Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651 (2024-01-31)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.651 van 31 januari 2024 Openbaar ambt - Openbaar ambt van
Gemeenschappen en Gewesten - Aanwerving en loopbaan Beslissing : heropening
debatten Aanvullend verslag
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 258.651 van 31 januari 2024
in de zaak A. 236.754/IX-10.066
In zake :
Andy VAN CAUWENBERGHE
woonplaats kiezend te 8700 Tielt
Volderstraat 17
tegen:
de VLAAMSE GEMEENSCHAP
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Karel Van Hoorebeke en Jeroom Joos
kantoor houdend te 9000 Gent
Coupure Rechts 162
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 5 juli 2022, strekt tot de
nietigverklaring van:
“1) de beslissing van onbekende datum van de selectiecommissie van het
Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) inzake de bevorderingsfunctie van
wegentoezichter (rang C2) bij de afdeling Wegen en Verkeer WestVlaanderen met vacaturenummer req 5036, om verzoeker niet geslaagd te
verklaren voor de schriftelijke proef.
2) de – al dan niet impliciete – beslissing van onbekende datum van
vermelde commissie, om verzoeker niet geschikt te verklaren voor de
eliminerende voorselectie op basis van computergestuurde testen en
schriftelijke proef.”
II. Verloop van de rechtspleging
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-1/15
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Joke Goris heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 15 januari 2024.
Staatsraad Jim Deridder heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jeroom Joos, die verschijnt voor de verwerende partij,
is gehoord.
Eerste auditeur Joke Goris heeft advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is in statutair dienstverband tewerkgesteld bij het
agentschap Wegen en Verkeer van de Vlaamse overheid (AWV), in de functie
wegentoezichter met de graad van technicus (C1).
3.2.
In februari 2022 worden tien bevorderingsfuncties wegentoe-
zichter (C2 – hoofdtechnicus) vacant verklaard (vacaturenummer req5036).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-2/15
Verzoeker kandideert voor de drie vacatures die voor AWV West-Vlaanderen zijn
voorzien.
3.3.
De functie wordt onder meer omschreven als “expert
wegentoezichter” die als taak heeft om “de districtschef van het eigen district en
de collega’s van de andere districten bij te staan”. Er wordt luidens het
vacaturebericht van een hoofdtechnicus verwacht dat hij een algemene expertise
heeft inzake de diverse aspecten die een wegentoezichter behandelt, of zich in een
bepaalde specialisatie kan verdiepen. De hoofdtechnicus is onder meer bij
inhoudelijke problemen de referentie voor andere functiehouders binnen de
districtswerking en een aanspreekpunt voor collega’s.
Specifiek voor West-Vlaanderen ligt de focus van de
wegentoezichter op één van de volgende gebieden:
Begeleiding en opleiding van collega-wegentoezichters en handhaving van de
bestaande processen, het opfrissen van dienstorders, het uitdiepen/vertalen
van bestaande procedures naar de praktijk;
Aanspreekpunt
specialist
ICT-toepassingen,
districtscenter:
collega’s
ondersteunen, zetelen in werkgroepen, applicaties testen, aanpassingen en
noden communiceren naar de programmeurs enzovoort;
Technisch specialist groen of winterdienst of vergunningen: kennis verwerven
in één van deze domeinen en deze kennis vertalen en uitdragen naar de
collega’s,
bijvoorbeeld
organisatie
winterdienst,
nieuwe
werkwijzen
implementeren, wijzigingen in reglementering meedelen in het kader van
vergunningen enzovoort.
3.4.
De selectieprocedure bestaat uit drie modules. De eerste module
omvat (i) een CV-screening, (ii) een voorselectie op basis van een
standaardvragenlijst en (iii) een voorselectie op basis van computergestuurde
testen en een schriftelijke proef. Enkel de kandidaten die voldoen aan de formele
deelnemingsvoorwaarden, die slagen voor de voorselectie op basis van de
standaardvragenlijst én die de vereiste minimumscores behalen (4 op de drie
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-3/15
computergestuurde testen en 10/20 op de schriftelijke proef) worden toegelaten
tot de volgende modules.
3.5.
Verzoeker voldoet aan de formele deelnemingsvoorwaarden en
is geslaagd voor de voorselectie op basis van de standaardvragenlijst.
Op 22 april 2022 deelt de selectieverantwoordelijke aan
verzoeker mee dat hij slaagde voor de computergestuurde testen, maar dat hij op
de schriftelijke proef niet de vereiste minimumscore behaalde, zodat hij niet in
aanmerking komt voor de functie.
Verzoeker ziet daarin de eerste en de tweede bestreden
beslissing.
