Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034 (2024-03-06)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.034 van 6 maart 2024 Sociale zaken en volksgezondheid -
Rusthuizen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 259.034 van 6 maart 2024
in de zaak A. 231.119/IX-9729
In zake :
de NV RESIDENTIE OFELIA
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Benjamin Herman
kantoor houdend te 8800 Roeselare
Ter Reigerie 9/10
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de VLAAMSE GEMEENSCHAP
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Tom De Gendt
kantoor houdend te 3000 Leuven
Koning Leopold I-straat 32
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 26 juni 2020, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de administrateur-generaal van het
agentschap Zorg en Gezondheid van 28 april 2020 waarbij aan het
woonzorgcentrum en woonzorgcentrum met een bijkomende erkenning
Residentie Ofelia de beschermende maatregel “[h]et onmiddellijk in dienst treden
van de crisismanager” wordt opgelegd en van “alle beslissingen die in uitvoering
van deze beslissing zijn genomen”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-1/25
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-2/25
Eerste auditeur Melissa Celis heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 15 januari 2024.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
Advocaat
Benjamin
Herman,
die
verschijnt
voor
de
verzoekende partij en advocaat Elias Put, die loco advocaat Tom De Gendt
verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Melissa Celis heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoekster baat een woonzorgcentrum uit te Overijse.
Naar aanleiding van een “noodkreet van [de] hoofdverpleegkundige na telefonische contactname” brengt het agentschap Zorg en Gezondheid
van de Vlaamse overheid op 24 april 2020 een plaatsbezoek aan het betrokken
woonzorgcentrum. Het daarover opgestelde ‘verslag plaatsbezoek Residentie
Ofelia, Overijse. Opvolging COVID-19’ vermeldt als deelnemers “[SL] en [BJ]
(Team Infectieziektebestrijding en Vaccinatie) en [AM] (Zorginspectie)”. In dat
verslag wordt als conclusie gesteld dat “het aanstellen van een crisismanager
noodzakelijk [is]”. Het document wordt aan verzoekster bezorgd met een e-mail
van 26 april 2020.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-3/25
Op 28 april 2020 beslist de administrateur-generaal van het
agentschap Zorg en Gezondheid tot het opleggen van de volgende beschermende
maatregel: “[h]et onmiddellijk in dienst treden van de crisismanager, aangesteld
door Zorg en Gezondheid, in woonzorgcentrum en woonzorgcentrum met een
bijkomende erkenning Residentie Ofelia”. Die beslissing is als volgt
gemotiveerd:
“Op 25 april 2020 werd u telefonisch het aanbod gedaan om een
crisismanager aan te duiden naar aanleiding van een Covid-19 uitbraak in
uw voorziening. Volgens het besluit van de Vlaamse Regering van 3 april
2020 tot subsidiëring voor tijdelijke managementondersteuning inzake
crisisbeheer bij een Covid-19 uitbraak in residentiële voorzieningen in het
beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin voldeed uw
voorziening aan de cumulatieve voorwaarden die opgegeven zijn in het
besluit:
1° meerdere bewoners in de voorziening zijn vermoedelijk besmet met
Covid-19;
2° de voorziening kent een grote personeelsuitval ten gevolge van de
uitbraak van Covid-19;
3° de lokale directie dreigt de controle over de operationele werking te
verliezen of is deze al verloren en krijgt zelf geen toegang tot bijkomende
managementondersteuning;
4° het agentschap heeft de lokale situatie in kaart gebracht en de
precariteit ervan bevestigd.
Dit aanbod heeft u geweigerd, u verwees door naar uw
hoofdverpleegkundige in de voorziening omdat zij van de dagelijkse
werking op de hoogte was. Ik wens u erop te wijzen dat dit niet de taak is
van de hoofdverpleegkundige, maar van de beheersinstantie om dergelijke
beslissingen te nemen.
Vaststellingen van de rondgang van 24 april 2020
Personeel:
Tijdens het plaatsbezoek was directrice [LS] aanwezig in het
woonzorgcentrum maar ze toonde geen enkele betrokkenheid. Ze was niet
aanwezig bij het gesprek, vluchtte zo vlug mogelijk weg.
De hoofdverpleegkundige werkt momenteel 7 dagen op 7. Ze is niet op de
hoogte van de richtlijnen van de Vlaamse overheid betreffende Covid 19.
Ze heeft helemaal geen tijd om deze informatie te lezen en te verwerken
voor de andere medewerkers.
Volgens de laatste beschikbare gegevens is de CRA dr [HL] […]. Hij is
uitsluitend telefonisch bereikbaar. De voorbije weken kwam hij slechts
1 keer naar het woonzorgcentrum.
Er werd door de hoofdverpleegkundige een andere huisarts gecontacteerd
maar die had geen tijd om de opvolging van Ofelia erbij te nemen.
Tijdens het plaatsbezoek werd aangegeven dat er verschillende
medewerkers afwezig zijn:
1 zorgkundige
3 verpleegkundigen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-4/25
1 ergotherapeut
2 medewerkers poets
kok
medewerker technische dienst.
Volgens de gesprekspartners zijn een aantal medewerkers reeds een
maand afwezig (werden positief getest) maar zouden ze nog steeds ziek
zijn en voorlopig niet opnieuw komen werken.
De medewerker technische dienst wil niet komen werken. De klusjes
zouden uitgevoerd worden door een nonkel van de hoofdverpleegkundige.
Tijdens het plaatsbezoek werd er verteld dat er momenteel slechts
2 verpleegkundigen zijn: de hoofdverpleegkundige (overdag) en een
verpleegkundige die vanuit Residentie Yasmina inspringt (’s nachts). De
hoofdverpleegkundige werkt 7 dagen op 7 van ’s morgens tot ’s avonds.
Vanuit Residentie Yasmina (voorziening van dezelfde uitbater, wel onder
een andere NV) ondersteunt zorgkundige de werking in Ofelia.
