Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2009:ARR.199.004 (2009-12-17)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 199.004 van 17 december 2009 Economische zaken - Landbouw en
visserij Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 199.004 van 17 december 2009
in de zaken I. A. 170.307/VII-37.489
II. A. 171.800/VII-37.490.
In zake:
I. + II.
de BVBA CARPE DIEM
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jean Verdonck
kantoor houdend te Sint-Michiels
Koning Albert I-laan 131
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
I. + II.
het VLAAMSE GEWEST, vertegenwoordigd door de Vlaamse
regering
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Alfons Vastersavendts en Yoeri Vastersavendts
--------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 5 april 2006, strekt tot de nietigverklaring
van de beslissing van het diensthoofd van de dienst Zeevisserij van het ministerie
van de Vlaamse Gemeenschap van 17 februari 2006 waarbij het quotum voor het
vissen van schol, waarover de verzoekende partij voor het eerste semester van 2006
beschikt, wordt verminderd met 15.811 kilogram en waarbij haar visvergunning
wordt ingetrokken voor een periode van 5 dagen vanaf 20 februari 2006
(zaak A. 170.307/VII-37.489).
Het beroep, ingesteld op 5 april 2006, strekt tot de nietigverklaring
van de beslissing van het diensthoofd van de dienst Zeevisserij van het ministerie
van de Vlaamse Gemeenschap van 17 februari 2006 waarbij voor het jaar 2006 het
toegestane vangstquotum aan schol wordt verminderd met 7.081 kilogram
(zaak A. 171.800/VII-37.490).
VII-37.489 en 37.490-1/10
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij arrest nr. 155.288 van 20 februari 2006 is de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de bestreden beslissing in de
zaak A. 170.307/VII-37.489 ingewilligd.
Bij arrest nr. 160.266 van 19 juni 2006 is de vordering tot
schorsing van de bestreden beslissing in de zaak A. 171.800/VII-37.490 verworpen.
De verzoekende partij heeft in de zaak A. 171.800/VII-37.490 een
verzoekschrift tot voortzetting van de rechtspleging ingediend.
Bij arrest nr. 162.415 van 11 september 2006 werden de debatten
in de zaak A. 170.307/VII-37.489 heropend, werd de procedure in deze zaak
voortgezet met inachtneming van het verzoekschrift ingediend op 5 april 2006 en
werden de beide zaken samengevoegd.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
Auditeur Werner Weymeersch heeft een verslag opgesteld.
De verwerende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 26 november 2009.
Staatsraad Eric Brewaeys heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Ann Louf, die loco advocaat Jean Verdonck verschijnt
voor de verzoekende partij, en advocaat Yoeri Vastersavendts, die verschijnt voor
de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Werner Weymeersch heeft een andersluidend
advies gegeven.
VII-37.489 en 37.490-2/10
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.
De verzoekende partij is een visserijonderneming die eigenaar is
van de boot Z 284 "Antonia Martruida". Voor de periode van 1 oktober 2005 tot
31 december 2005 beschikt zij, wat scholaanvoer betreft, over een vangstquotum
van 53.250 kilogram.
4.
In de eerste bestreden beslissing stelt de verwerende partij vast dat
de verzoekende partij in de voormelde periode 66.426 kilogram schol heeft
aangevoerd, hetgeen een overschrijding van 13.176 kilogram inhoudt..
5.
Op grond van die vaststelling wordt op 17 februari 2006 de eerste
bestreden beslissing genomen, waarbij quotum van de verzoekende partij voor het
vissen van schol voor het eerste semester van 2006 wordt verminderd, en waarbij
haar visvergunning wordt ingetrokken voor een periode van vijf dagen vanaf 20
februari 2006.
Die beslissing wordt door de Raad van State met het arrest
nr. 155.288 van 20 februari 2006 bij uiterst dringende noodzakelijkheid geschorst,
in de mate dat de visvergunning wordt ingetrokken van 20 februari 2006 tot
24 februari 2006. Met betrekking tot de vermindering van het vangstquotum voor
de eerste helft van 2006, oordeelt de Raad van State dat het beroep op de procedure
bij hoogdringendheid niet gerechtvaardigd is "nu de gewone schorsingsprocedure
het wel degelijk mogelijk maakt dat er tegen 30 juni 2006 een arrest wordt
gewezen".
6.
Na briefwisseling tussen de raadsman van de verzoekende partij
en de verwerende partij antwoordt de verwerende partij met een brief van
13 maart 2006, dat op 17 februari 2006 een tweede beslissing werd genomen waarin
de opmerking van de verzoekende partij in rekening werd gebracht. In die tweede
beslissing wordt de quotumoverschrijding beperkt tot 5.901 kilogram en de
quotuminkorting tot 7.081 kilogram.
