Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2008:ARR.185.606 (2008-08-05)
Sommaire (FR) :
Arrêt no 185.606 du 5 août 2008 Aménagement du territoire, urbanisme,
environnement et affaires connexes - Divers (aménagement, urbanisme,
environnement) Décision : Rejet Jonction
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 185.606 van 5 augustus 2008 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Varia (ruimtelijke ordening,
stedenbouw, leefmilieu) Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
Nederlandse tekst (titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973)
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
ARREST
Nr. 185.606 van 5 augustus 2008
A. 86.632/XIII-1349
A.109.681/XIII-2380
In zake:
- KINET Jacques,
- DUMONT Josette,
Paul-Emile Jansonstraat 23-25
1050 Brussel,
tegen:
het Brussels Hoofdstedelijk Gewest,
vertegenwoordigd door zijn Regering,
dat woonplaats heeft gekozen bij
Mr. Jean-Paul LAGASSE, advocaat,
Jamblinne de Meuxplein 41
1030 Brussel.
DE RAAD VAN STATE, XIIIe KAMER
Gezien het op 8 september 1999 ingediende verzoekschrift,
waarbij Jacques KINET en Josette DUMONT de nietigverklaring vorderen van het
besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 6 mei 1999 houdende
instelling van de procedure tot bescherming als monument van de totaliteit van hotel
José Ciamberlani, gelegen Paul-Emile Jansonstraat 23-25 te Elsene (zaak
A. 86.632/XIII-1349);
Gezien het op 3 augustus 2001 ingediende verzoekschrift, waarbij
dezelfde verzoekers de nietigverklaring vorderen van het besluit van de Brusselse
Hoofdstedelijke Regering van 7 juni 2001 tot bescherming als monument van de
totaliteit van hotel José Ciamberlani, gelegen Paul-Emile Jansonstraat 23-25 te
Elsene (zaak A. 109.681/XIII-2380);
Gezien de regelmatig uitgewisselde memories van antwoord en
van wederantwoord;
XIII - 1349-2380 - 1/16
Gezien het verslag van de heer QUINTIN, eerste auditeurafdelingshoofd bij de Raad van State, opgemaakt op grond van artikel 12 van de
algemene procedureregeling;
Gelet op de beschikkingen van 8 juni 2006, waarbij de
neerlegging van het verslag en de dossiers ter griffie wordt gelast;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan de partijen en gezien
de laatste memories;
Gelet op de beschikkingen van 9 oktober 2006, waarvan aan de
partijen kennis is gegeven en waarbij wordt bepaald dat de zaken voorkomen op de
terechtzitting van 9 november 2006 om 9.30 uur;
Gehoord het verslag van de heer HANOTIAU, kamervoorzitter;
Gehoord de opmerkingen van Mr. J.-P. LAGASSE, advocaat, die
voor de verwerende partij verschijnt;
Gehoord het eensluidend advies van de heer QUINTIN, eerste
auditeur-afdelingshoofd;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973;
Overwegende dat beide zaken verknocht zijn, dat er grond is om
ze samen te voegen;
Overwegende dat de toedracht van de zaak de volgende is:
- Jacques KINET en Josette DUMONT hebben op 24 maart 1986
van de Belgische Staat een woonhuis gekocht gelegen te Elsene,
Paul-Emile Jansonstraat 23-25, kadastraal bekend sectie B, nr. 210 R.
Dat woonhuis, dat bekend is onder de naam "hotel
José Ciamberlani", is in 1900 gebouwd; het werd ontworpen door de Belgische
architect Paul HANKAR (1859-1901).
- Op 20 november 1996 vraagt de dienst Monumenten en
Landschappen aan de heer en mevrouw KINET-DUMONT of hij hun woning mag
XIII - 1349-2380 - 2/16
bezichtigen teneinde de informatie aan te vullen waarover hij in verband met dat
gebouw beschikt. Op die brief is niet geantwoord.
3. Op 23 november 1998 herinnert de dienst Monumenten en
Landschappen de heer en mevrouw KINET-DUMONT aan zijn verzoek van
20 november 1996 alsook aan de onderscheiden telefoongesprekken aangaande het
gebouw. Hij schrijft dat hij de informatie waarover hij in verband met dat gebouw
beschikt, wenst aan te vullen door een grondig inspectiebezoek en wijst erop dat het
gaat om het laatste hoofdwerk van architect Paul HANKAR dat nog niet beschermd
is en dat het inspectiebezoek aan de woning het dan ook mogelijk zou maken de
authenticiteit van de originele elementen beter te beoordelen en om samen met de
eigenaars de omvang van een passende bescherming te bepalen.
Ook op die brief is niet geantwoord.
4. Op 6 mei 1999 besluit de Brusselse Hoofdstedelijke Regering
de procedure tot bescherming als monument in te zetten voor het gehele hotel
José Ciamberlani, wegens de historische en artistieke waarde ervan.
Bij dat besluit, dat de handeling is die bij het eerste beroep wordt
bestreden, is een nota gevoegd waarin het goed summier wordt beschreven en de
historische en artistieke waarde ervan uiteengezet wordt.
Er wordt een vrijwaringszone bepaald; de grenzen ervan worden
aangegeven op het plan dat voorkomt in bijlage II bij het besluit waarbij de
beschermingsprocedure wordt ingezet.
