Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2007:ARR.169.540 (2007-03-29)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 169.540 van 29 maart 2007 Sociale zaken en volksgezondheid -
Reglementen (sociale zaken en volksgezondheid) Beslissing : Verwerping
afvoering
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING ADMINISTRATIE.
ARREST
nr. 169.540 van 29 maart 2007
in de zaken A. 48.917/VII-16.976.
49.055/VII-16.977.
49.061/VII-16.978.
49.083/VII-16.975.
In zake :
I.
het
VERBOND DER BELGISCHE
BEROEPSVERENIGINGEN VAN GENEESHERENSPECIALISTEN,
dat woonplaats kiest bij
advocaat W. GONTHIER,
kantoor houdende te 2018 ANTWERPEN,
Mechelsesteenweg 12, bus 13
II. de v.z.w. HET VLAAMS VERBOND VOOR
GEPENSIONEERDEN,
die woonplaats kiest bij
advocaten F. BAERT en V. TOLLENAERE,
kantoor houdende te 9000 GENT,
Koning Albertlaan 128
III. 1.
de v.z .w. VERBOND DER VLAAM SE
TANDARTSEN,
2.
Dirk VAN DE PUTTE,
die woonplaats kiezen bij
advocaat N. VAN RANST,
kantoor houdende te 1150 BRUSSEL,
Tervurenlaan 270
IV. de burgerlijke vennootschap LABORATOIRE DE
BIOLOGIE ET DE RADIO-IMMUNOLOGIE CLINIQUES
(BIORIM) (in faling),
voorheen gevestigd te 1150 BRUSSEL,
Charleroisesteenweg 54
tegen :
I + II + III + IV:
de Belgische Staat, vertegenwoordigd door de Minister van Sociale
Zaken,
die woonplaats kiest bij
advocaat J.-F. DE BOCK,
kantoor houdende te 1060 BRUSSEL,
Tasson-Snelstraat 38.
--------------------------------------------------------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, VIIe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat het VERBOND DER BELGISCHE
BEROEPSVERENIGINGEN VAN GENEESHEREN-SPECIALISTEN op
3 november 1992 heeft ingediend om de vernietiging te vorderen van het koninklijk
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-1/21
besluit van 19 augustus 1992 tot wijziging van het koninklijk besluit van 10 oktober
1986 tot uitvoering van artikel 34 quater, vierde lid, van de wet van 9 augustus 1963
tot instelling en organisatie van een regeling voor verplichte ziekte- en
invaliditeitsverzekering, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 12 september
1992 (zaak A. 48.917);
Gezien het verzoekschrift dat de v.z.w. VLAAMS VERBOND
VOOR GEPENSIONEERDEN op 10 november 1992 heeft ingediend om de
vernietiging te vorderen van hetzelfde koninklijk besluit (zaak A. 49.055);
Gezien het verzoekschrift dat de v.z.w. VERBOND DER
VLAAMSE TANDARTSEN en Dirk VAN DE PUTTE op 10 november 1992
hebben ingediend om de vernietiging te vorderen van hetzelfde koninklijk besluit
(zaak A. 49.061);
Gezien het verzoekschrift dat de b.v. LABORATOIRE DE
BIOLOGIE ET DE RADIO-IMMUNOLOGIE CLINIQUES op 12 november 1992
heeft ingediend om de vernietiging te vorderen van hetzelfde koninklijk besluit
(zaak A. 49.083);
Gelet op de arresten nrs. 90.847, 90.848, 90.849 en 90.850 van
16 november 2000 waarbij de debatten in voormelde zaken worden heropend;
Gelet op het arrest nr. 94.075 van 15 maart 2001 waarbij de
debatten in de voormelde zaken worden heropend, de zaken worden gevoegd, en het
door de Auditeur-generaal aangewezen lid van het Auditoraat wordt belast met het
aanvullend onderzoek;
Gezien het aanvullend verslag, opgemaakt door eerste auditeur
E. HAESBROUCK;
Gelet op de beschikking van 6 februari 2006 die de neerlegging
van het aanvullend verslag gelast;
Gelet op de kennisgeving van het aanvullend verslag aan partijen
en gezien de regelmatig gewisselde laatste memories in de zaak A. 48.917 en de
laatste memorie van de verwerende partij in de zaken A. 49.055, 49.061 en 49.083;
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-2/21
Gelet op de beschikking van 13 december 2006 waarbij de
terechtzitting bepaald wordt op 11 januari 2007;
Gehoord het verslag van staatsraad E. BREWAEYS;
Gehoord de opmerkingen van advocaat K. KAMERS die, loco
advocaat W. GONTHIER verschijnt voor de verzoekende partij in de zaak A.
48.917, van advocaat W. LAMMENS, die verschijnt voor de verzoekende partij in
de zaak A. 49.055, en van advocaat K. RONSE die, loco advocaat J.-F. DE BOCK
verschijnt voor de verwerende partij;
Gehoord
W. WEYMEERSCH;
het
andersluidend
advies
van
auditeur
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973;
Overwegende dat de Raad van State de zaak als volgt beoordeelt:
- De feiten
Artikel 34, vierde lid, van de wet van 9 augustus 1963 tot
instelling en organisatie van een regeling voor verplichte ziekte- en
invaliditeitsverzekering, bepaalt het volgende :
"De Koning stelt, bij een in Ministerraad overlegd besluit en na advies van
het Beheerscomité van de Dienst voor geneeskundige verzorging, de
voorwaarden en regels vast overeenkomstig welke de rechtstreekse betaling
van de verzekeringstegemoetkoming in de door Hem bepaalde geneeskundige
verstrekkingen door de verzekeringsinstellingen aan de zorgverstrekkers, de
diensten of de instellingen, toegelaten, verboden of verplicht is. Elke
overeenkomst die afwijkt van de door de Koning in uitvoering van deze
bepaling uitgevaardigde reglementering, is nietig".
