Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2014:ARR.227.558 (2014-05-27)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 227.558 van 27 mei 2014 Openbaar ambt - Tucht (openbaar ambt)
Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIIe KAMER
ARREST
nr. 227.558 van 27 mei 2014
in de zaken I. A. 202.675/XII-6824
II. A. 203.254/XII-6807
In zake:
I. + II. de STAD ANTWERPEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Sofie Bontinck en Thomas De Donder
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Lange Lozanastraat 270
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
I. + II. het VLAAMSE GEWEST, vertegenwoordigd door:
- de Vlaamse Regering
- de Beroepscommissie voor Tuchtzaken
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Tom De Sutter
kantoor houdend te 9000 Gent
Koning Albertlaan 128
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij:
I. + II. Wesley RUBENS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Iris Exelmans
kantoor houdend te 3290 Diest
Koning Albertstraat 33
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.
Het beroep, ingesteld op 30 november 2011, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van 29 september 2011 van de Beroepscommissie voor tuchtzaken waarbij de beslissing van 18 april 2011 van de
plaatsvervangend stadssecretaris van Antwerpen om Wesley Rubens voor een
XII-6824-1/18
termijn van vier maanden preventief te schorsen met inhouding van wedde ten
belope van 50%, nietig wordt verklaard (zaak A. 202.675/XII-6.824).
Het beroep, ingesteld op 16 januari 2012, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van 15 december 2011 van de Beroepscommissie voor tuchtzaken waarbij de beslissing van 4 augustus 2011 van de
stadssecretaris van Antwerpen om Wesley Rubens de tuchtstraf van het ontslag
van ambtswege op te leggen, wordt hervormd en waarbij aan Wesley Rubens
geen tuchtstraf wordt opgelegd (zaak A. 203.254/XII-6.807).
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft in beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft telkens een memorie van
wederantwoord ingediend.
De
tussenkomende
partij
heeft
in
beide
zaken
een
verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomsten zijn toegestaan bij
beschikkingen van respectievelijk 15 februari 2012 en 8 mei 2012. De
tussenkomende partij heeft telkens een memorie ingediend.
Auditeur Jurgen Neuts heeft een verslag over de beide zaken
opgesteld.
De
verzoekende
partij,
de
verwerende
partij
en
de
tussenkomende partij hebben in beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 25 maart 2014.
Staatsraad Geert Debersaques heeft verslag in de beide zaken
uitgebracht.
XII-6824-2/18
Advocaat Thomas De Donder, die verschijnt voor de
verzoekende partij, advocaat Tom De Sutter, die verschijnt voor de verwerende
partij, en advocaat Iris Exelmans, die verschijnt voor de tussenkomende partij,
zijn gehoord.
Auditeur Jurgen Neuts heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De tussenkomende partij is ambtenaar bij de stad Antwerpen.
3.2.
Op 11 april 2011 beslist de plaatsvervangend stadssecretaris om
bedrijfsdirecteur [B.V.] te belasten met een tuchtonderzoek, de opmaak van een
tuchtverslag en de samenstelling van het tuchtdossier voor de feiten die zouden
zijn gepleegd door de tussenkomende partij.
Tezelfdertijd
beslist
hij
de
tussenkomende
partij
bij
hoogdringendheid preventief te schorsen, met inhouding van wedde ten belope
van 50% en dit met ingang van 11 april 2011.
In deze beslissing is inzake de bevoegdheid van de
plaatsvervangende stadssecretaris het volgende gesteld:
“Regelgeving: bevoegdheid
Conform artikel 58 van het gemeentedecreet kan het college de
aanstellings-, ontslag-, en tuchtbevoegdheid delegeren aan de
stadsecretaris bij wijze van reglement. Het college delegeerde deze
bevoegdheid in zitting van 2 oktober 2009 (jaarnummer 13860).
Volgens artikel 86 van het gemeentedecreet is de stadssecretaris
rechtstreeks bevoegd voor het dagelijkse personeelsbeheer.
XII-6824-3/18
De gemeenteraad besliste bij gemeenteraadsbeslissing van 25 oktober
2010 (jaarnummer 1460) dat de secretaris van het OCMW aangeduid kan
worden als plaatsvervanger bij een gewettigde afwezigheid van de
stadssecretaris.
Bij collegebeslissing van 8 april 2011 (jaarnummer 3796) nam het college
kennis van de afwezigheid van de stadssecretaris wegens vakantie van
11 april 2011 tot en met 15 april 2011 en keurde het college de aanduiding
van Marc De Bens als plaatsvervangend stadssecretaris goed.”