Van dat arrest wordt aan de heer en mevrouw KINET-DUMONT
kennis gegeven bij een brief van 14 juli 1999, die zij op 19 juli 1999 hebben
ontvangen.
5. Op 23 augustus 1999 delen de heer en mevrouw KINETDUMONT aan de dienst Monumenten en Landschappen hun opmerkingen mee
betreffende het project tot bescherming van hotel José Ciamberlani. Zij schrijven dat
zij de historische en artistieke waarde ervan betwisten, zij laken vergissingen die
volgens hen vervat zijn in de nota die bij het bestreden besluit is gevoegd en
betreuren dat in die nota geen gewag wordt gemaakt van de grote verbouwing van
het pand, die heeft plaatsgehad in 1910, dat is na het overlijden van architect
Paul HANKAR. Zij zeggen dat zij zich verzetten tegen de bescherming als
monument, die tot een waardevermindering van hun goed zou leiden en hen een
XIII - 1349-2380 - 3/16
groot nadeel zou berokkenen wegens de beperkingen die op hun rechten zouden
worden gesteld.
6. Op 2 september 1999 antwoordt de dienst Monumenten en
Landschappen op het bezwaarschrift van de eigenaars dat de meeste van hun
opmerkingen betrekking hebben op het interieur van het gebouw; de dienst herhaalt
zijn verzoek om hun gebouw te mogen bezichtigen om, als daartoe aanleiding
bestaat, de gegevens vervat in het besluit tot het inzetten van de
beschermingsprocedure te kunnen verbeteren.
7. Op 30 september 1999 schrijven de heer en mevrouw KINETDUMONT aan de dienst Monumenten en Landschappen de volgende brief:
"
Wij bevestigen de ontvangst van uw brief van 02 september 1999 waarin u
inzonderheid de wens uit om, als daartoe aanleiding bestaat, de gegevens vervat
in het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering te kunnen verbeteren
door een bezichtiging van ons gebouw. Hoewel wij uw wens geenszins in de weg
willen staan, menen wij daarop niet te kunnen ingaan, gelet op het verzoekschrift
dat wij op 08 september 1999 bij de afdeling Administratie van de Raad van
State hebben ingediend. De Raad van State zal het beroep in kwestie
onderzoeken en de partijen in het geding oproepen en horen, zodat het voor ons
in casu onmogelijk is daarin tussenbeide te komen.
Wij verwijzen naar de uiteenzetting van de feiten en de middelen opgenomen in
onze aangetekende brief met ontvangstmelding, die wij op 23 augustus 1999
hebben verzonden en die aangevuld is met het verzoekschrift dat op
08 september 1999 aan de Raad van State is overgezonden."
- Tijdens haar vergadering van 24 mei 2000 brengt de
Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen het volgende gunstig
advies uit: "Hotel José Ciamberlani, gelegen Paul-Emile Jansonstraat, is een van de
weinige gebouwen van Paul HANKAR die nog overblijven in Brussel. Hoewel aan
het gebouw een aantal wijzigingen zijn aangebracht, heeft het geenszins zijn
historische en esthetische waarde verloren, aangezien vele elementen behouden zijn
en sommige wijzigingen eveneens esthetische waarde bezitten. De Commissie stelt
voor dat de dienst Monumenten en Landschappen zijn argumentatie aanvult en de
beschrijving van het goed corrigeert in het definitieve beschermingsbesluit."
De voorzitter en de secretaris van de commissie brengen het
advies van de commissie op 25 mei 2000 ter kennis van de dienst Monumenten en
Landschappen.
- Op 7 juni 2001 wordt het gehele hotel José Ciamberlani door
de Brusselse Hoofdstedelijke Regering beschermd als monument.
XIII - 1349-2380 - 4/16
Dat besluit, dat de handeling is die bij het tweede beroep wordt
bestreden, luidt als volgt:
"
Gelet op de ordonnantie van 4 maart 1993 inzake het behoud van het onroerende
erfgoed, inzonderheid op de artikelen 22 en 23;
Gelet op het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 6 mei 1999
houdende instelling van de procedure tot bescherming als monument van de
totaliteit van hotel Jose Ciamberlani gelegen P.E. Jansonstraat, 23-25 te Elsene;
Gelet op het advies van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en
Landschappen uitgebracht op 24 mei 2000;
Overwegende dat de eigenaars hun opmerkingen op 23 augustus, 8 september en
30 september 1999 hebben meegedeeld en dat deze als volgt kunnen worden
samengevat:
De eigenaars betwisten de historische en artistieke waarde van het gebouw;
Ze vestigen er de aandacht op dat er fouten staan in de tekst van bijlage 1
van het besluit;
Ze maken gewag van een verbouwing van het gebouw in 1910 die niet
opgenomen is in de beschrijving;
Ze wijzen op het waardeverlies dat de opening van de
beschermingsprocedure met zich heeft meegebracht, aangezien de
hypothecaire inschrijvingen ten gunste van de Belgische Staat en de BBL
werden genomen en 40 % van het goed bestemd is voor commercieel
gebruik
Overwegende dat deze opmerkingen als volgt kunnen worden tegemoet
gekomen:
Het betreft hier het laatste hoofdwerk van de architect Paul Hankar dat nog
niet gevrijwaard is;
De eigenaar heeft een bezoek aan zijn goed steeds geweigerd, ondanks
herhaalde verzoeken van de dienst Monumenten en Landschappen en het
is hierdoor onmogelijk de werkelijke omvang van de verschillende, door
de eigenaar aangehaalde interieurverbouwingen vast te stellen;
Hoewel het oorspronkelijke decor gedeeltelijk gewijzigd werd,
rechtvaardigt het behoud van de ruimtelijke indeling in dit goed de
uitbreiding van de bescherming tot het hele interieur van het herenhuis
vanwege het originele ontwerp;
De bescherming beoogt een opwaardering van het goed en laat toe
subsidies toe te kennen aan de eigenaar; de opmerking over het risico op
waardeverlies houdt dus geen steek.