Op 1 juli 1991 bracht het Beheerscomité van de Dienst voor
Geneeskundige verzorging van het RIZIV een advies uit betreffende het ontwerp van
koninklijk besluit tot wijziging van het koninklijk besluit van 10 oktober 1986 tot
uitvoering van artikel 34quater, vierde lid, van de wet van 9 augustus 1963 tot
instelling en organisatie van een regeling voor verplichte ziekte- en
invaliditeitsverzekering.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-3/21
Op 4 juni 1992 bracht de afdeling wetgeving van de Raad van
State een advies uit over het ontwerp van koninklijk besluit.
Het koninklijk besluit van 10 oktober 1986 geeft, zoals in het
opschrift ervan is aangegeven, uitvoering aan artikel 34quater, vierde lid, van de wet
van 9 augustus 1963. Het bestreden koninklijk besluit van 19 augustus 1992 wijzigt
het koninklijk besluit van 10 oktober 1986 en werkt een specifieke
derdebetalersregeling uit voor de andere, door geneesheren en tandheelkundigen
verleende, geneeskundige verstrekkingen dan die welke zijn bedoeld in de
artikelen 5 en 6 van het koninklijk besluit van 10 oktober 1986, die voorzien in
respectievelijk de verplichting en het verbod om de derdebetalersregeling toe te
passen. Het bepaalt de voorwaarden voor de toekenning van de
derdebetalersregeling, een regeling die wordt aangevraagd door de zorgverstrekker
en die wordt toegekend door de verzekeringsinstellingen, die de regeling ook kunnen
intrekken in de in het besluit gepreciseerde gevallen.
Dit besluit bepaalt voor welke geneeskundige verstrekkingen en
onder welke voorwaarden de rechtstreekse betaling van de
verzekeringstegemoetkomingen door de verzekeringsinstellingen aan de
zorgverstrekkers, de diensten of de instellingen toegelaten (artikel 4), verboden
(artikel 5 en artikel 6) is.
Het koninklijk besluit van 19 augustus 1992 beoogt twee
wijzigingen aan te brengen aan het koninklijk besluit van 10 oktober 1986. Het
advies van de afdeling wetgeving van de Raad van State van 4 juni 1992 over het
ontwerp van het bestreden besluit, omschrijft deze wijzigingen als volgt :
“Vooreerst breidt het ontwerp het aantal geneeskundige verstrekkingen
waarvoor een verbod van derdebetalersregeling geldt uit met bepaalde
geneeskundige verstrekkingen van tandheelkundigen. Daartoe wijzigt artikel
1 van het ontwerp artikel 6, eerste lid, van het koninklijk besluit van 10 oktober
1986.
Vervolgens werkt het ontwerp een specifieke derdebetalersregeling uit voor
de door
geneesheren en tandheelkundigen verleende geneeskundige
verstrekkingen die niet worden bedoeld in de artikelen 5 en 6 van het koninklijk
besluit van 10 oktober 1986, welke de derdebetalersregeling verplicht maken,
respectievelijk verbieden. Op die wijze onttrekt het ontwerp de betrokken
geneeskundige verstrekkingen aan de toepassing van artikel 4 van het
koninklijk besluit van 10 oktober 1986.
Met het oog op die specifieke regeling voegt artikel 2 van het ontwerp een
artikel 6 bis in het koninklijk besluit van 10 oktober 1986 in.”
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-4/21
Het aldus aangevulde koninklijk besluit handelt dus over het
derdebetalerssysteem, waarbij de kosten voor geneeskundige verstrekkingen niet
door de patiënten, maar wel door de betrokken verzekeringsinstellingen - op
voorlegging van de bewijsstukken - rechtstreeks worden betaald aan de
zorgverstrekkers of instellingen.
2. Rechtspleging
De verzoekende partij in de zaak A. 49.083 werd bij vonnis van
de Rechtbank van Koophandel te Brussel van 3 november 2000 failliet verklaard.
Er heeft geen gedinghervatting plaatsgehad.
De zaak dient van de rol te worden afgevoerd.
3. Ten gronde
3.1. Het ambtshalve middel in de zaken nr. 48.917, 49.055 en 49.061
Dit door de auditeur ingeroepen middel is in essentie gestoeld op
de miskenning door het bestreden besluit van de bevoegdheden van de minister
bevoegd voor de begroting, doordat het, in strijd met de artikelen 6 en 24 van het
koninklijk besluit van 5 oktober 1961 tot regeling van de administratieve en
begrotingscontrole, niet werd onderworpen aan het akkoord van de minister tot
wiens bevoegdheid de begroting behoort.
Deze bepalingen luiden als volgt :
"Art. 6. Aan de Minister van Financiën worden voor akkoord voorgelegd de
voorontwerpen van wetten, van besluiten of van beslissingen :
- waarvoor geen of onvoldoende kredieten bestaan;
- waardoor ofwel de ontvangsten beïnvloed kunnen worden, ofwel nieuwe
uitgaven kunnen ontstaan;
- die organieke regels inzake het verlenen van toelagen invoeren of wijzigen;
- die betrekking hebben op toelagen die 100.00 frank overschrijden en
waarvan de toekenning onder geen enkele organieke regel valt. Dit bedrag mag
door het Comité voor financiën en begroting gewijzigd worden".
"Art. 24. De aanhef van elk koninklijk besluit of ministerieel besluit
vermeldt met verwijzing naar de datum, het akkoord van het Comité voor
financiën en begroting, van de Minister van Financiën en van de Minister tot
wiens bevoegdheid het algemeen bestuur behoort, of het gunstig advies van de
inspecteurs van financiën.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-5/21
Indien artikel 11 wordt toegepast, wordt melding gemaakt van de beslissing
van de Minister van Financiën of van de Minister tot wiens bevoegdheid het
algemeen bestuur behoort";
Zij moeten worden samengelezen met artikel 1, eerste lid, van het
koninklijk besluit van 11 februari 1977 houdende vaststelling van de bevoegdheden
van de Minister van Begroting en de Minister van Pensioenen binnen het ministerie
van Financiën, dat als volgt luidt :
"Artikel 1. De Minister van Begroting heeft de aangelegenheden in zijn
bevoegdheid die behoren tot de Administratie van de begroting en de controle
op de uitgaven".
