Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.199.455 (2010-01-12)
Sommaire (FR) :
Arrêt no 199.455 du 12 janvier 2010 Fiscalité - Règlements fiscaux
des provinces et communes Décision : Réouverture des débats Renvoi
au rôle gén. Rapport complémentaire par l'auditeur
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 199.455 van 12 januari 2010 Fiscaliteit - Fiscale provinciale
en lokale reglementen Beslissing : heropening debatten Verwijzing naar
alg.rol Aanvullend verslag
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
ARREST
nr. 199.455 van 12 januari 2010
A. 188.393/g-114
A. 191.928/g-115
In zake:
de BVBA KUNSTRAUM BRUXELLES,
die woonplaats heeft gekozen bij
Mr. Th. FRANKIN, advocaat,
Brugmannlaan 451
1180 Brussel,
tegen:
de stad Charleroi,
die woonplaats heeft gekozen bij
Mr. L. BERNARD, advocaat,
boulevard Audent 15
6000 Charleroi.
DE RAAD VAN STATE, ALGEMENE VERGADERING VAN DE
AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK,
Gezien het op 16 mei 2008 ingediende verzoekschrift, waarbij de
BVBA KUNSTRAUM BRUXELLES de nietigverklaring vordert van het besluit
van de gemeenteraad van de stad Charleroi d.d. 25 februari 2008 tot indeling in
categorieën van de bioscoopzalen voor het aanslagjaar 2008 (zaak ingeschreven
onder rolnummer A.188.393/g-114);
Gezien het op 24 maart 2009 ingediende verzoekschrift, waarbij de
BVBA KUNSTRAUM BRUXELLES de nietigverklaring vordert van het besluit
van de gemeenteraad van de stad Charleroi d.d. 27 (lees: 26) januari 2009 tot
indeling in categorieën van de bioscoopzalen voor het aanslagjaar 2009 (zaak
ingeschreven onder rolnummer A.191.928/g-115);
AV - 114-115 - 1/9
Gelet op arrest nr. 194.904 van 30 juni 2009 van de wnd. voorzitter van
de XVe kamer, waarbij de twee zaken wegens hun verknochtheid worden
samengevoegd, de tweede verwerende partij, het provinciaal college van
Henegouwen, buiten de zaak wordt gesteld, de uitspraak wordt uitgesteld en de zaak
aan de Eerste Voorzitter van de Raad van State wordt voorgelegd opdat ze eventueel
in de algemene vergadering van de afdeling bestuursrechtspraak wordt behandeld;
dat het voornoemde arrest in dit verband het volgende stelt:
"
Overwegende dat een soortgelijke zaak als deze thans aanhangig is bij de XIIe Nederlandstalige - kamer van de Raad van State, betreffende een beroep dat door
een handelsvennootschap is ingesteld tegen een belastingverordening van de
gemeente Anderlecht (zaak ingeschreven onder rolnumme r
A. 120.347/XII-3542); dat het middel dat ontleend wordt aan schending van
artikel 464 van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 een vraag doet
rijzen omtrent de interpretatie van dat artikel, inzonderheid in het licht van
artikel 36 van de wet van 24 december 1948 betreffende de gemeentelijke en
provinciale financiën; dat er kans bestaat dat deze vraag in de toekomst nog rijst
zodat het, teneinde meteen de eenheid van de rechtspraak te garanderen, dienstig
lijkt om de zaak aan de eerste voorzitter voor te leggen opdat hij beoordeelt of
het opportuun is om ze naar de algemene vergadering van de afdeling
Bestuursrechtspraak te verwijzen overeenkomstig artikel 92, eerste lid, van de
wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973";
Gelet op de beschikking van 16 oktober 2009 waarbij de zaak naar de
algemene vergadering van de afdeling bestuursrechtspraak wordt verwezen;
Gelet op de beschikking van 23 oktober 2009, waarvan aan de partijen
kennis is gegeven en waarbij wordt bepaald dat de zaak voorkomt op de openbare
terechtzitting van de algemene vergadering van de afdeling bestuursrechtspraak van
24 november 2009 om 14 uur;
Gehoord het verslag van de Heer QUERTAINMONT, staatsraad;
Gehoord de opmerkingen van Mr. Th. FRANKIN, advocaat, die voor
de verzoekende partij verschijnt, en van Mr. M. BAZIER, loco Mr. L. BERNARD,
advocaat, die voor de verwerende partij verschijnt;
Gehoord het advies van Mevr. VAN LAER, auditeur bij de Raad van
State;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973;
AV - 114-115 - 2/9
Overwegende dat de volgende feiten dienstig zijn voor het onderzoek
van het beroep:
- Op 26 maart 2007 heeft de gemeenteraad van de stad Charleroi een
verordening aangenomen waarbij voor de jaren 2007 tot 2009 op de bioscoopzalen
een belasting wordt geheven.
