Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2009:ARR.189.388 (2009-01-12)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 189.388 van 12 januari 2009 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde
vergunningen Beslissing : Vernietiging Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 189.388 van 12 januari 2009
in de zaken A. 157.217/X-12.114 (I)
A. 158.133/X-12.151 (II)
In zake :
I en II
- Bruno PEETERS,
- Anne DESCHUYTERE,
die woonplaats kiezen bij
advocaat F. TULKENS,
kantoor houdende te 1170 BRUSSEL,
Terhulpsesteenweg 177/6
tegen :
I. de bestendige deputatie van de provincieraad van ANTWERPEN,
die woonplaats kiest bij
advocaten J. TIMMERMANS en T. LAMMAR,
kantoor houdende te 2800 MECHELEN,
Schuttersvest 4 - 8,
II. het Vlaamse Gewest, vertegenwoordigd door de Vlaamse
regering,
dat woonplaats kiest bij
advocaat J. CLAES,
kantoor houdende te 2550 KONTICH,
Mechelsesteenweg 160.
tussenkomende partij :
I en II
Jozef VAN LOOY, in zijn hoedanigheid van curator van de b.v.b.a.
FORAN & C/,
Rechtsgeding hervat door :
- Peter VOS,
- de b.v.b.a. KEMPENS SNEL TRANSPORT,
die woonplaats kiezen bij
advocaat H. SEBREGHTS,
kantoor houdende te 2018 ANTWERPEN,
Mechelsesteenweg 27.
D E R A A D V A N S T A T E, Xe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat Bruno PEETERS en
Anne DESCHUYTERE op 5 november 2004 hebben ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van 20 november 2003 van de bestendige
deputatie van de provincieraad van Antwerpen houdende inwilliging van het beroep
van Jozef Van Looy, curator, namens Foran & C/ bvba, tegen het besluit van
7 februari 2003 van het college van burgemeester en schepenen van Grobbendonk,
X-12.114/X-12.151-1/16
en houdende aflevering van de stedenbouwkundige vergunning tot het regulariseren
van een handelspand en verharding, op een terrein te Grobbendonk, Herentalsesteenweg 110, kadastraal bekend sectie E, nr. 197/k (A. 157.217/X-12.114);
Gezien het verzoekschrift dat Bruno PEETERS en
Anne DESCHUYTERE op 6 december 2004 hebben ingediend om de
nietigverklaring te vorderen van het besluit van 28 mei 2004 van de Vlaamse
minister van Financiën en Begroting, Ruimtelijke Ordening, Wetenschappen en
Technologische Innovatie houdende verwerping van het beroep van de gemachtigde
ambtenaar tegen de beslissing van 20 november 2003 van de bestendige deputatie
van de provincieraad van Antwerpen waarbij aan Jozef Van Looy, curator, namen
Foran & C/ bvba, de stedenbouwkundige vergunning wordt verleend tot het
regulariseren van een handelspand en verharding op een terrein te Grobbendonk,
Herentalsesteenweg 110, kadastraal bekend sectie E, nr. 197/k (A. 158.133/X12.151);
Gezien het verzoekschrift tot tussenkomst, op 5 februari 2005
ingediend door Jozef Van Looy in zijn hoedanigheid van curator van de b.v.b.a.
FORAN & C/ in de zaak sub I;
Gelet op de beschikking van 15 februari 2005 die de tussenkomst
van de Jozef Van Looy in zijn hoedanigheid van curator van de b.v.b.a.
FORAN & C/ toelaat in de zaak sub I;
Gezien het schrijven van 5 maart 2008 waarbij Peter VOS en
de b.v.b.a. KEMPENS SNEL TRANSPORT verklaren het geding te hervatten voor
de tussenkomende partij in de zaak sub I;
Gezien het verzoekschrift tot tussenkomst, op 2 maart 2005
ingediend door Jozef Van Looy in zijn hoedanigheid van curator van de b.v.b.a.
FORAN & C/ in de zaak sub II;
Gelet op de beschikking van 15 maart 2005 die de tussenkomst
van Jozef Van Looy in zijn hoedanigheid van curator van de b.v.b.a. FORAN & C/
toelaat in de zaak sub II;
X-12.114/X-12.151-2/16
Gezien het schrijven van 2 februari 2008 waarbij Peter VOS en
de b.v.b.a. KEMPENS SNEL TRANSPORT verklaren het geding te hervatten in de
zaak sub II;
Gezien de memories van antwoord en van wederantwoord in beide
zaken;
Gezien het verslag in de zaak sub I opgemaakt door adjunctauditeur A. VAN DEN BROECK, op grond van artikel 93 van het besluit van de
Regent van 23 augustus 1948 tot regeling van rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State;
Gezien het verslag opgemaakt
A. VAN DEN BROECK in de zaak sub II;
door
adjunct-auditeur
Gelet op de kennisgeving van de verslagen aan partijen en gezien
de laatste memories in de zaak sub II;
Gelet op de beschikking van 16 april 2008 tot voeging van beide
zaken;
Gelet op de beschikking van 14 juli 2008 waarbij de terechtzitting
bepaald wordt op 26 september 2008 voor beide zaken;
Gehoord het verslag van kamervoorzitter R. STEVENS in beide
zaken;
Gehoord de opmerkingen van advocaat A. VANDAELE, die loco
advocaat F. TULKENS verschijnt voor de verzoekende partijen, van advocaat
W. LAMMENS, die loco advocaten J. TIMMERMANS EN en T. LAMMAR
verschijnt voor de verwerende partij in de zaak sub I, van advocaat J. CLAES, die
verschijnt voor de verwerende partij in de zaak sub II, en van advocaat
H. SEBREGHTS, die verschijnt voor de tussenkomende partijen;
Gehoord het eensluidend advies van eerste auditeur-afdelingshoofd F. DE BUEL in beide zaken;
X-12.114/X-12.151-3/16
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973;
OVERWEEGT WAT VOLGT :
- Feiten
1.1.