Zoals de Raad van State reeds heeft gewezen in zijn arresten
nrs. 28.439, van 1 september 1987, inzake VAN LANDUYT en cons., 121.046, van
26 juni 2003, inzake DE MOOR en de BELGISCHE
REUMATOLOGENVERENIGING, en 124.831, van 30 oktober 2003, inzake de
BELGISCHE BEROEPSVERENIGING DER GENEESHEREN-SPECIALISTEN
IN DE MEDISCHE BIOLOGIE, is het akkoord dat de minister bevoegd voor de
begroting geeft op grond van het koninklijk besluit tot regeling van de
administratieve en begrotingscontrole, een formaliteit die uitsluitend in het belang
van het bestuur is gesteld. Particulieren kunnen zich dus, tot staving van een beroep
tot nietigverklaring, niet beroepen op het niet vervuld zijn van die formaliteit. Het
feit dat de minister bevoegd voor de begroting, in het kader van de regelgeving
betreffende de begrotingscontrole, over bepaalde ontwerpen een akkoord moet
verlenen, impliceert bovendien niet dat hij ter zake van de in die ontwerpen
geregelde aangelegenheden, de materieel bevoegde minister is. Een gebeurlijke
miskenning van de regels betreffende de begrotingscontrole impliceert dus niet op
zichzelf dat het bestreden besluit is genomen door een onbevoegde overheid, zodat
ook de stelling van de eerste auditeur-verslaggever dat de miskenning van de
controlebevoegdheid van de minister van begroting de openbare orde raakt, niet kan
worden bijgetreden. Uit het voorgaande volgt dat het in de auditoraatsverslagen
ambtshalve opgeworpen middel zowel onontvankelijk als ongegrond is.
3.2. Zaak A. 48.917
Eerste middel
1.
De verzoekende partij voert in een eerste middel de schending aan
van het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel. Het middel bevat acht onderdelen.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-6/21
Het eerste onderdeel heeft betrekking op "de mogelijkheid van een
arbitrair onderscheid" dat zou gemaakt worden doordat met toepassing van het eerste
lid van het door het bestreden besluit in het koninklijk besluit van 10 oktober 1986
ingevoegde artikel 4bis, de verzekeringsinstellingen de derdebetalersregeling kunnen
en niet moeten toepassen of weigeren.
De verwerende partij antwoordt dat de term "kan" te verklaren is
door de mogelijkheid die aan de zorgverstrekkers geboden wordt om al dan niet de
derdebetalersregeling te vragen en dat de toekenning van de derdebetalersregeling
slechts onder bepaalde voorwaarden kan gebeuren.
In haar memorie van wederantwoord verwijst de verzoekende
partij naar het advies van de afdeling wetgeving van de Raad van State, waarin was
voorgesteld het artikel als volgt te redigeren : "... de toepassing van de
derdebetalersregeling geschiedt overeenkomstig de in dit artikel bepaalde regelen".
In de laatste memorie voegt de verzoekende partij nog toe dat de
gewraakte bepaling in se een niet-verantwoorde discriminatie invoert, los van de
concrete toepassingen ervan.
3.
Het louter gebruik van het woord “kan” houdt in se geen
schending in van het gelijkheidsbeginsel. Een eventuele ongelijke en een arbitraire
behandeling zal alleen kunnen blijken naar aanleiding van de concrete behandeling
van elke aanvraag.
Het eerste onderdeel van het middel is ongegrond.
4.
Het tweede onderdeel van het eerste middel heeft betrekking op
het onderscheid tussen enerzijds "geconventioneerde" en anderzijds "niet-" of
?beperkt geconventioneerde” zorgenverstrekkers, dat niet pertinent is en evenmin
beantwoordt aan het evenredigheidsbeginsel.
5.
In zijn arrest nr. 46.559 van 18 maart 1994 heeft de Raad van
State over een gelijkaardig middel geoordeeld, dat de zorgverstrekkers vrij blijven
om al dan niet tot de overeenkomst toe te treden en dat zij, naargelang de
omstandigheden die eigen zijn aan hun situatie, een keuze behoren te maken
waarvan zij de gevolgen kennen, namelijk het al dan niet toepassen van de
derdebetalersregeling ten gunste van de patiënten die hen raadplegen. De Raad van
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-7/21
State sluit zich, wat de beoordeling van dit middelonderdeel betreft, daar bij aan. Dit
onderdeel is niet gegrond.
6.
Het derde onderdeel betreft de ongelijkheid tussen de patiënten,
die zou worden veroorzaakt door hetzelfde onderscheid als bedoeld in het tweede
onderdeel, "doordat de patiënt in een meer of minder gunstige positie wordt
gedwongen qua betaling van de verstrekte zorgen naargelang de geneesheer op wie
hij beroep heeft gedaan".
7.
De verzoekende partij, een overkoepelende federatie van
geneesheren-specialisten, doet niet van het vereiste belang blijken om het belang van
de patiënten, en desgevallend hun recht op vrije keuze te behartigen.
Het derde onderdeel van het eerste middel is niet ontvankelijk.
8.