Op 18 april 2011 bevestigt de plaatsvervangend stadssecretaris
de preventieve schorsing.
3.3.
Op 4 mei 2011 dient de tussenkomende partij tegen deze
beslissing een beroep in bij de Beroepscommissie voor tuchtzaken (hierna:
Beroepscommissie).
Op 29 september 2011 beslist de Beroepscommissie dat de
preventieve schorsing “nietig is en dat derhalve geen preventieve schorsing is
opgelegd”.
Dit is de bestreden beslissing in de zaak A. 202.675/XII-6.824.
3.4.
Op 7 juli 2011 neemt de stadssecretaris kennis van het
tuchtverslag en het tuchtdossier dat werd opgesteld door bedrijfsdirecteur [B.V.]
en beslist de tussenkomende partij te horen en “gepast te beslissen over een
mogelijke tuchtsanctie”.
Na de tussenkomende partij te hebben gehoord op 4 augustus
2011, beslist de stadssecretaris op dezelfde datum om haar de tuchtstraf van het
ontslag van ambtswege op te leggen.
3.5.
De tussenkomende partij dient tegen deze tuchtbeslissing een
beroep in bij de Beroepscommissie.
XII-6824-4/18
Na het betrokken personeelslid en de verzoekende partij te
hebben gehoord, beslist de Beroepscommissie op 15 december 2011 om de
tuchtbeslissing te hervormen en te “[zeggen] dat er geen tuchtstraf wordt
opgelegd lastens [de tussenkomende partij] voor het [haar] ten laste gelegde
tuchtfeit zoals omschreven in de tuchtvervolging”.
Dit is de bestreden beslissing in de zaak A. 203.254/XII-6.807.
IV. Samenvoeging
4.
De feitelijke en juridische gegevens van de beide beroepen zijn
zo nauw met mekaar verweven dat het, in het belang van een goede
rechtsbedeling, gepast is om beide zaken samen te voegen en er in één arrest
uitspraak over te doen.
V. Ontvankelijkheid van het beroep in de zaak A. 203.254/XII-6.807
De ambtshalve exceptie van belang
5.
In het auditoraatsverslag wordt ambtshalve voorgesteld het
beroep onontvankelijk te verklaren wegens gebrek aan belang.
Het gebrek aan belang wordt afgeleid uit de omstandigheid dat
de beslissing waarbij de tuchtprocedure op gang is gebracht, is genomen door een
onbevoegde overheid. Dit vitieert de volledig daarop gesteunde tuchtprocedure en
-sanctie. Er moet immers worden geoordeeld dat de tuchtprocedure niet op
rechtsgeldige wijze is opgestart. Deze onwettigheid kan, naar het oordeel van het
auditoraat, niet meer worden bijgestuurd door de Beroepscommissie. Dit
impliceert dat bij een eventuele nietigverklaring van de bestreden beslissing, de
Beroepscommissie enkel kan vaststellen dat de in eerste aanleg gewezen
tuchtbeslissing behept is met een onherstelbare, niet meer bij te sturen
onwettigheid.
XII-6824-5/18
De verzoekende partij betwist in de laatste memorie de door het
auditoraat gemaakte conclusie. Zij betoogt dat de Beroepscommissie dit euvel
desgevallend kan remediëren op basis van haar hervormingsbevoegdheid. Die
laat toe eventuele tekortkomingen in de oorspronkelijke procedure of een
gebrekkige motivering bij te sturen in beroep. Welnu, de in eerste aanleg
gewezen beslissing is genomen binnen de verjaringstermijn zodat deze
tuchtbeslissing rechtsgeldig is. Bovendien was het al de bevoegde tuchtoverheid
die op 7 juli 2011 een beslissing nam om de tussenkomende partij te horen en
gepast te beslissen over een mogelijke tuchtsanctie. De enige stap in de procedure
die door een onbevoegd orgaan is genomen, is dan ook de loutere opstart. Alle
volgende stappen in de tuchtprocedure zijn begeleid en genomen door de
bevoegde tuchtoverheid. De eventuele nietigheid van de opstart is dan ook
ruimschoots gedekt door de verdere, geldige en tijdige beslissingen van de
stadssecretaris.
Beoordeling
7.