De verzoekende partijen zijn eigenaar van het perceel dat
onmiddellijk paalt aan het perceel dat het voorwerp uitmaakt van de bestreden
vergunning.
De constructie waarvoor regularisatie wordt gevraagd, was
oorspronkelijk vergund met een besluit van 22 augustus 1967.
Het kwestieuze perceel is, volgens het bij koninklijk besluit van
28 juli 1978 vastgestelde gewestplan Herentals-Mol, deels gelegen in woongebied
met landelijk karakter (de eerste vijftig meter), deels in natuurgebied (achteraan het
perceel, de laatste 20 meter).
Het perceel is niet gelegen binnen de grenzen van een
goedgekeurd plan van aanleg, noch binnen de omschrijving van een behoorlijk
vergunde en niet vervallen verkaveling.
1.2.
Een brand trof de constructie op 28 februari 1995.
Daarop werd overgegaan tot de wederopbouw van de constructie.
1.3.
Op 3 november 1999 wordt een eerste regularisatieaanvraag
ingediend, die op 11 april 2000 door het college van burgemeester en schepenen
wordt geweigerd omwille van het ongunstig advies van de gemachtigde ambtenaar.
1.4.
Bij vonnis van de rechtbank van koophandel te Turnhout van
13 april 2001 wordt de oorspronkelijk tussenkomende partij, Jozef VAN LOOY,
aangesteld als curator van de failliete vennootschap BVBA Foran & C/.
1.5.
Op 4 juni 2002 (datum van het ontvangstbewijs) vraagt de
oorspronkelijk tussenkomende partij aan het college van burgemeester en schepenen
van de gemeente Grobbendonk de vergunning voor “het regulariseren van een
handelspand” op het betrokken terrein.
Naar aanleiding van het openbaar onderzoek dat georganiseerd
wordt van 10 juni 2002 tot 10 juli 2002, worden 2 bezwaarschriften ingediend,
waaronder één door de verzoekende partijen.
X-12.114/X-12.151-4/16
Het college van burgemeester en schepenen weigert op 7 februari
2003 de gevraagde regularisatievergunning.
1.6.
Op 20 februari 2003 tekent de oorspronkelijk tussenkomende
partij beroep aan bij de bestendige deputatie van de provincieraad van Antwerpen.
Op 20 november 2003 willigt de bestendige deputatie het beroep
in en verleent zij de vergunning tot het regulariseren van een handelspand en
verharding.
Dit is het bestreden besluit in de zaak A. 157.217.
1.7.
De gemachtigde ambtenaar tekent op 14 januari 2004 tegen dit
besluit administratief beroep aan.
Met het in de zaak A. 158.133 bestreden besluit van 28 mei 2004
van de Vlaamse minister van Financiën en Begroting, Ruimtelijke Ordening,
Wetenschappen en Technologische Innovatie wordt dat beroep verworpen.
1.8.
Op 15 januari 2008 wordt het ambt van Jozef VAN LOOY als
curator beëindigd bij gebrek aan actief bij de b.v.b.a. Foran & C/. Peter VOS en de
b.v.b.a. Kempens Snel Transport worden rechtsopvolger van de oorspronkelijk
tussenkomende partij.
2. Niet-ontvankelijkheid van het beroep A. 157.217
Met de tussenkomende partij dient te worden vastgesteld dat tegen
de in deze zaak bestreden beslissing een administratief beroep is ingesteld bij de
bevoegde Vlaamse minister. Ingevolge de devolutieve werking van dit beroep is het
in de zaak A. 158.133 bestreden besluit van de minister in de plaats gekomen van
het besluit van de bestendige deputatie. Het beroep is derhalve niet ontvankelijk.
3. Het beroep A. 158.133
3.1. Ontvankelijkheid ratione temporis
3.1.1. Standpunten van de partijen
3.1.1.1.
De verwerende partij werpt in haar memorie van antwoord bij
wege van exceptie de laattijdigheid van het beroep op :
X-12.114/X-12.151-5/16
“Op blz. 2, nr 4 vermelden verzoekers zelf:
‘Mr. Jozef van Looy diende in zijn hoedanigheid van curator van de
failliete BVBA Foran & C/ een bouwaanvraag nr. 2002/0047 in die strekt
tot ‘het regulariseren van een handelspand en verharding.’ Verzoekers
dienden hiertegen bezwaar in per aangetekende brief van 30 juni 2002.’
(...)
Vervolgens dient verwezen te worden naar hetgeen verzoekers schrijven
eveneens op blz. 2, nr. 5:
‘Verzoekers verzochten het college van burgemeester en schepenen van
de gemeente Grobbendonk bij aangetekende brief van 2 oktober 2002 om
op de hoogte te worden gehouden van de beslissingen die in het dossier
worden genomen.’
(...)
Uit hetgeen wordt beschreven onder de nummers 6 en 7 op blz. 2 van hun
verzoekschrift blijk dat nadien de correspondentie verder ging;
Anderzijds dient verwezen te worden naar hetgeen verzoekers beschrijven
onder nr. H op blz. 3 van hun verzoekschrift:
‘Verzoekers beschikken onmiskenbaar over het rechtens vereiste belang
... nu hun woning gelegen is op een perceel dat onmiddellijk paalt aan het
perceel dat het voorwerp uitmaakt van de stedenbouwkundige vergunning
...’;
Verzoekers zijn m.a.w. de buren;
Verzoekers, resp. hoogleraar (jurist) en arts, hebben steeds nauwgezet dit
dossier gevolgd en het staat vast dat zij - hoe dan ook - reeds veel eerder zeer
goed kennis hadden van de door hen bestreden beslissing, in deze zaak het
ministerieel besluit van 28 mei 2004 ... daar waar hun beroep tot
nietigverklaring dateert van 7 december 2004, d.i. bijna 7 maanden later!