In een vierde onderdeel klaagt de verzoekende partij de ongelijke
behandeling aan tussen de zorgenverstrekkers die wel en degenen die niet aan het
gezag van de Orde van geneesheren zijn onderworpen doordat met toepassing van
het nieuwe artikel 4bis, §1, 3/, c van het koninklijk besluit van 10 oktober 1986 de
zorgenverstrekker die zijn aanvraag tot het bekomen van de derdebetalersregeling
indient gedurende een periode van drie jaar voorafgaand aan zijn aanvraag niet het
voorwerp mag hebben uitgemaakt van "een definitieve beslissing tot schorsing van
het recht om de geneeskunst uit te oefenenen van tenminste vijftien dagen,
uitgesproken door de bevoegde Raad van de Orde der geneesheren, verband
houdend met een ongeoorloofde verdeling van erelonen of overconsumptie", terwijl
de niet aan dit gezag onderworpen zorgenverstrekkers op grond van dezelfde
inbreuken niet kunnen worden uitgesloten van de toepassing van de
derdebetalersregeling.
De verwerende partij verschaft in haar memorie van antwoord
geen specifiek verweer op dit onderdeel van het middel. Ze geeft alleen een
algemene uiteenzetting betreffende de aangevoerde schending van het
gelijkheidsbeginsel. Ze besluit dat de gebruikte middelen objectief en evenredig zijn
om het gestelde doel te bereiken.
9.
In zijn arrest nr. 46.559 van 18 maart 1994 heeft de Raad van
State geoordeeld dat de derdebetalersregeling risico’s op misbruiken meebrengt die
kunnen leiden tot een overmatig beroep op geneeskundige verstrekkingen en dat de
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-8/21
omstreden bepalingen relevant en redelijk zijn. De Raad van State sluit zich, wat de
beoordeling van dit middelonderdeel betreft, aan bij die vaststelling. Op grond van
die veronderstelling mocht de verwerende partij er redelijkerwijze van uitgaan dat
het in hoofdzaak geneesheren zijn die voorschriften verstrekken en dat de door de
genoemde instanties opgelegde sancties aantonen dat er vrees is dat de betrokken
geneesheer het systeem zou misbruiken.
Het vierde onderdeel is niet gegrond.
10.
Een vijfde onderdeel heeft betrekking op het onderscheid dat
volgens de verzoekende partij wordt gemaakt tussen enerzijds de
"geconventioneerde geneesheer" en anderzijds de geneesheer die ingevolge een
eigen keuze en “om redenen hem eigen” zijn medische aktiviteit vrijwillig beperkt
tot een aantal uren onder het minimum aantal prestatieuren voorzien in de
overeenkomsten bedoeld in artikel 34 van de wet van 9 augustus 1963.
In haar laatste memorie merkt de verwerende partij op dat de
derdebetalersregeling niet ten behoeve van de zorgenverstrekkers, maar wel ten
behoeve van de rechthebbenden werd ingesteld, dat het doel van de regeling is om
elke rechthebbende, ongeacht zijn financiële middelen, geneeskundige
verstrekkingen te laten genieten, dat de naleving van het gelijkheidsbeginsel t.a.v.
de rechthebbenden en niet t.a.v. de zorgenverstrekkers dient te worden beoordeeld,
en dat de rechthebbenden die zich laten verzorgen door zorgenverstrekkers die
geheel of gedeeltelijk vrije tarieven toepassen worden geacht over voldoende
middelen te beschikken om de kosten van de verstrekkingen rechtstreeks te betalen
en vervolgens terug te krijgen, terwijl de derdebetalersregeling in de eerste plaats is
ingevoerd voor de rechthebbenden die het meest behoeftig zijn.
11.
De verzoekende partij maakt niet duidelijk welk artikel of
onderdeel ervan in het bestreden besluit de door haar aangehaalde discriminatie in
het leven roept.
Het vijfde onderdeel is onontvankelijk.
12.
In het zesde onderdeel betoogt de verzoekende partij dat het
onderscheid dat werd bekritiseerd in het vierde onderdeel niet pertinent is in het
kader van de in de aanhef “van het bestreden besluit gegeven motivering”.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-9/21
In zijn arrest nr. 46.559 van 18 maart 1994 heeft de Raad van
State overwogen:
“dat de omstreden bepalingen relevant en redelijk zijn; dat de verruimde
bevoegdheid die artikel 34quater, vierde lid, van de wet aan de Koning toekent
Hem in staat heeft gesteld die bepalingen uit te vaardigen; dat ze noch een straf
vormen in de zin van artikel 9 van de Grondwet, noch een tuchtmaatregel in de
zin van het koninklijk besluit nr. 79 van 10 november 1967...”.
De Raad van State sluit zich, wat de beoordeling van dit
middelonderdeel betreft, aan bij deze overweging.
Het zesde onderdeel van het middel is ongegrond.
14.
Het zevende onderdeel heeft betrekking op de ongelijkheid tussen
zorgverstrekkers die voor de inwerkingtreding van het bestreden besluit een sanctie
hebben opgelopen als omschreven in het vierde onderdeel van het middel, en zij die
na de inwerkingtreding van het bestreden besluit een dergelijke sanctie oplopen.
In de laatste memorie preciseert de verzoekende partij dat met dit
onderdeel wordt verwezen naar het feit dat de zorgenverstrekker die in het verleden
werd vervolgd zijn verweer zal gevoerd hebben binnen het kader van de toenmalig
geldende regeling, die geen uitsluiting uit het derdebetalerssysteem voorzag, "wat
uiteraard niet het geval zal zijn voor de zorgenverstrekker die vervolgd wordt na de
invoering van het gewraakte KB".
15.
Het door de verzoekende partij aangeduide verschil is niets anders
dan de verschillende toestand die ontstaat wanneer een bepaalde feitelijke of
juridische toestand door een nieuwe wetgeving of reglementering wordt beheerst.
Het gelijkheidsbeginsel is niet geschonden louter en alleen
doordat een nieuwe regelgeving wordt ingevoerd. De verzoekende partij toont niet
aan waarom dit te dezen wel het geval zou zijn.
Het zevende onderdeel is niet gegrond.