Er is geen kok meer in de voorziening. De maaltijden worden
klaargemaakt door het zorgpersoneel, die meer dan noodzakelijk zijn voor
het uitvoeren van de basiszorgen. Op de dag van het plaatsbezoek werd de
maaltijd bereid door 2 zorgkundigen en een kinesitherapeut.
Omdat de onderhoudsmedewerkers afwezig zijn, werden er 2
medewerkers ad interim aangeworven. Tijdens het plaatsbezoek kon
worden vastgesteld dat beide medewerkers onvoldoende op de hoogte
waren van de maatregelen in het kader van Covid-19: er werd gepoetst
met Dettol, handschoenen werden niet gewisseld na het poetsen van een
kamer, het is niet duidelijk of de juiste chlooroplossing gebruikt wordt …
Men is niet op de hoogte op welke manier het personeelstekort zou
kunnen aangevuld worden.
Alle aanwezige medewerkers (10) werden getest en blijken allemaal
negatief te zijn.
Persoonlijk beschermingsmateriaal (PMB):
Gezien de werkdruk, tekort aan medewerkers heeft de
hoofdverpleegkundige nog geen tijd gehad om de maatregelen van de
Vlaamse Overheid te lezen, ze te vertalen naar de werking van de
voorziening en ze te communiceren naar de andere medewerkers.
De medewerkers gebruiken de persoonlijke beschermingsmaterialen
volledig verkeerd en onaangepast. Iedereen draagt bijvoorbeeld een face
shield, handschoenen … maar op de Covid afdeling (2de verdieping)
delen de 2 zorgkundigen en kinesitherapeut de maaltijden rond zonder
beschermende overschort en worden bewoners geknuffeld.
Hieronder worden enkele belangrijke adviezen opgenomen maar het is
zeker belangrijk om het geheel aan maatregelen na te lezen en toe te
passen in de voorziening. Alle informatie is terug te vinden op de website
van Zorg en Gezondheid.
De voorziening zou over onvoldoende beschermingsmaterialen
beschikken.
Tijdens de rondgang werd er vastgesteld dat er wel degelijk materiaal
aanwezig is maar dat het niet op een correcte manier gebruikt wordt.
Juiste aantallen van beschermingsmaterialen werden niet doorgegeven.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-5/25
Er werd wel vastgesteld dat de medewerkers onderhoud de
beschermingsmaterialen gebruiken waardoor er een tekort kan ontstaan
voor het zorgpersoneel.
Tijdens het plaatsbezoek werd vastgesteld dat elke medewerker een face
shield op had. Er werd verteld dat dit te maken heeft met een tekort aan
face shields. Op het internet zijn er filmpjes te vinden, om zelf shields te
maken.
Conclusie
De situatie in het woonzorgcentrum is dramatisch:
Zoals in het begin van het verslag gesteld is het aanstellen van een
crisismanager noodzakelijk om o.a. onderstaande elementen op te nemen:
De medewerkers missen een leidinggevende figuur. Er is geen
sturende directie aanwezig in de voorziening;
De CRA is enkel telefonisch bereikbaar en weigert fysiek
aanwezig te zijn. Hij zorgt niet voor de coördinatie van de
zorg;
Er is geen transparante communicatie;
De hoofdverpleegkundige moet alle aspecten van de werking
managen. Dit is een onmogelijke taak;
De aanwezige medewerkers zetten zich meer dan 100% in maar
de situatie groeit boven hen uit. Medewerkers werken lange
shiften en zijn oververmoeid;
Er is een tekort aan medewerkers zowel in de zorg als in de
keuken;
Er
moet
gezocht
worden
naar
bijkomende
medewerkers/vrijwilligers;
De maatregelen van de overheid worden niet gelezen,
opgevolgd en/of vertaald naar de werkvloer. Het lezen van de
maatregelen is nodig om een goede werking te garanderen;
De verzorging van besmette en niet-besmette bewoners wordt
niet goed opgevolgd;
De afspraken i.v.m. de verzorging zijn niet gekend en/of
worden niet opgevolgd;
De maaltijden worden klaargemaakt […] door het
zorgpersoneel;
De beschermingsmaterialen worden niet juist gebruikt;
De directie ziet de ernst van de situatie niet in. Er is geen
inzicht in de urgentie, noch kennis van zaken over de
richtlijnen en de nodige maatregelen;
De beheersinstantie ziet de ernst van de situatie niet in;
Er is geen zicht op de stock van het aanwezige materiaal, noch
op de nood aan materiaal.
De ernst van de vaststellingen maakt dat er een sluipend gevaar is voor het
welzijn van de bewoners en het personeel. Er heerst een terechte angst
onder de bewoners en personeelsleden door de gebrekkige zorg. Op basis
van deze vaststellingen concludeer ik dat concrete beschermende
maatregelen om de veiligheid te garanderen noodzakelijk zijn.
[…]
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-6/25
Door het opleggen van deze maatregel verliest u de vrije keuze van een
crisismanager. Deze zal u worden toegewezen door het Agentschap Zorg
en Gezondheid. De crisismanager zal de dagelijkse leiding van de
voorziening overnemen en de nodige maatregelen nemen om de
veiligheid, zorg en correcte bejegening van de bewoners en het personeel
op een zo snelle efficiënte en correcte manier opnieuw te garanderen.
Deze maatregel geldt voor minimaal 10 dagen en is verlengbaar indien
nodig. Een besluit van de administrateur-generaal tot aanwijzing van de
crisismanager zal spoedig volgen.”
Dat is de thans bestreden beslissing.
3.2.
Op 29 april 2020 deelt het betrokken agentschap aan
verzoekster mee dat HK als crisismanager is aangeduid.
3.3.
De crisismanager stelt op 6 mei 2020 een eerste verslag op.