Luidens artikel 19, eerste lid, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State kan een annulatieberoep zoals bedoeld in artikel 14, § 1, van
deze wetten, voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State worden
gebracht door elke partij die doet blijken van een benadeling of een belang.
Een verzoeker beschikt over dit rechtens vereiste belang indien
twee voorwaarden vervuld zijn: hij dient door de bestreden administratieve
rechtshandeling een persoonlijk, rechtstreeks, zeker, actueel en wettig nadeel te
lijden en de eventueel tussen te komen nietigverklaring van die rechtshandeling
moet hem een direct en persoonlijk voordeel verschaffen, hoe miniem ook.
Het staat aan de Raad van State te oordelen of de verzoeker die
een zaak voor de Raad brengt, doet blijken van een belang bij zijn beroep. De
Raad van State dient er evenwel over te waken dat de belangvereiste niet op een
XII-6824-6/18
buitensporig restrictieve of formalistische wijze wordt toegepast (GwH
30 september 2010, nr. 109/2010, punt B.4.3).
8.
Luidens artikel 130, § 1, tweede zin, van het gemeentedecreet
van 15 juli 2005 wordt de tuchtvervolging geacht te zijn ingesteld van zodra de
tuchtoverheid beslist om een tuchtonderzoek als bedoeld in artikel 124 van
hetzelfde decreet op te starten.
Artikel 124 van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 luidt:
“art. 124. § 1 De tuchtoverheid start het tuchtonderzoek op.
§ 2 Als de gemeenteraad als tuchtoverheid optreedt, belast hij de
gemeentesecretaris met het tuchtonderzoek, het opstellen van het
tuchtverslag en de samenstelling van het tuchtdossier. Indien er een
tuchtvordering is tegen de gemeentesecretaris wordt de voorzitter van de
gemeenteraad hiermee belast.
§ 3 Als het college van burgemeester en schepenen als tuchtoverheid
optreedt, belast het de gemeentesecretaris met het tuchtonderzoek, het
opstellen van het tuchtverslag en de samenstelling van het tuchtdossier.
§ 4 Als de gemeentesecretaris als tuchtoverheid optreedt, belast hij een
leidinggevend personeelslid met het tuchtonderzoek, het opstellen van het
tuchtverslag en de samenstelling van het tuchtdossier.
§ 5 Als het tuchtonderzoek is afgerond, wordt het tuchtverslag opgesteld
dat minstens de ten laste gelegde feiten bevat. De tuchtoverheid stelt een
tuchtdossier samen, dat alle stukken bevat die betrekking hebben op de
ten laste gelegde feiten.”
De memorie van toelichting bij het decreet van 23 januari 2009
‘tot wijziging van het gemeentedecreet’ dat dit artikel wijzigde, luidt (Parl. St.
Vl. Parl. 2008-2009, nr. 1946-1, 25):
“Artikel 75.
Het betreft hier twee technische en terminologische aanpassingen in
artikel 124 van het Gemeentedecreet. De inhoud van het huidige
artikel 124 wordt niet gewijzigd, maar de tuchtprocedure wordt
verduidelijkt door de beschrijving van de procedure strikt chronologisch
in te delen. De tuchtoverheid is als enige bevoegd een tuchtonderzoek op
te starten. De tuchtonderzoeker stelt op het einde van zijn onderzoek een
tuchtverslag op, en het is dan vervolgens de tuchtoverheid die
verantwoordelijk is voor de samenstelling van het tuchtdossier, met daarin
XII-6824-7/18
alle stukken die betrekking hebben op de ten laste gelegde feiten en dus
ook het tuchtverslag van de onderzoeker.”
De artikelen 1, § 1, 2-4 en 5, §§ 1 en 2, van het besluit van de
Vlaamse Regering van 15 december 2006 ‘houdende vaststelling van de
tuchtprocedure voor het statutaire gemeentepersoneel ter uitvoering van artikel
129, 136 en 143 van het Gemeentedecreet, voor het statutaire personeel van de
openbare centra voor maatschappelijk welzijn ter uitvoering van artikel 128, 135
en 142 van het decreet van 19 december 2008 betreffende de organisatie van de
openbare centra voor maatschappelijk welzijn, en voor het statutaire
provinciepersoneel ter uitvoering van artikel 125, 132 en 139 van het
Provinciedecreet’ (hierna: tuchtprocedurebesluit) bepalen:
“Artikel 1, § 1. De tuchtoverheid die feiten vaststelt die mogelijk een
tuchtvergrijp uitmaken, of er kennis van krijgt, geeft, […] conform
artikel 124 van het Gemeentedecreet, […] aan een tuchtonderzoeker de
opdracht een tuchtonderzoek te verrichten en een tuchtverslag op te
maken, en ze belast de aangestelde tuchtonderzoeker ermee een
tuchtdossier samen te stellen.
