Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788 (2024-02-12)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.788 van 12 februari 2024 Instellingen, Binnenlandse zaken
en lokale besturen - Sluitingen van vestigingen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE Xe KAMER
ARREST
nr. 258.788 van 12 februari 2024
in de zaak A. 241.077/X-18.572
In zake:
- A.H.
- BV L.B.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Leen Verstraete
kantoor houdend te 8430 Middelkerke
Koninginnelaan 39
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de GEMEENTE MIDDELKERKE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Dirk De Keuster en Uschi Steurs
kantoor houdend te 2980 Zoersel
Handelslei 60
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 31 januari 2024, strekt tot de
schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de
beslissing
van
de
burgemeester
van
de
gemeente
Middelkerke
van
5 december 2023 tot sluiting van café D. te 8430 Middelkerke tot en met
27 mei 2024, dezelfde dag bevestigd door het college van burgemeester en
schepenen van Middelkerke.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-1/10
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 9 februari 2024, om 10.30 uur.
Kamervoorzitter Johan Lust heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Leen Verstraete, die verschijnt voor de verzoekende
partijen, en advocaat Uschi Steurs, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur Sofie De Doncker heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Eerste verzoekster is zaakvoerster van het café D., te
Middelkerke, van tweede verzoekster.
Op 23 november 2023 stelt de lokale politie ten behoeve van de
burgemeester een verslag op waarvan de conclusie luidt dat het café een cruciale
rol speelt in de verkoop van drugs en hierdoor een bedreiging vormt voor de
openbare gezondheid en orde in Middelkerke. Gerelateerd wordt dat al begin 2023
informatie werd ontvangen dat B. H., partner van eerste verzoekster, zich inlaat
met een handel in verdovende middelen; dat uit onderzoek blijkt dat de handel zich
verplaatst heeft naar het adres van het café; dat een tapmaatregel bevolen door de
onderzoeksrechter uitwees dat naast speed ook cocaïne, cannabis en XTC
verhandeld worden; dat eerste verzoekster in die verkoop “een hoofdaandeel”
heeft; dat klanten zich na telefonische contactname met B. H. bij haar aanbieden,
waarna zij de pakketjes klaarmaakt, overhandigt en het geld ontvangt; dat afnemers
dus “specifiek [komen] naar het café om hun drugs te komen aankopen”; dat op
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-2/10
22 november 2023 tot een huiszoeking werd overgegaan; en dat er resten cocaïne
en speed, een doos met cannabis, XTC-pillen, een stukje hasj en verschillende
enveloppes met in totaal 4.748 euro werden gevonden. Verzoekster en haar partner
werden aangehouden.
De burgemeester van de gemeente Middelkerke legt het café op
28 november 2023 een eerste keer een sluiting van 6 maanden op, op grond van
artikel 9bis van de wet van 24 februari 1921 ‘betreffende het verhandelen van
giftstoffen, slaapmiddelen en verdovende middelen, psychotrope stoffen,
ontsmettingsstoffen en antiseptica en van de stoffen die kunnen gebruikt worden
voor illegale vervaardiging van verdovende middelen en psychotrope stoffen’
(hierna: drugswet).
Na op 5 december 2023 verzoeksters, bij monde van hun
raadsvrouw, te hebben gehoord, besluit de burgemeester op 5 december 2023 zijn
beslissing van 28 november 2023 op te heffen en opnieuw op grond van artikel
9bis van de drugswet een sluiting van café D. op te leggen voor de duur van zes
maanden – rekening gehouden met de sluiting van 28 november 2024 tot en met
4 december 2023 – tot en met 27 mei 2024.
Gemotiveerd wordt:
“° Uit het bestuurlijk verslag en de aanvullende toelichting tijdens de
hoorzitting door de lokale politie blijkt wel degelijk dat het café een
centrale rol speelt in de drugshandel en de gerelateerde activiteiten. Tevens
blijken daar uit de omvang, de frequentie en de aard van de activiteiten;
° Bijgevolg zijn er voldoende gemotiveerde redenen om café [D.] te sluiten
voor de duur van zes maanden in toepassing van artikel 9bis van de
drugswet en dit om de openbare veiligheid en rust in de buurt te
waarborgen en om druggebruikers, kopers en/of verkopers te
ontmoedigen.”
IV. Schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State kan slechts tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-3/10
dringende noodzakelijkheid worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat
minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte
of het reglement prima facie kan verantwoorden en dat een uiterst dringende
noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is met de behandelingstermijn
van de gewone vordering tot schorsing.