16.
Een achtste onderdeel betreft het feit dat met toepassing van het
nieuwe artikel 4bis, §5 van het koninklijk besluit van 10 oktober 1986, in bepaalde
omstandigheden het genot van de derdebetalersregeling kan worden ingetrokken
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-10/21
"voor een periode van maximum zes maanden wanneer het een eerste inbreuk betreft
of in geval van herhaling binnen twee jaar na het einde van de intrekkingsperiode,
voor een nieuwe periode van maximum drie jaar als de vorige intrekking liep over
een periode van zes maanden", zonder dat echter enig objectief criterium in dit
verband wordt vooropgesteld. Dergelijke arbitraire beoordelingsbevoegdheid is
volgens de verzoekende partij strijdig met het gelijkheidsbeginsel.
In haar laatste memorie voegt de verzoekende partij nog toe dat
de gewraakte bepaling in se een niet-verantwoorde discriminatie invoert, los van de
rechtsmiddelen die de betrokkenen kunnen doen gelden bij de arbeidsrechtbank.
17.
In de aangevochten bepaling is geen element aangetoond van
“arbitraire beoordelingsbevoegdheid, die strijdig is met het gelijkheidsbeginsel”.
Het artikel laat een zekere vrijheid van beoordeling aan de
bedoelde organen.
De door het bestreden besluit ingevoerde procedures zullen niet
kunnen worden gevoerd zonder de elementaire rechten te eerbiedigen die in hoofde
van de betrokkenen bestaan, ook al worden ze in de desbetreffende reglementen niet
vermeld.
Een eventuele discriminatie van de betrokkenen zal in elk concreet
geval afzonderlijk moeten worden beoordeeld, en dit zal gebeuren door de
arbeidsrechtbank.
Het achtste onderdeel is ongegrond.
18.
Uit het bovenstaande volgt dat het eerste middel deels niet
ontvankelijk en deels niet gegrond is.
Tweede middel
19.
In een tweede middel voert de verzoekende partij de schending
aan van artikel 34quater, vierde lid, van de wet van 9 augustus 1963, doordat
krachtens die bepaling de Koning de prestaties bepaalt die het voorwerp kunnen
uitmaken van de derdebetalersregeling, terwijl in het bestreden besluit geen
verstrekkingen doch wel verstrekkers worden aangeduid in wier hoofde de
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-11/21
derdebetalersregeling van toepassing kan zijn, zodat het bestreden besluit niet
beantwoordt aan "de aan de Koning toevertrouwde machten en bevoegdheden".
20.
Zowel in het advies van de Raad van State, afdeling wetgeving,
verleend over artikel 6 van het koninklijk besluit nr. 408 van 18 april 1986, als in de
overwegingen van arrest nr. 46.559 van 18 maart 1994 wordt vastgesteld dat de
Koning “over de meest uitgebreide bevoegdheden beschikte om de
derdebetalersregeling te reglementeren”.
In het voornoemde advies is, zoals de verwerende partij terecht
laat opmerken, sprake van een integrale regeling van het derdebetalerssysteem door
de Koning.
De derdebetalersregeling is in wezen een juridische figuur waarbij
enerzijds niet alleen de vermelding van de geneeskundige verstrekkingen
noodzakelijk is, maar anderzijds ook essentieel drie partijen betrokken zijn, met
name : 1/ de zorgverstrekker of de dienstverlener, 2/ de verzekerde en 3/ de
verzekeringsinstelling. Een integrale regeling van het systeem kan derhalve niet
alleen over de verstrekkingen gaan, die onder de verzekeringstussenkomst vallen,
doch, naast de andere betrokken partijen ook over de zorgverstrekkers, die de
prestaties leveren. Daaruit volgt dat een “integrale” regeling van het
derdebetalerssysteem niet alleen bepalingen kan inhouden over verzekerde
verstrekkingen maar ook over één of méér van de drie voornoemde betrokken
partijen.
Het middel is ongegrond.
Derde middel
21.
In het derde middel roept de verzoekende partij de schending in
van artikel 71 van de wet van 9 augustus 1963 doordat volgens dat artikel de
rechthebbenden zich, om geneeskundige verstrekkingen te verkrijgen, vrijelijk
wenden tot iedere persoon die gemachtigd is een van de takken van de geneeskunst
te beoefenen, terwijl die vrijheid van keuze wordt miskend in zoverre het voordeel
van de derdebetalersregeling beperkt wordt tot de geneesheer die een volledige
conventie heeft aanvaard, en bovendien niet de sancties heeft opgelopen voorzien
onder het door het bestreden besluit in het koninklijk besluit van 10 oktober 1986
ingevoegde artikel 4bis, §1, 3/.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-12/21
In haar memorie van wederantwoord voegt zij daaraan toe dat de
verwerende partij uitgaat van de niet-bewezen hypothese dat een
niet-geconventioneerde zorgenverstrekker noodzakelijkerwijze een hoger
honorarium zal aanrekenen dan zijn geconventioneerde collega.
22.
In zijn arrest nr. 46.559 van 18 maart 1994 heeft de Raad van
State geoordeeld:
“dat artikel 14quater, vierde lid, van de wet van 9 augustus 1963, dat de
Koning machtigt de voorwaarden en regels inzake de derdebetalersregeling vast
te stellen, impliceert dat het beginsel van de vrije keuze kan worden beperkt
wanneer de rechthebbende aanspraak wil maken op een regeling die alleen
onder bepaalde voorwaarden van toepassing is; dat het middel niet gegrond is.”
De Raad van State sluit zich, wat de beoordeling van dit middel
betreft, aan bij die zienswijze.
Het middel is ongegrond.
Vierde middel
23.
