Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.590 (2024-01-25)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.590 van 25 januari 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Milieuvergunningen Beslissing
: Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 258.590 van 25 januari 2024
in de zaak A. 236.990/VII-41.631
In zake :
de NV E. DE KOCK
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Peter Flamey
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Jan Van Rijswijcklaan 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Michel van Dievoet
kantoor houdend te 1000 Brussel
Wolstraat 56
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij :
de VZW MILIEUSTEUNPUNT HULDENBERG
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Maay Sterckx
kantoor houdend te 1190 Brussel
Koningslaan 206
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 5 augustus 2022, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse minister van Justitie en
Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme van 7 juni 2022 “over het beroep
aangetekend tegen het besluit van de deputatie van de provincie Vlaams-Brabant
van 19 november 2009 met nummer D/PMVC/09F25/13443 m.b.t. het verder
exploiteren
en
veranderen
van
een
zandgroeve
gelegen
te
Neerijse,
Ganzemanstraat zn, waarbij de milieuvergunning aan de nv De Kock wordt
geweigerd”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-1/17
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
De vzw Milieusteunpunt Huldenberg heeft een verzoekschrift
tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij beschikking van
18 oktober 2022.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft op 28 februari 2023
een verslag opgesteld.
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij en de
tussenkomende partij hebben een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 21 december 2023.
Staatsraad Francis Van Nuffel heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Glenn Declercq, die loco advocaat Peter Flamey
verschijnt voor de verzoekende partij, advocaat Michel van Dievoet, die verschijnt
voor de verwerende partij en advocaat Anthony Roegiers, die loco advocaat
Maay Sterckx verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-2/17
III. Feiten
3.1.
De deputatie van de provincieraad van Vlaams-Brabant verleent
op 19 november 2009 aan de verzoekende partij een milieuvergunning voor het
verder uitbaten en veranderen van een zandgroeve. Verschillende omwonenden, de
gemeente Huldenberg, de gemeente Bertem en de tussenkomende partij stellen
tegen dat besluit een bestuurlijk beroep in. De Vlaamse minister bevestigt op
12 november 2010 de vergunning, mits aanpassing van de exploitatievoorwaarden.
Dat besluit wordt door de Raad van State vernietigd bij arrest nr. 221.463 van
22 november 2012.
3.2.
De Vlaamse minister doet op 6 juni 2013 opnieuw uitspraak
over het beroep, en verleent de gevraagde vergunning. Dat besluit wordt
vervolgens door de Raad van State vernietigd bij arrest nr. 225.484 van 14
november 2013.
3.3.
De Vlaamse minister doet op 7 mei 2014 opnieuw uitspraak over
het beroep, en verleent de gevraagde vergunning. Dat besluit wordt vervolgens
door de Raad van State vernietigd bij arrest nr. 231.137 van 7 mei 2015.
3.4.
De Vlaamse minister doet op 15 oktober 2015 opnieuw
uitspraak over het beroep, en verleent de gevraagde vergunning. Dat besluit wordt
vervolgens door de Raad van State vernietigd bij arrest nr. 236.696 van 8 december
2016.
3.5.
De Vlaamse minister doet op 8 mei 2017 opnieuw uitspraak over
het beroep, en verleent de gevraagde vergunning. Dat besluit wordt vervolgens
door de Raad van State vernietigd bij arrest nr. 252.716 van 20 januari 2022.
3.6.
Na dit arrest van 20 januari 2022 wordt de beroepsprocedure
hernomen en worden adviezen ingewonnen. De afdeling Gebiedsontwikkeling,
Omgevingsplanning en -projecten van het departement Omgeving (hierna: GOP
Omgeving) verleent op 5 april 2022 een ongunstig advies. Dat advies wordt
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-3/17
bijgetreden door de Gewestelijke Milieuvergunningscommissie (hierna: GMVC)
die op 2 mei 2022 een ongunstig advies verleent.
3.7.
De verwerende partij beslist op 7 juni 2022 om de beroepen
gegrond te verklaren, het bestreden besluit van 19 november 2009 op te heffen, en
de gevraagde milieuvergunning te weigeren. Dit is het bestreden besluit.
3.8.
Inmiddels had de verzoekende partij een nieuwe aanvraag
ingediend tot het verkrijgen van een omgevingsvergunning voor de uitbating van
de zandgroeve, en hiervoor een nieuw milieueffectenrapport (hierna: MER)
opgemaakt. De deputatie heeft deze vergunning op proef verleend bij besluit van
16 juni 2022. Na beroep werd de vergunning echter geweigerd bij besluit van de
Vlaamse minister van Omgeving van 23 december 2022.