VII-37.489 en 37.490-3/10
Deze beslissing werd blijkbaar bij ter post aangetekende brief op
17 februari 2006 naar de verzoekende partij opgestuurd. Dit is de tweede bestreden
beslissing.
IV. Ontvankelijkheid van de beroepen
Standpunt van de partijen
8.
In de memorie van antwoord in de samengevoegde zaken werpt
de verwerende partij als exceptie op dat het annulatieberoep, wat de intrekking van
de visvergunning betreft, zonder voorwerp is, aangezien deze intrekking reeds werd
geschorst bij het voormelde arrest van de Raad van State nr. 155.288 van
20 februari 2006 en de termijn gedurende dewelke de intrekking toepassing vond,
inmiddels verstreken is.
Daarnaast is het annulatieberoep volgens de verwerende partij
eveneens zonder voorwerp wat de eerste quotumoverschrijding en de eerste
quotumherleiding betreft, aangezien de eerste bestreden beslissing van
17 februari 2006 terzake impliciet werd opgeheven door de tweede bestreden
beslissing van diezelfde datum.
Volgens de verwerende partij heeft de verzoekende partij geen
actueel belang bij het bestrijden van de tweede beslissing, aangezien die tweede
beslissing een scholquotum toekende voor de periode van 1 januari 2006 tot
30 juni 2006, terwijl het verzoek tot voortzetting van de rechtspleging dateert van
7 juli 2006. Zij stelt eveneens dat de verzoekende partij geen gegevens aanbrengt
waaruit zou blijken dat de in de tweede bestreden beslissing aangegeven
hoeveelheden onjuist zijn.
In haar memorie van wederantwoord stemt de verzoekende partij
ermee in dat haar annulatieberoep zonder voorwerp is, wat de intrekking betreft van
de visvergunning voor een periode van vijf dagen vanaf 20 februari 2006 en "voor
wat betreft de quotumoverschrijding van 13.176 kg. en de quotumherleiding van
15.811 kg., in de mate (dat) de eerste beslissing van 17.02.2006 terzake impliciet
werd opgeheven in de tweede beslissing van 17.02.2006".
Beoordeling
VII-37.489 en 37.490-4/10
De verzoekende partij beaamt dat het beroep in de zaak
A. 170.307/VII-37.489 zonder voorwerp is.
10.
Artikel 12, § 5, van het ministerieel besluit van 17 december 2004
houdende tijdelijke aanvullende maatregelen tot het behoud van de visbestanden in
zee (hierna: ministerieel besluit van 17 december 2004) bepaalt dat indien de in de
paragrafen 3 en 4 van dat artikel bedoelde hoeveelheden schol door het
vissersvaartuig worden overschreden, de door dit vissersvaartuig overschreden
hoeveelheid schol in een bepaalde periode, vermenigvuldigd met een strafcoëfficiënt
van 1,2, in mindering wordt gebracht op de hoeveelheid schol die aan het
vissersvaartuig wordt toegekend in de eerstvolgende periode.
De verwerende partij maakt niet aannemelijk dat de verzoekende
partij niet meer beschikt over het rechtens vereiste belang bij haar beroep tot
nietigverklaring van de tweede bestreden beslissing, die het voorwerp uitmaakt van
de zaak A. 171.800/VII-37.490.
11.
De exceptie is gegrond in zoverre zij betrekking heeft op de eerste
bestreden beslissing en is niet gegrond voor het overige.
V. Onderzoek van de middelen in de zaak A. 171.800/VII-37.490
A. Eerste middel
Standpunt van de partijen
12.
De verzoekende partij voert als eerste middel de schending aan
van artikel 5 van de wet van 28 maart 1975 betreffende de handel in landbouw-,
tuinbouw- en zeevisserijprodukten (hierna : wet van 28 maart 1975). Zij betoogt
daarbij dat het ministerieel besluit van 17 december 2004 een uitvoeringsbesluit van
voornoemde wet is, dat artikel 5 van die wet bepaalt dat van overtredingen een
proces-verbaal wordt opgemaakt en dat dit proces-verbaal volgens hetzelfde artikel
bewijskracht heeft tot bewijs van het tegendeel. Zij wijst er voorts op dat eveneens
volgens dit artikel binnen vijftien dagen een afschrift van het proces-verbaal aan de
overtreder moet worden betekend. De voormelde bepaling is volgens de
verzoekende partij geschonden doordat er geen proces-verbaal werd opgesteld.
