Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.199.708 (2010-01-21)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 199.708 van 21 januari 2010 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Huisvesting Beslissing : Vernietiging
Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 199.708 van 21 januari 2010
in de zaken A. 159.954/XII-4388
A. 159.955/XII-4389
A. 159.956/XII-4390
A. 159.957/XII-4391.
In zake :
Michael BOESSEN,
die woonplaats kiest bij
advocaat Marc Smeets,
kantoor houdende te Maasmechelen,
Rijksweg 350
tegen :
de GEMEENTE RIEMST,
die woonplaats kiest bij
advocaat Kevin Loyens,
kantoor houdende te Riemst,
Bilzersteenweg 7.
--------------------------------------------------------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, XIIe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat Michael Boessen op 11 februari
2005 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van
17 december 2004 van de burgemeester van de gemeente Riemst, zoals gewijzigd
op 20 december 2004, waarbij de woning aan de Maastrichtersteenweg 94 wordt
gesloten voor een periode van drie maanden, ingaand op 17 december 2004 en
eindigend op 17 maart 2005 (A. 159.954);
Gezien het verzoekschrift dat Michael Boessen op 11 februari
2005 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van
17 december 2004 van de burgemeester van de gemeente Riemst, zoals gewijzigd
op 20 december 2004, waarbij de woning aan de Maastrichtersteenweg 163 wordt
gesloten voor een periode van 3 maanden, ingaand op 17 december 2004 en
eindigend op 17 maart 2005 (A. 159.955);
Gezien het verzoekschrift dat Michael Boessen op 11 februari
2005 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van
17 december 2004 van de burgemeester van de gemeente Riemst, zoals gewijzigd
op 20 december 2004, waarbij de woning aan de Maastrichtersteenweg 171 wordt
XII-4388-1/14
gesloten voor een periode van 3 maanden, ingaand op 17 december 2004 en
eindigend op 17 maart 2005 (A. 159.956);
Gezien het verzoekschrift dat Michael Boessen op 11 februari
2005 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van
17 december 2004 van de burgemeester van de gemeente Riemst, zoals gewijzigd
op 20 december 2004, waarbij de woning aan de Maastrichtersteenweg 173 wordt
gesloten voor een periode van 3 maanden, ingaand op 17 december 2004 en
eindigend op 17 maart 2005 (A. 159.957);
Gezien de memories van antwoord en van wederantwoord;
Gezien het verslag in de vier zaken, opgesteld door auditeur
P. De Somere;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan de partijen en gezien
de laatste memories;
Gelet op de beschikking van 6 augustus 2009 waarbij de
terechtzitting bepaald wordt op 22 september 2009, op welke datum de zaak is
uitgesteld tot de terechtzitting van 6 oktober 2009;
Gehoord het verslag van staatsraad J. Lust;
Gehoord de opmerkingen van advocaat M. Smeets, die verschijnt
voor verzoeker, en van advocaten K. Loyens en V. Schippers, die verschijnen voor
de verwerende partij;
Gehoord het eensluidend advies van auditeur P. De Somere;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973,
XII-4388-2/14
OVERWEEGT WAT VOLGT :
I. Feiten
1.
Verzoeker is eigenaar van de panden te Riemst aan de
Maastrichtersteenweg nr. 94, 163, 171 en 173.
Op 19 september 2003 stelt de lokale politie een proces-verbaal
op waarin wordt vastgesteld dat verzoeker zich schuldig heeft gemaakt aan
inbreuken op de wetgeving inzake stedenbouw en ruimtelijke ordening door
studentenkamers te maken in de woningen te Riemst, Maastrichtersteenweg 163 en
171-173, zonder dat hiervoor een bouwvergunning voor bestemmingswijziging werd
toegekend. Met een schrijven van 17 oktober 2003 maant de gemeente verzoeker
aan de huisvesting van studenten onmiddellijk stop te zetten en zo spoedig mogelijk
een aanvraag stedenbouwkundige vergunning in te dienen.