Op de voordracht van de Minister-Voorzitter van de Brusselse Hoofdstedelijke
Regering en van de Staatssecretaris belast met Monumenten en Landschappen,
BESLUIT:
Artikel 1 - Wordt beschermd als monument de totaliteit van hotel
José Ciamberlani, gelegen P.E. Jansonstraat 23-25, bekend ten kadaster te
Elsene, 7de afdeling, sectie B, 1ste blad, perceel nr. 210r, wegens zijn historische
en artistieke waarde, zoals nader bepaald in bijlage 1 van dit besluit.
Art. 2 - De vrijwaringszone met betrekking tot het in artikel 1 vermelde
monument omvat het geheel van de percelen en de wegen alsook gedeelten van
de percelen en de wegen opgenomen in de omtrek zoals afgebakend op het plan
in bijlage II van dit besluit.
XIII - 1349-2380 - 5/16
Art. 3 - De minister bevoegd voor de monumenten en landschappen is belast met
de uitvoering van dit besluit".
Bijlage I bij het besluit luidt als volgt:
"
BIJLAGE I VAN HET BESLUIT VAN DE BRUSSELSE
HOOFDSTEDELIJKE REGERING TOT BESCHERMING ALS MONUMENT
VAN DE TOTALITEIT VAN HOTEL JOSE CIAMBERLANI GELEGEN P.E.
JANSONSTRAAT 23-25 TE ELSENE
Kadastrale gegevens: 7de afdeling, sectie B, 1ste blad, perceel nr. 210r.
Beknopte beschrijving:
Hotel José Ciamberlani in de Paul Emile Jansonstraat 23-25, werd in 1900
gebouwd en vormt één van de hoofwerken van Paul Hankar.
De natuurstenen gevel van vier bouwlagen rust op een benedenbouw van blauwe
hardsteen. De sterk axiale opstand wordt geaccentueerd door de houten erker op
de eerste verdieping die op een fijn bewerkte arduinen console rust. Deze eerste
twee bouwlagen huisvesten de gemeenschappelijke ruimten en zijn overvloedig
verlicht.
Op de bovenste verdiepingen zijn de vier traveeën voorzien van rechthoekige
vensters onder een rondboogfries.
Hankar moest zich plooien naar de wensen van de opdrachtgever, die een
gepassioneerd paardenliefhebber was en zijn nieuwe woning van de nodige
infrastructuur wilde voorzien.
De architect beschikte hiervoor over een perceel dat niet breder dan 9,5 m was
en waarin 2,4 m voor een inrijpoort voorbehouden was. Hankar koos voor een
symmetrische gevelopstand en herorganiseerde de binnenruimten.
In de kelderverdieping werden de voorraadkamers ondergebracht. Op de begane
grond bevindt zich links een inrijpoort met overdekte doorgang, rechts de ingang
en centraal een kleine eetkamer vooraan, verlicht door twee muuropeningen. De
achterste ruimte was een dienstvertrek. Deze ruimte is van de eetkamer
gescheiden door een trap die parallel met de straat loopt. De verdieping vertoont
dezelfde dwarsindeling. Boven de overdekte doorgang loopt een monumentale
trap, die naar de overige verdiepingen, met telkens drie slaapkamers, leidt.
Het achterste deel van het perceel is ingenomen door bijgebouwen,
paardenstallen en twee koetshuizen.
Interieur:
De ingang bezit een natuurstenen vloer en cassettenplafond van acajou. De
lambrisering van het trappenhuis en de klassieke decors van de salons dateren
van later maar tal van oorspronkelijke decorelementen bleven bewaard zoals de
deur- en venterkozijnen in tweekleurig acajou, de deurklinken van messing, de
schitterende trapleuning en de schouwen.
Waarde van het goed volgens de maatstaven zoals bepaald in artikel 2, 1/ van de
ordonnantie van 4 maart 1993 inzake het behoud van het onroerende erfgoed:
Historische en artistieke waarde:
Het herenhuis in de Paul-Emile Jansonstraat 23-25 is het sluitstuk van een reeks
herenhuizen die Paul Hankar optrok in opdracht van een gegoede cliënteel, in dit
geval de broer van de schilder Albert Ciamberlani. Het pand bevindt zich bijna
tegenover het hotel Tassel en is omgeven door luxueuze burgerwoningen uit het
begin van de jaren 1890.