VII-37.489 en 37.490-5/10
In de memorie van antwoord stelt de verwerende partij
daartegenover dat artikel 12, § 5, van het ministerieel besluit van 17 december 2004
de rechtsgrond vormt voor de tweede bestreden beslissing en dat die bepaling
nergens er in voorziet dat de administratie eerst een proces-verbaal dient op te
stellen en te betekenen alvorens die bepaling toe te passen. Zij betoogt dat er geen
tegenstrijdigheid is tussen artikel 12, § 5, van het besluit "dat de Dienst machtigt om
het quotum te verminderen bij bepaalde overschrijdingen" en artikel 5 van de wet
van 28 maart 1975, "dat de openbare politionele bevoegdheden omschrijft van de
controleambtenaren". De dienst Zeevisserij heeft volgens de verwerende partij een
gebonden bevoegdheid. Voorts merkt de verwerende partij op dat de verzoekende
partij er geen baat bij heeft dat eerst een proces-verbaal wordt opgemaakt, aangezien
zij in dat geval ook nog strafrechtelijk vervolgd zou kunnen worden, en dat het
middel eerder gericht is tegen artikel 12, § 5, van het ministerieel besluit van
17 december 2004 dan tegen de tweede bestreden beslissing.
14.
In haar laatste memorie gaat de verwerende partij uitgebreid in op
het eerste middel. Zij verwijst daarbij naar verscheidene verplichtingen, opgelegd
door Europese regelgeving zoals de verordening nr. 2847/93 van de Raad van
12 oktober 1993 tot invoering van een controleregeling voor het gemeenschappelijk
visserijbeleid (hierna : verordening nr. 2847/93), de verordening nr. 2241/87 van de
Raad van 23 juli 1987 houdende vaststelling van bepaalde maatregelen voor controle
op de visserijactiviteiten en de verordening nr. 3094/86 van de Raad van
7 oktober 1986 houdende technische maatregelen voor de instandhouding van de
visbestanden, en naar verscheidene uitvoeringsbesluiten bij die regelgeving.
De verwerende partij betoogt daarbij in essentie dat die
verplichtingen worden opgelegd om een efficiënte controle op de vangstbeperkingen
mogelijk te maken en dat het overschrijden van het toegekende quotum geen
vaststelling van enige overtreding vergt, maar blijkt uit het enkel nazicht van de
vaststaande officiële opgeslagen gegevens die door elke lidstaat moeten worden
bijgehouden. Volgens de verwerende partij is de overschrijding van het quotum niet
het gevolg van één bepaald feit, maar wel van een te hoge aanvoer in de loop van
een bepaalde periode, en kan de vaststelling van de overschrijding niet op een
bepaalde plaats en op een bepaald moment in de loop van die periode worden
gedaan, maar enkel bij het einde van een periode op grond van bepaalde officiële
gegevens die officieel moeten worden bijgehouden.
Beoordeling
VII-37.489 en 37.490-6/10
Artikel 5, van de wet van 28 maart 1975 bepaalt dat,
onverminderd de ambtsbevoegdheid van de officieren van gerechtelijke politie, een
overtreding van die wet en van de ter uitvoering ervan genomen besluiten
opgespoord en vastgesteld wordt door een aantal in dat artikel aangewezen
ambtenaren. Steeds volgens dit artikel hebben de door deze overheidspersonen
opgemaakte processen-verbaal bewijskracht tot het tegenbewijs is geleverd en wordt
een afschrift daarvan binnen vijftien dagen na de vaststelling aan de overtreders
betekend.
Deze wetsbepaling kent aan de overheidspersoneelsleden die zij
specifiek aanwijst, naast de officieren van gerechtelijke politie, de bevoegdheid toe
om de overtredingen op die wet en haar uitvoeringsbesluiten op te sporen en vast te
stellen met het oog op strafrechtelijke beteugeling, maar stelt niet dat, om aan de
inbreuk de administratiefrechtelijke gevolgen te verbinden, het bedoelde procesverbaal het enige bewijsmiddel is. Artikel 5bis van dezelfde wet, ingevoegd bij
artikel 24 van de wet van 5 februari 1999 houdende diverse bepalingen en
betreffende de kwaliteit van de landbouwproducten bepaalt overigens dat, wanneer
een overtreding van de wet van 28 maart 1975 of van één van de
uitvoeringsbesluiten wordt vastgesteld, de agenten van de overheid bedoeld in
artikel 5 van de wet van 28 maart 1975 een waarschuwing kunnen richten aan de
overtreder en hem kunnen aanmanen een einde te maken aan deze overtreding. Die
waarschuwing vermeldt, onder meer, dat, als daaraan geen gevolg wordt gegeven,
een proces-verbaal zal worden opgesteld en overgezonden naar de procureur des
Konings. Daaruit volgt dat het bestuur in geval van een inbreuk op de regelgeving
over actiemogelijkheden beschikt zonder dat eerst een proces-verbaal moet worden
opgesteld.