Verzoeker vraagt met een brief van 5 januari 2004 de regularisatie
aan van de wijziging van het aantal wooneenheden in de betrokken drie panden. Bij
schrijven van 30 april 2004 deelt de raadsman van verwerende partij mee dat een
regularisatie niet mogelijk is en op 29 juli 2004 beslist het college van burgemeester
en schepenen dat het parket van Tongeren zal worden verzocht aan verzoeker de
herstelmaatregel op te leggen: “uitvoeren van bouw- en aanpassingswerken aan de
drie panden gelegen te Riemst, Maastrichtersteenweg 163, 171 en 173, zodat deze
panden opnieuw zouden beantwoorden aan de geldende stedenbouwkundige
voorschriften van het bijzondere plan van aanleg ‘Vroenhoven’”.
Op 5 oktober 2004 voert de brandweer in het pand aan de
Maastrichtersteenweg 94 een onderzoek uit naar de brandveiligheid. In het schrijven
van 12 oktober 2004 waarmee de brandweer het betrokken verslag aan de
burgemeester meedeelt, wordt voorgesteld het pand om veiligheidsredenen te sluiten
en pas terug in gebruik te laten nemen na de nodige aanpassingen.
Op 5 november 2004 voert de brandweer ook in de andere drie
panden aan de Maastrichtersteenweg een onderzoek uit naar de brandveiligheid. In
de respectieve brandweerverslagen, opgesteld op 7 november 2004, wordt ertoe
besloten dat “het gebouw in geen enkel opzicht beantwoordt aan de voorschriften
XII-4388-3/14
vervat in het politiereglement op de verblijfs- en studentenhuizen in de gemeente
Riemst”.
Met een brief van 8 november 2004 wordt aan verzoeker
meegedeeld dat de burgemeester overgaat tot sluiting van de panden aan de
Maastrichtersteenweg 94, 163, 171 en 173, op basis van de inbreuken op het
stedenbouwdecreet, op basis van de vastgestelde brandonveiligheid, en op basis van
het kamerdecreet. Hij krijgt de gelegenheid zijn verweermiddelen naar voor te
brengen op 15 november 2004 op het kantoor van de burgemeester.
De raadsman van verzoeker schrijft daarover op 15 november
2004 aan de raadsman van de gemeente Riemst dat “gelet op de houding en
uitlatingen van de burgemeester” van een gesprek, laat staan een “mogelijkheid om
verweermiddelen naar voren te brengen”, geen sprake is geweest.
Met een brief van 15 november 2004 deelt de burgemeester aan
de huurders onder meer mee dat het pand dat zij bewonen brandonveilig is en dat
hij “dan ook [zal] overgaan tot sluiting van het pand m.i.v. 17.12.04”. Aangeraden
wordt “uit te kijken naar een nieuwe verblijfplaats”.
Bij schrijven van 19 november 2004 wordt verzoeker een tweede
keer uitgenodigd om zijn verweermiddelen naar voren te brengen, dit keer op
2 december 2004.
Bij vier besluiten van 17 december 2004 beslist de burgemeester
over te gaan tot permanente sluiting van de panden aan de Maastrichtersteenweg 94,
respectievelijk 163, 171 en 173, voor een periode van drie maanden, beginnend op
vrijdag 17 december 2004 om 23u59 en eindigend op 17 maart 2005 om 23u59. De
beslissingen voeren als rechtsgrond artikel 134quater van de nieuwe gemeentewet
aan.
Vier nieuwe besluiten van 20 december 2004 strekken ertoe de
“materiële vergissing” in de besluiten van 17 december 2004 goed te maken,
doordat in die besluiten als rechtsgrond artikel 134quater werd vernoemd, terwijl
het artikel 134ter van de nieuwe gemeentewet moest zijn. Volgens de besluiten van
20 december 2004 moeten de beslissingen van 17 december 2004 integraal
XII-4388-4/14
“weerhouden” worden, behoudens wat de verwijzing naar artikel 134quater betreft
dat immers als artikel 134ter van de nieuwe gemeentewet moet worden gelezen.
