Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2011:ARR.214.025 (2011-06-21)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 214.025 van 21 juni 2011 Instellingen, Binnenlandse zaken en
lokale besturen - Varia (binnenlandse zaken en lokale besturen) Beslissing
: Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 214.025 van 21 juni 2011
in de zaken A. I. 185.488/XIV-32.835
II. 188.209/XIV-32.838
In zake : I.
de nv HEIJMANS BOUW
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Els Empereur
kantoor houdend te 2600 Berchem
Uitbreidingstraat 2
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Koen De Maeyer
kantoor houdend te 1050 Brussel
Louizalaan 106
tegen:
de stad BERINGEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Luc Savelkoul
kantoor houdend te 3583 Beringen
Paalsesteenweg 133
II.
de stad BERINGEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Luc Savelkoul
kantoor houdend te 3583 Beringen
Paalsesteenweg 133
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST, vertegenwoordigd door de Vlaamse
regering
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Staelens
kantoor houdend te 8000 Brugge
Stockhouderskasteel
Gerard Davidstraat 46 bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
XIV-32.835-1/19
Tussenkomende partij :
de nv HEIJMANS BOUW
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Els Empereur
kantoor houdend te 2600 Berchem
Uitbreidingstraat 2
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Koen De Maeyer
kantoor houdend te 1050 Brussel
Louizalaan 106
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.1.
Het beroep in de zaak 185.488, ingesteld door de nv Heijmans
Bouw op 15 oktober 2007, strekt tot de nietigverklaring van "het besluit van het
college van burgemeester en schepenen van de stad Beringen van 16 augustus
2007 met referte 022 Vaststelling meerwaarde voortverkoop NV HEIJMANS
BOUW".
1.2.
Het beroep in de zaak 188.209, ingesteld door de stad Beringen
op 19 mei 2009, strekt tot de nietigverklaring van "het ministerieel besluit van
21 maart 2008 houdende vernietiging van het besluit van het college van
burgemeester en schepenen van Beringen van 16 augustus 2007 houdende
vaststelling van de meerwaarde die moet betaald worden aan de stad door de
nv Heijmans Bouw bij de voortverkoop van een perceel industriegrond aan de
nv Moderna Drukkerij".
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij in de zaak sub I heeft een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van
wederantwoord ingediend.
XIV-32.835-2/19
De verwerende partij in de zaak sub II heeft een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van
wederantwoord ingediend.
De tussenkomende partij in de zaak sub II heeft een
verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij
beschikking van 5 september 2008 . De tussenkomende partij heeft een memorie
ingediend.
Eerste auditeur Patricia De Somere heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partij in de zaak sub I heeft een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend.
De verzoekende partij in de zaak sub II heeft een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende
partij en de tussenkomende partij hebben een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 27 april 2010.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht.
In de zaak sub I zijn advocaat Pieter Callebaut, die loco
advocaten Els Empereur en Koen De Maeyer, verschijnt voor de verzoekende
partij, en advocaat Jeroen Swijsen, die loco advocaat Luc Savelkoul, verschijnt
voor de verwerende partij, gehoord.
In de zaak sub II zijn advocaat Jeroen Swijsen, die loco advocaat
Luc Savelkoul verschijnt voor de verzoekende partij, advocaat Saartje Callens, die
loco advocaat Bart Staelens verschijnt voor de verwerende partij en advocaat
XIV-32.835-3/19
Pieter Callebaut, die loco advocaten Els Empereur en Koen De Maeyer, verschijnt
voor de tussenkomende partij, gehoord.
Eerste auditeur Patricia De Somere heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Bij besluit van 2 mei 1995 keurt de gemeenteraad van de stad
Beringen de verkoop goed aan de nv Moeskops Bouwbedrijf -thans de nv
Heijmans Bouw- van een perceel industriegrond gelegen aan de Schoebroekstraat
te Paal.
Artikel 2 van dit besluit bepaalt de voorwaarden van de verkoop.
Punt 13 van die voorwaarden luidt als volgt:
“13. Vervreemding.
Het terrein dat is aangekocht en de gebouwen die erop worden opgericht mogen
noch geheel noch gedeeltelijk worden vervreemd, in vennootschap gebracht,
verhuurd, in bruikleen gegeven, zonder voorafgaandelijke en schriftelijke
goedkeuring van de gemeenteraad, met kennisgeving aan de hogere overheid, met
dien verstande dat ten deze onder derden niet worden verstaan de personen of
vennootschappen die behoren tot dezelfde familie of tot dezelfde groep van
vennootschappen, waarvan het bedrijf van de koper deel uitmaakt.