Daarin formuleert hij onder meer als aanbeveling:
“Verlengen van de eerste 10 dagen crisismanagement, om de geplande
acties af te werken, om te bewaken dat de bestaande en eventuele nieuwe
instructies van het Agentschap en andere instanties opgevolgd worden, en
om het dagelijks bestuur verder bij te staan.”
Dat verslag bezorgt de crisismanager samen met “het verslag
van Artsen zonder Grenzen na hun plaatsbezoek 4 mei” aan de verwerende partij.
Daarop deelt de sectorverantwoordelijke ‘Planning en Kwaliteit
Ouderenzorg’ van het agentschap Zorg en Gezondheid op 8 mei 2020 mee wat
volgt:
“Bij deze bevestig ik u de verlenging van uw opdracht als crisismanager
met 10 dagen in het kader van de beschermende maatregel opgelegd aan
het woonzorgcentrum Ofelia in Overijse.”
3.4.
Op 14 mei 2020 stelt de crisismanager een tweede verslag op.
De samenvatting daarvan luidt als volgt:
“Door de inmiddels genomen maatregelen zijn de acute problemen onder
controle gebracht en kan de crisismanager de controle ervan verder
bewaken […].
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-7/25
Wanneer de opdracht van de crisismanager eindigt, blijven nog de
structurele problemen. Hiervoor verwijzen wij naar de structurele
observaties op blz 4 van het vorige verslag: taalprobleem, gebrek aan sterk
management,
onvoldoende
communicatie
en
onduidelijke
directiestructuur.
Deze punten zijn in de voorbije twee weken meermaals gebleken. Het was
bijvoorbeeld de crisismanager die de dagelijkse directieverantwoordelijke
en hoofdverpleegkundige gecoacht heeft om tot het plan te komen zoals
beschreven onder punt 5. ‘Vervolgacties’, en die de geschreven
communicatie hierrond heeft opgesteld in het Nederlands en het Frans
naar zowel inwoners, medewerkers en familie. In heel dit gebeuren
schitterde de eigenares/directrice door afwezigheid. Zowel de dagelijkse
directieverantwoordelijke als de hoofdverpleegster werkten wel heel
constructief mee.
Tevens blijft de infrastructuur van de instelling oud, moet de huidige
infrastructuur en organisatie in de kelderverdieping rond keuken, vaat,
linnen, drogen en opslag en kleed-doucheruimte grondig herzien worden.
Hierover heeft de crisismanager overleg gestart met de eigenares, die er
wel voor open staat. Ook moet een beslissing genomen worden rond het al
of niet terug in gebruik nemen van de sinds lang defecte 2e lift.”
3.5.
Op 29 mei 2020 volgt een derde verslag van de crisismanager.
De conclusie daarvan luidt als volgt:
“Door de genomen maatregelen, en omdat er geen bewoners en
medewerkers met Covid-19 verschijnselen zijn, en ook alle medewerkers
op post zijn, zijn de acute problemen op dit moment onder controle. De
lijn naar de toekomst is in principe gezet door het vastleggen van een
aantal procedures, afspraken met de CRA en een outbreakplan.
Echter, de structurele problemen zoals vermeld in de observaties op blz 4
van het eerste verslag: taalprobleem, te weinig gestructureerde opleiding,
gebrek aan sterk management en onduidelijke directiestructuur worden
hiermee niet opgelost.
Bovendien is gebleken dat er een zekere laksheid blijft bestaan bij
dagelijkse aansturing en bij het personeel zelf. De crisismanager heeft
direktie, dagelijks bestuur en medewerkers bij voorbeeld toch regelmatig
moeten wijzen op concrete afzwakkingen in uitvoering van afgesproken
zaken en in het wat lakse respecteren (en interpreteren) van de belangrijke
maatregelen voor persoonlijke bescherming van bewoners en zichzelf.
Het is duidelijk dat de fysische aanwezigheid van de crisismanager
iedereen scherp houdt. Dit wordt trouwens door sommige medewerkers
als positief aangegeven.
Een stap om de verbeteringen meer te bestendigen zou een verlenging van
deze aanwezigheid kunnen zijn, zodat de nieuwe manier van werken meer
‘ingebakken’ wordt en de leidinggevenden langer begeleid kunnen
worden. De aanwezigheid van de crisismanager zou hiertoe meer in de tijd
kunnen gespreid worden (vb: 10 dagen gespreid over een kalendermaand).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-8/25
Hierbij zou dan ook naar meer synergie met zusterorganisatie Residentie
Yasmina kunnen gekeken worden.
Daarna zou een verdere begeleiding door een extern manager aangewezen
zijn. Ofwel zou de volledige leiding (eventueel gecombineerd ook voor
Yasmina) kunnen overgedragen worden aan een professioneel permanent
of interim manager. Wij denken niet dat de eigenares tot dit laatste bereid
is.”
3.6.
Na een onaangekondigd inspectiebezoek op 5 juni 2020 van de
zorginspectie beslist de administrateur-generaal op 12 juni 2020 tot “[h]et
onmiddellijk verlengen van de opdracht van de crisismanager, aangesteld door
Zorg en Gezondheid, in woonzorgcentrum en woonzorgcentrum met een
bijkomende erkenning Residentie Ofelia”.
Deze beslissing bestrijdt verzoekster eveneens met een
annulatieberoep (rolnummer A. 231.517/IX-9745).
IV. Ontvankelijkheid van het beroep
Ambtshalve exceptie betreffende de identificatie van het
voorwerp van het beroep
4.1.
Verzoekster vordert niet alleen de nietigverklaring van de
beslissing van de administrateur-generaal van 28 april 2020, maar ook van “alle
beslissingen die in uitvoering van deze beslissing zijn genomen”.
4.2.