De besluiten van 17 en 20 december 2004 worden op 23 december
2004 bekrachtigd door het college van burgemeester en schepenen.
II. Samenhang
2.
Uit wat voorafgaat volgt dat de beroepen een zeer vergelijkbare
feitelijke grondslag hebben. Waar ze bovendien dezelfde juridische vragen aan de
orde stellen is er reden ze in het belang van een goede rechtsbedeling samen te
voegen.
III. Belang
Exceptie
3.
Volgens de memories van antwoord beschikt verzoeker niet over
het vereiste wettig belang omdat hij studentenhuizen aanbiedt zonder naleving van
de stedenbouwwetgeving, de reglementering inzake brandveiligheid en de
minimumnormen voorgeschreven door het kamerdecreet. Zijn belang bestaat
bijgevolg in de bestendiging van een illegale, niet-vergunde toestand.
Ook zou verzoekers belang niet actueel zijn en kan hij geen enkel
voordeel halen uit de vernietiging. De bestreden beslissingen eindigden op 17 maart
2005. Indien ze uit de rechtsorde verdwijnen, heeft dit niet tot gevolg dat verzoeker
zijn panden had mogen en zal mogen exploiteren als studentenhuis gelet op het feit
dat hij nog steeds niet in het bezit is van de nodige vergunningen en in regel is met
de geldende voorschriften.
De enige bedoeling van verzoeker is een schadevergoeding te
verkrijgen van de verwerende partij, wat een onrechtstreeks belang uitmaakt.
4.
In de laatste memories voegt verwerende partij daar verwijzingen
aan toe naar vonnissen van 23 februari 2006 en 21 juni 2007 van de vrederechter te
Tongeren en een vonnis in beroep van 5 mei 2008 van de rechtbank van eerste
aanleg te Tongeren waarbij huurovereenkomsten tussen verzoeker en studenten ten
XII-4388-5/14
laste van de eerstgenoemde werden nietigverklaard. Ter terechtzitting wordt ook een
vonnis in beroep van 10 november 2008 van de rechtbank van eerste aanleg te
Tongeren aangevoerd. Verwerende partij concludeert uit een en ander dat gezien
verzoeker in het ongelijk werd gesteld wegens de brandonveilige situatie in de
verhuurde panden, hij niet meer over een wettig, actueel, zeker en direct belang
beschikt.
Beoordeling
5.
Door de bestreden beslissingen worden verzoekers panden
gesloten én ontruimd wegens inbreuken op onder meer het decreet van 18 mei 1999
houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening, het decreet van 4 februari
1997 houdende de kwaliteits- en veiligheidsnormen voor kamers en
studentenkamers, en het politiereglement van 15 maart 1988 op de verblijfs- en
studentenhuizen, inzonderheid wegens “het niet in orde zijn op het vlak van
brandveiligheid”.
Of hem die inbreuken al dan niet terecht worden verweten betreft
niet de ontvankelijkheid van zijn beroepen, maar hun grond. Hem a priori het wettig
belang bij het bestrijden van de besluiten ontzeggen, zou op die beoordeling ten
gronde vooruitlopen.
Evenmin is er reden om hem het vereiste belang te ontzeggen
vanwege het feit dat hij “door de Burgerlijke Rechtbanken werd afgewezen” en dat
namelijk die rechtbanken zijn huurovereenkomsten met studenten vernietigden
wegens de brandonveiligheid van de verhuurde panden. Zelfs indien hieruit zou
volgen dat verzoeker thans niet meer met goed gevolg de deugdelijkheid kan
betwisten van het motief van de bestreden beslissingen met betrekking tot de
brand(on)veiligheid van de betrokken gebouwen, het is een kwestie die niet de
ontvankelijkheid, maar de grond van de zaak aangaat.