De goedkeuring zal niet worden geweigerd indien de derde zich schriftelijk
verbindt alle verplichtingen van deze overeenkomst over te nemen en na te leven. In
geval van schriftelijke overeenkomst tussen de koper en de derde dienen alle
verplichtingen opgenomen in artikel 7 tot en met artikel 18 van onderhavige akte in
extenso te worden overgenomen.
De verkoper en de G.O.M.-Limburg behouden het recht van weigering indien
moest blijken dat de vervangende nijverheid een bijzonder hinderlijke, ongezonde
of gevaarlijke inrichting zou zijn”.
XIV-32.835-4/19
Luidens punt 16 “Terugkoop” van de verkoopsvoorwaarden
hebben “de gemeente en/of de G.O.M.-Limburg het recht grond en gebouw aan te
kopen aan de voorwaarden bepaald in artikel 32 par. 1 van de wet van 30 december
1970 op de economische expansie”, “indien de koper niet voldoet aan de
verplichtingen en bepalingen vermeld in de artikels 8, 10, 11, 13 en 15”.
Naast het aangehaalde punt 13 betreffen deze bepalingen een
bouwverplichting (punt 8), het geven van een industriële bestemming aan het
perceel (punt 10), verplichtingen inzake vergunningen en leefmilieu (punt 11) en
het voorkooprecht van de gemeente bij definitieve stopzetting van het bedrijf (punt
15).
3.2.
Op 13 december 1995 wordt de notariële akte van deze verkoop
verleden. De verkoopsvoorwaarden vervat in het gemeenteraadsbesluit van 2 mei
1995 worden in deze akte opgenomen.
Op
het
betrokken
perceel
wordt
vervolgens
een
nijverheidsgebouw opgericht.
3.3.
Op 23 oktober 2006 wordt tussen de verzoekende partij en de
nv Drukkerij Moderna een verkoopovereenkomst gesloten betreffende dit perceel
industriegrond en het bijhorende gebouw, omschreven als “een magazijn met
aanhorigheden”. In artikel 23 van deze overeenkomst wordt bepaald: “deze
verkoop gaat door onder de opschortende voorwaarde dat, zoals bepaald in de
voorwaarden van de eigendomsakte van de verkoper, er een voorafgaandelijke
schriftelijke goedkeuring van de gemeenteraad, met kennisgeving aan de hogere
overheid wordt afgeleverd door de betrokken diensten en dit binnen een termijn
van 2 maanden vanaf heden”.
3.4.
Met een brief van 3 november 2006 brengt de notaris van de
verzoekende partij het college van burgemeester en schepenen van de stad
Beringen op de hoogte dat de verzoekende partij wenst over te gaan tot de verkoop
van het perceel en het gebouw aan de nv Drukkerij Moderna. De verwerende partij
XIV-32.835-5/19
wordt verzocht te berichten onder welke voorwaarden zij de toestemming tot
verkoop kan verlenen.
3.5.
Op 11 december 2006 beslist de gemeenteraad van de stad
Beringen om akkoord te gaan met de verkoop. De artikelen 2 en 3 van deze
beslissing luiden als volgt:
“Artikel 2.- De bijzondere verkoopsvoorwaarden bepaald in de beslissing van de
gemeenteraad d.d. 2 mei 1995 moeten in de nieuwe akte van verkoop opgenomen
worden. Artikel 13 van het gemeenteraadsbesluit d.d. 2 mei 1995 dient als volgt
geactualiseerd te worden in de nieuwe akte van verkoop:
§ 1. De koper, bedingend voor zichzelf als voor zijn rechthebbende en
rechtverkrijgende, ontzegt zich het recht om zonder voorafgaande en schriftelijke
toestemming van de stad Beringen, het hierbij verkregen onroerend goed en de erop
aangebrachte gebouwen en installaties, geheel of gedeeltelijk aan een derde in
eigendom over te dragen, te verhuren of er aan een derde enig gebruiksrecht of
zakelijke recht op te verlenen.
Het vestigen van een hypotheek of de belofte tot hypotheekvestiging, wordt voor
de interpretatie van deze overeenkomst, niet beschouwd als een vervreemding.
In ieder geval verplicht de koper zich, bedingend voor zichzelf, zijn
rechthebbende en zijn rechtverkrijgende, om aan die derde kennis te geven van de
algemene en bijzondere verkoopsvoorwaarden, in ieder geval van het artikel 7 tot en
met artikel 18 van het gemeenteraadsbesluit d.d. 2 mei 1995, deze in de akte van
verkoop, verhuur, gebruik..., in extenso in te lassen en die derde, die zich zal moeten
verbinden voor zichzelf zijn rechthebbende en zijn rechtverkrijgende, de
verbintenis te doen aangaan alle verplichtingen die hierin vervat zijn na te komen.