3.6.
Na
een
telefonische
vraag
om
toelichting,
zendt
de
selectieverantwoordelijke op 6 mei 2022 aan verzoeker de schriftelijke
motivering met betrekking tot de schriftelijke proef. Op 13 mei 2022 worden aan
verzoeker de resultaten van de drie computergestuurde testen meegedeeld,
evenals de rapporten van die testen.
Op 24 juni 2022 maakt AWV de laureaten voor de
bevorderingsfuncties bekend via intranet. Voor de drie vacatures voor de afdeling
West-Vlaanderen zijn er twee laureaten; voor de derde vacature wordt een beroep
gedaan op de werfreserve voor de andere afdelingen.
IV. Ontvankelijkheid
A. Tijdigheid van het beroep
Exceptie
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-4/15
In haar memorie van antwoord doet de verwerende partij gelden
dat het beroep laattijdig is ingesteld. Zij stipt aan dat verzoeker reeds met een email van 22 april 2022 in kennis is gesteld van het feit dat hij niet de
minimumscore behaalde op de schriftelijke proef en dus niet in aanmerking komt
voor de functie. Die kennisgeving is volgens de verwerende partij voldoende
duidelijk om de beroepstermijn te doen aanvangen.
Het gegeven dat verzoeker pas later – op zijn vraag – toelichting
ontving omtrent de beoordeling van de schriftelijke proef en de resultaten van de
computergestuurde testen, doet daaraan voor de verwerende partij geen afbreuk.
Zelfs indien zou worden aangenomen dat de beroepstermijn
slechts is aangevangen door de voormelde toelichting, dan nog is de verwerende
partij van oordeel dat het beroep laattijdig is ingesteld. Ter zake merkt zij op dat
verzoeker op 6 mei 2022 werd ingelicht over de redenen waarom hij voor de
schriftelijke proef niet de vereiste minimumscore had behaald. De toelichting van
13 mei 2022 is voor de verwerende partij niet relevant, omdat verzoeker voor de
computergestuurde testen de minimumscore wél had behaald en hij door dat
onderdeel van de beslissing dus niet werd gegriefd.
De verwerende partij besluit dat de termijn voor het instellen
van het annulatieberoep bijgevolg is aangevangen op 6 mei 2022, zodat het
verzoekschrift dat “op 06 juli 2022 werd neergelegd” laattijdig is.
Beoordeling
De bestreden beslissingen ontzeggen verzoeker het recht op
verdere deelname aan een bevorderingsprocedure. Het kan niet worden betwist
dat de bestreden beslissingen administratieve rechtshandelingen zijn die de
rechtspositie van verzoeker definitief en nadelig beïnvloeden.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-5/15
Een dergelijke beslissing moet aan de betrokkene worden
betekend en is als eenzijdige rechtshandeling ook onderworpen aan de
verplichting tot formele motivering.
Uit de e-mail van 22 april 2022 kon verzoeker weliswaar
opmaken dat hij niet de minimumscore behaalde op de schriftelijke proef en dat
hij niet in aanmerking komt voor de beoogde functie, maar elke nadere
toelichting omtrent de quotering – en ook het toegekende cijfer zelf – ontbreekt.
Verzoeker kende op dat ogenblik niet de motieven die aan de beslissing ten
grondslag liggen.
Van de motieven om hem niet geslaagd te verklaren voor het
onderdeel ‘schriftelijke proef’ heeft verzoeker pas kennis kunnen nemen door de
e-mail van 6 mei 2022. Uit het verzoekschrift kan worden opgemaakt dat
verzoeker dat bericht diezelfde dag heeft ontvangen.
Verzoeker heeft bovendien voldoende diligent gehandeld door
zich bij de diensten van de verwerende partij te bevragen over de motivering bij
de quotering van de schriftelijke proef. De precieze datum van verzoekers
telefonisch contact blijkt niet uit het dossier, maar moet gelet op het antwoord van
de selectieverantwoordelijke uiterlijk op 6 mei 2022 worden gesitueerd, zijnde
veertien dagen na de kennisgeving van 22 april 2022.
In die omstandigheden kan de mededeling van de motivering
gelden als aanvangsdatum van de beroepstermijn.
Anders dan de verwerende partij betoogt, is de dies a quo niet
begrepen in de zestigdagentermijn om bij de Raad van State een beroep in te
stellen. Verzoekers beroepstermijn is derhalve aangevangen op 7 mei 2022, om te
verstrijken op 6 juli 2022.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-6/15
Het verzoekschrift werd op 5 juli 2022 ter post voor
aangetekende zending aangeboden en is dus tijdig.