De architect moest rekening houden met een aantal specifieke wensen van de
bouwheer, een gepassioneerd paardenliefhebber die zijn huis met stallen, een
tuigkamer en koetshuizen wilde uitrusten. Hankar offerde hiervoor de tuin op en
koos voor een ongewone binneninrichting. Hij doorbrak de klassieke indeling
XIII - 1349-2380 - 6/16
van de "trois pièces en enfilade" en zocht naar een vernieuwende art-nouveauoplossing waarin hij verschillende programma's - huisvesting, infrastructuur voor
paarden - op subtiele en schitterende wijze met elkaar combineerde.
Ook de oorspronkelijke interieurelementen getuigen van het grote meesterschap
van Hankar.
Paul Hankar is ontegensprekelijk één van de belangrijke figuren uit de art
nouveau, omdat hij de stijl mee tot volle ontwikkeling heeft gebracht. Vanaf
1879 begon hij in het atelier van Beyaert te werken, waar hij 13 jaar zou blijven.
In tegenstelling tot Victor Horta's exuberante architectuur, gemaakt in opdracht
van een gegoede cliëntele die op die manier naar sociale erkenning zocht,
baseerde Hankar zich op een rationelere vormentaal zonder enige hang naar luxe
en paste hij zijn architectuur aan het dagelijks leven van de bewoners aan. De
rijke gevelaankleding en -decoratie maken hier plaats voor een duidelijk leesbare
gevel, die de interne structuur van het huis zichtbaar maakt. Decoratieve
elementen zijn aanwezig maar op discrete en geraffineerde wijze geïntegreerd.
Om al deze redenen dient het oeuvre van Hankar in zijn totaliteit te worden
gevrijwaard".
Het
beschermingsbesluit
van
7
juni
2001
wordt
op
27 augustus 2001 overgeschreven op het kantoor van de hypotheekbewaarder; het
wordt bij vermelding bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 26 juli 2001 en
op 10 juli 2001 wordt het ter kennis gebracht van de heer en mevrouw KINETDUMONT;
Beroep A.86.632/XIII-1349
Overwegende dat de verwerende partij een exceptie van nietontvankelijkheid opwerpt die ze hieraan ontleent dat het verzoekschrift tot
nietigverklaring met schending van artikel 2 van het besluit van de Regent van
23 augustus 1948 geen uiteenzetting van de feiten en de middelen bevat, maar
verwijst naar de brief van 23 augustus 1999, waarin de verzoekers hun opmerkingen
aanvoeren met betrekking tot de voorgenomen bescherming, terwijl het
verzoekschrift de feitelijke en juridische middelen moet bevatten en niet mag
verwijzen naar andere stukken en het doel van een beroep tot nietigverklaring
verschilt van dat van een brief met opmerkingen betreffende een voorgenomen
bescherming, welke brief weliswaar argumenten betreffende opportuniteitskwesties
bevat, maar geen uiteenzetting van rechtsmiddelen;
Overwegende dat in casu het verzoekschrift tot nietigverklaring
van het besluit waarbij de beschermingsprocedure wordt ingezet, een uiteenzetting
van het onderwerp van het beroep bevat, gevolgd door een verwijzing, wat de
uiteenzetting van de feiten en middelen betreft, naar de brief die de verzoekers op 23
augustus 1999 aan de dienst Monumenten en Landschappen hadden gericht om hun
opmerkingen over de voorgenomen bescherming kenbaar te maken, welke brief bij
XIII - 1349-2380 - 7/16
hun beroep is gevoegd in evenveel exemplaren als het verzoekschrift tot
nietigverklaring en door hen ondertekend is; dat in de voormelde brief de waarde van
het monument wordt betwist, gewezen wordt op vergissingen in de nota die bij het
bestreden besluit is gevoegd en opgemerkt wordt dat in het bestreden besluit geen
acht is geslagen op een grote verbouwing van het gebouw die heeft plaatsgehad in
1910;
Overwegende dat de uiteenzetting van de feiten en de middelen
op geldige wijze in bij het verzoekschrift gevoegde stukken kan worden gegeven; dat
de uiteenzetting van de feiten en de middelen een wezenlijk bestanddeel van het
verzoekschrift is en, wanneer ze in een afzonderlijk stuk vervat is, aan dezelfde
vormvoorwaarden onderworpen is als het verzoekschrift;
Overwegende dat in casu het verzoekschrift en de bijlage ervan
aan de genoemde voorwaarden voldoen, inzonderheid gelet op het feit dat van de
bijlage normaliter samen met het verzoekschrift kennis is gegeven aan de verwerende
partij en ze zonder enige mogelijke twijfel vóór die kennisgeving van de inhoud
ervan op de hoogte was;
Overwegende dat in het verzoekschrift en de bijlage ervan
weliswaar niet uitdrukkelijk wordt aangegeven welke rechtsregels door het eerste
bestreden besluit geschonden zouden zijn, maar daarin wettigheidskritiek wordt
uiteengezet die inzonderheid verband houdt met de onjuistheden in de feitelijke
motieven die aan de beslissing ten grondslag liggen, welke kritiek, gesteld dat ze
gegrond is, redenen zou kunnen opleveren voor de nietigverklaring van de
bestuurshandeling;
Overwegende dat de ontstentenis van uiteenzetting van de feiten
in casu niet tot de niet-ontvankelijkheid van het beroep kan leiden, aangezien zulks
er niet toe leidt dat twijfels zouden rijzen bij het bepalen van het onderwerp van het
beroep, welk onderwerp in het verzoekschrift nauwkeurig wordt aangegeven;
Overwegende dat de exceptie van niet-ontvankelijkheid niet kan
worden aangenomen;
Overwegende dat de verzoekers een enig middel aanvoeren dat
bestaat uit een kritiek in vier punten op het besluit tot het inzetten van de
beschermingsprocedure:
XIII - 1349-2380 - 8/16
Uit historisch en artistiek oogpunt zou het nationale belang als monument niet
genoegzaam aangetoond zijn, gelet op de voorwaarden waaraan voldaan moet
zijn om een goed als monument te kunnen beschermen.