De belasting is verschuldigd door "eenieder die een zaal of een lokaal
exploiteert waar gewoonlijk of bij gelegenheid films worden vertoond [...].
Hetzelfde geldt voor zalen in privé-kring en voor alle andere lokalen wanneer ze
direct of indirect aanleiding geven tot enige entreeheffing, met voorafgaande,
contante of uitgestelde betaling".
- De belasting die door de exploitant van de zaal verschuldigd is,
wordt berekend "op het brutobedrag van de ontvangsten van welke aard ook,
verminderd met 5,66%".
Krachtens artikel 4 van de verordening gelden voor de belasting op de
voornoemde ontvangsten de volgende drie tarieven:
"
a) voor gewone zalen: 10%;
b) voor zalen erkend als artistieke en experimenteerzalen: 5 %;
c) voor zalen die beschouwd worden als zaal waar geregeld pornofilms worden
vertoond: 25 %".
- Op 25 februari 2008 en 26 januari 2009 deelt de gemeenteraad van
Charleroi de bioscoopzalen die op het grondgebied van de stad geëxploiteerd
worden in categorieën in, respectievelijk voor de aanslagjaren 2008 en 2009.
Bij de categorie van de "zalen die beschouwd worden als zaal waar
geregeld pornofilms worden vertoond" deelt de gemeenteraad de inrichting Sexy
World in die door de verzoekende vennootschap geëxploiteerd wordt, omdat die
inrichting "onder andere prestaties in «videocabines»" aanbiedt en die prestaties
bestaan in "het vertonen van obscene films die bijgevolg pornofilms zijn en
aanleiding geven tot een voorafgaande betaling".
Tegen die besluiten, waarvan aan de verzoekende vennootschap kennis
is gegeven bij brieven van 24 maart 2008 en 24 februari 2009, zijn deze beroepen
gericht.
AV - 114-115 - 3/9
- Tot staving van haar beroepen tot nietigverklaring stelt de
vennootschap KUNSTRAUM BRUXELLES dat ze een besloten vennootschap met
beperkte aansprakelijkheid is die op 25 oktober 2001 bij een notariële akte te Gent is
opgericht en ze dient zich aan als een vennootschap die "haar bedrijvigheid
ontwikkelt in de sector van de erotica". Ze laat daarop volgen dat ze in april 2006
met de toenmalige exploitant, de bvba SENPRO, heeft onderhandeld over de
overdracht van de exploitatie van een inrichting te Charleroi, die "videocabines"
omvat en de naam "Sexy World" draagt;
Overwegende dat de verzoekende vennootschap tot staving van haar
beroepen een tweede middel aanvoert dat ze onder meer ontleent aan onwettigheid
van de motieven, onwettigheid wat de doeleinden en het onderwerp betreft,
onbevoegdheid van de steller van de handeling, alsook schending van artikel 464
van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen (WIB) 1992;
Overwegende dat de verzoekende vennootschap bij de uiteenzetting
van haar middel dat betrekking heeft op het voornoemde artikel 464 aanvoert dat
aan de erotica-handelszaken en erotische vertoningen een bijzonder hoge belasting
wordt opgelegd waarvan de grondslag dezelfde is als die van de federale belasting
op de winsten van vennootschappen; dat de verzoekende vennootschap eveneens
betoogt dat ze aldus een belasting opgelegd krijgt die veel lijkt op een verdoken
omzetbelasting en die praktisch tot gevolg heeft dat de volledige grondslag van de
vennootschapsbelasting wegvalt; dat ze herinnert aan het verbod vervat in artikel
464, 1/, van het WIB 1992; dat ze in dat verband verwijst naar arrest nr. 117.154 van
de algemene vergadering van de afdeling Administratie van de Raad van State d.d.