De exceptie wordt verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-7/15
B. Belang
Standpunt van de partijen
11.1.
Verzoeker zet zijn belang uiteen in het verzoekschrift en voert
ter zake drie elementen aan.
11.2.
Vooreerst stelt verzoeker dat hij een “evident moreel en
financieel” nadeel lijdt omdat hij door de bestreden beslissing van de beoogde
bevordering en de daaraan gekoppelde hogere verloning is uitgesloten en hij niet
bekwaam wordt geacht om die hogere graad of functie uit te oefenen.
11.3.
Ten tweede voert verzoeker aan dat hij ten gevolge van de
bestreden beslissingen niet is opgenomen in de wervingsreserve.
11.4.
In de derde plaats betoogt verzoeker dat hij geen beroep kan
doen op de toepassing van artikel I 5bis van het Vlaams personeelsstatuut (VPS),
wat hem in het raam van het “niet nodeloos hertesten” zou kunnen vrijstellen van
het
opnieuw
moeten
afleggen
van
bepaalde
testen
in
navolgende
selectieprocedures.
12.1.
De verwerende partij doet gelden dat verzoeker geen belang
heeft bij de nietigverklaring van de bestreden beslissingen, omdat hij heeft
nagelaten om ook de beslissing aan te vechten waarbij de bevorderingsfuncties
aan andere kandidaten worden toegewezen. Bovendien is de termijn om zulks
alsnog te doen reeds lang verstreken, aangezien de laureaten op 24 juni 2022
werden bekendgemaakt en verzoeker van die mededeling heeft kennisgenomen.
Het gemis aan het instellen van een beroep tegen de toewijzing
van de bevorderingsfuncties verhindert volgens de verwerende partij ook dat
verzoeker zich nog op een moreel of financieel nadeel kan beroepen – nadelen die
zij hoe dan ook louter hypothetisch noemt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-8/15
12.2.
Met betrekking tot de wervingsreserve merkt de verwerende
partij op dat deze behoudens een eventuele verlenging door de lijnmanager
slechts één jaar geldig is en dat die termijn op het ogenblik van de uitspraak reeds
zal zijn verstreken.
12.3.
Het belang dat verzoeker ziet in het voor bepaalde proeven niet
nodeloos moeten hertesten bij een eventuele nieuwe selectieprocedure overtuigt
de verwerende partij evenmin, eensdeels omdat dit louter hypothetisch is en
anderdeels omdat dit niet rechtstreeks verband houdt met het eigenlijke voordeel
dat de annulatieprocedure moet bieden, met name een nieuwe kans om te worden
geselecteerd.
Beoordeling
voor
De voornaamste betrachting van iemand die, zoals verzoeker,
de
Raad
van
State
de
rechtshandeling
aanvecht
waarbij
zijn
kandidaatstelling voor de geambieerde functie wordt afgewezen, is om door de
nietigverklaring ervan te verkrijgen dat hij opnieuw de kans krijgt om zelf in die
functie te worden aangesteld en om ze daadwerkelijk uit te oefenen.
Die kans kon zich voor verzoeker aandienen indien hij ook de
beslissing tot bevordering van de drie laureaten had bestreden. Verzoeker heeft
zulks evenwel niet gedaan, zodat een eventuele nietigverklaring van de bestreden
beslissing(en) verzoeker in dat opzicht geen voordeel kan opleveren.
Er moet evenwel samen met verzoeker worden vastgesteld dat
hij
desgevallend langs een andere weg nog genoegdoening kan verkrijgen. Terecht
wijst hij erop dat het vacaturebericht erin voorziet dat wie slaagt, wordt
opgenomen in een wervingsreserve die een geldigheidsduur heeft van een jaar,
maar door de lijnmanager kan worden verlengd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-9/15
Niettegenstaande de definitief geworden bevorderingen van
andere kandidaten, heeft verzoeker belang erbij in de wervingsreserve te kunnen
worden opgenomen, opdat in het geval van een nieuwe vacature voor bevordering
tot wegentoezichter C2, hij daarop alsnog aanspraak zou kunnen maken.
Het rechtsherstel waartoe de verwerende partij zou zijn
gehouden na een eventuele nietigverklaring van de bestreden beslissing(en) en de
herbeoordeling van verzoekers proef, zou daartoe kunnen leiden.
Deze vaststelling volstaat om aan te nemen dat verzoeker,
binnen die contouren, over het rechtens vereiste belang beschikt bij zijn beroep
tot nietigverklaring van de bestreden beslissing(en).