De tuchtoverheid brengt het betrokken personeelslid onmiddellijk op de
hoogte van haar beslissing tot het opstarten van een tuchtonderzoek, met
vermelding van de aard van de feiten en de datum van vaststelling of
kennisneming van de feiten.
Art. 2. Het onderzoek kan het verhoor van de betrokkene omvatten en
van elke andere persoon. De afgifte van stukken en voorwerpen die nuttig
zijn om de juistheid van de feiten te bepalen kan gevraagd worden.
De weigering tot medewerking van de betrokkene bij het tuchtonderzoek
wordt vermeld in het tuchtverslag.
Art. 3. § 1. Het tuchtonderzoek resulteert in een tuchtverslag dat al de
nuttige gegevens over de feiten en de omstandigheden bevat zodat de
tuchtoverheid met kennis van zaken kan oordelen over de verdere
tuchtvervolging.
§ 2. De tuchtonderzoeker kan toelichting geven over zijn bevindingen.
Hij is niet aanwezig bij de beraadslaging en de beslissing door de
tuchtoverheid.
Art. 4. Het tuchtdossier bevat de stukken, en ook de verslagen van de
eventuele verhoren, die geleid hebben tot de conclusies van het
tuchtverslag, evenals de beslissing houdende opdracht tot het voeren van
het tuchtonderzoek en een inventaris van al de bijgevoegde documenten.
Art. 5. § 1. Na de afronding van het tuchtonderzoek wordt het
tuchtverslag samen met het tuchtdossier voorgelegd aan de tuchtoverheid
die binnen een termijn van twee maanden oordeelt over het gevolg dat zij
geeft aan de voorgelegde zaak. Indien een beslissing uitblijft wordt de
XII-6824-8/18
tuchtoverheid geacht af te zien van de verdere vervolging en kan geen
tuchtstraf meer opgelegd worden voor de ten laste gelegde feiten.
De beslissing om geen vervolging in te stellen wordt schriftelijk
meegedeeld aan het betrokken personeelslid.
§ 2. Bij vervolging wordt het betrokken personeelslid opgeroepen voor de
hoorzitting bij de tuchtoverheid door overhandiging tegen ontvangstbewijs van de oproepingsbrief of per aangetekende brief tenminste
eenentwintig dagen voor de hoorzitting.
[…]”
Uit deze bepalingen blijkt dat de tuchtprocedure strikt
chronologisch is ingedeeld. De eerste en verplichte stap is het tuchtonderzoek dat
aldus formeel deel uitmaakt van de tuchtprocedure en de verplichting in hoofde
van de tuchtoverheid inhoudt om kennis te geven van het opstarten van het
tuchtonderzoek. Door de kennisgeving van deze beslissing een tuchtonderzoek te
starten wordt de tuchtprocedure officieel gestart en wordt de verjaring van de
tuchtvordering geschorst. Het tuchtonderzoek wordt gevoerd door een
tuchtonderzoeker die geen deel uitmaakt van de tuchtoverheid en geschiedt à
charge en à décharge. De tuchtoverheid is als enige bevoegd dit tuchtonderzoek
te starten door de tuchtonderzoeker aan te stellen en hem te belasten met het
tuchtonderzoek, het opstellen van het tuchtverslag en de samenstelling van het
tuchtdossier.
Dit tuchtonderzoek leidt finaal tot een tuchtverslag dat alle
nuttige gegevens van de zaak bevat, zodat de tuchtoverheid met kennis van zaken
kan oordelen over de verdere tuchtvervolging. Dan start chronologisch de
eventuele tweede fase van de tuchtprocedure. Na voorlegging van het tuchtverslag samen met het tuchtdossier, dient de tuchtoverheid zich expliciet en
binnen de gestelde termijn uit te spreken over het gevolg dat zij aan het gevoerde
tuchtonderzoek wil geven. Beslist zij binnen de gestelde termijn de tuchtprocedure verder te zetten, dan start de tweede stap in de tuchtprocedure, met het
oproepen van het vervolgde personeelslid voor een hoorzitting voor de
tuchtoverheid. De beslissing tot het opstarten van een tuchtonderzoek is aldus niet
gelijk te stellen met de navolgende beslissing tot verder zetten van de
tuchtvervolging terzake.