Afwijkingen van deze paragraaf zijn enkel mogelijk na een uitdrukkelijke en
schriftelijke goedkeuring van de stad Beringen of indien expliciet opgenomen in
onderhavige overeenkomst.
§ 2. De koper, bedingend voor zichzelf, zijn rechthebbende en zijn
rechtverkrijgende verbindt er zich toe om gedurende een bepaalde duur van vijftien
(15) jaar, te rekenen vanaf de dag van het verlijden van de authentieke akte, de
meerwaarde die door hem gerealiseerd wordt op de gronden bij de overdracht in
eigendom aan een derde te laten toekomen aan de stad Beringen.
Deze meerwaarde op de gronden wordt gedefinieerd als ‘de verkoopwaarde van
de gronden op het moment van de overdracht zoals bepaald door de ontvanger der
registratie of het comité tot aankoop van onroerende goederen verminderd met de
oorspronkelijke aankoopprijs van de grond, geïndexeerd aan het indexcijfer van de
consumptieprijzen’.
Na het verstrijken van de bepaalde duur van vijftien (15) jaar te rekenen vanaf de
dag van het verlijden van de authentieke akte wordt er door de stad Beringen geen
meerwaarde meer gevorderd maar blijft § 1 van onderhavig artikel 13 wel onverkort
van toepassing.
Artikel 3.- De meerwaarde, zijnde de verkoopwaarde van de gronden op het
moment van de overdracht zoals bepaald door de ontvanger der registratie of het
comité tot aankoop van onroerende goederen verminderd met de oorspronkelijke
aankoopprijs van de grond geïndexeerd aan het indexcijfer der consumptieprijzen,
dient toe te komen aan de stad Beringen”.
XIV-32.835-6/19
3.6.
Op 2 februari 2007 laat de notaris van de stad Beringen aan de
notaris van de verzoekende partij weten “dat de stad Beringen ermee akkoord kan
gaan dat een bedrag van 120.000 euro wordt geblokkeerd bij de notaris, indien er in
de akte een engagement van de verkoper wordt opgenomen dat bij een eventuele
overschrijding van 120.000 euro ook de meerwaarde die dit bedrag overschrijdt
door de Stad Beringen kan geïnd worden”.
3.7.
In een brief van 6 februari 2007 maakt de verzoekende partij
voorbehoud bij de wettigheid van de artikelen 2 en 3 van het voormelde
gemeenteraadsbesluit. Vervolgens deelt zij mee dat zij bij het verlijden van de akte
aan de notaris een som van 120.000 euro ter beschikking zal stellen, als waarborg
voor de door de verwerende partij gevorderde meerwaarde. Dit bedrag zal door de
notaris worden vrijgemaakt ten aanzien van de verzoekende partij “wanneer de
onwettigheid van artikel 2 en/of 3 wordt uitgesproken door een hogere
administratieve overheid of door een rechtscollege”. Het bedrag zal aan de
verwerende partij worden betaald “wanneer de wettigheid van voormeld artikel 2
en/of 3 [...] door een in kracht van gewijsde gegane beslissing van een
rechtscollege wordt bevestigd”.
3.8.
De notariële akte van de verkoop tussen de verzoekende partij en
de nv Drukkerij Moderna wordt verleden op 6 februari 2007. In de akte worden de
verkoopsvoorwaarden vervat in de notariële akte van 13 december 1995
opgenomen, evenals het gemeenteraadsbesluit van 11 december 2006 en de
voorwaarden in het voormelde schrijven van de verzoekende partij van 6 februari
2007.
3.9.
Met een op 8 februari 2007 ingediend verzoekschrift vordert de
verzoekende partij in de zaak sub I de nietigverklaring van de onder
randnummer 3.5 vermelde artikelen (zaak A. 180.893/XII-5014). Bij ’s Raads
arrest nr. 206.648 van 15 juli 2010 wordt dit beroep verworpen wegens een gebrek
aan rechtsmacht van de Raad van State.
XIV-32.835-7/19
3.10.
Op 16 augustus 2007 legt het college van burgemeester en
schepenen van de stad Beringen de kwestieuze meerwaardevergoeding vast op een
bedrag van 119.300,26 euro.
Dit
is
de
bestreden
beslissing
in
de
zaak
sub
I
(A.185.488/XIV-32.835).
3.11.
Bij ministerieel besluit van 21 maart 2008 vernietigt de Vlaamse
minister van Binnenlands Bestuur, Stedenbeleid, Wonen en Inburgering de
beslissing van het college van burgemeester en schepenen van 16 augustus 2007.