Verzoeker heeft de bestreden politiemaatregelen tot tijdelijke
sluiting gedurende drie maanden van een aantal woningen, geheel moeten
ondergaan. Indien onverkort geëist zou worden, voor de ontvankelijkheid van de
annulatieberoepen tegen dergelijke beslissingen die op korte termijn hun volledige
effect sorteren, dat de vernietiging de verzoeker een direct tastbaar en daadwerkelijk
voordeel kan bijbrengen, zou daaruit voortvloeien dat de beslissingen niet voor
XII-4388-6/14
vernietiging in aanmerking komen. Nochtans blijkt uit niets dat de wetgever die
beslissingen uit het annulatiecontentieux heeft uitgesloten of heeft willen uitsluiten.
De conclusie moet dan ook zijn dat in het geval als dat van verzoeker, het belang bij
de vorderingen tot nietigverklaring met de nodige soepelheid moet worden
beoordeeld.
6.
De exceptie van gebrek aan belang wordt verworpen.
IV. Onderzoek van de middelen
Standpunt van de partijen
7.
Verzoeker put in de vier beroepen een derde middel uit de
schending van de artikelen 119bis, §1, 123, 12/, en 134ter van de nieuwe
gemeentewet, uit artikel 2 van de wet van 29 juli 1991 op de uitdrukkelijke
motivering van de bestuurshandelingen, en uit de onbevoegdheid van de
burgemeester.
In een tweede onderdeel zet verzoeker uiteen dat de sanctie van
de administratieve sluiting “in eerste instantie” door het college van burgemeester
en schepenen moet worden opgelegd, zoals bepaald in artikel 123, 12/, van de
nieuwe gemeentewet, en dat, zoals de parlementaire voorbereiding van de wet van
13 mei 1999 duidelijk aantoont, de burgemeester overeenkomstig artikel 134ter
enkel bevoegd is om de sluiting van inrichtingen te bevelen bij uiterste
hoogdringendheid, wanneer een beslissing van het college van burgemeester en
schepenen niet tijdig kan tussenkomen.
In de bestreden beslissingen wordt op geen enkele wijze
aangehaald, laat staan aangetoond, dat iedere vertraging een ernstig nadeel zou
betekenen. Integendeel blijkt dat de burgemeester reeds op 12 oktober 2004 kennis
kreeg van het verslag van de brandweercommandant inzake het pand met nr. 94, dat
het brandweerverslag met betrekking tot de andere panden van 7 november 2004
dateert, dat op 15 november 2004 de burgemeester de huurders ter kennis bracht dat
hij de panden van verzoeker met ingang van 17 december 2004 zou gaan sluiten, dat
op 2 december 2004 het college van burgemeester en schepenen kennis neemt van
de verweermiddelen van verzoeker, en dat de burgemeester op 20 december 2004
de bestreden besluiten neemt, hetzij meer dan twee maanden na de kennisneming
XII-4388-7/14
van het verslag van de brandweer en achttien dagen na kennisneming van het
schriftelijk verweer van verzoeker.
In deze omstandigheden is het in het geheel niet duidelijk welk
ernstig nadeel elke verdere vertraging in het nemen van de besluiten zou kunnen
hebben en was er derhalve ruim de tijd voor een optreden door het college van
burgemeester en schepenen. De burgemeester is derhalve niet bevoegd om de
sluitingen te bevelen.
8.