Het annulatieberoep van verzoekers dient afgewezen te worden wegens
laattijdigheid op grond van het geheel van de gewichtige, bepaalde en met
elkaar overeenstemmende vermoedens, hierboven uiteengezet, die duidelijk
aantonen dat verzoekers méér dan 60 dagen voor het instellen van hun beroep
van de kwestieuze vergunning kennis hadden”.
3.1.1.2.
De verzoekende partijen repliceren :
“2. Verzoekers werden als aanpalende eigenaars bij bericht van 6 juni 2002
door de gemeente Grobbendonk op de hoogte gesteld van de regularisatieaanvraag van de tussenkomende partij (...). Zij tekenden hierop bij
aangetekende brief van 30 juni 2002 een omstandig gemotiveerd bezwaar aan
bij het College van burgemeester en schepenen (...).
3. Verzoekers verzochten vervolgens het College van burgemeester en
schepenen bij aangetekende brief van 2 oktober 2002 uitdrukkelijk om op de
hoogte te worden gehouden van de beslissingen die in het dossier zouden
worden genomen (...). Het College van burgemeester en schepenen verleende
daarop bij beslissing van 11 oktober 2002 toestemming om verzoekers op de
hoogte te houden aangaande de beslissing betreffende de regularisatieaanvraag.
Verzoekers ontvingen hiervan een voor eensluidend (verklaard) uittreksel
gedateerd 14 oktober 2002, ondertekend door de burgemeester en de
gemeentesecretaris (...).
4. Het komt verzoekers voor dat zij in die omstandigheden in redelijkheid
erop konden en mochten vertrouwen dat zij stipt op de hoogte zouden worden
gehouden van de evolutie van het dossier. De nalatigheid van de gemeente om
verzoekers in te lichten kan hen dan ook niet worden aangerekend. Wanneer een
verzoeker tijdig informatie probeert in te winnen over mogelijke beslissingen,
blijkt hieruit immers op zichzelf reeds dat hij zijn waakzaamheidsplicht is
X-12.114/X-12.151-6/16
nagekomen, ook als de overheid hem de gevraagde informatie niet verstrekt
(...). Verzoekers zien overigens niet in waarom zij op grond van hun
beroepskwalificaties tot nog meer démarches zouden gehouden zijn, zoals
verweerder lijkt te beweren
5. Verzoekers vernamen vervolgens uit een krantenbericht (get. BVDL) van
11 december 2002 in de Gazet van Antwerpen, afdeling Kempen, dat de
Correctionele Rechtbank van Turnhout bij vonnis van 10 december 2002 de
eigenaar van het inmiddels failliete bedrijf Foran en C/ strafrechtelijk had
veroordeeld tot een geldboete wegens de uitvoering van werkzaamheden zonder
de nodige vergunning. De eigenaar werd ook veroordeeld om het magazijn
binnen de twaalf maanden te verwijderen, op straffe van een dwangsom. In het
krantenartikel werd ook vermeld dat de eigenaar nog wel probeerde om het
pand te regulariseren, maar dat die poging geen resultaat had (...).
6. Verzoekers stelden na afloop van die termijn van twaalf maanden vast dat
het gebouw nog steeds overeind stond. Vandaar dat zij bij aangetekende en
tegen ontvangstbewijs verzonden brief van 11 oktober 2004 bij het College van
burgemeester en schepenen informeerden of reeds een beslissing over de
regularisatieaanvraag werd genomen en zo ja, of zij in kennis zouden kunnen
worden gesteld van deze beslissing en de daarbij horende bijlagen die aan de
basis van deze beslissing hebben gelegen (...).
7. Het is pas dan dat het College van burgemeester en schepenen bij brief
van 11 oktober aan verzoekers meedeelde dat het College op 7 februari 2003 de
regularisatieaanvraag weliswaar had geweigerd, maar dat de Bestendige
Deputatie ingevolge beroep vanwege de tussenkomende partij, de vergunning
had verleend bij besluit van 20 november 2003 (...). Verzoekers kregen pas dan
kennis van de beslissing van de Bestendige Deputatie, zij het dat zij toen nog
steeds in het duister tastten over de motieven die hiertoe geleid hebben. De
gemeente had immers in tegenstelling tot wat de begeleidende brief van
11 oktober 2004 laat geloven, geenszins afschrift in bijlage gevoegd van het
besluit van de Bestendige Deputatie zelf, maar enkel van het besluit van het
College waarbij kennis wordt genomen van het besluit van de Bestendige
Deputatie. Verzoekers zullen uiteindelijk pas na de indiening van hun
verzoekschrift tot vernietiging kunnen kennis nemen van de juiste motieven van
het regularisatiebesluit van de Bestendige Deputatie via een eensluidende kopie
die zij ontvingen vanwege de provinciale administratie (...).
8. Het is pas nadat verzoekers beroep tot vernietiging instelden tegen het
regularisatiebesluit van de Bestendige Deputatie (...), dat zij als bijlage bij een
brief van 10 november 2004 vanwege de tussenkomende partij (...) afschrift
ontvingen van het ministerieel besluit van 28 mei 2004 waarbij het beroep van
14 januari 2004 van de gemachtigde ambtenaar tegen het besluit van
20 november 2003 van de Bestendige Deputatie van de Provincieraad van
Antwerpen, werd verworpen.
Verzoekers stelden daarop dan ook tijdig een annulatieberoep in tegen dit
laatste besluit”.