Naar luid van artikel 2, § 1, 3°, van het besluit van de Regent
van 23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State’ moet het verzoekschrift “het
voorwerp van de eis, aanvraag of beroep” bevatten. Het verzoekschrift moet
zowel de Raad van State als de verwerende partij inlichten over de juiste
toedracht van het geschil dat aan de Raad wordt voorgelegd. Het voorwerp van
het beroep zoals het in het verzoekschrift wordt aangeduid, bepaalt in beginsel
ook de grenzen van de rechtsstrijd. Het valt een verzoekende partij toe om in het
verzoekschrift een nauwkeurige omschrijving te geven van één of meerdere
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-9/25
bepaalde – of op zijn minst met voldoende zekerheid dadelijk identificeerbare –
administratieve rechtshandelingen waarvan zij de vernietiging vordert.
Een loutere verwijzing naar “alle beslissingen die in uitvoering
van deze beslissing [lees: de beslissing van de administrateur-generaal van 28
april 2020] zijn genomen” als voorwerp van een beroep is te vaag opdat de Raad
van State en de verwerende partij met voldoende zekerheid en dadelijk zouden
kunnen uitmaken welke beslissingen verzoekster nu precies nog bijkomend wil
bestrijden.
Ambtshalve moet worden vastgesteld dat het beroep in die
mate onontvankelijk is.
Ter terechtzitting bevestigt de raadsman van verzoekster
overigens dat er “maar één bestreden beslissing” is.
4.3.
Wanneer hierna wordt gerefereerd aan de bestreden beslissing
wordt derhalve de beslissing van de administrateur-generaal van 28 april 2020
bedoeld.
V. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
5.1.
Een eerste middel is geput uit de schending van artikel 14 van
het decreet van 19 januari 2018 ‘houdende het overheidstoezicht in het kader van
het gezondheids- en welzijnsbeleid’ (hierna: toezichtsdecreet), van artikel 3 van
het besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2018 ‘tot bepaling van de
inlichtingen van het verslag, het opleggen van concrete beschermende
maatregelen, het delen van gegevens, documenten en informatiedragers en het
opleggen van een administratieve geldboete, in uitvoering van het decreet van
19 januari 2018 houdende het overheidstoezicht in het kader van het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-10/25
gezondheids- en welzijnsbeleid’ (hierna: uitvoeringsbesluit) en van het
zorgvuldigheidsbeginsel.
5.2.
Verzoekster betoogt in een eerste onderdeel dat de bestreden
beslissing is genomen “op basis van een verslag van Artsen zonder Grenzen”.
Volgens verzoekster valt het op grond van artikel 14 van het toezichtsdecreet in
beginsel aan de Vlaamse Regering toe om een beslissing te nemen en kan de
zorginspectie slechts in geval van zeer dringende redenen autonoom optreden.
Belangrijk is echter dat er steeds een inspectieverslag van de zorginspectie
voorligt alvorens een beslissing kan worden genomen. Het is de zorginspectie die
het dossier bij de Vlaamse Regering aanhangig moet maken. En precies daar
schort het een en ander, zo meent verzoekster. De bestreden beslissing volgt op
een rondgang van 24 april 2020. Uit een e-mail van 11 juni 2020 van het
betrokken agentschap leidt verzoekster af dat die rondgang gebeurde door Artsen
zonder Grenzen. Dat betekent dat er géén verslag van de zorginspectie is. De
zorginspectie heeft het dossier niet bij de Vlaamse Regering aanhangig gemaakt
en zulks tast de wettigheid van de bestreden beslissing aan.
Verzoekster merkt voorts op dat de verlenging van de
aanstelling van de crisismanager evenmin op basis van een verslag van de
zorginspectie is gebeurd, maar wel op basis van een verslag van de crisismanager.
Verzoekster voert aan dat de administrateur-generaal op die
manier de regels van de bewijsvoering niet heeft gerespecteerd. Hij heeft het
rapport van Artsen zonder Grenzen evenmin meegedeeld.
Tot slot benadrukt verzoekster dat de onderneming waarin de
crisismanager werkzaam is – en waarmee zij naar aanleiding van de aanwijzing
van die crisismanager een overeenkomst heeft gesloten – “niet automatisch […]
in het algemeen belang [handelt]”. Zij had “uiteraard belang bij een verlenging
van de opdracht nu dit aanzienlijke inkomsten genereert” en “zag het
interimmanagement eveneens als opstap voor een verdere samenwerking”.
Daardoor is er volgens verzoekster “al snel” sprake van een schijn van
belangenvermenging.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-11/25
5.3.
In een tweede onderdeel betoogt verzoekster dat de
beschermende maatregel niet werd verlengd door de leidend ambtenaar, wat
strijdt met artikel 3 van het uitvoeringsbesluit.
5.4.
Verzoekster voert in een derde onderdeel aan dat artikel 14 van
het toezichtsdecreet oplegt dat het bevel van de Vlaamse Regering moet
omschrijven welke voorwaarden vervuld moeten zijn om de vastgestelde
gebreken te verhelpen. De bestreden beslissing bevat dergelijke voorwaarden
niet, zodat essentiële info ontbreekt.
5.5.
In een vierde onderdeel doet verzoekster nog gelden dat zij tot
op het ogenblik van het instellen van het vernietigingsberoep bij de Raad van
State geen besluit had ontvangen waarbij de administrateur-generaal de
crisismanager heeft aangesteld. Hij heeft daardoor volgens verzoekster zijn eigen
beslissing niet correct uitgevoerd. Een overheid die talmt met het nemen of ter
kennis brengen van een beslissing schendt het zorgvuldigheidsbeginsel, zo besluit
verzoekster.
6.1.
In haar memorie van wederantwoord herhaalt verzoekster
woordelijk de uiteenzetting van haar eerste onderdeel. Zij repliceert alleen dat
“[p]as in het kader van huidige procedure wordt gesteld dat de beslissing werd
genomen op basis van een rondgang van de Zorginspectie van 24 april 2020 en
niet ingevolge het bezoek van Artsen zonder Grenzen”. Het bericht van 11 juni
2020 van de verwerende partij was derhalve niet correct.