De summiere beschrijving vervat in de nota die gevoegd is bij het eerste
bestreden besluit zou vele vergissingen bevatten:
a) de ingang zou een cassettenplafond van mahonie bezitten terwijl dat
b)
plafond effen is;
het trappenhuis heeft geen enkele lambrisering en vele deurklinken
ontbreken;
c)
de schouwen zijn niet meer de originele en het trappenhuis zou beschadigd
zijn;
d)
in de lokalen van het gebouw in kwestie is op verzoek van de Belgische
e)
f)
Staat een school gevestigd geweest, wat geleid heeft tot enorme
beschadigingen, aanpassingen die wegens onderwijsdoeleinden
noodzakelijk waren, inzonderheid de plaatsing van douches, wc's, enz.;
de Belgische Staat was eigenaar van dit goed, aangezien hij het op
14.05.1964 had verkregen;
het Comité tot aankoop van onroerende goederen, handelend op verzoek
van de Minister van Financiën, namens de Belgische Staat, heeft het pand
bij een akte van 24.03.1986 aan de verzoekers verkocht zonder dat sprake
was van welke beperking ook qua rechten of erfdienstbaarheden, zij het
lijdende of heersende erfdienstbaarheden, die het goed zouden kunnen
bezwaren, terwijl evenmin melding werd gemaakt van het feit dat het om
het hoofdwerk van Paul Hankar zou gaan.
Het is ongelofelijk dat in het ontwerp van beschermingsbesluit nergens melding
wordt gemaakt van de omvangrijke verbouwing die in 1910 heeft
plaatsgevonden, namelijk de ingrijpende wijziging van de gevel, het optrekken
van een gebouw aan de achterzijde en de verbouwing van de vroegere bestaande
vertrekken (Paul Hankar, die in 1901 is overleden, kan van die verbouwing
uiteraard niet de ontwerper zijn).
De geplande bescherming zal tot een waardevermindering van het goed leiden,
alsook tot een enorm nadeel wegens de beperkingen die aan de rechten van de
eigenaars worden opgelegd;
Overwegende dat de verwerende partij antwoordt dat de
opmerkingen die de verzoekers in hun brief van 23 augustus 1999 hebben gemaakt
door de regering zullen worden onderzocht, maar dat ze er, wat de feiten betreft, op
XIII - 1349-2380 - 9/16
wil wijzen dat zij een bezichtiging van hun goed hebben geweigerd voordat de
beschermingsprocedure werd ingezet en, wat het recht betreft, dat een besluit tot het
inzetten van de beschermingsprocedure net tot doel heeft opmerkingen vanwege alle
betrokken personen uit te lokken om het mogelijk te maken dat het onderzoek van
het dossier met volle kennis van zaken wordt voortgezet; dat ze zegt dat ze in de
beweringen van de verzoekers betreffende de waardevermindering van hun pand
geen enkel rechtsmiddel ontdekt, gelet op het feit dat een beschermingsmaatregel
rechtens beperkingen van het eigendomsrecht kan meebrengen;
Overwegende dat de verzoekers in hun memorie van
wederantwoord stellen dat "er naar onze mening geen echte verhindering is geweest,
geen 'weigering' van de bezichtiging van ons goed, aangezien wij er te goeder trouw
van uit zijn gegaan dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met het oog op het
inzetten van de beschermingsprocedure over alle nodige en onontbeerlijke juridische
gegevens beschikte om het integrale bewijs te leveren van de authenticiteit der
oorspronkelijke gegevens voor de, zelfs gedeeltelijke, bescherming van de
opmerkelijke gebouwen zoals ze beschreven zijn en op basis waarvan de
voornoemde procedure kan worden gevoerd"; dat zij beweren dat de Belgische Staat
bij de verkoop van het gebouw niet heeft aangegeven dat het om een hoofdwerk van
Paul HANKAR ging en dat in de lokalen een school is ondergebracht, wat tot enorme
aanpassingen geleid heeft; dat zij schrijven dat zij evenmin de indruk hebben dat de
beschermingsprocedure rechtens kan leiden tot beperkingen van het eigendomsrecht:
zij betwisten dat;
Overwegende dat geen enkele van de vier kritische opmerkingen
die in het middel over de bestreden handeling worden gemaakt de nietigverklaring
ervan kan meebrengen:
1.