3.1.1.3.
memorie :
De tussenkomende partijen stellen dienaangaande in hun laatste
“6. Een criterium van termijnaanvang is dikwijls de ‘aanvang van
vergunningsplichtige’ werken. Hier wringt het schoentje. Bij een regularisatievergunning volgen er geen werken meer. Ze zijn immers reeds uitgevoerd. De
verzoekende partij zelf kan in casu in redelijkheid niet voorhouden dit niet te
hebben beseft. Dienvolgens moest die partij daarnaar handelen. Op haar, zoals
op iedereen, rustte een grote voorzichtigheid, alertheid en vooruitziendheid
X-12.114/X-12.151-7/16
gezien in andere situaties ze ingevolge de aanvang van werken, wel
geconfronteerd wordt met werken. Die voorzichtigheid vereist niet alleen het
indienen van een bezwaar en een vraag te stellen om op de hoogte te worden
gehouden. Dat laatste dient alleen om de verantwoordelijkheid van zichzelf naar
een andere partij te trachten verleggen. Het tracht aldus ten behoeve van
zichzelf te organiseren wat de wet niet voorziet, nl. de bekendmaking aan
derden, en aan de overheid een ‘last’ op te leggen die ze in redelijkheid niet
kan opvolgen, precies omdat er geen wettelijke plicht is, en het aantal dossiers
dat ze behandelt, verhindert in bepaalde dossiers bijkomende, van de wet
afwijkende, verplichtingen op te nemen. De houding van verzoekende partij
strookt niet met behoorlijk burgerschap dat in elke omstandigheid meer en meer
van elkeen verwacht (wordt). De burger in zijn relatie met het bestuur moet
blijk geven van een zorgvuldig, alert en coöperatief gedrag. Verzoekende partij
was niet alert noch zorgvuldig. De Raad van State heeft in verschillende van
zijn arresten duidelijk gezegd dat in geval de burger door zijn eigen gebrek aan
zorgvuldigheid schade oploopt, hij dit niet kan verwijten aan het bestuur.
7. Een burger is gebonden aan het ‘zorgvuldigheidsbeginsel’ als ‘beginsel
van behoorlijk burgerschap’. De burger is immers verplicht zorgvuldig te
handelen t.a.v. het bestuur en moet zich in deze relatie gedragen als een
normaal, zorgvuldig en vooruitziend persoon, geplaatst in dezelfde concrete
omstandigheden. Het is duidelijk dat verzoekende partij, door na te laten de
gepaste actiemogelijkheden tijdig zelf te benutten, zich niet heeft gedragen als
een normaal, zorgvuldig en vooruitziende persoon, geplaatst in dezelfde
concrete omstandigheden. Men kan er in redelijkheid niet van uitgaan dat
verzoekende partij moest weten dat na het bezwaar van 30 juni 2002 het
normaler wijze niet kon duren tot het najaar 2004 alvorens er een eindbesluit
zou genomen zijn. Wie zolang wacht om te informeren, tart het noodlot ... Dit
is geen zorgvuldigheid, alertheid en voorzichtigheid.
(...)
10. In casu was er zekerheid, gezien het aspect ‘regularisatievergunning’, dat
er geen werken zouden worden uitgevoerd (1) en er wettelijk geen
bekendmaking aan derden is voorzien in het decreet (2). Verzoekende partij kan
in redelijkheid niet voorhouden de termijnen voor de behandeling van
vergunningaanvragen uit het stedenbouwrecht niet te kennen (3), ze niet te
hebben geverifieerd (4) en zich niet bewust te zijn geweest dat er tussen een
bezwaar van 30 juni 2002 en een brief om informatie van 19 oktober 2004, of
bijna 28 maanden later (5), zoveel tijd was verstreken dat zij er niet kon van
uitgaan dat de ganse procedure ondertussen nog niet tot een eindbesluit moest
hebben geleid. Immers wanneer de termijnen van het decreet nauwgezet zouden
gevolgd geweest zijn, nam het beroep bij de Bestendige Deputatie 75 dagen in
beslag en dezelfde termijn gold voor de behandeling bij de minister ingevolge
het beroep van de gemachtigde ambtenaar ( art. 53, §1 en 2, decreet betreffende
de ruimtelijke ordening, gecoördineerd op 22 oktober 1996) zodat die
maximumtermijn 150 dagen of 6 maanden was. Verzoekende partij wachtte
méér dan het viervoud daarvan alvorens enig initiatief te nemen ... In
redelijkheid kan niet voorgehouden worden dat dit getuigt van voorzichtigheid
en alertheid.
11. Op de derde belanghebbende rust de plicht om zelf zorgvuldig te zijn en
regelmatig initiatief tot inzage en informatie te nemen. Die diverse voormelde
elementen tezamen genomen zijn de gewichtige, bepaalde met elkaar
overeenstemmende vermoedens die in alle redelijkheid ertoe leiden te besluiten
dat verzoekende partij in deze situatie geacht moet worden eerder te hebben
geweten dat er een eindbesluit over de vergunningaanvraag moest zijn, alleszins
anders onvoldoende alert en zorgvuldig te zijn opgetreden door niet regelmatig
te informeren omtrent de vraag of er reeds een uitspraak en een vergunning was.
X-12.114/X-12.151-8/16
- De uiteenzetting van de verwerende partij in de memorie van antwoord,
zoals weergegeven op p. 4 en 5 van het verslag van de auditeur én de eraan
toegevoegde in randnummer 10 vermelde elementen zijn, samen gelezen met
de geciteerde rechtspraak en de er in aangehaalde beginselen, effectief ‘het
geheel van de gewichtige, bepaalde en met elkaar overeenstemmende
vermoedens’ die duidelijk aantonen dat verzoekende partij geruime tijd vóór het
instellen van het beroep tegen de aangevochten vergunning moet geacht worden
er kennis van te hebben gehad. Er anders over oordelen zou er effectief toe
leiden dat het wel in de macht van de potentiële verzoeker zou liggen, wanneer
hij in de mogelijkheid is kennis te nemen van de bestuurshandeling die hij
eventueel met een annulatievordering wenst te bestrijden, die kennisneming
effectief en zorgeloos voor onbepaalde tijd uit te stellen en daardoor de
aanvangsdatum van de termijn van beroep willekeurig te verschuiven, zodat de
rechtsgeldigheid en het voortbestaan van de bedoelde rechtshandeling buiten
weten, zowel van de overheid van wie zij uitgaat, als van alle andere
belanghebbenden, in het ongewisse wordt gehouden, met alle nadelige gevolgen
van dien.