18 maart 2003 (Kemme e.a. tegen de gemeente Lanaken) en van oordeel is dat,
"door de grondige analyse waarop de motivering ervan steunt, [dit arrest] bevestigt
dat artikel 464, 1/, van het WIB 1992 een verbod inhoudt van alle vormen van
gemeentebelastingen waarvan de berekeningsgrondslag het kadastraal inkomen zou
zijn of, ruimer, elke vorm van inkomsten"; dat de verzoekende partij hieraan
toevoegt dat de gewone rechtbanken eveneens bevestigen dat artikel 464, 1/, de
gemeenten verbiedt belastingen te heffen die gebaseerd zijn op een van de
wezenlijke bestanddelen die de grondslag bepalen van de belasting die op de
betrokken belastingplichtige van toepassing is; dat ze daarentegen opmerkt dat de
Raad van State, net zoals de gewone rechtbanken, aanvaardt dat gemeenten
belastingen kunnen heffen die berekend worden op basis van elementen die niet
representatief zijn voor, noch in verhouding staan tot het bedrag van de inkomsten,
of kunnen worden opgelegd aan vennootschappen los van hun resultaten en hun
winsten; dat de verzoekende vennootschap in casu vaststelt dat artikel 2 van de
AV - 114-115 - 4/9
belastingverordening van 26 maart 2007 de exploitant van de zaal waar gewoonlijk
of bij gelegenheid films worden vertoond, onderwerpt aan een bijzondere belasting
die steunt op een wezenlijk bestanddeel dat de grondslag bepaalt van de
vennootschapsbelasting, namelijk het brutobedrag van zijn ontvangsten, en daaruit
afleidt dat zo een belasting strijdig is met het voormelde artikel 464, 1/, waarbij het
de gemeenten verboden wordt opcentiemen op de vennootschapsbelasting te heffen
of gelijkaardige belastingen op de grondslag of op het bedrag van die belasting; dat
ze verwijst naar een vonnis van de burgerlijke rechtbank van Antwerpen van 5 mei
2004 waarin geoordeeld wordt dat een gemeentebelasting geheven op entreegelden
(bruto-ontvangsten), exclusief BTW, steunt op een van de wezenlijke bestanddelen
die rechtstreeks de grondslag van de vennootschapsbelasting bepalen, daar die
entreegelden een wezenlijk bestanddeel zijn van de inkomsten van de
belastingplichtigen die aan de vennootschapsbelasting zijn onderworpen en
noodzakelijkerwijze, na aftrek van de kosten, de belastbare winst bepalen; dat de
verzoekende vennootschap van mening is dat die analyse in casu integraal kan
worden overgenomen, aangezien bij de bestreden verordening een belasting wordt
geheven die steunt op het brutobedrag van de ontvangsten van een
handelsvennootschap;
Overwegende dat artikel 464, 1/, van het Wetboek van de
Inkomstenbelastingen het volgende bepaalt:
"
De provincies, de agglomeraties en gemeenten zijn niet gemachtigd tot het
heffen van:
1/ opcentiemen op de personenbelasting, op de vennootschapsbelasting, op de
rechtspersonenbelasting en op de belasting van niet-inwoners of van
gelijkaardige belastingen op de grondslag of op het bedrag van die belastingen,
evenwel uitgezonderd wat de onroerende voorheffing betreft";
dat dat artikel voortkomt uit artikel 83 van de wet van 29 oktober 1919 tot vestiging
van cedulaire belastingen, een artikel dat ertoe strekte de gemeenten te verbieden
zowel een gemeentebelasting te heffen door toepassing van een percentage op het
bedrag van de inkomstenbelasting, als gelijksoortige belastingen berekend op basis
van de gegevens waarop de inkomstenbelasting betrekking heeft of op basis van het
bedrag van deze belasting; dat de bepaling van het voornoemde artikel 83