Aldus mag buiten beschouwing blijven of verzoeker ook nog
een belang bij zijn beroep kan putten uit de mogelijkheid van een voor hem
gunstige toepassing van artikel I 5bis VPS of uit het door hem aangevoerde
moreel nadeel.
De exceptie wordt verworpen.
V. Vertrouwelijkheid van sommige stukken
Standpunt van de partijen
In
de
memorie
van
antwoord,
onder
het
opschrift
‘vertrouwelijkheid’, formuleert de verwerende partij het volgende verzoek:
“De interne communicatie en documenten inzake de beoordeling van de
ontvangen sollicitaties dienen als vertrouwelijk te worden behandeld
(stukken 11, 12, 13 en 14).
Het komt immers passend voor om deze interne beoordeling vertrouwelijk
te behandelen. De openbaarmaking zou afbreuk doen aan het geheim van de
beraadslaging van overheidsdiensten. Indien verzoekende partij inzage
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-10/15
wordt verleend, zou dit bovendien bepaalde inzichten kunnen verschaffen
die hem een voordeel kunnen opleveren bij eventuele toekomstige
sollicitaties. Tot slot mag ook de identiteit van de andere sollicitanten niet
worden prijsgegeven.
De vertrouwelijke behandeling van deze stukken, schendt de rechten van
verzoekende partij niet.
In de inventaris gevoegd aan deze memorie van antwoord worden de
stukken die vertrouwelijk werden neergelegd als zodanig aangegeven. Dit
alles in overeenstemming met artikel 87, § 2, van de algemene
procedureregeling van de Raad van State.”
In zijn memorie van wederantwoord verzet verzoeker zich tegen
de vertrouwelijkheid van deze stukken. Aangevoerd wordt dat het e-mailbericht
aan de juryleden met in bijlage de opgaven voor de schriftelijke proef (stuk 11),
de verbetersleutel (stuk 12), het intern document inzake de beoordeling van de
afgelegde testen (stuk 13) en het proces-verbaal van de selectieprocedure (stuk
14) geen “geheime beraadslagingen” zijn en dat de documenten minstens
gedeeltelijk
– met weglating van de delen die geheime beraadslagingen
weergeven – openbaar moeten worden gemaakt. Het argument dat inzage van de
stukken een voordeel zou kunnen verschaffen bij eventuele toekomstige
sollicitaties is volgens verzoeker louter hypothetisch.
Beoordeling
Overeenkomstig
artikel
87,
§
2,
van
het
algemeen
procedurereglement mag een partij die een stuk indient, vragen om het niet ter
kennis te brengen van de overige partijen. Luidens artikel 87, § 3, van het
algemeen procedurereglement wordt het bedoelde stuk “voorlopig afzonderlijk in
het dossier van de zaak opgenomen” en paragraaf 4 van dezelfde bepaling leert
dat de overige partijen van het stuk kennis mogen nemen “[a]ls het verzoek om
vertrouwelijke behandeling bij arrest wordt afgewezen”.
Het valt bijgevolg aan de Raad van State toe te controleren of
het aangevoerde vertrouwelijk karakter relevant is, rekening houdend met de
vereisten van een effectieve rechtsbescherming en van de eerbiediging van het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-11/15
recht op woord en wederwoord van de procespartijen en met het vereiste dat de
procedure op alle onderdelen het recht op een eerlijk proces eerbiedigt.
Ten aanzien van het recht op toegang tot de rechter zijn enkel
die maatregelen die de rechten van verdediging beperken legitiem die absoluut
noodzakelijk zijn.
Bij de afweging van de rechten van verdediging en het recht op
een eerlijk proces tegen de eerbiediging van andere in het geding zijnde belangen
is het slechts in uitzonderlijke gevallen aanvaardbaar dat bepaalde stukken van
het dossier, bijvoorbeeld vanwege het vertrouwelijk karakter ervan, aan de
tegenspraak ontsnappen. Vertrouwelijke documenten, willen ze beschermd
worden, moeten van die aard zijn dat de onthulling ervan gebeurlijk schade kan
toebrengen aan de partij die zich op de vertrouwelijkheid beroept of zelfs aan een
derde die niet rechtstreeks in het geding is betrokken.
24.1.
Stuk 11 is de afdruk van een e-mail van 28 maart 2022 van de
selectieverantwoordelijke aan de juryleden, met daarin een aantal praktische
afspraken over de beraadslaging. De e-mail bevat tevens een link naar de
verbetersleutel en de opdracht van de schriftelijke proef en de voorbereiding van
de kandidaten.
De voormelde voorbereidingen van de andere kandidaten
maken geen deel uit van stuk 11 zoals het (in afgedrukte versie) door de
verwerende partij is neergelegd.