XII-6824-9/18
Met de hiervoor aangehaalde beslissing van 11 april 2011
(supra, punt 3.2.) wordt door de plaatsvervangende stadssecretaris de voornoemde eerste fase van de tuchtprocedure aangevat. Met deze beslissing wordt
immers aan bedrijfsdirecteur [B.V.] opdracht gegeven tot het tuchtonderzoek, de
opmaak van het tuchtverslag en de samenstelling van het tuchtdossier “voor de
feiten die zouden gepleegd zijn door [de tussenkomende partij] van de
bedrijfseenheid cultuur, sport & jeugd”.
De tuchtoverheid is te dezen de stadssecretaris, zodat die op
grond van wat hiervoor is uiteengezet, als enige bevoegd is deze beslissing tot het
opstarten van de tuchtprocedure te nemen.
10.
Te dezen is deze beslissing van 11 april 2011 genomen door de
“plaatsvervangend stadssecretaris”.
De vervanging van de stadssecretaris is geregeld door artikel 81
van het gemeentedecreet van 15 juli 2005. Die bepaling luidde op 11 april 2011:
“Art. 81. § 1. Onder voorbehoud van de toepassing van artikel 91 regelt
de gemeenteraad de vervanging van de gemeentesecretaris, de adjunctgemeentesecretaris en de financieel beheerder.
§ 2. De gemeenteraad kan een waarnemend gemeentesecretaris, een
waarnemend adjunct-gemeentesecretaris of een waarnemend financieel
beheerder aanstellen om de gemeentesecretaris, de adjunctgemeentesecretaris of de financieel beheerder bij zijn afwezigheid of
verhindering te vervangen.
In spoedeisende gevallen kan een waarnemend gemeentesecretaris of een
waarnemend financieel beheerder door het college van burgemeester en
schepenen worden aangesteld. De aanstelling vervalt als de gemeenteraad
ze in de eerstvolgende vergadering niet bekrachtigt.
In geval van gewettigde afwezigheid kunnen de gemeentesecretaris en de
financieel beheerder, onder hun eigen verantwoordelijkheid, binnen drie
dagen voorzien in hun vervanging en daartoe, voor een periode van
maximaal zestig dagen, een door de gemeenteraad erkende
plaatsvervanger aanstellen. Die maatregel kan voor eenzelfde afwezigheid
eenmaal worden verlengd.
In de gevallen, vermeld in het tweede en het derde lid, hoeft de eed niet
in openbare vergadering te worden afgelegd.
§ 3. De gemeenteraad stelt in ieder geval een waarnemend gemeentesecretaris of waarnemend financieel beheerder aan, als de afwezigheid of
XII-6824-10/18
de verhindering van de gemeentesecretaris of de financieel beheerder
langer dan honderdtwintig dagen duurt, of bij vacature van het ambt.”
In de memorie van toelichting bij het ontwerp van decreet werd
deze bepaling als volgt verduidelijkt (Parl. St. Vl. Parl. 2004-2005, nr. 347/1,
70):
“Dit artikel regelt de vervanging van de titularissen van de topambten van
gemeentesecretaris en financieel beheerder. Het is uiteraard enkel van
toepassing in de gevallen die ambten door personeelsleden van de
gemeente worden uitgeoefend en dus niet op het geval waarbij het ambt
van financieel beheerder door een gewestelijk ontvanger wordt
uitgeoefend. Voor die gevallen zal de vervanging door de Vlaamse
Regering worden geregeld, krachtens artikel 76, § 2, tweede lid.
De eerste paragraaf stelt als principe voorop dat de gemeenteraad de
vervanging regelt van deze personeelsleden. Er worden geen nadere regels
gesteld betreffende de wijze van vervanging; het is aan de gemeenteraad
om een concrete vervangingsregeling uit te werken die aangepast is aan de
noden van de eigen gemeentelijke diensten.
In de tweede paragraaf wordt een bepaalde vorm van vervanging
geregeld, nl. de aanstelling, naar gelang van het geval, van een
waarnemend gemeentesecretaris of een financieel beheerder.