V. Voorwaarde van een ernstig middel
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeksters voeren in een eerste middel de schending aan van
de materiëlemotiveringsplicht en van artikel 9bis van de drugswet. Toegelicht
wordt dat de voorwaarden voor de toepassing van artikel 9bis van de drugswet niet
vervuld zijn: het verslag van de politie van 23 november 2023 is alleen gesteund op
gesprekken van de telefoontap en op de bevindingen tijdens de huiszoeking. Er zijn
absoluut onvoldoende aanwijzingen dat het café gebruikt werd om verdovende
middelen te verkopen of het gebruik ervan te vergemakkelijken. Alle verhoorde
afnemers stellen gekocht te hebben via de partner van eerste verzoekster “die ofwel
naar buiten kwam, of in het steegje achter het café”. Eerste verzoekster “ontkent
niet dat zij pakketten heeft opgemaakt, maar dit in haar privégedeelte, geenszins in
het café en […] enkel in de periode van eind oktober tot datum arrestatie, zijnde
aldus amper 4 weken”.
Beoordeling
Opdat een burgemeester rechtmatig op grond van artikel 9bis van
de drugswet een sluiting kan opleggen, is vereist dat hij over ernstige aanwijzingen
beschikt dat in de betrokken, voor het publiek toegankelijke, plaats herhaaldelijk
illegale activiteiten plaatsvinden met betrekking tot de verkoop, aflevering, of
vergemakkelijking van het gebruik van verdovende middelen en psychotrope
stoffen, waardoor de openbare veiligheid en rust in het gedrang komen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-4/10
Volgens het politieverslag nemen de klanten telefonisch contact
met B. H., waarna zij zich aanbieden in het café bij eerste verzoekster, die de
pakketjes heeft klaargemaakt, en die ook de drugs overhandigt en het geld
ontvangt. Afnemers komen, volgens het verslag, “specifiek naar het café”, dat “een
cruciale rol in de verkoop van drugs” vervult.
Verzoeksters betwisten niet dat er zich herhaaldelijk illegale
activiteiten hebben voorgedaan met betrekking tot de verkoop en aflevering van
drugs. Zij bevestigen in het verzoekschrift dat de drugs bij B. H. werden besteld en
dat vervolgens eerste verzoekster de pakketjes klaarmaakte. Dat zou echter niet in
het café zijn gebeurd, maar alleen in het woongedeelte erboven. En B. H. zou dan
naar buiten zijn gegaan om de pakketjes te overhandigen.
Verzoeksters gaan er op het eerste gezicht al te gemakkelijk aan
voorbij dat er volgens het politieverslag bij de huiszoeking op 22 november 2023
niet weinig drugs en geld zijn gevonden “in de aanhorigheden van het café op de
gelijkvloerse verdieping”.
Hun verklaringen kunnen er vooralsnog niet van overtuigen dat
de burgemeester ten onrechte heeft gemeend over voldoende ernstige
aanwijzingen te beschikken om met betrekking tot café D. toepassing te mogen
maken van artikel 9bis van de drugswet.
Het eerste middel is niet ernstig.
B. Tweede en derde middel
Standpunt van de partijen
In een tweede middel, afgeleid uit de schending van de
formelemotiveringsplicht, doen verzoeksters gelden “dat de bestreden beslissing
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-5/10
absoluut niet motiveert waarom een sluiting van 6 maanden noodzakelijk is om de
problemen te verhelpen”.
In een derde middel, afgeleid uit de “schending van het
subsidiariteits-, redelijkheids-, en proportionaliteitsbeginsel, voegen verzoekster
daar nog aan toe de opgelegde maatregel buiten elke proportie is en “het resultaat
van een onvoldoende, onredelijke afweging van alle betrokken gegevens en
belangen”. Eerste verzoekster mag dan wel in hechtenis genomen zijn, het café kan
uitgebaat worden door derden. Tweede verzoekster is te onderscheiden van eerste
verzoekster, en heeft eigen belangen.
In de nota werpt de verwerende partij met betrekking tot het
tweede middel tegen dat de bestreden beslissing wel degelijk motiveert waarom
een sluiting van zes maanden wordt opgelegd “namelijk om de openbare veiligheid
en rust in de buurt te waarborgen en om druggebruikers, kopers en/of verkopers te
ontmoedigen”.
Met betrekking tot het derde middel antwoordt de verwerende
partij dat de Raad van State een wettigheidsrechter is en dat bij zijn
wettigheidscontrole de redengeving die het bestuur ter verantwoording van de
evenredigheid van zijn beslissing aanvoert, van bijzonder belang is. In casu wordt
een uitdrukkelijke verantwoording gegeven voor de sluiting van zes maanden en
wordt bijkomend aangegeven dat de burgemeester de sluiting eventueel vroeger
kan beëindigen “om gemotiveerde redenen”.
Voorts argumenteert de verwerende partij nog dat de
vastgestelde feiten bijzonder ernstig zijn en dat een beperktere sluiting van slechts
enkele weken onvoldoende is “gezien de omvang en frequentie van de
druggerelateerde activiteiten in café [D.]”.
Beoordeling
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-6/10
De Raad van State is een wettigheidsrechter. Het komt hem in
het kader van het (annulatie- en) schorsingscontentieux niet toe om zelf, in de
plaats van de burgemeester, uit te maken wat, in de concrete omstandigheden van
de zaak, een proportionele maatregel is en om daar dan de bestreden maatregel aan
te toetsen. Wel gaat hij na of de burgemeester met zijn bestreden maatregel binnen
de
grenzen
is
gebleven
van
wat,
gelet
op
de
discretionaire
beoordelingsbevoegdheid waarover hij bij het bepalen van een aangepaste
maatregel beschikt, redelijkerwijze als een evenredige beslissing kan worden
beschouwd.