IV. Ontvankelijkheid van het beroep
De verwerende partij werpt in de memorie van antwoord op dat
het beroep onontvankelijk is bij gebrek aan belang van de verzoekende partij bij de
nietigverklaring. Na kennisname van het auditoraatsverslag waarin geadviseerd
wordt de exceptie te verwerpen, stelt de verwerende partij in haar laatste memorie
dat zij “het verslag van het auditoraat dat besluit tot de ontvankelijkheid, doch
ongegrondheid van het beroep [onderschrijft]”.
De verwerende partij doet aldus afstand van haar exceptie van
niet-ontvankelijkheid, die bijgevolg door de Raad van State niet meer dient
beoordeeld te worden.
V. Onderzoek van het enige middel
Standpunt van de partijen
In een enig middel voert de verzoekende partij de schending aan
van de artikelen 23, § 2, en 27, § 2, van het besluit van de Vlaamse regering van
6 februari 1991 ‘houdende vaststelling van het Vlaams reglement betreffende de
milieuvergunning’ (hierna: Vlarem I), van het gezag van gewijsde van het arrest
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-4/17
van de Raad van State van 20 januari 2022 met nr. 252.716, van de beperkte
terugwerkende kracht van een vernietigingsarrest, van het fair play - beginsel, en
van het materieel motiveringsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel en het
redelijkheidsbeginsel als beginselen van behoorlijk bestuur.
De verzoekende partij zet uiteen dat de aangevraagde
milieuvergunning door de bestreden beslissing wordt geweigerd omdat er geen
nieuwe elementen zouden bekend zijn met betrekking tot de verbetering van de
toestand van de ontsluitingsweg, verwijzend naar het ongunstig geïntegreerd
advies van 5 april 2022 van de GOP Omgeving, en ten overvloede verwijzend naar
de onmogelijkheid om in het kader van een milieuvergunningsprocedure een
nieuw openbaar onderzoek te organiseren om rekening te houden met
geactualiseerde studies zoals het nieuwe MER.
Zij brengt in herinnering dat luidens het vernietigingsarrest van
20 januari 2022 slechts gemotiveerd kan worden overgegaan tot het nemen van een
beslissing houdende milieuvergunning voor de betrokken inrichting op
voorwaarde dat enerzijds de bestaande toestand van de ontsluitingswegen is
verbeterd en anderzijds dat de te verwachten vrachtwagenbewegingen van de
inrichting geen hinder veroorzaken die de draagkracht van dit wegennet te boven
gaat. Met betrekking tot de geplande ingrepen aan de wegenis heeft de Raad
overwogen dat niet kan ingezien worden hoe dit relevantie kon vertonen ten tijde
van het nemen van de destijds bestreden beslissing van 8 mei 2017. Dit arrest
impliceert volgens de verzoekende partij dat de beroepsprocedure moet worden
overgedaan, rekening houdend met de inhoud van dit arrest opdat een
rechtsherstellend effect kan worden gecreëerd. Het onvolkomen retroactief
karakter van een vernietigingsarrest zou evenwel met zich brengen dat het bestuur,
ofschoon teruggeplaatst in de voorheen bestaande toestand, zijnde vlak voor het
nemen van de vernietigde beslissing, wel degelijk en terdege rekening dient te
houden met de inmiddels geëvolueerde actuele situatie, inzonderheid met de in de
tussentijd veranderde feitelijke omstandigheden die bij het nemen van een nieuwe
beslissing niet mogen worden over het hoofd gezien.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-5/17
De verzoekende partij merkt op dat het departement Mobiliteit
en Openbare Werken geen tijdig advies heeft verstrekt zodat moet worden
aangenomen dat het betrokken adviesverlenend overheidsorgaan een gunstige
beoordeling heeft gedaan over de door haar te onderzoeken aspecten van de
ingedeelde inrichting, zijnde de mobiliteit. Niettemin nemen zowel de minister als
de GOP Omgeving het tegendeel aan van de strekking van voormeld advies,
aangezien zowel de minister als de GOP Omgeving ervan uitgaan dat er geen
sprake is van verbetering van de toestand van de ontsluitingsweg. De minister
neemt aldus volgens de verzoekende partij op tegenstrijdige wijze het tegendeel
aan van de werkelijke toedracht van de zaak, nu inmiddels wel degelijk
verbeteringen werden aangebracht aan de ontsluitingsweg, getuige het gunstig
advies met voorwaarden van het departement Mobiliteit en Openbare Werken van
8 april 2022 in het kader van de omgevingsvergunningsaanvraag, waarop de
deputatie steunt om een omgevingsvergunning te verlenen op proef bij besluit van
16 juni 2022. De verwerende partij heeft bijgevolg volgens de verzoekende partij
geen rekening gehouden met de inmiddels gewijzigde feitelijke omstandigheden
met betrekking tot de bestaande toestand van de ontsluitingswegen, in acht
genomen dat de kritiek in het arrest van 20 januari 2022 vanzelfsprekend
betrekking had op de feitelijke toestand ten tijde van het nemen van de destijds
bestreden beslissing van 8 mei 2017. Inmiddels zijn er al meer dan vijf jaar
verstreken en met dat tijdsverloop werd volgens de verzoekende partij in de thans
bestreden beslissing op geen enkele wijze rekening gehouden.
