wordt ook meegedeeld dat Jean-Pierre Van Rossem alle kosten op zich neemt en dat hij bereid is om een som van 250.000 frank aan de gemeente te betalen als dank voor de toelating. 1.2.1. Op 30 april 1990 ondertekenen de burgemeester en de secretaris van Knesselare, handelend namens de gemeente, en Jean-Pierre VAN ROSSEM een overeenkomst, waarbij aan Jean-Pierre VAN ROSSEM een perceel grond van 12,6 m² op de gemeentelijke begraafplaats voor vijftig jaar in concessie wordt gegeven met het oog op de begraving van Niki ANNYS. In de grafkelder zal Jean-Pierre VAN ROSSEM een koelinstallatie bouwen die moet voldoen "aan alle voorschriften qua veiligheid en geluidsproduktie" en waarvan de "elektrische voorziening" ten laste van de concessiehouder valt. Er is ook bepaald dat de elektriciteitskabel moet aangelegd worden volgens de aanwijzingen van het college van burgemeester en schepenen. Er wordt een regeling voorzien voor het onderhoud van de elektrische installatie en van de oppervlakte en onder voorbehoud van aanvaarding door de gemeenteraad schenkt Jean-Pierre VAN ROSSEM hierbij eenmalig 250.000 frank aan de gemeente Knesselare. 1.2.2. Op 30 april 1990 besluit het college van burgemeester en schepenen van de gemeente Knesselare de concessie te verlenen en de overeenkomst met Jean-Pierre VAN ROSSEM goed te keuren. Op 22 mei 1990 bekrachtigt de gemeenteraad dat besluit. 1.3. Het collegebesluit van 30 april 1990 wordt op 21 mei 1990 op het provinciaal gouvernement van OostXII-1111-4/34 Vlaanderen ontvangen; op 1 juni 1990 de gemeenteraadsbeslissing van 22 mei 1990. De provinciegouverneur van Oost-Vlaanderen bezorgt die beslissingen op 6 juni 1990 aan de gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden met de mededeling dat naar zijn oordeel de eigenlijke concessie "niet strijdig is met de wettelijke bepalingen" omdat de wet van 20 juli 1971 op de begraafplaatsen en de lijkbezoring het begraven in "een diepvriesgraf" niet verbiedt en omdat de gemeenteraad naar luid van artikel 12 van die wet wel het gebruik van doodskisten, foedralen en produkten die de natuurlijke en normale ontbinding van het lijk beletten kan verbieden maar dat zulks in de gemeente Knesselare niet het geval is. 1.4. De gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden vernietigt bij besluit van 11 juni 1990 enerzijds het besluit van 30 april 1990 van het college van burgemeester en schepenen, houdende het verlenen van de grafconcessie aan Jean-Pierre VAN ROSSEM en goedkeuring van de met deze afgesloten overeenkomst en anderzijds het besluit van 22 mei 1990 van de gemeenteraad van Knesselare houdende bekrachtiging van het voormelde collegebesluit. De gemeenschapsminister motiveert zijn besluit als volgt : "Overwegende dat alle algemene en bijzondere voorwaarden van de speciale concessieverlening worden vastgesteld in de overeenkomst dd. 30 april 1990 tussen de burgemeester handelend namens het college van burgemeester en schepenen en de heer J.P. VAN ROSSEM; Overwegende dat noch de burgemeester noch het college van burgemeester en schepenen over de bevoegdheid beschikken om een grafconcessie te verlenen, allerminst hiervan alle voorwaarden te bepalen; Overwegende dat bij ontstentenis van delegatie aan het college van burgemeester en schepenen uitsluitend de gemeenteraad bevoegd is op de gemeentelijke begraafplaatsen grafconcessies te verlenen krachtens artikel 6 van de wet van 20 juli 1971 op de begraafplaatsen en de lijkbezorging; XII-1111-5/34 Overwegende dat de gemeenteraad van Knesselare deze bevoegdheid niet aan het college van burgemeester en schepenen heeft opgedragen; Overwegende dat zulks moge blijken uit de afwezigheid van enig delegatiebesluit in het administratief dossier evenals uit de vaststelling dat het college in de aanhef van zijn besluit van 30 april 1990 nopens de concessieverlening