Dit
is
de
bestreden
beslissing
in
de
zaak
sub
II
(A.188.209/XIV-32.838). Daarin wordt het volgende overwogen:
“Gelet op het gemeentedecreet van 15 juli 2005, inzonderheid op artikel 256
Gelet op het besluit van de Vlaamse regering van 27 juli 2004 tot bepaling van de
bevoegdheden van de leden van de Vlaamse Regering, gewijzigd bij de besluiten
van 15 oktober 2004, 23 december 2005, 19 mei 2006, 30 juni 2006, 1 september
2006, 15 juni 2007, 28 juni 2007, 10 oktober 2007 en 14 november 2007;
Gelet op het burgerlijk wetboek, inzonderheid op artikel 1134;
Gelet op het besluit van het College van Burgemeester en Schepenen van de stad
Beringen van 16 augustus 2007 houdende vaststelling van de meerwaarde
(119.300,26 euro) die moet betaald worden aan de stad Beringen naar aanleiding
van de voortverkoop van een perceel industriegrond door de nv Heijmans Bouw aan
de nv Moderna Drukkerij;
Gelet op het besluit van 29 oktober 2007 waarbij de gouverneur van de provincie
Limburg overgaat tot schorsing van dit besluit;
Gelet op het besluit van 17 januari 2008 waarbij het college van burgemeester en
schepenen van Beringen overgaat tot de handhaving van zijn geschorst besluit;
Overwegende dat het besluit van het college van burgemeester en schepenen van
16 augustus 2007 een uitvoering is van het gemeenteraadsbesluit van 11 december
2006 dat een schending uitmaakt van de verbindende kracht van de overeenkomst
van 13 december 1995 en hiermee op zijn beurt de verbindende kracht van deze
overeenkomst schendt en derhalve in strijd is met artikel 1134 I3W;
Overwegende dat immers conform artikel 13 van deze overeenkomst (en van het
gemeenteraadsbesluit van 2 mei 1995) de toestemming van de gemeenteraad (met
de voortverkoop) 'niet zal worden geweigerd als de koper zich er schriftelijk toe
verbindt alle verplichtingen van de overeenkomst over te nemen en na te leven'; dat
deze verbintenis van de stad geen discretionaire bevoegdheid inhoudt die zou
toelaten nog bijkomende voorwaarden op te leggen, maar integendeel een
exhaustieve en gebonden bevoegdheid betreft, die de gemeenteraad ertoe verplicht
de goedkeuring te geven als alle voorwaarden zijn vervuld;
Dat door het opleggen van bijkomende voorwaarden, zoals de betaling van een
meerwaarde, de gemeente de bedingen waartoe ze zich verbonden heeft in de
XIV-32.835-8/19
overeenkomst, schendt;
Overwegende dat het niet-optreden door de toezichthoudende overheid tegen het
gemeenteraadsbesluit van 11 december 2006 de gemeente geen vrijgeleide geeft
zich verder in de illegaliteit te begeven; dat het verschuiven van het systematisch
toezicht naar een klachtentoezicht de noodzaak versterkt voor de toezichthoudende
overheid om, naar aanleiding van een klacht, de wettelijkheid van een besluit te
toetsen en om op te treden tegen een onwettig besluit, voorwerp van een klacht, dat
de uitvoering is van een onwettig besluit waartegen geen klacht werd neergelegd.
Overwegende dat er bijgevolg aanleiding toe bestaat het besluit van 16 augustus
2007 van het schepencollege van Beringen te vernietigen.”.
IV. Samenhang
4.
De beroepen zijn dermate verknocht dat het in het raam van een
goede rechtsbedeling past de zaken samen te voegen.
De zaak sub II (A. 188.209/XIV-32.838)
V. Ontvankelijkheid van het beroep in de zaak sub II (A. 188.209/XIV-32.838)
De aangevoerde excepties
5.1.
De verwerende partij en de tussenkomende partij voeren aan dat
ter zake geen beslissing van het college van burgemeester en schepenen van de stad
Beringen voorligt om in rechte te treden, zoals vereist door artikel 193 van het
gemeentedecreet.
5.2.
De tussenkomende partij voert aan dat het verzoekschrift is
ondertekend door "R. Bogaerts loco", maar dat de hoedanigheid van de
ondertekenaar niet wordt vermeld. In navolging van de rechtspraak van het Hof
van Cassatie is het verzoek tot nietigverklaring niet ontvankelijk.
Beoordeling
5.3.
Het college van burgemeester en schepenen heeft op 3 april 2008
beslist om een beroep tot nietigverklaring in te stellen.
XIV-32.835-9/19
De hoedanigheid van R. Bogaerts, ondertekenaar van het
verzoekschrift loco mr. Luc Savelkoul, is mede gelet op de begeleidende brief die
bij het verzoekschrift is gevoegd, voldoende bekend.
De excepties worden verworpen.
VI. Onderzoek van de middelen in de zaak sub II (A. 188.209/XIV-32.838)
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
6.1.