De nota die bij het bestreden besluit is gevoegd, geeft een beschrijving van de
historische en artistieke waarde van hotel José Ciamberlani, die hoofdzakelijk
verband houdt met het feit dat het gebouw een belangrijk werk van architect
Paul HANKAR is. In het stadium van het inzetten van de
beschermingsprocedure, die niet samenvalt met de bescherming zelf, is het
belang dat gemotiveerd dient te worden, het belang om de
beschermingsprocedure in te zetten en niet het belang dat grond zou opleveren
voor een definitieve bescherming. Het middel faalt in rechte voor zover daarin
tegen het besluit tot het inzetten van de beschermingsprocedure wordt
ingebracht dat het niet doet blijken van een belang dat volstaat als reden voor
de bescherming van het goed. In het stadium van de definitieve bescherming
van het goed is het dat de regering behoort na te gaan of de uitleg van de
XIII - 1349-2380 - 10/16
eigenaars het bestaan kan weerleggen van een belang dat volstaat als reden
voor de voorgenomen bewaringsmaatregel.
2.
Er kan niet ernstig worden betwist dat de verzoekers niet hebben willen ingaan
op het nadrukkelijk verzoek van de dienst Monumenten en Landschappen om
hotel Ciamberlani te bezichtigen; zij hebben immers volstrekt niet geantwoord
op de brieven van 20 november 1996 en 23 november 1998 en zij hebben
destijds geen melding gemaakt van de redenen van hun weigering, die zij voor
het eerst in hun memorie van wederantwoord naar voren brengen. De
verwerende partij heeft voor de beschrijving van het gebouw en de waarde
ervan dan ook met recht gesteund op het werk van François LOYER,
"Paul HANKAR, La naissance de l'Art nouveau", dat van 1986 dateert. In het
werk wordt gewezen op het bestaan van elementen waarvan de verdwijning
aangevoerd wordt in het verzoekschrift (bijvoorbeeld cassettenplafond van
mahonie en lambrisering) en hoewel daarin vastgesteld wordt dat het interieur
van dat hotel zich bevindt in een "aangrijpende staat van verwording", wordt
daarin ook aangegeven dat dit interieur "een van de weinige ruimtes is die
door HANKAR geconcipieerd zijn en door latere verbouwingen niet volstrekt
onherkenbaar zijn geworden" (bladzijde 216).
De verzoekers leggen geen enkel bewijskrachtig stuk (bijvoorbeeld foto's) over
tot staving van hun bewering dat bepaalde onderdelen van die beschrijving
onjuist zouden zijn en tonen niet aan dat die vergissingen zo zwaar zouden
doorwegen dat ze de geldigheid van het besluit tot het inzetten van een
beschermingsprocedure zouden kunnen aantasten.
De verzoekers tonen evenmin aan dat de schade die aan het gebouw is
toegebracht, schade in verband waarmee zij niet veel preciseringen geven, zo
groot zou zijn dat daardoor alle belang voor de bescherming van het gebouw
of van een gedeelte ervan uit historisch en artistiek oogpunt, teloor zou zijn
gegaan.
In dit verband is het van weinig belang dat de Belgische Staat bij de verkoop
van het goed de aandacht van de kopers niet heeft gevestigd op de
erfdienstbaarheden die het pand zouden kunnen bezwaren of op de naam van
de architect die het ontworpen heeft.
De verbouwingen die na het overlijden van architect Paul HANKAR in het
gebouw hebben plaatsgevonden, zouden de rechtsgeldigheid van de eerste
bestreden handeling alleen kunnen aantasten als meteen al, zelfs zonder dat
XIII - 1349-2380 - 11/16
daartoe een beschermingsprocedure naarstig vervolgd behoeft te worden, zou
blijken dat ze leiden tot het teloorgaan van het volledige belang dat volgt uit
de betrokkenheid van architect Paul HANKAR bij de oorspronkelijke bouw.
Doordat de verzoekers de bezichtiging van het gebouw hebben geweigerd en
de verwerende partij geen documentatiemateriaal in dat verband hebben
bezorgd tijdens hun contacten voordat de bestreden handeling gesteld is,
tonen zij niet aan dat zulks het geval zou zijn.
4.
In tegenstelling tot hetgeen de verzoekende partijen betogen, kunnen bij de
bescherming en het inzetten van de beschermingsprocedure rechtens
beperkingen worden gesteld op het eigendomsrecht; die beperkingen zijn
opgesomd in de artikelen 26 tot 30 van de ordonnantie van 4 maart 1993
inzake het behoud van het onroerende erfgoed.