In een vierde middel voert de verzoekende partij de schending aan
van artikel 34 van de wet van 9 augustus 1963, doordat volgens dit artikel aan de
geneesheer de vrijheid wordt gelaten toe te treden tot de akkoorden bedoeld in "titel
III van hoofdstuk 4" van die wet, terwijl het bestreden koninklijk besluit een einde
stelt aan de mogelijkheid, ingevolge een vrije en niet te motiveren beslissing, niet
toe te treden tot de bedoelde akkoorden en bepaalde geneesheren bij weigering van
toetreding in de feitelijke onmogelijkheid zullen zijn hun specialisme verder te
beoefenen, gezien de hoge kosten, verschuldigd door de patiënt.
24.
Zoals de Raad van State in zijn arrest nr. 46.559 van 18 maart
1994 heeft geoordeeld blijven de zorgverstrekkers vrij om al dan niet tot de
overeenkomst toe te treden en behoren de geneesheren, naargelang de
omstandigheden die eigen zijn aan hun situatie, een keuze te maken waarvan zij de
gevolgen kennen, namelijk het al dan niet toepassen van de derdebetalersregeling
ten gunste van de patiënten die hen raadplegen. Het middel is niet gegrond.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-13/21
Vijfde middel
25.
In een vijfde middel roept de verzoekende partij de schending in
"van de algemene rechtsbeginselen", meer bepaald het beginsel der rechtszekerheid,
minstens het beginsel van de zorgvuldigheid en het goed bestuur, doordat aan in het
verleden uitgesproken sancties post factum verregaande gevolgen worden
toegewezen die deze uitspraken op het ogenblik dat zij geveld werden niet hadden,
doordat aan de organen die krachtens het bestreden koninklijk besluit bevoegd zijn
om te oordelen over de aanvragen tot het bekomen van de derdebetalersregeling een
arbitraire beoordelingsbevoegdheid wordt verleend, zonder dat enig verder objectief
criterium wordt vooropgesteld dat bij de beoordeling moet worden "nageleefd" en
doordat met het in het koninklijk besluit van 10 oktober 1986 ingevoegde
artikel 4bis, §5 aan de verzekeringsinstellingen een arbitraire
beoordelingsbevoegdheid wordt toegekend om het voordeel van de
derdebetalersregeling in te trekken, zonder dat terzake objectieve criteria worden
aangetoond.
De verzoekende partij ziet daarnaast ook een schending van het
zorgvuldigheidsbeginsel, minstens van het beginsel van goed beheer, in het feit dat
de voorwaarden vermeld in het door het bestreden besluit in het besluit van
10 oktober 1986 ingevoegde artikel 4bis, §1, 3/ niet in overeenstemming zijn met
de in de aanhef van het bestreden besluit gestelde motivering.
In haar memorie van antwoord repliceert de verwerende partij dat
het woord "kan" in het voormelde artikel 4bis, §1, duidt op de mogelijkheid voor
de zorgenverstrekker om de derdebetalersregeling aan te vragen.
26.
Het rechtszekerheidsbeginsel is niet geschonden. De aangeklaagde
toestand is in feite niets anders dan een verschillende situatie, die ontstaat, wanneer
een bepaalde feitelijke of juridische situatie door een nieuwe wetgeving of
reglementering wordt beheerst. De overige grieven, weergegeven in de eerste alinea
van nr. 25, werden reeds beantwoord bij het onderzoek van de andere middelen en
zijn dienvolgens ongegrond.
Wat de aangevoerde schending van het zorgvuldigheidsbeginsel
betreft heeft de Raad van State in zijn arrest nr. 45.559 van 18 maart 1994
geoordeeld dat artikel 4bis, §3, dat door het bestreden besluit is ingevoegd in het
koninklijk besluit van 10 oktober 1986, blijkt dat de derdebetalersregeling wordt
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-14/21
toegekend na een uitgewerkte procedure die dus geenszins summier is, dat tegen de
beslissing beroep kan worden ingesteld bij de arbeidsrechtbank, dat in de §§4, 5 en
6 van artikel 4bis de intrekking van de derdebetalersregeling is geregeld, dat die
bepalingen de voorwaarden vastleggen volgens welke tot de intrekking kan worden
beslist, de duur van de intrekking bepalen, voorzien in de verplichting voor de
verzekeringsinstellingen om de zorgverstrekker in kennis te stellen van hun
bedoeling om de derdebetalersregeling in te trekken en in de mogelijkheid voor de
zorgverstrekker om zijn opmerkingen kenbaar te maken aan de
verzekeringsinstellingen, dat de beslissingen tot intrekking voor de arbeidsrechtbank
kunnen worden gebracht en dat het zich laat aanzien dat de procedures die worden
geregeld door het bestreden besluit voldoende waarborgen bieden ten aanzien van
de bepalingen en de beginselen waarvan de schending wordt aangevoerd. De Raad
van State sluit zich, wat de beoordeling van deze grief betreft, hierbij aan.
Het middel is ongegrond.
Zaak A. 49.055
27.
Een vereniging moet blijkens haar statuten de kwaliteit bezitten
om de vernietiging van de door haar bestreden beslissing te vorderen. Meer bepaald
dienen haar statutaire bepalingen betreffende het maatschappelijk doel voldoende
precies te zijn om aan te tonen dat het voorwerp van het beroep direct en specifiek
past binnen het door de verzoekende partij betrachte doel. Artikel 3 van de statuten
van de verzoekende partij omschrijft het maatschappelijk doel als volgt:
“(...)
het bieden van vormingsmogelijkheden die erop gericht zijn de veelzijdige
persoonsontwikkeling van de op rust gestelden met het oog op een beter begrip
van zichzelf, en van hun levenssituatie in de maatschappij, als lid van de derde
leeftijdsgroep, en hun volwaardige participatie met aan hun leeftijdsgroep
aangepaste normen en vereisten bij het maatschappelijk gebeuren.