De verzoekende partij wijst op het tijdsverloop inzake de
behandeling van de omgevingsvergunningsaanvraag waaruit blijkt dat de GOP
Omgeving
op
de
vergadering
van
de
Provinciale
Omgevingsvergunningscommissie (hierna: POVC) van 26 april 2022 een
minderheidsstandpunt heeft ingenomen met betrekking tot de mobiliteit in weerwil
van het voorwaardelijk gunstig advies van het departement Mobiliteit en Openbare
Werken van 8 april 2022.
De zorgvuldigheid, de redelijkheid en het fair play - beginsel
brengen volgens de verzoekende partij met zich mee dat de GOP Omgeving de
minister op de hoogte had moeten brengen van het voorwaardelijk gunstig advies
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-6/17
dat het departement Mobiliteit en Openbare Werken op 8 april 2022 heeft
uitgebracht naar aanleiding van de omgevingsvergunningsaanvraag betreffende
dezelfde site en dezelfde ingedeelde inrichting, temeer daar de verzoekende partij
in haar nota voor de GMVC uitdrukkelijk in herinnering had gebracht dat een
afzonderlijke omgevingsvergunningsaanvraag lopende was en dat nagenoeg alle
adviezen gunstig of voorwaardelijk gunstig waren. Deze gegevens werden niet
betrokken in de herbeoordeling van de bestreden beslissing, zodat het
heronderzoek volgens de verzoekende partij niet heeft gedaan wat de Raad van
State heeft opgedragen, namelijk een onderzoek met betrekking tot de actuele
toestand van de ontsluitingswegenis.
De gelijkluidende formulering van de bestreden beslissing en het
advies van de GOP Omgeving dat haar “geen nieuwe elementen bekend zijn” is
volgens de verzoekende partij niet in overeenstemming met de werkelijke feitelijke
toedracht, gezien de GOP Omgeving op 26 april 2022 door toedoen van de
POVC-hoorzitting op de hoogte was van het inmiddels uitdrukkelijk
voorwaardelijk gunstig advies van het departement Mobiliteit en Openbare
Werken ter duiding en precisering van de juiste feitelijke toedracht en toestand van
de ontsluitingswegenis.
Verder was het in de gegeven omstandigheden volgens de
verzoekende partij even onzorgvuldig en kennelijk onredelijk om de uitkomst van
de behandeling van de omgevingsvergunningsaanvraag niet af te wachten, getuige
het op het ogenblik van het nemen van de bestreden beslissing verstreken
tijdsverloop in de afhandeling van de omgevingsvergunningsaanvraag die op
16 juni 2022 heeft geleid tot het verlenen van een omgevingsvergunning op proef.
Bij de heroverweging na vernietiging beschikte de minister immers slechts over
een termijn van orde. Wanneer het bestuur bij het nemen van de vernietigde
beslissing niet verplicht moet beslissen binnen een vervaltermijn, loopt er evenmin
een integrale nieuwe vervaltermijn. In de gegeven omstandigheden was het
volgens de verzoekende partij redelijk geweest mocht de minister in plaats van
reeds te beslissen op 7 juni 2022, nadere informatie hebben gevraagd aan haar
betrokken diensten betreffende de uitkomst van de behandeling van de
omgevingsvergunningsaanvraag, nu deze effectief heeft geleid tot het verlenen van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-7/17
een omgevingsvergunning op proef bij besluit van de deputatie van 16 juni 2022,
om op dat ogenblik na te gaan in welke mate de milieuvergunningsaanvraag nog
een voorwerp heeft en teneinde tegenstrijdige beslissingen te vermijden, waarbij
de minister de vergunning voor dezelfde site en dezelfde ingedeelde inrichting
heeft geweigerd op grond van manifest onjuiste niet-actuele feitelijke gegevens,
terwijl de deputatie voor deze zelfde site en inrichting een omgevingsvergunning
op proef heeft verleend op grond van juiste, actuele feitelijke gegevens van het
dossier, zodat de overtollige verwijzing naar het niet kunnen in ogenschouw
nemen van het nieuwe project-MER in de gegeven omstandigheden de weigering
niet kan schragen.