6.2.
Wat het derde middelonderdeel betreft, betoogt verzoekster dat
uit de parlementaire stukken over het toezichtsdecreet volgt dat elke beslissing tot
het opleggen van een beschermende maatregel maatwerk moet zijn en dat de
administrateur-generaal een duidelijke omschrijving moet geven van het concrete
gevaar voor de veiligheid en de gezondheid, de opgelegde maatregel, de termijn
waarvoor de maatregel geldt en de voorwaarden die vervuld moeten zijn om de
vastgestelde gebreken te verhelpen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-12/25
Met de bestreden beslissing wordt een crisismanager aangesteld
die de dagelijkse leiding van de voorziening overneemt. Dat is volgens
verzoekster strijdig met het beginsel dat elke maatregel maatwerk moet zijn. De
doelstelling van de decreetgever is om de Vlaamse Regering een instrument te
bieden om heel concreet en fijnmazig in te grijpen met het oog op de oplossing
van een specifiek probleem dat de veiligheid en de gezondheid danig in gevaar
brengt.
Verzoekster argumenteert dat uit de parlementaire stukken over
het toezichtsdecreet niet blijkt wat de decreetgever heeft bedoeld met de
“voorwaarden die vervuld moeten zijn om de vastgestelde gebreken te
verhelpen”. Zij noemt dat een “volstrekt onleesbare zin die blijkbaar aan de
aandacht van eenieder is ontsnapt”. “Hoogstwaarschijnlijk”, zo stelt verzoekster,
moet daaronder worden begrepen “de beoogde doelstellingen/resultaten van de
beschermende maatregel”. Volgens verzoekster valt het op dat de bestreden
beslissing “geenszins” de beoogde doelstellingen of resultaten omschrijft, maar
alleen een beschrijving geeft van de beweerde concrete gevaren voor de
veiligheid en de gezondheid.
6.3.
Over het vierde onderdeel doet verzoekster nog opmerken dat
de administrateur-generaal van het betrokken agentschap pas op 5 augustus 2020
een besluit heeft genomen, dus ná het instellen van het huidige annulatieberoep.
Tot die datum bleef verzoekster in het ongewisse over de precieze
toepassingsvoorwaarden van de aanstelling van de crisismanager. Zo was zij
helemaal niet zeker dat deze crisismanager zou worden gesubsidieerd. Dat noemt
verzoekster “bijzonder onzorgvuldig”. Het besluit tot aanstelling van de
crisismanager had gelijktijdig met de bestreden beslissing moeten worden
genomen.
Volgens verzoekster bestaat er een tegenstrijdigheid tussen de
bestreden beslissing en het besluit tot aanstelling van de crisismanager. Zij
betoogt dat in de bestreden beslissing de bevoegdheid van de crisismanager veel
ruimer is omschreven. Tevens benadrukt zij dat het besluit van 5 augustus 2020
geen uitvoering geeft aan de bestreden beslissing, maar dat beide beslissingen één
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-13/25
geheel vormen. Een en ander heeft volgens verzoekster tot gevolg gehad dat er
“grote onduidelijkheid bestond (en nog steeds bestaat) over de precieze
bevoegdheid van de crisismanager en de modaliteiten van de beschermende
maatregel in het algemeen”, wat een onzorgvuldigheid oplevert bij de
voorbereiding en het nemen van de bestreden beslissing.
7.1.
In haar laatste memorie erkent verzoekster dat “[i]n de loop van
deze procedure werd aangetoond dat de beslissing niet werd genomen op basis
van een verslag van Artsen zonder Grenzen, maar wel op basis van een rondgang
van 24 april 2020”. Het verslag van die rondgang is volgens verzoekster echter
geen verslag van de zorginspectie. Op de rondgang was dan wel een lid van de
zorginspectie aanwezig, maar het verslag is niet door de zorginspectie opgesteld.
Volgens verzoekster volstaat het om het verslag van het plaatsbezoek van 24 april
2020 te vergelijken met het inspectieverslag van 5 juni 2020. Het verslag van het
plaatsbezoek van 24 april 2020 heeft trouwens niet het voorwerp uitgemaakt van
de procedure van kennisgeving en mogelijkheid tot repliek zoals voorgeschreven
door het toezichtsdecreet. Verzoekster besluit daaruit dat er geen verslag van de
zorginspectie voorligt dat aanleiding kan geven tot het opleggen van een
“voorlopige maatregel”.
7.2.
Wat het derde middelonderdeel betreft, blijft verzoekster erbij
dat de beschrijving van de beweerde concrete gevaren slechts de opdracht van de
crisismanager omvat, maar dat dit geen voorwaarden zijn waaraan de voorziening
moet voldoen vooraleer de beschermende maatregel zou kunnen worden
opgeheven.
Dat is volgens verzoekster trouwens niet de enige lacune in de
bestreden beslissing. De naam van de crisismanager wordt niet vermeld en er is
evenmin een termijn bepaald waarbinnen de maatregel geldt.
Verzoekster vraagt zich voorts af of een beschermende
maatregel wel het passende instrument is in dergelijke situaties. Volgens haar
beoogde de administrateur-generaal in feite de aanstelling van een voorlopig
bewindvoerder. Dat leidt zij af uit de ruime omschrijving van de bevoegdheid van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-14/25
de crisismanager. Alsdan moest artikel 63 van het Woonzorgdecreet van
15 februari 2019 als rechtsgrond worden gebruikt. Op grond van die bepaling
komt het de burgerlijke rechter toe om zo een maatregel te nemen op verzoek van
de Vlaamse Regering – en dus niet van de administrateur-generaal. De
beschermende maatregelen kunnen enkel worden genomen indien het reguliere
handhavingsapparaat niet volstaat. Een voorlopig bewindvoerder behoort tot de
maatregelen van het reguliere handhavingsapparaat, zodat voor de aanstelling van
een crisismanager die de dagelijkse leiding overneemt niet de uitzonderlijke
procedure van artikel 14 van het toezichtsdecreet kon worden toegepast.