Verwerende partij doet in de memories van antwoord gelden, met
betrekking tot de voorwaarde van de “hoogdringendheid” en de vereiste dat “ elke
verdere vertraging een ernstig nadeel zou kunnen berokkenen”, dat de verdere
uitbating van de betrokken studentenhuizen een ernstige verstoring van de openbare
orde inhield doordat verzoeker de op hem van toepassing zijnde wetgeving niet
heeft gerespecteerd en hij ook na aanmaning van de gemeente gewoon voort
studentenkamers bleef verhuren zonder stappen te ondernemen om zich in orde te
stellen. Weliswaar leidden de naleving van de wettelijke vereisten van artikel 134ter
van de nieuwe gemeentewet en artikel 18 van het kamerdecreet en de specificiteit
van de bewoners ertoe dat de burgemeester zijn besluiten maar effectief nam op
17 december 2004.
Wat het pand aan de Maastrichtersteenweg 94 betreft, stelde de
bevoegde brandweerdienst op 12 oktober 2004 een verslag op met betrekking tot de
brandveiligheid. Het verslag was uiterst negatief en besloot dat het om een
brandonveilig pand ging. Aangezien het om een voorlopig verslag ging, wenste de
burgemeester het definitieve verslag af te wachten. Wat de overige drie panden
betreft, stelde de bevoegde brandweerdienst op 7 november 2004 verslag op. Ook
daarin werd besloten dat het om brandonveilige panden ging. Vervolgens diende de
burgemeester rekening te houden met het hoorrecht, voorgeschreven in
artikel 134ter van de nieuwe gemeentewet. Ten gevolge van spanningen tussen
beide partijen heeft verzoeker op 15 november 2004 geen verweermiddelen naar
voren gebracht en heeft hij op 2 december 2004 zijn verweermiddelen per fax
toegezonden. Tien dagen nadat de raadsman van verwerende partij op 7 december
2004 de betrokken verweerschriften mocht ontvangen, werd beslist de panden te
sluiten. Bovendien moest de burgemeester ook rekening houden met artikel 18 van
het kamerdecreet dat bepaalt dat in geval van uitdrijving van de bewoners, de
burgemeester de nodige initiatieven dient te nemen met het oog op herhuisvesting
XII-4388-8/14
van de betrokken bewoners. Met het oog hierop werd op 23 november 2004 een
informatieavond georganiseerd.
Artikel 134ter van de nieuwe gemeentewet bepaalt overigens dat
elke “verdere” vertraging een ernstig nadeel moet kunnen berokkenen, en houdt
derhalve zelf rekening ermee dat gedurende bepaalde tijd een illegale toestand wordt
geduld “om aan de illegale toestand een einde te maken”. Wanneer blijkt dat aan
deze toestand geen einde wordt gemaakt dan kan de burgemeester wanneer de
openbare orde wordt verstoord, onmiddellijk ingrijpen.
Ondergeschikt betoogt verwerende partij nog dat, indien de Raad
van oordeel zou zijn dat de bestreden besluiten van de burgemeester niet voldoen
aan de vereiste dat iedere verdere vertraging een ernstig nadeel zou kunnen
opleveren, en dat enkel het college bevoegd zou zijn, dan vastgesteld moet worden
dat de bestreden besluiten zonder enige wijziging werden bekrachtigd door het
bevoegde orgaan op 23 december 2004.
9.
In de laatste memories voegt verwerende partij daar aan toe dat
duidelijk uit de bestreden besluiten blijkt dat de panden werden gesloten wegens
brandonveiligheid, dat vaststellen dat een pand brandonveilig is en hiervoor
verwijzen naar de brandweerverslagen en hun inhoud impliceert dat iedere verdere
vertraging een ernstig nadeel zou kunnen berokkenen, met name brand in een
bewoond pand. Tevens is de periode tussen het effectief nemen van de
politiemaatregel en de aanvang van de procedure niet te ruim. Na de vaststelling van
de brandonveiligheid werd aan verzoeker een termijn toegestaan om aanpassingen
te doen aan de panden, maar hij nam geen enkele maatregel en bleef gewoon verder
verhuren. Op het moment dat de onwil van verzoeker bleek, ontstond de
hoogdringendheid om de brandonveilige toestand te verhelpen.