De omgevingsvergunning werd door de deputatie op proef
verleend op grond van een nieuw project-MER waaruit blijkt dat er geen
significante effecten te verwachten zijn van de verkeersafwikkeling. De minister
kon bijgevolg het ingeroepen procedureel onvermogen om daarmee rekening te
houden in het kader van de milieuvergunningsprocedure volgens de verzoekende
partij oplossen door te wachten op de afloop van de procedure inzake de
omgevingsvergunning mét project-MER en daaraan de juiste gevolgen te
verbinden. De verzoekende partij beweert dat zij nooit gezegd heeft dat haar zaak
niet zonder voorwerp kon worden, dit zou alleen op het moment van de hoorzitting
bij de GMVC zijn aangegeven in de op dat ogenblik bestaande stand van zaken.
Het zou de taak van de verwerende partij zijn om op het moment van de
besluitvorming rekening te houden zowel met feitelijke als met juridische
ontwikkelingen, te meer daar er geen vervaltermijn liep en de redelijke termijn
evenmin al verstreken was.
De
verzoekende
partij
besluit
dat
de
bestreden
weigeringsbeslissing bijgevolg niet getuigt van een zorgvuldige en redelijkerwijze
te verwachten nauwkeurige herbeoordeling van de zaak op grond van de inmiddels
na een tijdsverloop van vijf jaar gewijzigde feitelijke toestand van de
ontsluitingswegenis.
In de memorie van antwoord merkt de verwerende partij
vooreerst op dat de aangevoerde schending van de artikelen 23, § 2, en 27, § 2, van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-8/17
Vlarem I, niet wordt ontwikkeld. Zij benadrukt vervolgens dat zij in uitvoering van
het arrest van 20 januari 2022 de administratieve beroepen aan een nieuw
onderzoek heeft onderworpen, waarbij rekening is gehouden met de gevraagde en
verstrekte recente adviezen, waaronder het stilzwijgend gunstig subadvies van de
afdeling Beleid van het departement Mobiliteit en Openbare Werken. In het licht
van de nieuwe adviezen en het gezag van gewijsde van het vermelde arrest kwam
de verwerende partij, na onderzoek hiervan, tot de volgens haar gerechtvaardigde
conclusie “dat de hinder en de effecten op mens en milieu en de risico’s voor de
externe veiligheid, veroorzaakt door de aangevraagde inrichting, mits naleving van
de milieuvergunningsvoorwaarden niet tot een aanvaardbaar niveau kunnen
worden beperkt” en “dat de aangevraagde inrichting niet verenigbaar is met de
stedenbouwkundige voorschriften en de goede ruimtelijke ordening” met de
motivering:
“Overwegende dat - met het oog op de drastische verbetering van de impact
van het vrachtverkeer tot een aanvaardbaar niveau - een gefaseerde aanpak
nodig is voor het realiseren van een apart, gescheiden voet- en fietspad om de
onveilige toestand aan te pakken waarbij in een eerste fase huizen worden
afgebroken, in een tweede fase voortuinen worden onteigend en de feitelijke
aanleg van het voet- en fietspad in een derde fase, en dat er momenteel geen
nieuwe elementen bekend zijn waaruit blijkt dat de toestand van de
ontsluitingsweg recent op dergelijke wijze is verbeterd.”
De verwerende partij merkt vervolgens op dat zij geen rekening
moest houden met de beslissing van de deputatie van 16 juni 2022, die trouwens
van latere datum is, en dan ook terecht, op grond van een eigen onderzoek, en
binnen een redelijke termijn, de milieuvergunning kon weigeren.
De schending van het zorgvuldigheids-, redelijkheid- en fair
play - beginsel, doordat de GOP Omgeving de minister niet op de hoogte zou
hebben gebracht van het voorwaardelijk gunstig advies van het departement
Mobiliteit en Openbare Werken van 8 april 2022, dat aanleiding gaf tot de
beslissing van de deputatie van 16 juni 2022, wordt volgens de verwerende partij
niet gestaafd. Daarnaast zou de bewering in feite falen aangezien dit advies enkel
betrekking had op een wijzigingsverzoek van de aanpassing van de verplaatsing
van een buurtweg en niet op de verbetering van de ontsluitingswegen. En zelfs
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-9/17
indien men rekening houdt met voormelde beslissing van de deputatie, komt men
volgens de verwerende partij tot de conclusie dat de bestaande toestand van de
ontsluitingswegen niet is verbeterd met de zogenaamde ‘quick wins’, en dat de te
verwachten vrachtwagenbewegingen van de verzoekende partij hinder zullen
veroorzaken die de draagkracht van het wegennet te boven gaat.