7.3.
Tot slot, met betrekking tot het vierde onderdeel, doet
verzoekster nog opmerken dat het aanwijzingsbesluit van 5 augustus 2020
rechtsgevolgen sorteert die verder reiken dan alleen maar een regeling voor
toelating en subsidiëring. Zo wordt de termijn waarvoor de beschermende
maatregel geldt, bepaald op tien dagen, terwijl die termijn in de bestreden
beslissing “minimaal 10 dagen” bedroeg.
Beoordeling
De met de bestreden beslissing aan verzoekster opgelegde
beschermende maatregel is genomen op grond van artikel 14 van het
toezichtsdecreet en artikel 3 van het uitvoeringsbesluit.
Niet is betwist dat deze maatregel steunt op het eerste lid van
artikel 14 van het toezichtsdecreet. Die bepaling luidt als volgt:
“Als dat vereist is om de veiligheid of de gezondheid van de
zorggebruiker te vrijwaren, kan de Vlaamse Regering concrete
beschermende maatregelen opleggen aan de actor in de zorg. In dat bevel
is de termijn bepaald waarin de maatregelen gelden en is omschreven
welke voorwaarden vervuld moeten zijn om de vastgestelde gebreken te
verhelpen.”
Artikel 3, eerste lid, van het uitvoeringsbesluit bepaalt in dat
verband nog het volgende:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-15/25
“De leidend ambtenaar van de bevoegde entiteit kan de concrete
beschermende maatregel, vermeld in artikel 14, eerste lid, van het decreet
van 19 januari 2018, aan de actor in de zorg opleggen. Hij kan de
maatregel ook opheffen, verlengen en wijzigen.”
9.1.
In haar verzoekschrift luidt verzoeksters kritiek in het eerste
middelonderdeel dat de beschermende maatregel steunt op een rondgang door
Artsen zonder Grenzen en niet op een verslag van de zorginspectie.
In haar memorie van wederantwoord doet verzoekster gelden
dat zij “[p]as in het kader van huidige procedure” verneemt dat “de beslissing
werd genomen op basis van een rondgang van de Zorginspectie van 24 april 2020
en niet ingevolge het bezoek van Artsen zonder Grenzen”. Zij merkt daarbij
alleen op dat “[d]e berichtgeving van mevrouw [NVS] […] dus niet correct
[was]”. Daargelaten dat verzoekster daarmee uit het oog verliest dat het
agentschap Zorg en Gezondheid haar op 26 april 2020 het verslag van het
plaatsbezoek van 24 april 2020 heeft bezorgd en dat zij niet aannemelijk maakt
dat zij uit dat verslag vermocht af te leiden dat een rondgang door de organisatie
‘Artsen zonder Grenzen’ daaraan ten grondslag zou liggen, heeft verzoekster haar
oorspronkelijke grief duidelijk opgegeven.
Pas in haar laatste memorie voert verzoekster aan dat de
rondgang van 24 april 2020 evenmin een verslag van de zorginspectie heeft
opgeleverd. Die kritiek is evenwel laattijdig, nu zij deze al in haar vroegere
procedurestukken had kunnen – en derhalve moeten – ontwikkelen.
9.2.
De kritiek dat de administrateur-generaal “de regels van de
bewijsvoering niet [heeft] gerespecteerd door zich te steunen op rapporten van
Artsen zonder Grenzen en [de onderneming van de crisismanager]” en dat die
laatste een “commerciële onderneming” is die “uiteraard” (een financieel) belang
had bij de verlenging van de opdracht zodat er “al snel” sprake kan zijn van een
“schijn van belangenvermenging”, mist deels, zoals gezien, feitelijke grondslag
en kan alleszins geen betrekking hebben op de bestreden beslissing die de
crisismanager
aanwijst.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
Als
verzoekster
daarmee
doelt
op
latere
IX-9729-16/25
verlengingsbeslissingen, dient vastgesteld dat zij die niet binnen de
toetsingsbevoegdheid van de Raad van State heeft gebracht.
9.3.
Het eerste middelonderdeel kan niet tot vernietiging leiden.
10.1.
Wat haar kritiek in het tweede middelonderdeel betreft dat de
verlenging van de beschermende maatregel – bedoeld wordt de beslissing van
8 mei 2020 – niet door de leidend ambtenaar werd beslist, moet aan verzoekster
andermaal worden tegengeworpen dat die beslissing tot verlenging niet het
voorwerp uitmaakt van het voorliggende beroep.
Hoe de eventuele onwettigheid van die verlenging kan
afkleuren op de daaraan voorafgaande, thans bestreden beslissing, verduidelijkt
verzoekster niet en is voor de Raad van State evenmin spontaan zichtbaar.
10.2.
Het
tweede
middelonderdeel
kan
evenmin
worden
aangenomen.
11.1.
De bepaling dat in de beslissing tot het opleggen van een
beschermende maatregel moet worden “omschreven welke voorwaarden vervuld
moeten zijn om de vastgestelde gebreken te verhelpen” is duidelijk bedoeld voor
het geval waarin de actor in de zorg zelf de nodige maatregelen moet nemen ter
vrijwaring van de veiligheid of de gezondheid van de bij hem verblijvende
zorggebruikers. Het moet de betrokken actor de mogelijkheid bieden een
inschatting te maken welke inspanningen van hem verwacht worden om aan de
beschermende maatregel een einde te doen stellen.