De verzoekende partij voert in een eerste middel de schending
aan van artikel 256 van het gemeentedecreet.
Zij voert aan dat artikel 256 van het gemeentedecreet bepaalt dat
de Vlaamse regering over een termijn van 50 dagen beschikt om tot vernietiging
over te gaan en dat die termijn ingaat op de derde dag die volgt op de dag van de
verzending van de rechtvaardigingsbeslissing. De rechtvaardigingsbeslissing van
het college van burgemeester en schepenen van de stad Beringen werd op
25 januari 2008 aangetekend verzonden. De termijn van 50 dagen ging aldus in op
de derde dag na 25 januari 2008, dit is 28 januari 2008, en verstreek op 17 maart
2008. Het bestreden ministerieel besluit dateert echter van 21 maart 2008, zodat de
beslissing tot vernietiging buiten de voorziene termijn van 50 dagen is genomen.
6.2.
In haar memorie van wederantwoord voegt de verzoekende
partij nog toe dat het Vlaamse gewest zelf, in het schrijven van 30 oktober 2007,
waarbij een afschrift van het schorsingsbesluit van de gouverneur aan haar werd
meegedeeld, heeft gesteld dat een rechtvaardigingsbesluit kan worden gestuurd
naar het Agentschap voor Binnenlands Bestuur, Markiesstraat 1 te 1000 Brussel en
naar de Afdeling Limburg van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur,
gevestigd te Hasselt, Universiteitslaan 1. De verwerende partij is slecht geplaatst
XIV-32.835-10/19
om de verzoekende partij te verwijten dat zij haar rechtvaardigingsbesluit naar het
verkeerde adres heeft toegestuurd, wanneer zij zelf het verkeerde adres aan de
verzoekende partij heeft medegedeeld. Zij is dan ook misleid door de informatie
die de verwerende partij zelf heeft medegedeeld.
Net zoals een beroepstermijn niet begint te lopen wanneer de
beroepsmogelijkheden niet worden vermeld, dient hier te worden besloten dat de
vernietigingstermijn van de verwerende partij niet kan worden verlengd door een
fout die door de verwerende partij zelf is begaan. Bovendien is het Agentschap
voor Binnenlands Bestuur eveneens gevestigd te Hasselt, zodat de verzoekende
partij haar rechtvaardigingsbesluit op 25 januari 2008 naar het correcte adres heeft
verzonden.
6.3.
In haar laatste memorie stelt de verzoekende partij nog dat de
gouverneur in toepassing van artikel 35 van het decreet van 26 maart 2004
betreffende de openbaarheid van bestuur de beroepsmogelijkheden en modaliteiten
van het beroep tegen de beslissing van 29 oktober 2007 duidelijk en correct diende
te vermelden, dat de voormelde bepaling opgesteld is ter bescherming van de
bestuurde of het bestuur tegen wie de beslissing is gericht en dat het niet of foutief
vermelden van de beroepsmogelijkheden dus geen nadeel aan deze laatsten mag
toebrengen. Het feit dat de gouverneur van Limburg een verkeerd adres heeft
meegedeeld, mag bijgevolg niet in het nadeel spelen van de verzoekende partij.
Zulks zou ingaan tegen de geest van het meer vermelde artikel 35. De verzoekende
partij heeft haar rechtvaardigingsbesluit, conform de richtlijnen die haar in het
schrijven van 30 oktober 2008 zijn verstrekt, op 25 januari 2008 aangetekend
verzonden naar het adres Markiesstraat 1 te 1000 Brussel en naar de Afdeling
Limburg van het Agentschap Binnenlands Bestuur, gevestigd aan de
Universiteitslaan 1 te 3500 Hasselt, zodat de termijn van vijftig dagen wel degelijk
op 28 januari 2008 is ingegaan en verstreek op 17 maart 2008.
De verzoekende partij heeft haar beslissing ter kennis gebracht
aan de Vlaamse regering, door de toezending ervan aan het Agentschap
Binnenlands Bestuur, Afdeling Limburg, dat een agentschap is binnen het Vlaams
Ministerie van Bestuurszaken.
XIV-32.835-11/19
De kennisgeving van het schorsingsbesluit is verstuurd onder het
briefhoofd van het agentschap voor Binnenlands Bestuur, afdeling Limburg, met
als contactpersoon M.J. Peeters, die werkzaam is op dat agentschap. Het feit dat er
een verkeerd adres werd opgegeven, kan dus wel degelijk aan de Vlaamse regering
worden tegengeworpen.
Beoordeling
6.4.