Dit is de meest verregaande vorm van vervanging, aangezien degene die
wordt aangesteld om het ambt waar te nemen alle bevoegdheden
verbonden aan het ambt uitoefent. In spoedeisende gevallen kan ook het
college van burgemeester en schepenen tot aanstelling van een
waarnemend gemeentesecretaris of financieel beheerder overgaan, mits
bevestiging door de gemeenteraad. Indien het bestuur beschikt over een
adjunct-secretaris zal de secretaris overeenkomstig artikel 91 vervangen
worden door de adjunct-secretaris.
De derde paragraaf stelt de vervanging door aanstelling van een
waarnemende gemeentesecretaris of financieel beheerder verplicht ingeval
van afwezigheid of verhindering van een langere duur dan drie maanden
en ingeval van het openvallen (vacature) van deze ambten. Voor de
functie van adjunct-secretaris geldt deze verplichting niet.”
Het “voorbehoud van de toepassing van artikel 91” van § 1 is
voor de huidige zaak niet relevant.
Luidens artikel 82 van het gemeentedecreet van 15 juli 2005
oefent de waarnemend gemeentesecretaris alle bevoegdheden uit die aan dat ambt
verbonden zijn. Precies omdat de bevoegdheid tot het opleggen van een tuchtXII-6824-11/18
sanctie of een preventieve schorsing een door het gemeentedecreet van 15 juli
2005 uitdrukkelijk toegewezen bevoegdheid is, moet de vervanging van een
afwezige of verhinderde gemeentesecretaris alsdan geregeld worden door de aanstelling van een waarnemend gemeentesecretaris, dit is, zoals is toegelicht in de
hiervoor aangehaalde memorie van toelichting, “de meest verregaande vorm van
vervanging, aangezien degene die wordt aangesteld om het ambt waar te nemen
alle bevoegdheden verbonden aan het ambt uitoefent” (Parl.St. Vl. Parl. 20042005, nr. 347/1, 70, later ook bevestigd in Parl.St., 2011-12, nr. 1467/1, 19).
Hieruit volgt dat voor de uitoefening van de tuchtbevoegdheid,
de vervanging die overeenkomstig artikel 81, § 1, van het gemeentedecreet van
15 juni 2005 door de gemeenteraad mag worden geregeld, niet volstaat. Niet de
in die eerste paragraaf voorziene vervanging – bijvoorbeeld voor de uitoefening
van de taak van notulering door de gemeentesecretaris – is aan de orde, doch wel
de
aanstelling
van
een
waarnemend
gemeentesecretaris,
die
ook
de
tuchtbevoegdheid mag uitoefenen. In de tweede paragraaf wordt die “bepaalde
vorm van vervanging” geregeld. Die vervanging onderscheidt zich van die in § 1
doordat de aanstelling van een waarnemend gemeentesecretaris door het
gemeentedecreet is geregeld en niet is overgelaten aan de gemeenteraad.
Interne reglementen zoals het ‘Basisreglement bestuurlijke
organisatie van de stad Antwerpen’ of gemeenteraadsbeslissingen, mogen geen
afbreuk doen aan deze dwingende decretale bepalingen zodat ze dan ook niet de
in artikel 82, § 2, van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 bedoelde gevallen
kunnen beogen.
Te dezen ligt geen beslissing van de gemeenteraad voor zoals
bedoeld in het aangehaalde artikel 81, § 2, eerste lid, waarbij een waarnemend
stadssecretaris werd aangesteld voor de periode waarin de voornoemde beslissing
van 11 april 2011 werd genomen. Aldus is niet voldaan aan de vereisten van het
voornoemde artikel 81, § 2, eerste lid.
XII-6824-12/18
Voor de periode van 11 tot en met 15 april 2011 blijkt
weliswaar dat het college van burgemeester en schepenen “kennis [nam] van de
afwezigheid van de stadssecretaris wegens vakantie van maandag 11 april tot en
met vrijdag 15 april 2011” en “goed[keurt] om de […] ocmw-secretaris aan te
duiden als plaatsvervangend stadssecretaris”, doch los van de vraag of er te dezen
sprake is van een “spoedeisend geval” in de zin van artikel 81, § 2, tweede lid,
van het gemeentedecreet van 15 juli 2005, ligt niet het bewijs voor dat deze
beslissing werd bekrachtigd in de eerstvolgende gemeenteraad. Evenmin ligt een
beslissing voor van de stadssecretaris waarin die overeenkomstig artikel 81, § 2,
derde lid, van het voornoemde decreet, zelf voorziet in zijn vervanging door een
door de gemeenteraad erkende plaatsvervanger uitdrukkelijk aan te stellen. Aldus
is evenmin voldaan aan de vereisten van artikel 81, § 2, tweede en derde lid.