In het verzoekschrift tot tussenkomst stelt de tussenkomende
partij vast dat de verzoekende partij zich bij haar argumentatie voornamelijk
baseert op het deputatiebesluit van 16 juni 2022, waartegen onder meer door de
tussenkomende partij beroep werd aangetekend. Zij wijst op haar beroepschrift
waarin uitgebreid zou worden aangetoond dat de overwegingen en het besluit van
de deputatie inzake de zogenaamde structurele verbeteringen van de wegen
absoluut niet kloppen. Daarenboven zou met de stellingnames in het
deputatiebesluit volledig worden ingegaan tegen het gezag van gewijsde van de
uitgesproken vernietigingsarresten, onder meer dit van 20 januari 2022. De
milieuvergunningsaanvraag werd dan ook volgens de tussenkomende partij terecht
geweigerd door de verwerende partij middels haar ministerieel besluit van 7 juni
2022.
In de memorie van wederantwoord repliceert de verzoekende
partij dat de deputatie in het besluit van 16 juni 2022 een correcte uitvoering heeft
gegeven aan het laatste vernietigingsarrest van de Raad van State door in de
proefvergunning in extenso te preciseren welke concrete maatregelen op het vlak
van mobiliteit en verkeersveiligheid inmiddels werden uitgevoerd en/of in
uitvoering zijn. Zij legt de nadruk op de onzorgvuldigheid en de kennelijke
onredelijkheid van de handelwijze van de verwerende partij die het bestreden
besluit heeft genomen zonder de uitkomst af te wachten van de behandeling door
de deputatie van de aanvraag voor de omgevingsvergunning.
De verwerende partij zou in ieder geval niet het vereiste
onderzoek hebben gedaan naar de verbetering van de toestand van de weg. Uit het
deputatiebesluit van 16 juni 2022 blijkt dat er wel degelijk in recente jaren veel
verbeteringen zijn doorgevoerd, en de verwerende partij zou ook tot die
vaststelling zijn gekomen, moest zij een deugdelijk onderzoek hebben gevoerd
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-10/17
zoals dit door de Raad van State vereist werd in het laatste vernietigingsarrest. Ten
onrechte zou de verwerende partij ook geen rekening hebben gehouden met de
gunstige strekking van het (stilzwijgend) advies van het departement Mobiliteit en
Openbare Werken, in weerwil van de artikelen 23, § 2, en 27, § 2, van Vlarem I.
In zoverre de verwerende partij het bestreden besluit nog tracht
te verantwoorden door erop te wijzen dat de bestaande toestand van de
ontsluitingswegen niet is verbeterd met de zogenaamde ‘quick wins’, en dat de te
verwachten vrachtwagenbewegingen van de verzoekende partij hinder zullen
veroorzaken die de draagkracht van het wegennet te boven gaat, zou zij nieuwe
motieven aanhalen die in het bestreden besluit niet te vinden waren. In dat besluit
werd immers geen rekening gehouden met de verbeteringswerken (de zogenaamde
‘quick wins’) zodat deze thans ook niet meer kunnen beoordeeld worden ter
rechtvaardiging van het bestreden besluit.
In haar laatste memorie benadrukt de verzoekende partij dat zij
niet heeft opgeworpen dat de verwerende partij in het bestreden besluit had moeten
rekening houden met het besluit van de deputatie van latere datum, maar dat het
onzorgvuldig en kennelijk onredelijk was om de uitkomst van de behandeling van
de omgevingsvergunningsaanvraag niet af te wachten. De handelwijze van de
verwerende partij, waarbij geen deugdelijk, zorgvuldig en redelijk onderzoek werd
gedaan naar de verbetering van de toestand van de weg, kan volgens de
verzoekende partij niet in overeenstemming gebracht worden met het laatste
vernietigingsarrest van 20 januari 2022, op grond waarvan in heroverweging een
onderzoek diende te gebeuren naar de (verbetering van de) bestaande toestand van
de ontsluitingswegen.
De verwerende partij wijst in de laatste memorie erop dat de
omgevingsvergunning die door de deputatie op proef was verleend, inmiddels in
beroep werd geweigerd. Zij herhaalt dat de bestreden beslissing op afdoende wijze
motiveert waarom de aanvraag niet verenigbaar is met de goede ruimtelijke
ordening, meer bepaald op het vlak van de verkeersveiligheid op de
ontsluitingswegen van de aangevraagde inrichting. Het feit dat de afdeling Beleid
van het departement Mobiliteit en Openbare Werken een stilzwijgend gunstig
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-11/17
advies verleende, is volgens de verwerende partij niet relevant omdat het advies
niet bindend is en zij op gemotiveerde wijze ervan kon afwijken, wat zij ook
gedaan heeft, zich steunend op de objectieve elementen van het dossier.