Bij die wettigheidscontrole is de redengeving die het bestuur ter
verantwoording van de evenredigheid van zijn beslissing aanvoert, van bijzonder
belang.
Met de bestreden beslissing legt de burgemeester een sluiting op
voor de maximaal toegelaten duur van zes maanden. Nochtans lieten verzoeksters
tijdens de hoorzitting gelden dat een sluiting van die duur in de praktijk wellicht tot
het faillissement zou leiden. Daarbij werd verwezen naar de huurovereenkomst en
de afnameplicht (van dranken).
Het voorgaande belet niet dat in de beslissing geen andere
motivering wordt aangevoerd ter verantwoording van de duur van de sluiting, dan
dat het café een centrale rol speelt in de drugshandel en dat de sluiting nodig is om
de openbare veiligheid en rust in de buurt te waarborgen en om de drugsgebruikers,
-kopers en -verkopers te ontmoedigen.
Deze motivering komt op het eerste gezicht als niet meer dan een
oppervlakkige stijlformule voor.
Dat (er aanwijzingen zijn dat) er zich in het café feiten van
drugshandel voordoen, is een vereiste om überhaupt toepassing te mogen maken
van artikel 9bis van de drugswet. Waar de concrete verstoring van de openbare
veiligheid en rust te dezen precies door de drugshandel veroorzaakt wordt, strekt
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-7/10
een sluiting – van welke duur ook – er per definitie toe om de openbare veiligheid
en rust te waarborgen. Maar daarmee is nog niet verduidelijkt en verantwoord
waarom in de specifieke omstandigheden van de zaak, inbegrepen het verweer van
verzoeksters, met niet minder dan een sluiting van zes maanden kan worden
volstaan om de verstoring van de openbare veiligheid en rust door de
drugsgebruikers, -kopers en -verkopers tegen te gaan.
De besproken middelen zijn in die mate ernstig.
VI. Voorwaarde van een uiterst dringende noodzakelijkheid
Uiteenzetting van verzoeksters
Verzoeksters betogen dat de sluiting een financiële ramp is. Zij
hebben geen andere inkomsten en de boekhouder bevestigt dat zij geen financiële
reserves hebben om de sluitingsperiode te overbruggen. Er moet volgens de
boekhouder rekening worden gehouden met een aanvraag tot faillissement “ten
laatste maart 2024”. Bovendien is de sluiting “zeer nadelig voor de uitstraling en
reputatie van het café bij de klanten en derden aangezien er ook per maand
bingo-avonden werden georganiseerd”.
Beoordeling
Een verzoekende partij die pretendeert in een zodanig geval van
uiterst dringende noodzakelijkheid te verkeren dat zij niet de behandeling van de
zaak in een beroep tot nietigverklaring kan afwachten en zelfs niet een schorsing
volgens de gewone procedure, moet zich daar ook naar gedragen. Zo niet ontkracht
zij zelf de beweerde hoogste urgentie.
Te dezen kregen verzoeksters kennis van de bestreden beslissing
op 5 december 2023. De voorliggende vordering is pas de 57ste dag nadien
ingesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-8/10
Dat eerste verzoekster tot vlak voor de terechtzitting in de
gevangenis verbleef en er op 6 januari 2024 bevallen is, kan daar niet de reden van
zijn. Het wordt ten andere niet beweerd ook. Integendeel wordt in het
verzoekschrift geargumenteerd dat er de mogelijkheid van uitbating van het café
door derden is en dat de tweede verzoekster “een afzonderlijk rechtspersoon” is,
met eigen belangen.
Schreeuwt weliswaar het tijdsverloop van bijna twee maanden
om een overtuigende verantwoording, toch moet met de verwerende partij in de
nota worden vastgesteld dat er in het verzoekschrift geen enkele reden voor
gegeven wordt.
Overigens wordt een dergelijke verantwoording ook niet ter
terechtzitting gegeven. Daar is uiteengezet dat het instellen van de vordering
zolang werd uitgesteld omdat verzoeksters voor een juist zicht op de financiën en
de financiële implicaties van de opgelegde sluiting, het werk van de boekhouder
moesten afwachten.
Dit is naar het oordeel van de Raad niet plausibel en geen
toereikende verklaring.
De houding van verzoeksters houdt de negatie in van de
aangevoerde opperste hoogdringendheid.
Er blijkt aldus niet voldaan aan de tweede cumulatieve
grondvoorwaarde voor de gevorderde schorsing. Deze vaststelling brengt de
verwerping van de vordering mee.
BESLISSING
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst
dringende noodzakelijkheid.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-9/10
- Het door eerste verzoekster onverschuldigd gekweten rolrecht van 200
euro wordt terugbetaald.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twaalf februari tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Johan Lust
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.788
X-18.572-10/10