- Het standpunt zoals door de auditeur verwoord in de bespreking op
p. 8 & 9 van het verslag, kan in redelijkheid niet worden bijgetreden zonder
afbreuk te doen aan de maatschappelijk essentiële beginselen van redelijkheid,
zorgvuldigheid en behoorlijk burgerschap, die toenemen naargelang de kennis
van de procedure- en de rechtsbeginselen in redelijkheid buiten enige betwisting
zijn.
- De vordering is niet tijdig. Ze is niet ontvankelijk”.
3.1.2. Bespreking
3.1.2.1.
De bestreden stedenbouwkundige vergunning diende noch
bekendgemaakt, noch aan derden betekend te worden, zodat krachtens artikel 4 van
het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 tot regeling van de rechtspleging
voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de beroepstermijn van
zestig dagen ingaat met de dag waarop de verzoekende partijen er kennis van hebben
gehad of geacht moeten worden er kennis van te hebben gehad.
Het mag evenwel niet in de macht van een potentiële verzoekende
partij liggen, wanneer zij in de mogelijkheid is kennis te nemen van de
bestuurshandeling die zij eventueel met een annulatieberoep wenst te bestrijden, die
kennisneming voor onbepaalde tijd uit te stellen en daardoor de aanvangsdatum van
de termijn van beroep willekeurig te verschuiven, zodat de rechtsgeldigheid en het
voortbestaan van de bedoelde bestuurshandeling buiten weten, zowel van de
overheid van wie zij uitgaat, als van alle andere belanghebbenden, in het ongewisse
wordt gehouden, met alle nadelige gevolgen vandien.
Het beginsel volgens hetwelk voorkomen moet worden dat de
gelding van de administratieve beslissingen te lang onzeker blijft, en dat aan
voormeld artikel 4 van de procedureregeling ten grondslag ligt, eensdeels, en de
noodzaak van een evenwichtige bescherming van de belangen én van de bouwheer
X-12.114/X-12.151-9/16
én van de omwonenden en andere belanghebbende personen, anderdeels, brengen
mee dat degene die meent te worden benadeeld door een stedenbouwkundige
vergunning en die het bestaan van die vergunning moet vermoeden, de verplichting
heeft om binnen een redelijke termijn gebruik te maken van de hem ter beschikking
staande middelen om kennis te nemen van de inhoud van de afgegeven
stedenbouwkundige vergunning, bijvoorbeeld van de mogelijkheid die hem door het
toentertijd geldende artikel 2 van het koninklijk besluit van 22 oktober 1971 tot
uitvoering van artikel 63 van de wet van 29 maart 1962 houdende organisatie van
de ruimtelijke ordening en van de stedenbouw werd geboden om ten gemeentehuize
kennis te nemen van de inhoud van de afgegeven stedenbouwkundige vergunning.
Eens die redelijke termijn verstreken, neemt de termijn van
60 dagen om een annulatieberoep in te dienen, een aanvang.
Het is zaak van de partij die aanvoert dat het beroep laattijdig is,
het bewijs te leveren van het tijdstip waarop de verzoekende partij kennis had of kon
hebben van de mogelijke afgifte van de bestreden vergunning, bijvoorbeeld door aan
te tonen wanneer de kwestieuze werken werden aangevat.
Het is dan weer zaak van de verzoekende partij in voorkomend
geval aan te tonen dat zij binnen de redelijke termijn via de geëigende middelen de
nodige inlichtingen over de bestreden vergunning heeft proberen in te winnen.
3.1.2.2.
In voorliggend geval is de bestreden vergunning een
regularisatievergunning, hetgeen uiteraard impliceert dat de verzoekende partijen
niet door de aanvang van werken gealarmeerd konden worden. Wanneer het alzo
zeer moeilijk is het tijdstip aan te tonen waarop de verzoekers konden vermoeden
dat de bestreden vergunning kon zijn afgeleverd, is dit op de eerste plaats aan de
rechtsvoorganger van de tussenkomende partij zelf te wijten.
Dit impliceert bovendien dat de tussenkomende partijen, wier
rechtsvoorgangster dus zonder de daartoe vereiste voorafgaande stedenbouwkundige
vergunning bouwwerken heeft uitgevoerd, bijzonder slecht geplaatst is om de
verzoekende partijen van slecht of onbehoorlijk burgerschap te betichten.
3.1.2.3.
De verzoekende partijen verstrekken voldoende gegevens om aan
te tonen dat zij, gelet op de concrete situatie, de nodige stappen hebben gezet om zo
spoedig als mogelijk de nodige informatie te verkrijgen.
De decretaal bepaalde termijnen voor de behandeling van
aanvragen voor stedenbouwkundige vergunningen zijn doorgaans termijnen van
orde. Het kan van de verzoekende partijen, ongeacht hun kwalificaties, en ondanks
het feit dat zij tijdens het openbaar onderzoek bezwaren hebben ingediend, in de
X-12.114/X-12.151-10/16
gegeven omstandigheden niet verlangd worden dat zij zich op geregelde tijdstippen
naar het gemeentehuis begeven om na te gaan of inmiddels nog geen vergunning
werd verleend.
3.1.2.4.
Er dient te worden besloten dat niet wordt aangetoond dat de
verzoekende partijen vóór 10 november 2004 kennis hadden van de bestreden
vergunning of dat zij het beroep hebben ingesteld meer dan 60 dagen na het
verstrijken van de onder punt 3.1.2.1 hierboven bedoelde redelijke termijn.
De excepties worden verworpen.