De tussenkomende partij wijst in haar laatste memorie erop dat
geen rechtsregel de verwerende partij ertoe verplicht om de beslissing over het
beroep tegen de milieuvergunning uit te stellen wanneer er tegelijk een
omgevingsvergunning wordt aangevraagd. Verder houdt zij voor dat de ‘quick
wins’ waarnaar de verzoekende partij verwijst, géén structurele verbetering hebben
aangebracht aan de verkeersveiligheid op de ontsluitingswegen van de zandgroeve.
Die ontsluitingswegen zijn volgens de tussenkomende partij nog steeds ongeschikt
hetgeen de weigering van de milieuvergunning volgens haar verantwoordt.
Beoordeling
De vernietiging door de Raad van State van de in graad van
beroep verleende milieuvergunning verplicht de beroepsinstantie tot het hernemen
van de beroepsprocedure en tot een nieuwe beoordeling van het ingestelde beroep,
met eerbiediging van het gezag van het vernietigingsarrest. Die beroepsinstantie
dient zich daarbij te gedragen naar de juridische en feitelijke stand van zaken zoals
die zich op het moment van de nieuwe beslissing voordoet.
Uit het arrest van de Raad van State nr. 252.716 van 20 januari
2022 volgt dat de milieuvergunning slechts kan worden verleend aan de
verzoekende partij wanneer blijkt dat “enerzijds de bestaande toestand van de
ontsluitingswegen
is
verbeterd,
en
anderzijds
dat
de
te
verwachten
vrachtwagenbewegingen van de inrichting geen hinder veroorzaken die de
draagkracht van dit wegennet te boven gaat”. Wat meer in het bijzonder de
draagkracht van het wegennet betreft, blijkt uit het arrest dat moet blijken dat het
karakter van de N253 op het vlak van de verkeersleefbaarheid essentieel gewijzigd
is in vergelijking met de eerder beoordeelde toestand.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-12/17
Het bestreden besluit bevat volgende motieven met betrekking
tot de toestand van de ontsluitingswegen:
“9. MOTIVERING VAN DE BESLISSING WAT BETREFT DE
AANVAARDBAARHEID VAN DE HINDER
[…]
Overwegende dat de gemeente Huldenberg wordt doorkruist door de
gewestweg N253 tussen Leuven en Overijse; dat de ontsluiting van de
aangevraagde inrichting naar het hoger wegennet gebeurt via deze
gewestweg; dat deze gewestweg is ingedeeld als secundaire weg 3; dat deze
weg bestaat uit 2x1 rijvakken met gemengd verkeer; dat in het MER wordt
gesteld dat deze weg niet goed is uitgerust als ontsluitingsweg voor de
gemeente; dat tussen de E40 en de E411 vijf woonkernen worden doorkruist;
dat er, op enkele lokale uitzonderingen na, geen voetgangers- of
fietsvoorzieningen aanwezig zijn langs de N253 in de dorpskern van
Neerijse waardoor zwakke weggebruikers er zich moeten mengen met het
gemotoriseerd verkeer;
Overwegende dat de N253 een wegbreedte heeft van 6 tot 7 m en het tracé
bochtig verloopt, met steile hellingen; dat in het bijzonder ten westen van de
aansluiting met de Langestraat zich een subjectief gevaarlijke S-bocht
bevindt vanwege de korte bochten en beperkte zichtbaarheid; dat ter hoogte
van het kruispunt Langestraat – N253 de woning op de noordoostelijke hoek
het zicht op het verkeer op de N253 komende uit de richting van Leuven
bemoeilijkt; dat het hellende terrein en het groenscherm aan de andere kant
het zicht bemoeilijken op het verkeer komende uit de richting van Overijse;
Overwegende dat in het MER, goedgekeurd op 3 juni 2009, met betrekking
tot het aspect ‘Mens-Verkeer’ wordt geconcludeerd dat het effect van het
vrachtwagenverkeer licht negatief is; dat dit volgens dit MER uitsluitend te
wijten is aan de scores van het aspect ‘Verkeersveiligheid’; dat voor de
andere aspecten (verkeersbelasting, verkeersleefbaarheid en doorstroming
openbaar vervoer) de verschillen met en zonder de exploitatie niet significant
zijn; dat op het vlak van verkeersintensiteit in het MER wordt opgemerkt dat
de inrichting van de weg niet voldoet aan de gewenste inrichting van een
secundaire weg type 3; dat op het vlak van verkeersleefbaarheid wordt
gesteld dat de wijziging van de verkeersleefbaarheid ter plaatse niet
significant is maar dat daarmee niet gezegd is dat de leefbaarheid op dit
moment, zijnde 2009, goed te noemen is;