In ondergeschikte maar niet minderwaardige volgorde komen: het streven
naar een menswaardig bestaan van de op rust gestelden, o.m. door
maatschappelijke hulp, aangepaste woningen en gezonde ontspanning. Dit
gebeurt op basis van lokale groepsaktiviteiten en met medezeggenschap van de
leden, zoals geregeld bij huishoudelijk reglement.”
Het aanvechten van een reglementering inzake de
derdebetalersregeling kan niet worden ingepast in het hierboven aangehaalde
maatschappelijk doel dat in wezen gericht is op het bieden van
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-15/21
vormingsmogelijkheden en lokale groepsactiviteiten. Ambtshalve wordt vastgesteld
dat de verzoekende partij niet beschikt over het rechtens vereiste belang.
Zaak A. 49.061
Eerste middel
28.
Het eerste middel van de verzoekende partijen heeft betrekking
op de niet-naleving van substantiële vormvoorschriften, "minstens miskenning en
dus schending van de wet", doordat de Koning, overeenkomstig artikel 34quater,
vierde lid van de wet van 9 augustus 1963, vooraleer de regels en voorwaarden in
het kader van de derdebetalersregeling vast te stellen, het advies moet inwinnen van
het Beheerscomité van het RIZIV, terwijl het "koninklijk besluit" niet aan het
Beheerscomité werd voorgelegd, de verwijzing naar een verslag van 1 juli 1991 de
indruk geeft dat dit wel gebeurde en op de vergadering van het Beheerscomité van
die datum enkel een oud ontwerp van koninklijk besluit werd besproken, dat door
de vroegere Minister van Sociale Zaken was voorgelegd.
29.
In zijn arrest nr. 46.559 van 18 maart 1994 heeft de Raad van
State geoordeeld dat de Minister van Sociale Zaken het ontworpen besluit heeft
voorgelegd aan het Beheerscomité op 4 juni 1991, dat dit comité zijn advies heeft
gegeven binnen een termijn van één maand die is bepaald in artikel 15 van de wet
van 25 april 1963 en dat het feit dat dit advies is uitgebracht meer dan een jaar
voordat de bestreden akte is aangenomen, niet relevant is, alsook uit het dossier,
namelijk de notulen van de vergadering van het comité van 24 juni 1991, het
“standpunt van de partijen” samengevat door de dienst voor geneeskundige
verzorging op 27 juni 1991 en de notulen van de vergadering van het comité van
1 juli 1991, blijkt dat de belangrijkste wijzigingen die in het ontwerp aangebracht
zijn het resultaat zijn van de opmerkingen van het comité, en dat uit de voormelde
documenten eveneens blijkt dat het ontwerp grondig en uitvoerig is besproken,
zodanig dat niet ernstig kan worden volgehouden dat het comité zich niet met kennis
van zaken heeft uitgesproken.
De Raad van State sluit zich, wat de beoordeling van dit middel
betreft, aan bij die zienswijze.
Het middel is ongegrond.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-16/21
Tweede middel
30.
Het tweede middel heeft betrekking op verscheidene vormen van
ongelijkheid en op de "schending van bepaalde grondwettelijke vrijheden", en
bestaat uit meerdere onderdelen.
31.
De verzoekende partijen roepen een eerste discriminatie in tussen
de geconventioneerde en de niet-geconventioneerde tandheelkundigen, doordat het
bestreden besluit niet redelijk verantwoord is en strijdig is met o.m. artikel 71 van
de wet van 9 augustus 1963, dat betrekking heeft op de vrijheid van de patiënt.
32.
Om de redenen aangehaald bij de bespreking van het derde middel
in de zaak nr. 48.917 dient dit eerste onderdeel te worden verworpen.
33.
In een tweede, derde en vierde onderdeel roepen de verzoekende
partijen een discriminatie in tussen respektievelijk de niet-geconventioneerde
tandheelkundigen, de geconventioneerde tandheelkundigen en de patiënten.
34.
Het tweede en derde middelonderdeel is niet ontvankelijk wegens
gebrek aan precieze aanduiding, in het verzoekschrift, van de bepalingen welke het
gelijkheidsbeginsel schenden.
Het vierde onderdeel is niet ontvankelijk wegens gebrek aan
belang. De derdebetalersregeling uit het bestreden besluit is immers in het belang
van de patiënt ingesteld, en de verzoekende partijen tonen niet aan hoe zij te dezen
de belangen van de patiënt zouden kunnen behartigen.
35.
In een vijfde onderdeel ten slotte, zien de verzoekende partijen een
schending van de vrijheid van vereniging en van de vrijheid van tandartsen om al
dan niet tot een nationaal akkoord toe te treden.
36.
Dit middelonderdeel is analoog aan het vierde middel in de zaak
nr. 48.917 en dient om dezelfde reden te worden verworpen.
Het middel is deels niet ontvankelijk deels niet gegrond.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-17/21
Derde middel
37.
In een eerste onderdeel roepen de verzoekende partijen de
schending in van artikel 34, §1, van de wet van 9 augustus 1963 doordat de Koning
de Nationale commissie tandheelkundigen-ziekenfondsen om een "uitspraak" had
moeten verzoeken over de aspecten behandeld in het bestreden besluit, terwijl de
voormelde bepaling voorziet dat "de financiële en administratieve betrekkingen
tussen de geneesheren of tandheelkundigen en de rechthebbenden geregeld worden
door de bedoelde akkoorden".
38.
De Raad van State heeft in zijn arrest nr. 46.559 van 18 maart
1994 dit middel ongegrond verklaard in zoverre het betrekking heeft op de
bevoegdheid terzake van de organen van de zorgverstrekkers en de
verzekeringsinstellingen om akkoorden af te sluiten aangaande hun financiële en
administratieve betrekkingen. De Raad van State treedt in de huidige zaak dit
oordeel bij.
Voorts is nergens bepaald dat de koning de “uitspraak” van de
genoemde commissie had moeten vragen.