3.2. Gegrondheid van het eerste middel
3.2.1. Het middel
Het eerste middel wordt in het verzoekschrift als volgt
ontwikkeld :
“Verzoekers leiden een eerste middel af uit de schending van artikel 13.4.3.1
van het K.B. van 28 december 1972 betreffende de inrichting en de toepassing
van de ontwerp-gewestplannen en de gewestplannen, van de artikelen 145, § 1
en 145bis, § 1 van het decreet van 18 mei 1999 houdende de organisatie van de
ruimtelijke ordening, zoals gewijzigd bij decreet van 19 juli 2002, van de
artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke
motivering van bestuurshandelingen en van de materiële
motiveringsverplichting.
De magazijnen werden minstens gedeeltelijk opgericht in natuurgebied. De
oprichting van magazijnen (of ‘handelspand en verharding’) is onverenigbaar
met de gedeeltelijke bestemming van de betrokken percelen als natuurgebied.
Overeenkomstig de artikelen 145 en 145bis, § 1 van het decreet van 18 mei
1999 houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening verhindert de
onverenigbaarheid met de geldende bestemmingsvoorschriften van de
gewestplannen en de algemene plannen van aanleg weliswaar niet dat toch een
stedenbouwkundige vergunning kan worden bekomen, voor zover aan de
limitatief gestelde voorwaarden wordt voldaan.
Aan deze voorwaarden wordt te dezen evenwel niet voldaan.
(1) Voor zover al voldaan is aan de andere voorwaarden die worden gesteld
door artikel 145, § 1, van het decreet van 18 mei 1999 houdende organisatie van
de ruimtelijke ordening, zoals gewijzigd bij decreet van 19 juli 2002, wat moet
blijken uit het administratief dossier en waarvoor verzoekers voorbehoud
maken, mag het voorwerp van de aanvraag overeenkomstig artikel 145, § 1, 4/
van het decreet van 18 mei 1999, zoals gewijzigd bij decreet van 19 juli 2002,
immers niet gelegen zijn in onder meer natuurgebieden. Te dezen zijn de met
de bestreden beslissing geregulariseerde gebouwen evenwel wel degelijk,
minstens gedeeltelijk, gelegen in natuurgebied.
(2) Hetzelfde geldt ten aanzien van de uitzonderingsregeling van artikel
145bis, § 1, van het decreet van 18 mei 1999 houdende organisatie van de
ruimtelijke ordening, zoals gewijzigd bij decreet van 19 juli 2002.
X-12.114/X-12.151-11/16
Overeenkomstig artikel 145bis, § 1, laatste lid, gelden de mogelijkheden die
worden geboden in artikel 145bis, § 1, 2/ tot 6/, niet voor de ruimtelijk
kwetsbare gebieden, waaronder de natuurgebieden. Te dezen zijn de met de
bestreden beslissing geregulariseerde gebouwen evenwel wel degelijk, minstens
gedeeltelijk, gelegen in natuurgebied.
(3) De onder (2) hierboven vermelde uitsluiting van de natuurgebieden uit
de uitzonderingsregeling van artikel 145bis, § 1, van het decreet van 18 mei
1999 houdende organisatie van de ruimtelijke ordening, zoals gewijzigd bij
decreet van 19 juli 2002, geldt weliswaar niet in geval de aanvraag om een
stedenbouwkundige vergunning betrekking heeft op ‘het verbouwen van een
bestaand gebouw binnen het bestaande bouwvolume’ (artikel 145bis, § 1,
laatste lid, juncto artikel 145bis, § 1, 1/ van het decreet van 18 mei 1999
houdende organisatie van de ruimtelijke ordening, zoals gewijzigd bij decreet
van 19 juli 2002). In tegenstelling tot wat in het bestreden besluit wordt
voorgehouden is te dezen evenwel geen sprake van verbouwen nu de betrokken
gebouwen door brand werden vernield en enkel het gebinte van het gebouw nog
overeind bleef. De uitzondering met betrekking tot ‘het verbouwen van een
bestaand gebouw binnen het bestaande bouwvolume’. is dan ook niet van
toepassing. Dit wordt bevestigd door de gemachtigde ambtenaar in zijn
ongunstig advies van 28 januari 2003 over de bouwaanvraag tot regularisatie
vanwege de heer Jozef Van Looy. De gemachtigde ambtenaar stelt vast dat er
geen sprake is van verbouwing maar enkel van nieuwbouw. De volledige
gevelbekleding en dakbedekking werden opnieuw aangebracht en de
uitgevoerde werken waren dermate grondig dat deze enkel als volledige
nieuwbouw kunnen worden gekwalificeerd.
(...)
Het bestreden besluit schendt meteen ook de formele en materiële
motiveringsverplichting nu niet op uitdrukkelijke en afdoende wijze de
juridische en feitelijke overwegingen worden vermeld die aan de beslissing ten
grondslag liggen om tot regularisering van de bouwwerken over te gaan. Dit
geldt in het bijzonder ten aanzien van de beslissing tot regularisatie van
bouwwerken niettegenstaande ze in natuurgebied zijn gelegen en niettegenstaande geen sprake is van verbouwing van een bestaand gebouw binnen het
bouwvolume. (...)”.
3.2.2. Bespreking
3.2.2.1.