Overwegende dat de Raad van State in verschillende arresten heeft
geoordeeld dat een milieuvergunning pas kan worden verleend als enerzijds
blijkt dat de bestaande toestand van de ontsluitingswegen is verbeterd en
anderzijds de te verwachten vrachtwagenbewegingen van de inrichting geen
hinder veroorzaken die de draagkracht van dit wegennet te boven gaat;
Overwegende dat de exploitant op 7 juli 2015 een mobiliteitseffectenrapport
(MOBER) heeft toegevoegd aan het dossier ter aanvulling en actualisatie van
de mobiliteitseffectbeoordeling in het MER; dat in het MOBER met
betrekking tot verkeersveiligheid wordt geconcludeerd dat de huidige en
feitelijke toestand van de belangrijkste ontsluitingswegen voor de
zandgroeve op sommige punten te wensen over laat wat zichtbaarheid betreft
omwille van het bochtige en hellende tracé en omwille van obstakels; dat er
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-13/17
de subjectieve verkeersonveiligheid voor voetgangers en fietsers groot is
omwille van het feit dat zij zich gemengd met het gemotoriseerd verkeer
moeten verplaatsen;
Overwegende dat - met het oog op de drastische verbetering van de impact
van het vrachtverkeer tot een aanvaardbaar niveau - een gefaseerde aanpak
nodig is voor het realiseren van een apart, gescheiden voet- en fietspad om de
onveilige toestand aan te pakken waarbij in een eerste fase huizen worden
afgebroken, in een tweede fase voortuinen worden onteigend en de feitelijke
aanleg van het voet- en fietspad in een derde fase, en dat er momenteel geen
nieuwe elementen bekend zijn waaruit blijkt dat de toestand van de
ontsluitingsweg recent op dergelijke wijze is verbeterd; dat bijgevolg het
arrest moet worden bijgetreden;
Overwegende dat bovendien de Raad van State al meermaals heeft
geoordeeld […] dat het toevoegen van een nieuw en cruciaal element, zoals
in dit geval een MOBER, bij de vergunningverlening de rechten van derden
schendt; dat belanghebbenden hun inspraakrechten slechts nuttig kunnen
uitoefenen wanneer de vergunningsaanvraag voldoende gegevens bevat op
basis waarvan derdebelanghebbenden kunnen inschatten welke hinder en
risico’s aan de exploitatie verbonden zijn en die mogelijk van aard zijn hun
leefomgeving nadelig te beïnvloeden; dat in tegenstelling tot de
omgevingsvergunningsprocedure, de milieuvergunningsprocedure niet in de
mogelijkheid voorziet om een nieuw openbaar onderzoek te organiseren om
op die manier derden de kans te geven om kennis te nemen en eventueel te
repliceren op de nieuw toegevoegde essentiële informatie […]; dat bijgevolg
er geen rekening kan worden gehouden met het MOBER, of dat nieuw
geactualiseerde studies (zoals het nieuwe MER) worden toegevoegd aan de
aanvraag;
10. MOTIVERING
VAN
DE
BESLISSING
OVER
DE
VERENIGBAARHEID MET DE OMGEVING EN DE GOEDE
PLAATSELIJKE ORDENING
[…]
Goede ruimtelijke ordening (artikel 4.3.1, §2 van de VCRO)
Overwegende dat het aangevraagde moet beoordeeld worden aan de hand
van aandachtspunten en criteria die betrekking hebben op onder andere de
inpasbaarheid, de mobiliteitsimpact, de schaal, hinderaspecten en veiligheid
in het algemeen; dat het aangevraagde een projectgebied omvat van meer dan
18 hectare in de nabijheid van woningen wat voor hinder zal zorgen en de
draagkracht van een landelijke gemeente overschrijdt; dat een bijkomende
belasting van ca. 200 vrachtwagenbewegingen per dag niet verzoenbaar is
met de bestaande overbelasting van vrachtverkeer;
Overwegende dat gelet op bovenstaande ongunstige evaluatie met
betrekking tot de verkeerssituatie, moet worden vastgesteld dat de aanvraag
in strijd is met de bepalingen van artikel 4.3.1, §2 van de VCRO en moet
geweigerd worden;”
De verplichting om, bij de herbeoordeling van het beroep na het
vernietigingsarrest van de Raad van State, rekening te houden met inmiddels
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-14/17
gewijzigde feitelijke omstandigheden, houdt in dat de beroepsinstantie moet
rekening houden met de elementen die haar in dat verband door de
vergunningsaanvrager, de beroepers en de adviesverlenende instanties worden
voorgelegd.