Uit wat voorafgaat, volgt dat ambtshalve wordt vastgesteld dat
de beslissing van 11 april 2011 van de “plaatsvervangend secretaris” genomen is
door een onbevoegde overheid.
11.
Ten tijde van het nemen van de bestreden beslissing luidde
artikel 141 van het gemeentedecreet van 15 juli 2005:
“De Beroepscommissie
hervormingsrecht.”.
voor
tuchtzaken
beschikt
over
een
De Beroepscommissie is een gewestelijk bestuurlijk orgaan dat
als een onafhankelijk tuchtorgaan functioneert. De Beroepscommissie verwerft
door de devolutieve werking van het beroep de beslissingsmacht over de zaak
zelf, op dezelfde wijze als de gemeentelijke tuchtoverheid (GwH 16 juni 2011,
nr. 109/2011, punt B.6.1.). Zij is niet beperkt tot het hanteren van louter
wettigheidsargumenten.
Deze regeling is weliswaar opgeheven bij artikel 37 van het
decreet van 29 juni 2012 ‘tot wijziging van het gemeentedecreet van 15 juli
2005’, met inwerkingtreding op 1 januari 2013 (zie artikel 2, tweede lid, van het
XII-6824-13/18
besluit van de Vlaamse regering van 7 september 2012 ‘betreffende de
inwerkingtreding van diverse bepalingen van het gemeentedecreet van 15 juli
2005 en van het decreet van 29 juni 2012 tot wijziging van het gemeentedecreet
van 15 juli 2005 en betreffende de uitvoering van artikel 308 van het
gemeentedecreet van 15 juli 2005’), maar als overgangsmaatregel geldt dat de
tuchtvorderingen die op het moment van het voornoemde artikel 37 hangende
zijn, verder worden afgehandeld overeenkomstig de bepalingen die voor de
inwerkingtreding van toepassing waren (artikel 92 van het voornoemde decreet
van 29 juni 2012).
Los van de vraag derhalve of na een gebeurlijke vernietiging
van de bestreden beslissing, de Beroepscommissie op grond van het voornoemde
artikel 92 nog kan oordelen dat het te dezen een nog hangende zaak betreft op
grond waarvan zij nog haar hervormingsbevoegdheid moet hanteren, moet
worden vastgesteld de hiervoor vastgestelde onwettigheid hoe dan ook niet in het
raam van haar hervormingsbevoegdheid kan worden hersteld.
Zoals hiervoor is uiteengezet, vormt het tuchtonderzoek de
verplichte eerste fase in de tuchtprocedure, waarbij het instellen ervan de
tuchtprocedure officieel doet starten en de verjaring van de tuchtvordering
schorst. Een dergelijke, door een onbevoegde overheid genomen beslissing, kan
niet gedekt worden door de loutere bekrachtiging door de bevoegde overheid.
Niets bewijst immers dat deze laatste overheid onder dezelfde voorwaarden
eenzelfde beslissing zou hebben genomen. De bevoegde overheid kan echter
eventueel wel de situatie regulariseren door zelf een nieuwe beslissing te nemen,
die in dit geval in beginsel niet mag terugwerken tot de datum van
inwerkingtreding van de beslissing van de onbevoegde overheid.
Concreet houdt het voorgaande in dat het hiervoor vastgestelde
onregelmatig opstarten van de eerste fase van de tuchtprocedure kan worden
gedekt door een nieuwe beslissing van de bevoegde overheid om voor het
verstrijken van de verjaringstermijn, het tuchtonderzoek in te stellen. Dit is in
XII-6824-14/18
deze zaak niet gebeurd: de tuchtoverheid heeft alleen beslist de tussenkomende
partij te horen en heeft vervolgens een tuchtsanctie opgelegd. Dit zijn
beslissingen genomen in het raam van de hiervoor geschetste tweede fase van de
tuchtprocedure die niet gelijk is te stellen met de beslissing tot het instellen van
de tuchtvervolging terzake. Deze beslissingen blijken impliciet noch expliciet de
beslissing in te houden tot het opstarten ex nunc van het tuchtonderzoek.