Het eerste onderdeel is niet gegrond.
39.
In een tweede onderdeel wordt de schending aangevoerd van
artikel 79 van de wet van 9 augustus 1963 doordat, kort samengevat, artikel 4bis, §1,
3/, a, dat door het bestreden besluit wordt ingevoegd in het koninklijk besluit van
10 oktober 1986, de derdebetalersregeling voor de zorgenverstrekker uitsluit in
geval van "een definitieve administratieve sanctie van ten minste vijftien dagen
uitgesproken door de Beperkte kamer of door de Commissie van beroep, ingesteld
bij de Dienst voor geneeskundige controle van het Rijksinstituut voor ziekte- en
invaliditeitsverzekering", terwijl alleen de Beperkte kamer belast is met de
toepassing van de bepalingen van artikel 79, 9/ en 10/ van de wet van 9 augustus
1963, die als volgt luiden :
"Art. 79. Het comité van de dienst voor geneeskundige controle is er mede
belast :
(...)
9/ naar de in het vijfde lid bedoelde beperkte kamers de vaststellingen te
verwijzen gedaan ten laste van personen of inrichtingen die gemachtigd zijn om
geneeskundige verstrekkingen te verlenen en tegen wie de in artikel 90
bedoelde straffen kunnen worden uitgesproken;
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-18/21
10/ in hoger beroep de geschillen van geneeskundige aard tussen adviserend
geneesheren en geneesheren-inspecteurs te beslechten, behoudens die waarbij
de rechten van de rechthebbenden in het geding komen";
De verzoekende partijen wijzen erop dat de Beperkte kamer en de
Commissie van beroep straffen kunnen uitspreken die een verbod van
verzekeringstegemoetkoming gaande van vijf dagen tot één jaar inhouden, wat
eveneens en automatisch een verbod op derdebetalersregeling inhoudt, terwijl de
artikelen 4bis, §1, 3/, a en 4bis, §4, 2/ "van het koninklijk besluit van 19 augustus
1992" (sic!) aan de verzekeringsinstellingen de bevoegdheid geven "op eenzijdige
en discretionaire wijze" uit te maken of een sanctie van de Beperkte kamer of de
Commissie van beroep al dan niet verlengd wordt met een verbod tot toepassing van
de derdebetalersregeling gedurende drie jaar, dat artikel 34quater, vierde lid van de
wet van 9 augustus 1963 aan de Koning niet de bevoegdheid heeft gegeven om een
inbreuk die enkel door de paritair samengestelde kamers kan beoordeeld worden,
aan de beoordeling van de verzekeringsinstellingen te onderwerpen, dat de
uitspraken van de Beperkte kamer en de Commissie van beroep in essentie definitief
zijn en dus "door de bewoordingen van het koninklijk besluit en de mogelijkheid van
beroep bij de arbeidsrechtbank tegen een beslissing tot toekenning of tot intrekking
van de derdebetalersregeling, opnieuw kunnen beoordeeld worden door de
arbeidsrechtbanken, het arbeidshof en eventueel door het Hof van Cassatie ..." en,
ten slotte, dat het voormelde artikel 4bis, 2/ inconsequent is met artikel 4bis, §1, 3/
doordat in het eerste geval de tandarts die een administratieve sanctie van meer dan
vijftien dagen oploopt zijn recht op toegang tot de derdebetalersregeling verliest
voor een periode van drie jaar, terwijl in het tweede geval het verval van de
derdebetalersregeling slechts geldt voor de duur van het verbod uitgesproken door
de Commissie van beroep, dit alles zonder enige objectieve reden voor de
"inconsequente en ongelijke behandeling".
40.
In het arrest nr. 46.559 van 18 maart 1992 wordt gesteld dat de
desbetreffende maatregelen “noch een straf vormen in de zin van artikel 9 van de
Grondwet, noch een tuchtmaatregel in de zin van het koninklijk besluit nr. 79 van
10 november 1976; dat ze geenszins (on-?) bestaanbaar zijn met de artikelen 90 en
90bis van de wet van 9 augustus 1963; dat het middel niet opgaat.” De Raad van
State sluit zich, wat de beoordeling van dit middel betreft, daar bij aan.
Het tweede onderdeel is niet gegrond.
Het middel is niet gegrond.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-19/21
Vierde middel
41.
In het vierde middel sommen de verzoekende partijen een aantal
schendingen op van het redelijkheidsbeginsel en van de algemene beginselen van
behoorlijk bestuur die verband houden met de beleidsdoelstellingen van het
bestreden besluit of met vermeende interpretatieproblemen.
42.
Het middel komt neer op een op ongeordende wijze
geformuleerde kritiek van het bestreden besluit, die in wezen opportuniteitskritiek
betreft waarvoor de Raad van State niet bevoegd is.
Het middel is niet ontvankelijk.
BESLUIT:
Artikel 1.
De zaak A. 49.083 wordt van de rol afgevoerd.
Artikel 2.
De beroepen, gekend onder de nrs. A. 48.917, A. 49.055 en A
49.061, worden verworpen.
Artikel 3.
De kosten van de beroepen, gekend onder de nrs. A. 48.917,
A. 49.055 en A. 49.061, bepaald op 297,48 euro, komen ten laste van de
verzoekende partijen in de voormelde zaken, elk voor een derde.
De kosten van het beroep, gekend onder het nr. A. 49.083, bepaald
op 99,16 euro, komen ten laste van de failliete boedel van de verzoekende partij.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-20/21
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
negenentwintig maart tweeduizend en zeven, door de VIIe kamer, die was
samengesteld uit :
Mevr.
de H.
Mevr.
Mevr.
M.-R. BRACKE,
E. BREWAEYS,
Ch. BAMPS,
A. WIJNANTS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
A. WIJNANTS.
M.-R. BRACKE.
VII-16.976, 16.977, 16.978 en 16.975-21/21