vervolgens overgenomen is in artikel 34 van de wet van 24 december 1948
betreffende de gemeentelijke en de provinciale financiën, die er eveneens toe strekte
een gemeentebelasting bovenop de belasting van de Staat op de inkomsten te heffen;
AV - 114-115 - 5/9
Overwegende dat bovendien rekening dient te worden gehouden met
artikel 36 van dezelfde wet van 24 december 1948, dat met ingang van het boekjaar
1949 onder meer het volgende heeft opgeheven:
"
2/ De ten behoeve van het Rijk geheven belastingen op:
a) de vertoningen en vermakelijkheden",
maar wel het volgende heeft toegevoegd:
"
De provinciale en gemeentelijke belastingen op de vertoningen en
vermakelijkheden mogen geen toepassing vinden op de vertoningen gegeven in
de schouwburgzalen en in te delen in een der volgende categorieën: treurspel,
opera, opera comique, operette, blijspel, vaudeville, folkloristische klucht,
drama, begin- eindeseizoenrevue of eindejaarsrevue voor de vast verbonden
gezelschappen";
dat uit de parlementaire voorbereiding van de wet van 24 december 1948 duidelijk
blijkt dat met de bepaling van het voormelde artikel 36, 2/, de wetgever
uitdrukkelijk beoogde de voorheen door de Staat geheven belasting aan de
gemeenten (en de provincies) over te laten, "waardoor de plaatselijke overheden
aldus hun belastingvermogen met een overeenkomstig bedrag zien toenemen" (Parl.
St. Kamer 1947-1948, 492, blz. 11 en 42; Parl. St. Senaat 1947-1948, 492, blz. 1011); dat dit artikel 36 zo moet worden uitgelegd dat de gemeenten in de plaats zijn
gekomen van de Staat wat de bewuste belasting betreft, en derhalve, zoals voordien
het geval was met de Staat, de vertoningen kunnen belasten op basis van de
inkomsten van de exploitant; dat immers de oorspronkelijk ten behoeve van de Staat
geheven belasting op de vertoningen en vermakelijkheden, overeenkomstig de wet
van 28 februari 1920, welke belasting in 1948 aan de gemeenten en provincies
overgelaten is, meer bepaald bestond in een belasting op het brutobedrag van allerlei
ontvangsten, tegen een percentage gaande van 15 tot 30%; dat voorts, tot de
totstandkoming van de wet van 24 december 1948, de gemeenten en provincies een
gedeelte of een vast aandeel van de nationale belasting op de vertoningen of
openbare vermakelijkheden ontvingen (aldus kende de wet van 7 juni 1926 een
aandeel van 3/12 van deze belasting toe aan de gemeenten, terwijl de wet van 22
januari 1931 4/10 van dezelfde belasting aan de gemeenten toekende); dat de wet
van 24 december 1948 vervolgens weliswaar de belastingen van de Staat en die van
de gemeenten heeft willen scheiden, maar dat niets erop wijst dat de wetgever, door
in artikel 36 van deze wet de belastingen ten voordele van de Staat op de
vertoningen en de vermakelijkheden te schrappen, de bedoeling zou hebben gehad te
verbieden dat het bedrag van de gemeentebelastingen op de vertoningen en de
vermakelijkheden zou kunnen worden vastgesteld op een percentage van de prijs
AV - 114-115 - 6/9
van de plaatsen, de entreegelden of de ontvangsten geïnd door de organisator van de
vertoningen of vermakelijkheden; dat de modelverordening die destijds aan de
gemeenten is aanbevolen bij een omzendbrief van 31 oktober 1949 van de minister
van Binnenlandse Zaken, deze interpretatie bevestigt, aangezien in die
modelverordening, die steunt op de vroegere door de Staat geheven belasting, het
bedrag van de belasting op de vertoningen en vermakelijkheden bepaald werd op