Luidens artikel 256, eerste lid, van het Nieuw Gemeentedecreet,
beschikt de gemeenteoverheid over honderd dagen, volgend op de dag van de
verzending van het schorsingsbesluit aan de gemeenteoverheid, om een beslissing
te nemen en ter kennis te brengen van de Vlaamse regering. Overeenkomstig het
derde lid van het voormelde artikel, beschikt de Vlaamse regering, in geval van
schorsing, over vijftig dagen om tot vernietiging over te gaan, als de
gemeenteoverheid het geschorste besluit rechtvaardigt of aanpast. Deze termijn
gaat in op de derde dag die volgt op de dag van de verzending van de
rechtvaardigingsbeslissing.
6.5.
De centrale afdelingen van het Agentschap voor Binnenlands
Bestuur, een intern verzelfstandigd agentschap binnen het Vlaamse ministerie van
Bestuurszaken, zijn eind 2006 van de Markiesstraat 1 te 1000 Brussel naar de
Boudewijnlaan 30, bus 70, te 1000 Brussel verhuisd. De kennisgeving van het
rechtvaardigingsbesluit van de verzoekende partij bij schrijven van 30 januari 2008
aan het laatst vermelde adres, moet geacht worden de enige kennisgeving te zijn
die de termijn voor de Vlaamse regering heeft doen lopen om tot vernietiging over
te gaan. De omstandigheid dat de waarnemend gouverneur van Limburg bij de
kennisgeving van het schorsingsbesluit aan de verzoekende partij, zelfs onder het
briefhoofd van de Vlaamse overheid en met vermelding van een ambtenaar van het
Agentschap voor Binnenlands Bestuur als contactpersoon, verkeerdelijk het oude
adres van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft vermeld en de
verzoekende partij, ten gevolge daarvan, haar rechtvaardigingsbesluit eerst op
25 januari 2008 naar dit oude adres, met afschrift aan de afdeling Limburg van het
XIV-32.835-12/19
Agentschap voor Binnenlands Bestuur, heeft verstuurd, kan niet aan de Vlaamse
regering worden tegengeworpen en doet niet anders besluiten.
6.6.
In zoverre de verzoekende partij eerst in haar laatste memorie
een schending van artikel 35 van het decreet van 26 maart 2004 betreffende de
openbaarheid van bestuur aanvoert, is het middel onontvankelijk.
Het middel wordt verworpen.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
7.1.
De
verzoekende
partij
voert
in
een
tweede
middel
machtsoverschrijding en de schending van de artikelen 105, 108 en 144 van de
Grondwet aan.
Zij voert aan dat in de bestreden beslissing wordt gesteld dat de
verzoekende partij de verbindende kracht van de overeenkomst afgesloten tussen
haar en de nv Heijmans Bouw schendt. Er wordt meer bepaald verwezen naar
artikel 13 van deze overeenkomst, luidens hetwelke de toestemming van de
gemeenteraad niet zal worden geweigerd als de koper zich er schriftelijk toe
verbindt alle verplichtingen van de overeenkomst over te nemen en na te leven,
hetgeen een gebonden en geen discretionaire bevoegdheid van de stad Beringen
zou inhouden. De minister is krachtens artikel 144 van de Grondwet evenwel niet
bevoegd om te oordelen over de vraag welke burgerlijke/subjectieve rechten er uit
de tussen partijen gesloten overeenkomst afgeleid kunnen worden. Dit geldt des te
meer nu de minister zelf aangeeft dat de verzoekende partij volgens hem enkel over
een exhaustieve gebonden bevoegdheid beschikt, waardoor sprake is van een
subjectief recht in hoofde van de rechtsonderhorige. De artikelen 105 en 108 van
de Grondwet, die de bevoegdheden van de uitvoerende macht vastleggen, zijn
aldus geschonden.
XIV-32.835-13/19
7.2.
In haar memorie van wederantwoord en laatste memorie voegt
de verzoekende partij aan haar betoog niets toe.
Beoordeling
7.3.
Artikel 144 van de Grondwet betreft de bevoegdheid van de
rechtbanken en mist te dezen relevantie. In zoverre de schending van deze bepaling
wordt aangevoerd, is het middel onontvankelijk.
7.4.
In de bestreden beslissing wordt overwogen dat het besluit van
het college van burgemeester en schepenen van 16 augustus 2007 een uitvoering is
van het gemeenteraadsbesluit van 11 december 2006, dat een schending uitmaakt
van de verbindende kracht van de overeenkomst van 13 december 1995 en dat het
eerst vermelde besluit hiermee op zijn beurt de verbindende kracht van deze
overeenkomst schendt en derhalve in strijd is met artikel 1134 B.W.
Overeenkomstig artikel 249 van het Nieuw Gemeentedecreet
beperkt de toezichthoudende overheid zich tot een toetsing aan het recht en aan het
algemeen belang, met name elk belang dat ruimer is dan het gemeentelijk belang.