Beoordeling
10.
De respectieve sluitingsbeslissingen van 17 december 2004, zoals
op 20 december 2004 verbeterd, laten er geen enkele twijfel over dat ze voor hun
rechtsgrond steun zoeken in artikel 134ter van de nieuwe gemeentewet.
Artikel 134ter, eerst lid, van de nieuwe gemeentewet luidt :
XII-4388-9/14
“Behoudens wanneer de bevoegdheid om in geval van hoogdringendheid een
voorlopige sluiting van een instelling of de tijdelijke schorsing van een
vergunning uit te spreken door een bijzondere regelgeving is toevertrouwd aan
een andere overheid, kan de burgemeester wanneer elke verdere vertraging een
ernstig nadeel zou kunnen berokkenen, die maatregelen nemen wanneer de
voorwaarden van de uitbating van de instelling of van de vergunning niet
worden nageleefd en nadat de overtreder de mogelijkheid werd geboden zijn
verweermiddelen naar voren te brengen”.
11.
Met verzoeker wordt vastgesteld dat de parlementaire
voorbereiding van het artikel inderdaad ervan doet blijken dat het de wil van de
wetgever is geweest om de burgemeester de bevoegdheid tot sluiting en schorsing
van een vergunning, waarin het artikel voorziet, slechts te geven op voorwaarde dat
de omstandigheden zodanig dringend zijn dat een beslissing tot schorsing,
intrekking of sluiting vanwege het college van burgemeester en schepenen niet meer
tijdig en nuttig zou zijn (memorie van toelichting; Parl. St. Kamer, 1998-99,
nr. 2031/1, 7).
Dat die hoogdringendheid die elke verdere vertraging uitsluit dan
ook wezenlijk als een bevoegdheidsvoorwaarde is op te vatten, wordt door
verwerende partij allerminst betwist: “Het is correct dat de Burgemeester deze
bevoegdheid enkel toegekend wordt bij hoogdringendheid en wanneer iedere
verdere vertraging een ernstig nadeel zou kunnen berokkenen”.
12.
In de formele motivering van de onderscheiden bestreden
beslissingen kan alleen de passus in verband met de brandveiligheid van de
gebouwen op deze voorwaarde van de hoogdringendheid betrokken worden.
Meer bepaald wordt met betrekking tot het gebouw met nr. 94 in
de formele motivering verwezen naar het verslag van 12 oktober 2004 van de
brandweercommandant, waarin “de zeer brandonveilige toestand van het pand”
wordt gesignaleerd en geadviseerd wordt “desbetreffend pand onmiddellijk te
sluiten”. Dat het slechts om een voorlopig verslag zou gaan, wordt niet gestaafd.
Wat het gebouw met nr. 163 betreft wordt verwezen naar het
verslag van 7 november 2004 van de brandweercommandant waarin wordt
meegedeeld dat de brandveiligheidsvoorzieningen in het gebouw “onbestaande” zijn
en dat “dringend” de nodige brandveiligheidsvoorzieningen moeten worden
genomen om de veiligheid van de bewoners te garanderen.
XII-4388-10/14
Aangaande de gebouwen met nrs. 171 en 173, ten slotte, heet het
in de beslissingen dat volgens het verslag van 7 november 2004 van de
brandweercommandant de panden “niet voldoe[n] aan de vereisten inzake
brandveiligheid”
13.
Wat er van de intrinsieke merites van de brandweerverslagen ook
weze, in elk geval is vast te stellen dat, in de feiten, de burgemeester allesbehalve
heeft gehandeld als zou er een geval van hoogdringendheid uit zijn gebleken waarin
een ernstig nadeel dreigde als hij niet zonder “elke verdere vertraging” de panden
van verzoeker voor drie maanden sloot.