Daargelaten of de opsomming van de mankementen die in de
voorziening van verzoekster werden vastgesteld al niet voldoende zicht biedt op
de “voorwaarden” waaraan moet zijn voldaan opdat de beschermende maatregel
zou kunnen worden beëindigd, moet worden vastgesteld dat dit voorschrift alvast
niet op straffe van nietigheid van de maatregel is voorgeschreven. Voorts toont
verzoekster ook niet aan in welke mate haar belangen door dat beweerde euvel
zouden zijn geschaad. Dat is voor de Raad evenmin evident duidelijk, precies
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-17/25
omdat in het geval van verzoekster ervoor is geopteerd om niet verzoekster zelf
de opdracht te geven een en ander te verhelpen, maar wel om een derde – de
crisismanager – daartoe aan te stellen.
11.2.
Met wat verzoekster in haar laatste memorie nog aan dit
middelonderdeel toevoegt – de bestreden beslissing vermeldt niet de naam van de
crisismanager, er werd geen termijn bepaald waarbinnen de maatregel geldt en
het viel de Vlaamse Regering toe om een voorlopig bewindvoerder te doen
aanstellen – levert zij nieuwe wettigheidskritieken aan.
Die grieven zijn laattijdig en derhalve onontvankelijk, nu zij
deze ook al in haar verzoekschrift had kunnen aanvoeren.
11.3.
Ook het derde middelonderdeel faalt.
12.1.
Voor zover verzoekster in haar verzoekschrift het uitblijven van
een beslissing tot aanstelling van de crisismanager bekritiseert, dient erop
gewezen dat die aanwijzing wel degelijk onmiddellijk is gebeurd. Immers, daags
na de beslissing van 28 april 2020 werd aan verzoekster meegedeeld dat “[HK]
[…] door het agentschap [werd] aangeduid als crisismanager voor [haar]
voorziening” en dat hij zich dezelfde dag zou aanmelden bij de voorziening.
In die mate mist het middelonderdeel derhalve feitelijke
grondslag.
12.2.
Anders dan verzoekster het ziet, heeft de beslissing van
5 augustus 2020 ‘tot toelating en subsidiëring voor tijdelijke managementondersteuning inzake crisisbeheer bij een COVID-19 uitbraak in een
woonzorgcentrum’ als enig rechtsgevolg dat aan haar een subsidie wordt
toegekend van maximaal 30.000 euro voor de bijstand van een door het
agentschap Zorg en Gezondheid aangestelde crisismanager.
Dat de aanstelling van de crisismanager in de bestreden
beslissing werd voorzien voor een termijn van “minimaal 10 dagen”, terwijl in de
beslissing van 5 augustus 2020 sprake is van exact tien dagen, doet daaraan geen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-18/25
afbreuk. Evenmin dat de opdracht volgens verzoekster een specifiekere
omschrijving krijgt.
Het uitblijven van de mededeling van de subsidiëring kan
evenmin de onwettigheid van de aanstelling tot gevolg hebben.
12.3.
Ook het vierde middelonderdeel kan niet tot de nietigverklaring
leiden.
Het eerste middel wordt in zijn geheel verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-19/25
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
Een tweede middel is genomen uit de schending van de
materiëlemotiveringsplicht. Verzoekster betoogt dat de motieven van de
bestreden beslissing “in geen enkel opzicht” deugdelijk of afdoende zijn “alleen
al door het feit dat zij niet het voorwerp hebben uitgemaakt van een verslag van
de Zorginspectie en het verslag van Artsen zonder Grenzen niet beschikbaar is”,
zodat “[d]e motieven van de beslissing […] dus niet [kunnen] worden afgetoetst
aan het onderliggend verslag”. Bovendien acht verzoekster niet bewezen – en
ontkent zij – dat zij het aanbod om een crisismanager aan te duiden heeft
geweigerd. Dit is volgens haar nochtans een doorslaggevend motief van de
bestreden beslissing.
Beoordeling
Voor zover verzoekster ervan uitgaat dat de bestreden
beslissing steunt op een (niet-medegedeeld) verslag van Artsen zonder Grenzen,
mist het middel, zoals gezien bij de bespreking van het eerste middel, feitelijke
grondslag.
In de mate dat verzoekster aanvoert dat niet bewezen is dat zij
het aanbod om een crisismanager aan te duiden heeft geweigerd, werd haar in het
auditoraatsverslag tegengeworpen dat dit een overtollig motief van de bestreden
beslissing uitmaakt, dat de bestreden maatregel daarentegen op doorslaggevende
wijze gestoeld is op de in het verslag van de rondgang van 24 april 2020
opgenomen vaststellingen en dat verzoekster niet heeft getracht die vaststellingen
te weerleggen of te ontkrachten.
Verzoekster weerspreekt dat standpunt niet in haar laatste
memorie.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-20/25
De Raad van State kan, na een eigen onderzoek, ermee volstaan
zich bij het voormelde standpunt van het auditoraat aan te sluiten en dit tot het
zijne te maken.
17.
Het tweede middel kan niet worden aangenomen.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
18.1.
In een derde middel voert verzoekster de schending aan van
“het proportionaliteits- en evenredigheidsbeginsel”.
Volgens verzoekster is een beschermende maatregel een
“verregaande maatregel” die enkel in “extreme omstandigheden” mag worden
opgelegd. Alleen al het feit dat het betrokken agentschap de mogelijkheid van een
vrijwillige maatregel heeft aangeboden, toont aan dat de omstandigheden niet
uitzonderlijk zijn. Als de voorwaarden om toepassing te maken van artikel 14 van
het toezichtsdecreet vervuld zouden zijn – bedoeld wordt: een ernstig gevaar voor
de veiligheid of de gezondheid van de zorggebruiker – was die tussenstap niet
nodig.
Ook de coviduitbraak in de voorziening – achteraf beschouwd
trouwens heel beperkt – rechtvaardigt een dergelijke ingrijpende maatregel niet.
In het andere geval had het merendeel van de woonzorgcentra evenals de andere
zorginstellingen
het
voorwerp
moeten
uitmaken
van
dit
specifieke
sanctioneringsmechanisme.