Terecht oordeelt de verwerende partij dat zij daarbij echter geen
rekening kan houden met het door de verzoekende partij bijgebrachte
mobiliteitseffectenrapport uit 2015 en evenmin met het nieuwe project-MER van
de verzoekende partij, nu deze rapporten niet het voorwerp hadden uitgemaakt van
een
openbaar
onderzoek
in
het
kader
van
de
voorliggende
milieuvergunningsaanvraag, en dergelijk openbaar onderzoek ook niet meer kon
georganiseerd worden. In zoverre het MER uit 2009 door het lange tijdsverloop
inmiddels zijn actualiteit was verloren, kon hieraan niet meer verholpen worden in
het kader van de voorliggende milieuvergunningsprocedure.
De andere elementen die de verwerende partij ter beschikking
stonden ter beoordeling van de vraag of ten tijde van het bestreden besluit voldaan
werd aan de voorwaarden voor de vergunningverlening die waren gesteld in het
arrest van de Raad van State van 20 januari 2022, werden terdege in die
beoordeling betrokken. Op basis van die gegevens kon de verwerende partij in
redelijkheid tot het besluit komen dat aan die voorwaarden niet was voldaan.
Het behoorde de verwerende partij daarbij niet om de beslissing
van de deputatie over de nieuwe omgevingsvergunningsaanvraag van de
verzoekende partij af te wachten. Zoals de verzoekende partij ook zelf had
aangegeven in haar nota ten behoeve van de hoorzitting van de GMVC, dienden
beide vergunningsprocedures onafhankelijk van elkaar te worden behandeld. Noch
het zorgvuldigheidsbeginsel, noch het redelijkheidsbeginsel, noch het beginsel van
fair play hielden voor de verwerende partij een verplichting in om bij de
herbeoordeling
van
het
beroep
tegen
de
milieuvergunning,
na
een
vernietigingsarrest van de Raad van State, rekening te houden met de gegevens die
zouden blijken uit een inmiddels opgestarte procedure tot aanvraag van een
omgevingsvergunning voor dezelfde inrichting.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-15/17
Het bestreden besluit verantwoordt aan de hand van de
beschikbare gegevens waarop acht kon worden geslagen op afdoende wijze
waarom ten tijde van het besluit niet wordt voldaan aan de voorwaarden voor de
vergunningverlening die waren gesteld in het arrest van de Raad van State van
20 januari 2022. Het gezag van gewijsde van dat arrest wordt dan ook door het
bestreden besluit niet geschonden. Evenmin wordt afbreuk gedaan aan de regel dat
het bestuur zich dient te gedragen naar de juridische en feitelijke stand van zaken
zoals die zich op het moment van de nieuwe beslissing voordoet (door de
verzoekende partij “het beperkt terugwerkend karakter van dat arrest” genoemd).
De door de verzoekende partij geviseerde bepaling van
artikel 23, § 2, van Vlarem I is niet van toepassing op de vergunningsprocedure in
beroep, en kan bijgevolg door het bestreden besluit niet zijn miskend.
De omstandigheid dat de afdeling Beleid van het departement
Mobiliteit en Openbare Werken geen advies heeft verstrekt over de aanvraag zodat
dit met toepassing van artikel 27, § 2, van Vlarem I geacht wordt gunstig te zijn
met betrekking tot de door haar te onderzoeken aspecten, doet aan hetgeen
voorafgaat geen afbreuk.
Het stilzwijgend gunstig advies in de zin van artikel 27, § 2, van
Vlarem I is niet bindend voor de vergunningverlenende overheid en zij kan hiervan
afwijken mits afdoende motivering. Die afdoende motivering is hier voorhanden
doordat de elementen worden aangehaald die in redelijkheid aannemelijk maken
dat er op het vlak van de verkeersleefbaarheid van de N253 geen essentiële
wijziging heeft plaatsgevonden.
In zoverre de schending wordt aangevoerd van voormeld
artikel 27, § 2, van Vlarem I en van de materiëlemotiveringsplicht kan het middel
dan ook evenmin slagen.
Het enige middel is ongegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-16/17
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
22 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op 150 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vijfentwintig januari tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Francis Van Nuffel,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.590
VII-41.631-17/17