De verzoekende partij ontkent te dezen de quotumoverschrijding
niet. De bestreden beslissing is gegrond op artikel 12, § 5, van het ministerieel
besluit van 17 december 2004. Deze bepaling vereist evenmin dat de administratie
eerst een proces-verbaal opstelt en ter kennis brengt van de betrokkene vooraleer de
quotumvermindering kan worden toegepast. De vaststelling van het feit dat aan
overbevissing werd gedaan en van de quotumoverschrijding blijkt uit de documenten
die de zeevisser, op grond van de verordening nr. 2847/93 moet bijhouden, onder
meer een logboek met registratie van alle vangsten, de opname van de gegevens in
een computerbestand of op papier, een aanlandingsverklaring met vermelding van
de aangevoerde soorten en van het gewicht. De Lidstaat is op grond van artikel 19
van deze verordening verplicht een geautomatiseerd gegevensbestand aan te leggen
VII-37.489 en 37.490-7/10
waarin de gegevens worden opgeslagen. De verwerende partij stelt terecht dat de
vaststelling van quotumoverschrijdingen en de sanctionering ervan automatisch
gebeurt, en dat deze sanctionering los staat van de eventuele strafrechtelijke
beteugeling van overtredingen.
Het eerste middel is niet gegrond.
B. Tweede middel
Standpunt van de partijen
16.
Als tweede middel roept de verzoekende partij de schending in
van het zorgvuldigheidsbeginsel, "doordat de beginselen van de fair play in de
bestreden beslissing zijn geschonden".
Zij betoogt daarbij in essentie dat haar een zware sanctie werd
opgelegd die in de bestreden beslissing zelf als een administratieve sanctie wordt
omschreven, en dat alle waarborgen voorzien bij artikel 6 van het Europees verdrag
tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden moeten
worden nageleefd alvorens een sanctie wordt opgelegd die als een strafrechtelijke
sanctie kan worden gekwalificeerd. Volgens de verzoekende partij werden die
waarborgen niet nageleefd, aangezien zij nooit in kennis werd gesteld van een
overtreding, niet werd gehoord, geen dossier kon inzien en niet de gelegenheid kreeg
haar verweermiddelen aan te voeren. Bovendien meent de verzoekende partij zwaar
in haar verdedigingsmogelijkheden te zijn belemmerd doordat het bestuur zijn
beslissing op een vrijdag betekende, om de intrekking van de vergunning te laten
ingaan op de daaropvolgende maandag.
17.
In haar memorie van antwoord wijst de verwerende partij er,
onder meer, op dat er in de tweede bestreden beslissing van 17 februari 2006
rekening mee werd gehouden dat 7.275 kg Noordzeeschol gevangen was in
september 2005 en dat die hoeveelheid op het derde kwartaal van 2005 moest
worden aangerekend. Zij meent dat het middel eerder gericht is tegen artikel 12, §
5, van het ministerieel besluit van 17 december 2004, en dat de verzoekende partij
het scholbestand in het gedrang heeft gebracht, en ook het ganse
gemeenschappelijke visserijbeleid en de belangen van de Vlaamse vissers, hoewel
zij zelf ook gehouden is tot zorgvuldigheid en fair play.
VII-37.489 en 37.490-8/10
In de memorie van wederantwoord betoogt de verzoekende partij
nog dat zij niet op de hoogte was van een dossier en als het ware "overvallen" werd
door de bestreden beslissing.
Beoordeling
19.
Zoals bij de bespreking van de ontvankelijkheid van het
annulatieberoep is gebleken, is het beroep enkel ontvankelijk voor zover het gericht
is tegen de vermindering van het vangstquotum aan schol met 7.081 kilogram voor
het eerste semester van het jaar 2006, in de tweede bestreden beslissing van
17 februari 2006.
Uit die beslissing, die zelf aangeeft dat een bepaalde hoeveelheid
schol aanvankelijk in een verkeerde periode werd aangerekend, blijkt dat wel
degelijk rekening werd gehouden met het standpunt van de verzoekende partij.
Het tweede middel is niet gegrond.
C. Derde middel
Standpunt van de verzoekende partij
20.
De verzoekende partij betoogt in haar memorie van
wederantwoord dat dit middel, "in de mate (dat) het annulatieberoep tegen de
tijdelijke intrekking van de visvergunning zonder voorwerp is geworden", geen
belang meer heeft. Zij volhardt in diezelfde memorie niet in dit middel.
Beoordeling
21.
De verklaring van de verzoekende partij moet als een afstand van
het middel worden beschouwd.
VII-37.489 en 37.490-9/10
BESLISSING
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid en van het beroep tot
nietigverklaring in de zaak A. 170.307/VII-37.489, begroot op 350 euro.
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing en van het beroep tot nietigverklaring in de zaak
A. 171.800/VII-37.490, begroot op 350 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van
zeventien december tweeduizend en negen, door de Raad van State, VIIe kamer,
samengesteld uit:
Luc Hellin,
Eric Brewaeys,
Pierre Barra,
met bijstand van
Dieter Decock,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Dieter Decock
Luc Hellin
VII-37.489 en 37.490-10/10