hiervan geen melding maakt; Dat voorzeker het college dit laatste behoorde te doen gelet op artikel 6 van de wet op de begraafplaatsen en de lijkbezorging waarin deze delegatie uitdrukkelijk vereist is; Overwegende dat eveneens alleen de gemeenteraad bevoegd is om de tarief voor de grafconcessie en de andere voorwaarden vast te stellen overeenkomstig artikel 8 van de wet op de begraafplaatsen en lijkbezorging; Overwegende dat het college door haar beslissing van 30 april 1990 houdende het verlenen van een grafconcessie aan de heer J.P. VAN ROSSEM en de goedkeuring van de overeenkomst waarin de voorwaarden en nadere uitvoeringsregelen van bedoelde concessie geregeld worden, zijn wettelijk toegemeten bevoegdheid overschreden heeft; Overwegende dat de voornoemde beslissing van het college derhalve onwettig is; Overwegende dat de gemeenteraad niet vermag een onwettig besluit te bekrachtigen en dienvolgens ook het bekrachtigingsbesluit van 22 mei 1990 van de gemeenteraad onwettig is (quod nullum est, confirmari nequit); Overwegende dat het bovendien niet geoorloofd is dat voor één bepaalde persoon particuliere voorwaarden worden toegestaan voor een bijzondere concessie welke als dusdanig niet voorzien is in het politiereglement op de gemeentelijke begraafplaatsen van 31 mei 1977 van de gemeenteraad van Knesselare; Overwegende dat aldus tevens het gelijkheidsbeginsel zoals bepaald in artikel 6 van de Grondwet geschonden werd; Overwegende immers dat enkel de gemeenteraad (of bij delegatie het college) de grafconcessie kan toestaan of weigeren volgens de voorwaarden die de gemeenteraad vooraf bepaald heeft en zonder onderscheid des persoons; Overwegende dat het onderhavige geval (een koelinstallatie in een grafkelder) door de gemeenteraad niet geregeld werd; Overwegende dat voormelde besluiten van het schepencollege en de gemeenteraad overigens in genen dele conform zijn met de wet van 20 juli 1971 op de begraafplaatsen en de lijkbezorging, noch naar de letter noch naar de geest; Overwegende dat bij de toenmalige wetgever de bedoeling voorlag dat het stoffelijk overschot op XII-1111-6/34 natuurlijke wijze zonder enige vertraging moet kunnen ontbinden; Overwegende dat onder meer uit artikel 12 en 19, laatste lid en de algemene strekking van voornoemde wet kan afgeleid worden dat het niet de bedoeling van de wetgever is geweest een lijk door innoverende technieken gedurende onbepaalde tijd in een grafkelder te bewaren; Overwegende dat artikel 7 van dezelfde wet bepaalt dat concessies nog voor ten hoogste 50 jaar kunnen worden verleend; Overwegende dat, zelfs al kan deze vergunning inderdaad hernieuwd worden, het niet de bedoeling is dat lijken voor onbepaalde tijd op de begraafplaatsen mogen bewaard worden, o.m. met het oog op de volksgezondheid en om het ruimtelijk gebruik van grond voor begraafplaatsen in te perken; Overwegende dat het gebruik van een koelinstallatie ingaat tegen deze doelstelling; Overwegende dat op de gemeentelijke begraafplaatsen een rotatie van begravingen moet mogelijk zijn; Overwegende tevens dat het recht van een grafconcessiehouder bestaat in het bekomen van een bepaalde plaats die hem moet worden voorbehouden gedurende een bepaalde termijn enkel met het doel er één of meerdere personen te begraven; Overwegende dat een grafkelder in een concessie er niet toe bestemd is om op een kunstmatige manier natuurlijke processen te vertragen of te verhinderen; Overwegende dat de plaatsing van een koelinstallatie in een grafkelder niet inherent is aan het concessierecht; Overwegende dat het aanbrengen van elektriciteitsleidingen in de grond van de gemeentelijke begraafplaats een privatief gebruik van het openbaar domein behelst dat de grafconcessie te buiten gaat en onverzoenbaar is met de affectatie van begraafplaatsen; Overwegende dat voor het aanbrengen van