Over het instellen van de tuchtvervolging – hetgeen
overeenkomstig artikel 130, § 1, van het gemeentedecreet van 15 juli 2005
gebeurt door de beslissing om een tuchtonderzoek op te starten – heeft aldus
alleen een onbevoegde tuchtoverheid zich uitgesproken. Anders dan wat de
verzoekende partij in haar laatste memorie betoogt, dekt bij gebreke aan
beslissing terzake, de loutere omstandigheid dat binnen de zes maanden een
tuchtstraf is genomen, niet de onregelmatige opstart van de tuchtprocedure die de
eerste en verplichte fase uitmaakt van een tuchtprocedure.
Aangezien deze onwettigheid een belangrijke implicatie heeft
op het vlak van de verjaring van de tuchtfeiten in die zin dat bij gebreke aan een
dergelijke tijdige beslissing voor het einde van de verjaringstermijn, de feiten
verjaard zijn, kan de Beroepscommissie dit gebrek na een eventuele vernietiging
niet meer remediëren. Aldus zou een nietigverklaring van de thans bestreden
beslissing de Beroepscommissie enkel er toe kunnen brengen te oordelen dat de
tuchtbeslissing behept is met een onherstelbare onwettigheid en dat het
administratief beroep niet kan worden ingewilligd.
In deze omstandigheden heeft de verzoekende partij geen
belang bij het beroep.
12.
Ambtshalve
wordt
vastgesteld
dat
het
beroep
tot
nietigverklaring niet ontvankelijk is.
XII-6824-15/18
VI. Ontvankelijkheid van het beroep in de zaak A. 202.675/XII-6.824
13.
In haar memorie van antwoord voert de verwerende partij aan
dat de ontvankelijkheid van het beroep tot nietigverklaring afhankelijk is van de
uitkomst van het beroep tot nietigverklaring van de verzoekende partij gericht
tegen de hiervoor onderzochte beslissing van de Beroepscommissie van
15 december 2011. In het geval het beroep tot nietigverklaring in de voormelde
zaak zou worden verworpen en de beslissing van de Beroepscommissie om geen
tuchtstraf op te leggen aldus overeind blijft, dan heeft de verzoekende partij geen
belang meer bij het voorliggende beroep tot nietigverklaring. Artikel 134, eerste
lid, van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 schrijft immers voor dat als de
tuchtoverheid, in aansluiting op een preventieve schorsing met inhouding van
salaris, geen tuchtstraf oplegt, de preventieve schorsing wordt ingetrokken en de
gemeente het ingehouden salaris uitbetaalt. De nietigverklaring van de bestreden
beslissing kan de verzoekende partij aldus geen voordeel meer opleveren.
De tussenkomende partij formuleert een gelijkaardige exceptie.
De verzoekende partij bevestigt in de laatste memorie eveneens
dat het belang inzake de vernietiging van de beslissing van de Beroepscommissie
inzake de preventieve schorsing vast hangt aan het resultaat van de procedure
gericht tegen de hervorming van de eigenlijke tuchtstraf, doch stelt dat zij over
het vereiste belang beschikt.
Beoordeling
14.
Artikel 134, eerste lid, van het gemeentedecreet van 15 juli
2005 luidt:
“Art. 134. Als de tuchtoverheid, in aansluiting op een preventieve
schorsing met inhouding van salaris, geen tuchtstraf oplegt of de tuchtstraf
blaam oplegt, wordt de preventieve schorsing ingetrokken en betaalt de
gemeente het ingehouden salaris uit”.
XII-6824-16/18
Uit wat voorafgaat blijkt dat het beroep tot nietigverklaring is
verworpen van de beslissing van de Beroepscommissie om geen tuchtstraf op te
leggen aan de tussenkomende partij. Hieruit volgt dat de preventieve schorsing
voor die feiten niet meer tot de mogelijkheden van de verzoekende partij behoort.
In dat geval heeft de verzoekende partij aldus geen belang bij haar beroep gericht
tegen de voormelde beslissing van de Beroepscommissie (zie supra, punt 3.3.)
waarbij de beslissing tot preventieve schorsing “nietig” wordt verklaard.
De exceptie is in de aangegeven mate gegrond.
BESLISSING
- De zaken A. 202.675/XII-6824 en A. 203.254/XII-6807 worden gevoegd.
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring, begroot op 350 euro.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de
tussenkomsten, begroot op 250 euro.
XII-6824-17/18
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 27 mei 2014,
door de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Dierk Verbiest,
kamervoorzitter,
Geert Debersaques,
staatsraad,
Pierre Barra,
staatsraad,
bijgestaan door
Bram Van Thillo,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Bram Van Thillo
Dierk Verbiest
XII-6824-18/18