Uit niets blijkt dat de burgerlijke rechten en in het bijzonder artikel 1134 B.W. uit
de voormelde toetsing aan het recht moet worden gehouden.
Het middel is ongegrond.
C. Derde en vierde middel
Uiteenzetting van de middelen
8.1.
De verzoekende partij voert in een derde middel de schending
aan van de artikelen 1156 tot en met 1164 B.W.
De verzoekende partij voert aan dat de vraag of zij bepaalde
modaliteiten aan haar goedkeuring kan verbinden, een vraag is naar de interpretatie
XIV-32.835-14/19
van de tussen partijen afgesloten overeenkomst, waarvoor de artikelen 1156 tot en
met 1164 B.W. enkele bindende richtsnoeren bepalen. De minister heeft deze
artikelen geschonden door er in het geheel geen rekening mee te houden.
Overeenkomstig de artikelen 1156 tot en met 1164 B.W. dient
bij onduidelijkheid van een contractbepaling te worden nagegaan welke de
gemeenschappelijke bedoeling van de contractpartijen is geweest, zoals die kan
worden afgeleid uit verklaringen en extrinsieke omstandigheden. Uit de bijzondere
voorwaarden opgenomen in de overeenkomst, blijkt dat de verzoekende partij in
het kader van de toenmalige wet van 30 december 1970 op de economische
expansie, geschikte en uitgeruste industriegronden ter beschikking van
ondernemingen wenste te stellen. Wanneer de overheid, zoals de verzoekende
partij, in die omstandigheden haar toelating voor de doorverkoop van de gronden
verbindt aan de verplichting voor de verkoper om een bepaald gedeelte van de door
haar bekomen verkoopprijs als vergoeding hiervoor te betalen, handelt zij binnen
het kader van de wetgeving op de economische expansie. Deze elementen zijn
uiteraard van groot belang bij de interpretatie van artikel 13 van voormelde
overeenkomst, terwijl de minister hier totaal geen rekening mee heeft gehouden.
8.2.
In haar memorie van wederantwoord stelt de verzoekende partij
dat zij de Raad van State niet vraagt om enige uitspraak te doen over burgerlijke
rechten, doch wel om vast te stellen dat de verwerende partij de wet heeft
geschonden door een verkeerde toepassing van het B.W. te maken. De
verzoekende partij houdt nergens voor dat haar burgerlijke rechten geschonden
zijn. Wanneer zij vaststelt dat de bestreden beslissing artikel 1156 B.W. schendt,
kan zij dit voor de Raad van State opwerpen. Er is voorheen wel verwezen naar de
economische expansiewet, met name in de bijzondere voorwaarden.
De door de verzoekende partij opgelegde voorwaarde is er enkel
op gericht te vermijden dat ondernemingen de gronden, die zij aan gunstige
tarieven hebben verkregen, gaan verhandelen met het oog op het behalen van
speculatieve winsten.
XIV-32.835-15/19
Door geen rekening te houden met deze achtergrond, heeft de
verwerende partij de overeenkomst op een verkeerde manier geïnterpreteerd en de
artikelen 1156 tot en met 11645 B.W. geschonden.
8.3.
In haar laatste memorie voegt de verzoekende partij aan haar
betoog niets toe.
8.4.
De verzoekende partij voert in een vierde middel de schending
aan van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de
uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen.
Zij voert aan dat de bestreden beslissing nergens aangeeft
waarom artikel 13 geen discretionaire bevoegdheid inhoudt en wel een exhaustieve
gebonden bevoegdheid, waardoor de minister de motiveringsplicht schendt.
Voorts betoogt de verzoekende partij dat zij niet inziet hoe het collegebesluit
artikel 1334 B.W. vermag te schenden, dat de bewijswaarde van afschriften betreft.
8.5.
In haar memorie van wederantwoord stelt de verzoekende partij
vast dat de verwijzing naar artikel 1334 B.W. berust op een verkeerde lezing van
harentwege en dat de bestreden beslissing inderdaad verwijst naar artikel
1134 B.W.
8.6.
In haar laatste memorie voegt de verzoekende partij niets aan
haar betoog toe.
Beoordeling
8.7.
De verzoekende partij voert in haar derde middel, ook al is dit
genomen uit de schending van bepalingen van het burgerlijk wetboek, geen
schending van haar burgerlijke rechten aan. Het middel kan -ook voor het eerst- op
ontvankelijke wijze voor de Raad van State worden aangevoerd.
XIV-32.835-16/19
De verzoekende partij stelt in haar memorie van wederantwoord
zelf dat het tweede onderdeel van het vierde middel op een verkeerde lezing van de
bestreden beslissing berust, zodat zij geacht moet worden van dit middelonderdeel
afstand te doen.