Nadat het brandweerverslag van 5 oktober 2004 (gebouw nr. 94)
op 13 oktober 2004 bij de gemeente binnenkomt, duurt het nog meer dan twee
maanden vooraleer het gebouw tijdelijk wordt gesloten. Ook de andere gebouwen
worden pas ettelijke weken na de kennisneming van de brandweerverslagen van
7 november 2004 gesloten.
Tenzij voor die aanzienlijke tijdsintervallen een afdoende
verklaring blijkt te bestaan, zijn ze van aard de vereiste hoogdringendheid te doen
betwijfelen en te ondermijnen.
14.
Tevergeefs poogt verwerende partij die verklaring te putten uit
de verplichting in artikel 134ter van de nieuwe gemeentewet om verzoeker eerst de
mogelijkheid te bieden zijn verweermiddelen naar voren te brengen, of uit artikel 18
van het decreet van 4 februari 1997 houdende de kwaliteits- en veiligheidsnormen
voor kamers en studentenkamers.
15.
Wat de redelijke termijn is waarover de in artikel 134ter bedoelde
overtreder moet kunnen beschikken om zijn verweer voor te bereiden, hangt af van
de concrete omstandigheden van de zaak. Zijn deze van die aard dat elk uitstel van
optreden een ernstig nadeel kan meebrengen, dan is het geenszins onredelijk om die
termijn kort te houden.
Te dezen kwam de burgemeester er -óók met betrekking tot het
pand nr. 94- pas op 8 november 2004 toe om verzoeker uit te nodigen naar een
hoorzitting op 15 november 2004. Wanneer dan verzoeker met een brief van nog
dezelfde dag tegen het verloop van die hoorzitting protesteert en namelijk doet
XII-4388-11/14
gelden dat gelet op de houding en de uitlatingen van de burgemeester een verweer
onmogelijk was, wordt hij weliswaar voor een nieuwe hoorzitting uitgenodigd, maar
slechts twee weken later, op 2 december 2004.
Zo het schrijven van 15 november 2004 van de burgemeester aan
de huurders van verzoekers panden wel laat begrijpen waarom verwerende partij
meende met het houden van de hoorzitting te kunnen traineren, het kan er hoe dan
ook geen excuus voor vormen.
Naar de brief tot uiting brengt is al op 15 november 2004 beslist
dat de panden vanaf 17 december 2004 gesloten zullen worden. Nog daargelaten dat
slechts tot de sluiting mag worden besloten “nadat” de overtreder zich heeft kunnen
verweren, geeft het schrijven de huurders immers een volle maand om naar een
ander verblijf uit te kijken en laat het zich aldus juist begrijpen als een ontkenning
dat de vastgestelde overtredingen zodanig dringend tot een sluiting aanleiding
moeten geven dat de burgemeester daartoe op grond van artikel 134ter bevoegd is.
16.
Evenmin als het recht van verzoeker om zich te verweren,
verplichtte het artikel 18 van het meer vermelde decreet van 4 februari 1997 de
burgemeester ertoe om, indien hij meende dat de panden van verzoeker dringend
gesloten moesten worden, dat pas weken later te doen. Dit artikel 18 luidt :
“Overeenkomstig artikel 133 tot en met 135 van de Gemeentewet neemt de
burgemeester, met het oog op de naleving van de in artikelen 4, 6, 7 en 8
bedoelde normen, alle noodzakelijke maatregelen.
Ingeval deze maatregelen gepaard gaan met gedwongen uitdrijving neemt de
burgemeester de nodige initiatieven met het oog op herhuisvesting van de
betrokken bewoners”.
De vereiste om bij gedwongen uitdrijving “de nodige initiatieven”
tot herhuisvesting te nemen impliceert geenszins dat, hoe dringend ook, de sluiting
en uitdrijving slechts mag gebeuren nádat de bedoelde initiatieven genomen zijn en
met succes zijn afgerond.
17.