basis van de bruto-ontvangsten; dat de enige uitzondering waarin de wetgever heeft
voorzien erin bestaat dat de gemeentebelastingen op de vertoningen en de
vermakelijkheden niet van toepassing kunnen zijn op de vertoningen die in een
theaterzaal plaatshebben en die moeten worden gerangschikt in een van de
categorieën waarnaar artikel 36 van de wet van 24 december 1948 uitdrukkelijk
verwijst; dat hieruit overigens af te leiden valt dat het huidige artikel 464, 1/, van het
Wetboek van de Inkomstenbelastingen zijn oorsprong vindt in een wet die het recht
om belastingen op vertoningen en vermakelijkheden te heffen uitdrukkelijk aan de
gemeenten heeft toegekend; dat tijdens de parlementaire voorbereiding die aan de
goedkeuring van deze wet is voorafgegaan onderstreept is dat het erom ging in
artikel 34 artikel 83 van de gecoördineerde wetten betreffende de
inkomstenbelastingen te beperken "tot enkele bepalingen houdende verbod, voor de
provincies en gemeenten, om opcentiemen of gelijkaardige heffingen op de
gesplitste belastingen toe te passen, behalve inzake grondbelasting, en belastingen
op het vee te heffen" (Parl. St. Senaat 1947 -1948, 492, blz. 10 en volgende); dat dit
artikel 34, dat in de huidige fiscale coördinatie artikel 464, 1/, van het WIB 92
geworden is, een uitzondering vormt op de in de Grondwet verankerde autonomie
van de gemeenten in belastingzaken;
Overwegende dat uit hetgeen voorafgaat en uit de gezamenlijke lezing
van de artikelen 34 (dat artikel 464, 1/, van het WIB 92 is geworden) en 36 van de
wet van 24 december 1948 moet worden geconcludeerd dat een gemeentebelasting
op de bruto-ontvangsten van vertoningen niet geacht kan worden in strijd te zijn met
het verbod uitgevaardigd bij artikel 464, 1/, van het WIB 1992; dat daaruit volgt dat
in casu het tweede middel, in zoverre daarin betoogd wordt dat de op 26 maart 2007
door de gemeenteraad van Charleroi uitgevaardigde verordening tot vestiging van
een gemeentebelasting op de bioscoopzalen, berekend op het brutobedrag van de
ontvangsten, in strijd is met artikel 464 van het WIB 92, niet gegrond is;
Overwegende dat de twee samengevoegde zaken naar de XVe kamer
van de Raad van State moeten worden verwezen opdat het onderzoek van de zaak
wordt voortgezet,
AV - 114-115 - 7/9
BESLUIT:
Artikel 1.
De debatten worden heropend.
Artikel 2.
De zaak wordt naar de XVe kamer verwezen.
Artikel 3.
Het door de auditeur-generaal aangewezen lid van het auditoraat wordt
ermee gelast het onderzoek van de zaak voort te zetten.
AV - 114-115 - 8/9
Aldus uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van de
algemene vergadering van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State,
op twaalf januari tweeduizend en tien door:
Mevr.
de HH.
Mevr.
Mevr.
M.-R. BRACKE
Voorzitter van de Raad van State,
D. VERBIEST,
kamervoorzitter,
M. LEROY,
kamervoorzitter,
J. MESSINNE,
kamervoorzitter,
A. VANDENDRIESSCHE, kamervoorzitter,
Ph. QUERTAINMONT,
staatsraad,
J. VANHAEVERBEEK,
staatsraad,
J. LUST,
staatsraad,
G. VAN HAEGENDOREN, staatsraad,
Fr. DAOUT,
staatsraad,
E. BREWAEYS,
staatsraad,
I. KOVALOVSZKY,
staatsraad,
J. CLEMENT,
staatsraad,
M. PÂQUES,
staatsraad,
St. DE TAEYE,
staatsraad,
L. CAMBIER,
staatsraad,
P. BARRA,
staatsraad,
D. DEOM,
staatsraad,
D. LANGBEEN,
hoofdgriffier.
De Hoofdgriffier
De Voorzitter van de Raad van State
D. LANGBEEN
M.-R. BRACKE
AV - 114-115 - 9/9