8.8.
In het derde middel, samen gelezen met het vierde middel, eerste
onderdeel, wordt in wezen aangevoerd dat de bestreden beslissing niet afdoende is
gemotiveerd, doordat geen rekening is gehouden met de context van de wet van
30 december 1970 betreffende de economische expansie, enerzijds, en doordat niet
wordt gemotiveerd waarom artikel 13 van de verkoopsvoorwaarden een gebonden
bevoegdheid betreft die de gemeenteraad ertoe verplicht de goedkeuring tot
doorverkoop te geven, anderzijds.
8.9.
Zowel artikel 32, § 1, tweede lid, van de wet van 30 december
1970 betreffende de economische expansie als thans artikel 76 van het decreet van
19 december 2003 houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2004,
bepalen dat de authentieke akte van aankoop van de gronden, in casu de
verkoopovereenkomst van 13 december 1995, een clausule moet bevatten die het
recht van terugkoop preciseren in geval de gebruiker de overeengekomen
economische bedrijvigheid staakt of de andere voorwaarden tot gebruik niet
naleeft.
Te dezen moet vastgesteld worden dat de bijzondere
voorwaarden bij de verkoopovereenkomst van 13 december 1995 niet in een recht
van terugkoop voorzien voor het geval de koper, in casu de tussenkomende partij,
de gronden aan een derde verkoopt. In tegendeel bepaalt artikel 13 uitdrukkelijk en
zonder verder voorbehoud dat de gemeente de goedkeuring bij vervreemding niet
zal weigeren in geval alle verplichtingen opgenomen in artikel 7 tot en met 18 van
onderhavige akte in extenso in de nieuwe verkoopovereenkomst worden
opgenomen, hetgeen te dezen is geschied.
De door de verzoekende partij aangevoerde omstandigheid dat
de verwerende partij geen rekening met de economische expansiewetgeving heeft
gehouden, is niet van aard het bestreden besluit te vitiëren, nu deze wetgeving
XIV-32.835-17/19
vereist dat voor de uitoefening van het recht van terugkoop, en hiervan afgeleid het
recht een meerwaardevergoeding te vorderen, dit recht eerst tussen de partijen
moet zijn overeengekomen, wat te dezen niet is gebeurd.
8.10.
Gelet op wat voorafgaat, is het motief dat het besluit van
16 augustus 2007 van het college van burgemeester en schepenen een schending
uitmaakt van de verbindende kracht van de overeenkomst van 13 december 1995,
en derhalve in strijd is met artikel 1134 B.W., een rechtsgeldig motief.
De overwegingen in het bestreden besluit dat “conform
artikel 13 van deze overeenkomst (en van het gemeenteraadsbesluit van 2 mei
1995) de toestemming van de gemeenteraad (met de voortverkoop) ‘niet zal
worden geweigerd als de koper zich er schriftelijk toe verbindt alle verplichtingen
van de overeenkomst over te nemen en na te leven’” en dat “deze verbintenis van
de stad geen discretionaire bevoegdheid inhoudt die zou toelaten nog bijkomende
voorwaarden op te leggen, maar integendeel een exhaustieve en gebonden
bevoegdheid betreft, die de gemeenteraad ertoe verplicht de goedkeuring te geven
als alle voorwaarden zijn vervuld”, zijn voldoende duidelijk en behoeven geen
nadere motivering.
Het derde en vierde middel zijn ongegrond.
De zaak sub I (A. 185.488/XIV-32.835)
Ontvankelijkheid
9.
Gelet op de ongegrondheid van het beroep in de zaak sub II
(A. 188.209/XIV-32.838), is de vernietiging van de bestreden beslissing definitief
en is het beroep in de zaak sub I (A. 185.488/XIV-32.835) derhalve zonder
voorwerp.
Het beroep is dan ook onontvankelijk.
XIV-32.835-18/19
In de gegeven omstandigheden past het de kosten van het geding
ten laste van de verwerende partij te leggen.
BESLISSING
- De zaken nrs. A. 185.488/XIV-32.835 en 188.209/XIV-32.838 worden
gevoegd.
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- In de zaak sub I wordt de verwerende partij verwezen in de kosten van
het beroep tot nietigverklaring, begroot op 175 euro.
In de zaak sub II wordt de verzoekende partij verwezen in de kosten van
het beroep tot nietigverklaring, begroot op 175 euro.
De tussenkomende partij in de zaak sub II wordt verwezen in de kosten
van de tussenkomst, begroot op 125 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 21 juni 2011,
door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
André Beirlaen,
kamervoorzitter,
Carlo Adams,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
bijgestaan door
Christophe Verhaert,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Christophe Verhaert
André Beirlaen
XIV-32.835-19/19