Waar verwerende partijen benadrukken dat in het artikel 134ter
alleen sprake is van elke “verdere” vertraging die een ernstig nadeel zou kunnen
berokkenen, laten zij uitschijnen dat te dezen de hoogdringendheid en het gevaar
van een ernstig nadeel niet reeds uit de vaststellingen in de brandweerverslagen
XII-4388-12/14
voortvloeien, maar slechts uit de nadien gebleken onwil van verzoeker om
aanpassingen uit te voeren en er een oplossing aan te geven.
De Raad van State valt dat niet bij. Er wordt niet ingezien in welk
opzicht de dringendheid om op te treden met betrekking tot de in de
brandweerverslagen vastgestelde tekortkomingen zich anders voordoet -en namelijk
mínder zou zijn geweest- begin oktober (nr. 94) of begin november 2004 (nrs. 163,
171 en 173) dan op 17 en 20 december 2004. Dat is des te meer zo waar niet blijkt
dat de burgemeester begin oktober of begin november tenminste over toezeggingen
van verzoeker met betrekking tot welkdanige concrete aanpassingen ook beschikte.
18.
Wanneer een burgemeester claimt op grond van artikel 134ter tot
de voorlopige sluiting van een instelling bevoegd te zijn omdat “elke verdere
vertraging” (in de Franse tekst: “tout retard”) een ernstig nadeel zou kunnen
berokkenen, moet hij dienovereenkomstig handelen. Neemt de burgemeester, zoals
te dezen, een houding aan die het gevaar van een ernstig nadeel -indien niet
hoogdringend tot een voorlopige sluiting wordt overgegaan- tegenspreekt, dan geeft
hij daarmee zelf te kennen dat niet is voldaan aan de betrokken voorwaarde om op
grond van artikel 134ter bevoegd te zijn.
De onwettigheid van de beslissingen van de burgemeester heeft
ook de onwettigheid tot gevolg van de beslissing van 23 december 2004 van het
college van burgemeester en schepenen tot bekrachtiging ervan. Zonder die
bekrachtigingsbeslissing een draagwijdte te geven die ze kennelijk niet heeft, is het
niet mogelijk er een op zichzelf staande en bestaanbare beslissing van het college
van burgemeester en schepenen in te zien. Immers bekrachtigt ze met zoveel
woorden “dat de burgemeester van de gemeente Riemst [...] over gaat tot
permanente sluiting op basis van artikel 134 ter Nieuwe gemeentewet van het pand
gelegen aan de Maastrichtersteenweg 94 - 163 - 171 en 173 te 3770 Riemst” en heet
het, in het artikel 5, uitdrukkelijk dat de beslissingen van 17 en 20 december 2004
van de burgemeester “integraal” van het bekrachtigingsbesluit deel uitmaken.
19.
gegrond.
Het besproken middelonderdeel is in die mate in de vier beroepen
XII-4388-13/14
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
De zaken nrs. A.159.954, A. 159.955, A. 159.956 en A. 159.957
worden gevoegd.
Artikel 2.
Vernietigd worden de besluiten van 17 en 20 december 2004 van
de burgemeester van de gemeente Riemst, bekrachtigd bij beslissingen van
23 december 2004 van het college van burgemeester en schepenen, waarbij de
woningen van Michael Boessen aan de Maastrichtersteenweg nr. 94, respectievelijk
nr. 163, nr. 171 en nr. 173, worden gesloten voor een periode van drie maanden,
ingaand op 17 december 2004 en eindigend op 17 maart 2005.
Artikel 3.
De kosten van de beroepen tot nietigverklaring, bepaald op
700 euro, komen ten laste van de gemeente Riemst.
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
eenentwintig januari 2010, door de XIIe kamer, die was samengesteld uit :
de HH. D. VERBIEST,
J. LUST,
G. VAN HAEGENDOREN,
Mevr. S. DOMS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
S. DOMS.
D. VERBIEST.
XII-4388-14/14