Er is geen reden om de vertrouwelijkheid van dit stuk te
handhaven.
24.2.
Stuk 12 van het administratief dossier is de verbetersleutel voor
de schriftelijke proef.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-12/15
In het licht van de motieven die de verwerende partij inzake de
vertrouwelijkheid van bepaalde stukken van het administratief dossier aanvoert,
moet vooreerst worden vastgesteld dat de verbetersleutel niets onthult over de
beraadslaging door de juryleden of de standpunten die de individuele leden van
de jury bij de beoordeling hebben ingenomen en evenmin de identiteit van andere
kandidaten vermeldt. Die motieven kunnen de vertrouwelijkheid van stuk 12
bijgevolg niet verantwoorden.
Verzoeker betwist de wijze waarop hij voor dit onderdeel van
het examen werd beoordeeld. Uit de aan verzoeker meegedeelde motivering blijkt
dat de jury de beoordeling van de verschillende criteria schaalt van 0 tot 5, wat
overeenkomt met de richtlijnen opgenomen in de verbetersleutel.
Deze verbetersleutel lijkt een essentieel onderdeel van de
beoordeling van de proef. De Raad stelt overigens vast dat deze verbetersleutel
niet bestaat uit de juiste antwoorden – wat uiteraard afhankelijk is van welk
document aan de kandidaten ter bespreking wordt voorgelegd – maar enkel
aangeeft welke mate van detail of volledigheid in het antwoord tot welke
deelscore leidt.
Zelfs indien de openbaarmaking van dit stuk verzoeker een
voordeel zou kunnen verschaffen bij eventuele toekomstige sollicitaties –
voordeel dat door de verwerende partij niet wordt geconcretiseerd – dan nog is dit
ondergeschikt aan verzoekers recht om kritiek te kunnen uitoefenen op de wijze
waarop de (motivering van de) quotering van zijn schriftelijke proef zich
verhoudt tot de opgestelde verbetersleutel.
De vertrouwelijkheid van stuk 12 van het administratief dossier
dient dan ook te worden opgeheven.
24.3.
De stukken 13 en 14 van het administratief dossier bevatten
respectievelijk de resultaten van de andere kandidaten en het proces-verbaal van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-13/15
de selectieprocedure, met weergave van de namen van de andere kandidaten en
hun eventuele rangschikking.
Verzoeker voert in zijn beroep geen schending aan van het
gelijkheidsbeginsel wat de quotering van de andere kandidaten betreft, noch
formuleert hij daaromtrent enig voorbehoud. Dat voorbehoud maakt verzoeker
evenmin omtrent de rechtsgeldigheid van de samenstelling van en het beraad door
de jury.
Er is geen reden om de vertrouwelijkheid van deze stukken te
lichten.
Wat voorafgaat, leidt tot de conclusie dat er geen gronden
blijken om de stukken 11 en 12 aan de tegenspraak van de partijen te onttrekken.
Aangezien verzoeker uit de gegevens die hij ingevolge de
opheffing van de vertrouwelijkheid van de desbetreffende stukken kan vernemen,
in de mate dat die gegevens hem nog niet eerder bekend waren, nieuwe
argumenten kan putten ter staving van zijn reeds aangevoerde middelen of op
grond van die gegevens desgevallend ook nieuwe middelen kan ontwikkelen, is
er reden om het debat te heropenen en verzoeker hiertoe de gelegenheid te geven.
BESLISSING
-
De Raad van State heropent het debat.
-
De Raad van State heft de vertrouwelijkheid op van de stukken 11 en 12
van
het administratief dossier.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-14/15
-
De Raad van State verleent aan de verzoekende partij de mogelijkheid om
binnen een termijn van zestig dagen na de kennisgeving van dit arrest in een
aanvullende memorie haar middelen aan te vullen of nader uit te werken of
nieuwe middelen aan te voeren, op grond van haar onbekende gegevens die
vervat zijn in de voormelde stukken van het administratief dossier.
-
Aan de verwerende partij wordt een termijn van zestig dagen verleend
vanaf de betekening van de aanvullende memorie van de verzoekende partij
of vanaf de betekening van het bericht van ontstentenis hiervan, om een
aanvullende memorie in te dienen.
-
Het door de auditeur-generaal aangewezen lid van het auditoraat wordt
ermee belast vervolgens een aanvullend verslag op te stellen.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op eenendertig januari tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Jurgen Neuts,
staatsraad,
Jim Deridder,
staatsraad,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Tiny Temmerman
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.651
IX-10.066-15/15