Het bestreden besluit verleent de bestreden vergunning op grond
van de volgende argumentatie :
“Overwegende dat het gewestplan Herentals-Mol een 50 meter diep landelijk
woongebied heeft ingesteld in functie van de voorliggende Herentalse
Steenweg, waarachter het natuurgebied aansluit; dat de aangevraagde loods zich
voor de laatste 22 meter in dit laatstgenoemd gebied situeert;
Overwegende dat overeenkomstig artikel 6 van het koninklijk besluit van
28 december 1972 betreffende de inrichting en de toepassing van de ontwerpgewestplannen en de gewestplannen de woongebieden met landelijk karakter
bestemd zijn voor woningbouw in het algemeen en eveneens voor
landbouwbedrijven; dat in het algemeen woongebieden bestemd voor zijn
wonen, alsmede voor handel, dienstverlening, ambacht en kleinbedrijf voor
zover deze taken van bedrijf om redenen van goede ruimtelijke ordening niet
in een daartoe aangewezen gebied moeten worden afgezonderd, voor groene
ruimten, voor sociaal-culturele inrichtingen, voor openbare nutsvoorzieningen,
voor toeristische voorzieningen, voor agrarische bedrijven; dat hierbij deze
X-12.114/X-12.151-12/16
bedrijven, voorzieningen en inrichtingen echter maar mogen worden toegestaan
voor zover ze verenigbaar zijn met de onmiddellijke omgeving
Overwegende dat overeenkomstig artikel 13 van hetzelfde koninklijk besluit
van 28 december 1972 de natuurgebieden, omvattende de bossen, wouden,
venen, heiden, moerassen, duinen, rotsen, aanslibbingen, stranden en andere
dergelijke gebieden, bestemd zijn voor het behoud, de bescherming en het
herstel van het natuurlijk milieu; dat in deze gebieden jagers- en vissershutten
mogen worden gebouwd voor zover deze niet kunnen gebruikt worden als
woonverblijf, al ware het maar tijdelijk;
Overwegende dat het ontwerp, voor zover zich situerend in het woongebied,
kan overwogen worden voor zover de goede plaatselijke aanleg bewaard blijft,
dus voor zover de constructie verenigbaar is met de onmiddellijke omgeving;
dat immers kwestieus terrein niet gelegen is binnen de grenzen van een
goedgekeurd bijzonder plan van aanleg, noch binnen de omschrijving van een
behoorlijk vergunde en niet vervallen verkaveling; dat wegens het ontbreken
van enig gedetailleerd ordeningsplan de vergunningverlenende overheid de
voorliggende vraag dient te evalueren aan de hand van de gebruikelijke
inzichten en noden betreffende een goede aanleg der plaats, gebaseerd op de
eerder geciteerde voorschriften van het vigerend gewestplan;
Overwegende dat het gaat om een sinds 1967 als garagebedrijvigheid
behoorlijk vergunde, en in 1979 wettelijk uitgebreide configuratie; dat ook de
omliggende verharding, weliswaar niet in detail, op de oude vergunde plannen
is aangeduid; dat de constructie een L-vorm heeft met een straatbreedte van
35,35 meter en een bouwdiepte van 50,70 meter;
Overwegende dat het dak door brand in 1995 is verwoest; dat uit het dossier,
met name de foto’s en de documenten van het schadedossier (de verzekering
betaalde 35 % van de waarde van het gebouw terug en een som voor tijdelijke
onbruikbaarheid), blijkt dat de buitenwanden wel overeind bleven, evenals de
betonnen dakspanten; dat na de brand de vervuilde muren binnen herafgewerkt
werden en aan de buitenzijde deels met metaalplaten bekleed; dat de
dakbedekking volledig is hernieuwd; dat bij deze werken een aantal deur- en
poortopeningen werd gewijzigd;
Overwegende dat binnen het jaar na de ramp geen aanvraag tot stedenbouwkundige vergunning werd ingediend voor de doorgevoerde werken; dat dus
geen heirkracht meer kan ingeroepen worden; dat het nu voorliggend ontwerp
niet als instandhoudingswerk kan gelden maar als verbouwing dient beoordeeld,
daar niet geheel de oorspronkelijke bouwvorm werd gevolgd;
Overwegende dat het gaat om een vergunningsplichtige verbouwing binnen
het bestaande vergunde volume; dat hierbij de plaatsing dicht tegen de links
aanliggende erfdienstbaarheid van doorgang als dusdanig vergund is volgens
het plan van de uitbreidende bouwtoelating van 14 mei 1979; dat waar de
volledige draagstructuur, van fundering tot dakspanten, intact bleef, de overheid
niet kan eisen dat naar aanleiding van de aanvraag tot verbouwing het volledige
gebouw zou verplaatst worden uit het natuurgebied of verder van de
erfdienstbaarheid;
Overwegende dat binnen de huidige regelgeving artikel 145 bis van het
decreet van 18 mei 1999 houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening,
zoals later gewijzigd, van toepassing is voor het kleine gedeelte van de
constructie in het natuurgebied; dat volgens dit artikel de geldende
bestemmingsvoorschriften van de gewestplannen en de algemene plannen van
aanleg op zichzelf geen weigeringsgrond vormen bij de beoordeling, door de
vergunningsverlenende overheid, van aanvragen tot het verkrijgen van een
stedenbouwkundige vergunning met betrekking tot bestaande gebouwen of
bestaande constructies; dat deze uitzonderingsbepaling in het natuurgebied
slechts kan toegepast worden voor zover de aanvraag betrekking heeft op het
X-12.114/X-12.151-13/16
verbouwen van een bestaand gebouw binnen het bestaande bouwvolume en
onder de volgende voorwaarden:
• de woning, het gebouw of de constructie is niet verkrot
stabiliteit op het moment van de eerste vergunningsaanvraag tot ver- of
herbouwen;
• de woning, het gebouw of de constructie is hoofdzakelijk vergund of
wordt geacht vergund te zijn, ook wat de functie betreft;
Overwegende dat het gebouw voor de brand steeds in gebruik is geweest en
dus geenszins verkrot was; dat de functie als toonzaal en ambachtelijke
vestiging eveneens expliciet was vergund; dat dus aan beide toepassingsvoorwaarden is voldaan;
Overwegende dat het grootste deel van de configuratie in het woongebied
staat; dat de vroegere vergunningen op wettelijke wijze de verenigbaarheid
aantonen van de oorspronkelijke grondvorm van het geheel met de kenmerken
van het plaatselijk woongebied, dit zowel inzake bestemming als schaal en
uitvoeringswijze;
Overwegende dat (het) huidige gebruik van het gebouw, dat na de faling van
de bvba Foran leeg staat, geen specifieke bestemming van de onderscheiden
lokalen kan aantonen; dat het voorliggend bouwplan als bestemming van de
gehele constructie ‘opslagruimte’ aangeeft; dat binnen het gegeven van de
oorspronkelijke vergunde functies van toonzaal en garage het nu aangeduide
gebruik van dezelfde orde is en zeker geen ‘zwaardere’ bestemming inhoudt
dan de eerder vergunde;
Overwegende dat het gedeeltelijke gebruik van bardageplaten als
gevelbekleding eveneens verwijst naar de oorspronkelijke uitvoering met witte
plastiekplaten voor de voorgevel en de rode eternitplaten van het dak; dat dus
het algemeen uitzicht in dezelfde trant blijft en blijft verwijzen naar de
oorspronkelijke bestemming;
Overwegende dat bij het openbaar onderzoek twee bezwaarschriften zijn
ingediend; dat deze in hoofdzaak gaan over de plaatsing van de heropgebouwde
constructie in het natuurgebied en pal tegen de insteek, en de niet passende
uitbouw binnen het residentieel karakter van de bebouwing langs betrokken
zijde van de weg; dat in de hoger gestelde argumentering op deze bezwaren
reeds is geantwoord;
Overwegende dat samengevat de gevraagde werken in overeenstemming zijn
met de bestemming van het woongebied en bij uitzondering ook in het
natuurgebied kunnen toegelaten worden; dat de aanleg van de plaats voor zover
in het woongebied gesitueerd, feitelijk onveranderd blijft; dat de inplanting op
wettelijke wijze is vergund; dat er geen ruimtelijk meer belastende functie
wordt voorgesteld; dat de uitvoeringswijze van het geheel, waarbij ook de
bestaande verharding ongewijzigd behouden wordt, eveneens kan aanvaard
worden; dat om deze reden de beslissing van de bestendige deputatie kan
bijgetreden worden; dat het beroep van de gemachtigde ambtenaar niet dient
bijgetreden”.