Overwegende dat het enige middel van het beroep ongegrond is;
Beroep A.109.681/XIII-2380
Overwegende dat de verzoekers een eerste middel aanvoeren
waarin zij tegen het bestreden besluit inbrengen dat daarbij de totaliteit van hotel José
Ciamberlani als monument wordt beschermd, terwijl het goed niet bezichtigd is en
geen onderzoek is gewijd aan de pertinente opmerkingen van hun brief
d.d. 23 augustus 1999 betreffende inzonderheid de waarachtigheid van de
beschrijving van het huidige interieur van hun pand, waarin destijds een school
gevestigd is geweest, wat geleid heeft tot enorme beschadigingen, noodzakelijke
aanpassingen en wijzigingen voor onderwijsdoeleinden, terwijl er, afgezien van de
gevel, binnenin nog slechts een uiterst kleine "bijzonderheid" van het werk van
Paul HANKAR zou overblijven; dat zij met verwijzing naar hun brief van
30 september 1999 betwisten dat zij de bezichtiging van hun pand hebben geweigerd,
zoals volgens hen ten onrechte wordt beweerd in het bestreden besluit, maar stellen
dat zij geen gunstig gevolg hebben kunnen geven aan het verzoek van de verwerende
partij wegens het beroep tot nietigverklaring dat zij tegen het besluit tot het inzetten
van de beschermingsprocedure hadden ingesteld; dat zij in hun memorie van
wederantwoord betogen dat zij, zoals uit hun brief van 30 september 1999 zou
blijken, een bezichtiging van hun pand geenszins hebben willen verhinderen, maar
er de voorkeur aan hebben gegeven te wachten op het arrest van de Raad van State
in verband met hun beroep tegen het besluit tot het inzetten van de
beschermingsprocedure; dat zij betogen dat de werkelijke omvang van de
onderscheiden verbouwingen aan de binnenzijde die door de diensten van het Comité
tot aankoop van onroerende goederen van de Staat zijn uitgevoerd, een beletsel zou
XIII - 1349-2380 - 12/16
vormen voor een werkelijke bescherming van het interieur van het hotel en zeker
geen voldoende reden zou kunnen opleveren voor de bescherming van de totaliteit
van het pand in kwestie;
Overwegende dat, in tegenstelling tot hetgeen de verzoekers
betogen, in de aanhef van het bestreden besluit geantwoord wordt op de opmerkingen
die zij in de loop van de administratieve beschermingsprocedure hadden gemaakt;
dat de nota waarin het goed en de waarde ervan beschreven worden, bovendien
aangepast is om inzonderheid rekening te houden met de opmerkingen van de
verzoekers in verband met meer bepaald de wijzigingen die in het pand zijn
aangebracht, waarbij de verbouwingen van 1910 in het bijzonder worden vermeld en
overigens als "ongelukkig" worden bestempeld;
Overwegende dat de verzoekers niet het bewijs leveren van de
waarachtigheid van hun beweringen in verband met de gevolgen van de
verbouwingen en de beschadigingen die in hotel José Ciamberlani hebben
plaatsgevonden na de bouw ervan, in verband waarmee zij schrijven maar niet
aantonen dat de omvang ervan een beletsel zou zijn voor elke bescherming van het
interieur van het gebouw;
Overwegende dat hun uitleg betreffende de omstandigheid dat zij
niet zouden hebben geweigerd om in te stemmen met de bezichtiging van het hotel
niet kan worden aanvaard: er is immers gebleken dat zij nooit gevolg hebben
gegeven aan de aanvragen tot bezichtiging van de verwerende partij, terwijl de eerste
aanvragen in die zin aan hen zijn toegezonden voordat het besluit tot het inzetten van
de beschermingsprocedure uitgevaardigd is en dus voordat een daartegen gericht
annulatieberoep ingesteld was; dat hun brief van 30 september 1999 duidelijk
geïnterpreteerd dient te worden als een weigering om in te stemmen met een
bezichtiging van het gebouw, ondanks het subtiele onderscheid dat daarin wordt
gemaakt ("Hoewel wij uw wens geenszins in de weg willen staan" en "menen wij
daarop niet te kunnen ingaan"); dat immers het beroep tot nietigverklaring van het
besluit waarbij de beschermingsprocedure wordt ingezet, welk beroep niet vergezeld
ging van een vordering tot schorsing die kon worden ingewilligd, geen belemmering
kon vormen voor de voortzetting van de beschermingsprocedure en, tijdens het
daarbij horende onderzoek, voor de bezichtiging van het gebouw; dat zij dan ook
geen grond hebben om tegen de verwerende partij in te brengen dat ze hun goed als
monument beschermd heeft zonder het bezichtigd te hebben, aangezien zij die
bezichtiging verhinderd hebben die de dienst Monumenten en Landschappen wenste
om zijn informatie aan te vullen; dat het eerste middel feitelijke grondslag mist;
XIII - 1349-2380 - 13/16
Overwegende dat de verzoekers een tweede middel aanvoeren
waarin zij tegen de verwerende partij inbrengen dat ze geen acht heeft geslagen op
het beroep dat bij de Raad van State ingesteld was tegen het besluit tot het inzetten
van de beschermingsprocedure en dat ze voorbijgegaan is aan de bevoegdheid van
de Raad van State ter zake; dat zij stellen dat de verwerende partij "tegen de geldende
wettelijke bepalingen in" geoordeeld zou hebben dat het op 8 september 1999
ingestelde beroep geen enkele juridische waarde heeft, dat beroep aldus als nietig
heeft beschouwd en bijgevolg geoordeeld heeft dat de Raad van State niet bevoegd