Voor verzoekster is het “langzamerhand” duidelijk dat “de
overheid” verkeerde inschattingen heeft gemaakt in het kader van de beheersing
van de “epidemie”: “het niet/laattijdig nemen van maatregelen, zoals de
terbeschikkingstelling van materiaal”. Verzoekster noemt het “weinig ernstig”
om alles op haar af te wentelen. Ook voor haar was een en ander een “nieuw
gegeven”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-21/25
18.2.
In haar memorie van wederantwoord preciseert verzoekster nog
dat de aanstelling van een crisismanager die het dagelijks beheer overneemt, een
verregaande aantasting van het eigendomsrecht betreft. Dan moet het betrokken
agentschap “uiterst zorgvuldig, proportioneel en evenredig” handelen. Dat is
volgens verzoekster niet gebeurd.
Verzoekster
benadrukt
ook
hier
dat
zij
nooit
enige
ondersteuning heeft geweigerd. Het was volgens haar dan ook niet noodzakelijk
om de bestreden maatregel op te leggen.
Er was volgens verzoekster ook de optie van een minder
ingrijpend alternatief, zoals de aanstelling van een crisismanager die de directie
ondersteunt in plaats van de dagelijkse leiding over te nemen.
Beoordeling
Op grond van artikel 14, eerste lid, van het toezichtsdecreet kan
de verwerende partij “[a]ls dat vereist is om de veiligheid of de gezondheid van
de zorggebruiker te vrijwaren, […] concrete beschermende maatregelen opleggen
aan de actor in de zorg”.
Naar luid van het derde lid van datzelfde artikel 14 kunnen
deze beschermende maatregelen “onder meer bestaan in een gehele of
gedeeltelijke sluiting van de voorziening, het verbod bepaalde activiteiten te
verrichten of voort te zetten, de verplichting bepaalde zorggebruikers in cohorte
te behandelen of het verbod nieuwe zorggebruikers op te nemen”.
Bij de keuze van de “concrete beschermende maatregelen”
moet de verwerende partij het evenredigheidsbeginsel in acht nemen.
Van een schending van het evenredigheidsbeginsel kan
evenwel slechts sprake zijn wanneer ten aanzien van een beslissing die berust op
feitelijk juiste en op zich rechtens relevante motieven, wordt vastgesteld dat er
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-22/25
een kennelijke wanverhouding bestaat tussen die motieven en de inhoud van de
beslissing.
Dit betekent dat de Raad van State een beslissing enkel als
strijdig met het evenredigheidsbeginsel kan bevinden wanneer wordt geoordeeld
dat deze beslissing dermate buiten verhouding staat tot de aard van de
vaststellingen die een gevaar voor de veiligheid of de gezondheid van de
zorggebruiker opleveren dat geen enkele in redelijkheid oordelende overheid een
dergelijke beschermende maatregel zou opleggen.
Een strenge invulling van de aan de verwerende partij
verleende discretionaire beoordelingsbevoegdheid staat op zich niet gelijk met
een buitensporige – en dus onredelijke – uitoefening ervan. Het enkele feit dat er
andere, minder ingrijpende maatregelen denkbaar waren, volstaat derhalve niet
om van een schending van het evenredigheidsbeginsel te kunnen spreken.
In haar zienswijze dat het eerdere aanbod van een “vrijwillige
maatregel” niet zou sporen met de thans bestreden maatregel, kan verzoekster
niet worden bijgevallen. Dat zij die “tussenstap” niet nodig acht, betekent daarom
nog niet dat hij onmogelijk is. Bovendien was ook die “vrijwillige maatregel”
erop gericht een crisismanager aan te stellen – zij het dan op initiatief van
verzoekster.
In die optiek is het, ter beoordeling van de wettigheid van de
thans bestreden maatregel, derhalve niet relevant om uit te maken of aan
verzoekster wel of niet een aanbod werd gedaan.
De maatregel is voorts niet gestoeld op het enkele gegeven van
een uitbraak van COVID-19 binnen de voorziening. Wel werd onder meer
vastgesteld dat de “medewerkers […] een leidinggevende figuur [missen]”, dat de
“CRA […] enkel telefonisch bereikbaar [is] en weigert fysiek aanwezig te zijn”,
dat er “geen transparante communicatie” is, dat de “hoofdverpleegkundige […]
alle aspecten van de werking [moet] managen” – wat een “onmogelijke taak” is –
dat de “maatregelen van de overheid […] niet [worden] gelezen, opgevolgd en/of
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-23/25
vertaald naar de werkvloer”, dat de “directie […] de ernst van de situatie niet
[inziet]”, dat er “geen inzicht in de urgentie, noch kennis van zaken over de
richtlijnen en de nodige maatregelen” is en dat ook de “beheersinstantie […] de
ernst van de situatie niet [inziet]”.
Verzoekster beweert alvast niet – en terecht – dat deze
vaststellingen niet zonder belang zijn voor de maatregel van de aanwijzing van
een crisismanager.
Dat de verwerende partij met de bestreden maatregel de
gevolgen van de pandemie op verzoekster zou hebben afgewenteld, is dan ook
verre van aangetoond.
Verzoekster overtuigt derhalve niet van een schending van het
evenredigheidsbeginsel, temeer daar de bestreden beslissing niet de in artikel 14,
derde lid, van het toezichtsdecreet vermelde maatregelen van gehele of
gedeeltelijke sluiting of het verbod om nog nieuwe zorggebruikers op te nemen,
heeft opgelegd. Van die laatste maatregelen kan bezwaarlijk worden betwist dat
zij een veel grotere impact hebben dan de thans bestreden maatregel.
Ook het derde middel kan niet tot vernietiging leiden.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
20 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-24/25
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op zes maart tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Jurgen Neuts,
staatsraad,
Jim Deridder,
staatsraad,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Tiny Temmerman
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034
IX-9729-25/25