De vergunning wordt dus verleend hoewel de bedoelde loods
strijdig is met de bestemming natuurgebied, op grond van artikel 145 bis van het
decreet van 18 mei 1999 houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening
(DRO).
3.2.2.2.
Deze decretale bepaling luidt als volgt :
X-12.114/X-12.151-14/16
Ҥ 1. Voorzover voldaan is aan de voorwaarden in deze paragraaf, vormen
de geldende bestemmingsvoorschriften van de gewestplannen en de algemene
plannen van aanleg op zichzelf geen weigeringsgrond bij de beoordeling, door
de vergunningsverlenende overheid, van aanvragen tot het verkrijgen van een
stedenbouwkundige vergunning met betrekking tot bestaande gebouwen (of
bestaande constructies). Deze uitzonderingsbepaling geldt slechts indien de
aanvraag betrekking heeft op:
1/ het verbouwen van een bestaand gebouw (of een bestaande constructie)
binnen het bestaande bouwvolume”.
3.2.2.3.
Zowel het bestreden besluit als het verweer van de verwerende en
de tussenkomende partijen gaan er van uit dat de vergunning betrekking heeft op het
“verbouwen van een bestaand gebouw” om de redenen daartoe uiteengezet in de
hierboven weergegeven overwegingen van het bestreden besluit.
Uit de gegevens van de zaak, ook de concrete gegevens waarop
het bestreden besluit en de voormelde partijen zich baseren -zo stelt het bestreden
besluit zelf dat het dak door de brand was “verwoest”- blijkt evenwel dat ten
gevolge van de bedoelde brand het gebouw zodanig vernield werd dat minstens dient
te worden vastgesteld dat de restanten ervan niet meer de functies konden vervullen
waarvoor het gebouw diende of dienstig was, te weten, oorspronkelijk, toonzaal en
garage, en volgens de aanvraag, opslagruimte. Het Hof van Beroep te Antwerpen
heeft in zijn arrest van 4 mei 2005 vastgesteld dat na de brand de gebouwen werden
hersteld en “heropgebouwd” zonder de vereiste vergunning.
Uit dit alles moet worden besloten dat de verwerende partij uit de
feitelijke gegevens waarop ze zich heeft gesteund, in rechte niet vermocht af te
leiden dat het een “verbouwing” betreft.
De tussenkomende partij gaat er in haar laatste memorie aan
voorbij dat, waar “artikel 145” DRO zonevreemde gebouwen in geval van
calamiteiten inderdaad enige “rechtszekerheid” wou verlenen, die regeling
uitdrukkelijk niet geldt in natuurgebieden.
Het middel is in de aangegeven mate gegrond.
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
Het beroep wordt verworpen in de zaak A. 157.217/X-12.114.
X-12.114/X-12.151-15/16
Artikel 2.
Vernietigd wordt het besluit van 28 mei 2004 van de Vlaamse
minister van Financiën en Begroting, Ruimtelijke Ordening, Wetenschappen en
Technologische Innovatie houdende verwerping van het beroep van de gemachtigde
ambtenaar tegen de beslissing van 20 november 2003 van de bestendige deputatie
van de provincieraad van Antwerpen waarbij aan Jozef Van Looy, curator, namen
Foran & C/ bvba, de stedenbouwkundige vergunning wordt verleend tot het
regulariseren van een handelspand en verharding op een terrein te Grobbendonk,
Herentalsesteenweg 110, kadastraal bekend sectie E, nr. 197/k.
Artikel 3.
De kosten van het beroep in de zaak A. 157.217/X-12.114,
bepaald op 350 euro, komen ten laste van de verzoekende partijen, ieder voor de
helft.
De kosten van het beroep in de zaak A. 158.133/X-12.151,
bepaald op 350 euro, komen ten laste van het Vlaamse Gewest.
De kosten van de tussenkomsten in beide beroepen, bepaald op
250 euro, komen ten laste van de tussenkomende partijen, ieder voor de helft.
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
twaalf januari 2009, door de Xe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
R. STEVENS,
J. BOVIN,
P. LEFRANC,
A. TRUYENS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
A. TRUYENS.
R. STEVENS.
X-12.114/X-12.151-16/16