was om zo een handeling te vernietigen of op zijn minst gemeend heeft dat niet
hoefde te worden gewacht op het arrest dat de Raad van State in dit geval zou wijzen;
dat zij in hun memorie van wederantwoord betogen dat de verwerende partij zich
werkelijk schuldig heeft gemaakt aan machtsoverschrijding door voorbij te gaan aan
het beroep tot nietigverklaring dat zij ingesteld hadden tegen het besluit van 6 mei
1999 waarbij de beschermingsprocedure werd ingezet, zonder te wachten op het
arrest van de Raad van State die uitspraak diende te doen over het voornoemde
beroep dat nog steeds aanhangig was;
Overwegende dat in het tweede middel niet wordt opgegeven
welke rechtsregel geschonden zou zijn door het bestreden besluit waarbij het pand
als monument is beschermd zonder te wachten totdat de Raad van State zich
uitspreekt over het beroep tot nietigverklaring van het besluit waarbij de
beschermingsprocedure was ingezet, aangezien dat beroep niet van rechtswege een
schorsende werking heeft bij ontstentenis van een arrest waarbij de schorsing van de
tenuitvoerlegging van de handeling wordt bevolen; dat het tweede middel niet
opgaat;
Overwegende dat de verzoekers in een derde middel aanvoeren
dat hun goed gedeeltelijk voor beroepsdoeleinden wordt gebruikt en dat bijgevolg
"de bepalingen betreffende de handelszaken van toepassing zijn";
Overwegende dat het derde middel niet-ontvankelijk is, doordat
daarin niet wordt aangegeven wat "de bepalingen betreffende de handelszaken" zijn
die eraan in de weg zouden staan dat een gedeeltelijk voor beroepsdoeleinden
gebruikt goed als monument wordt beschermd;
Overwegende dat de verzoekers in een vierde middel aanvoeren
dat als de bestreden handeling tot een waardevermindering van hun pand kan leiden,
daarmee rekening zou moeten worden gehouden en dat de beschermingsmaatregel
rechtens niet zou kunnen leiden tot beperkingen van het eigendomsrecht; dat zij in
hun memorie van wederantwoord stellen dat hun eigendomsrecht geschonden is door
XIII - 1349-2380 - 14/16
de bescherming van de totaliteit van
het gebouw, dat nooit zou worden
opgewaardeerd, zoals de verwerende partij zulks ten onrechte beweert;
Overwegende dat de beperkingen die bij een beschermingsbesluit
aan het eigendomsrecht kunnen worden opgelegd, opgesomd zijn in de artikelen 26
tot 30 van de ordonnantie van 4 maart 1993; dat zowel in artikel 1 van het Eerste
Aanvullend Protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en
de fundamentele vrijheden, als in artikel 544 van het Burgerlijk Wetboek
uitdrukkelijk wordt bepaald dat bij wet toezicht kan worden uitgeoefend op het
gebruik van eigendom in overeenstemming met het algemeen belang;
Overwegende dat de verzoekers in casu niet aantonen dat het
beschermingsbesluit tot een waardevermindering van hun pand zou leiden; dat, wat
er ook van zij, aangezien geen eigendom ontnomen wordt en onder voorbehoud van
de naleving van het evenredigheidsbeginsel, het vestigen, bij een wettelijke bepaling
of krachtens zo een bepaling, van een erfdienstbaarheid van openbaar nut of van een
beperking van het eigendomsrecht ten algemenen nutte, in principe geen recht
verleent op een schadeloosstelling aan de eigenaar van het dienstbare erf, tenzij de
bepaling in zo een schadeloosstelling voorziet; dat het middel ongegrond is;
Overwegende dat de verzoekers in een vijfde middel aanvoeren
dat de Belgische Staat, handelend op verzoek van de Minister van Financiën, hun het
voornoemde pand heeft verkocht op 24 maart 1986, zonder dat sprake was van welke
beperking ook qua eigendomsrecht of erfdienstbaarheid, zij het een lijdende of een
heersende erfdienstbaarheid, die het goed zou bezwaren; dat er volgens hun schrijven
dan ook grond bestaat om rekening te houden met de akte van aankoop die met de
Belgische Staat is verleden in het kader van dit probleem van de bescherming van
hun goed;
Overwegende dat de omstandigheid dat de verzoekers eigenaar
van het pand zijn geworden door het aan te kopen van de Belgische Staat en dat de
Belgische Staat daarbij niet heeft aangegeven dat er een erfdienstbaarheid of een
beperking van het eigendomsrecht zou kunnen bestaan die het goed zou bezwaren,
volstrekt niet relevant is voor de toetsing van de wettigheid van een
beschermingsbesluit van latere datum; dat het middel niet opgaat,
XIII - 1349-2380 - 15/16
BESLUIT:
Artikel 1.
De
zaken
met
de
nummers
A.86.632/XIII-1349
en
A.109.681/XIII-2380 worden samengevoegd.
Artikel 2.
De beroepen tot nietigverklaring worden verworpen.
Artikel 3.
De kosten, bepaald op 694,12 euro, komen ten laste van de
verzoekers ten belope van elk 347,06 euro.
Aldus uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van de
XIIIe kamer, op vijf augustus tweeduizend acht door:
de Hr.
Mevr.
de Hr.
HANOTIAU,
GUFFENS,
DAOUT,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
Mevr.
MALCORPS,
griffier.
De Griffier
De Voorzitter
M.-Chr. MALCORPS
M. HANOTIAU
VERTALING OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 63,
EERSTE LID, VAN DE WETTEN OP DE RAAD VAN STATE,
GECOÖRDINEERD OP 12 JANUARI 1973.
XIII - 1349-2380 - 16/16
