## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-03-06, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.034&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034 (2024-03-06) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.034 van 6 maart 2024 Sociale zaken en volksgezondheid - Rusthuizen Beslissing : Verwerping --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK IXe KAMER ARREST nr. 259.034 van 6 maart 2024 in de zaak A. 231.119/IX-9729 In zake : de NV RESIDENTIE OFELIA bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Benjamin Herman kantoor houdend te 8800 Roeselare Ter Reigerie 9/10 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : de VLAAMSE GEMEENSCHAP bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Tom De Gendt kantoor houdend te 3000 Leuven Koning Leopold I-straat 32 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 26 juni 2020, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de administrateur-generaal van het agentschap Zorg en Gezondheid van 28 april 2020 waarbij aan het woonzorgcentrum en woonzorgcentrum met een bijkomende erkenning Residentie Ofelia de beschermende maatregel “[h]et onmiddellijk in dienst treden van de crisismanager” wordt opgelegd en van “alle beslissingen die in uitvoering van deze beslissing zijn genomen”. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034 IX-9729-1/25 ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034 IX-9729-2/25 Eerste auditeur Melissa Celis heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 15 januari 2024. Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht. Advocaat Benjamin Herman, die verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Elias Put, die loco advocaat Tom De Gendt verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Melissa Celis heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. Verzoekster baat een woonzorgcentrum uit te Overijse. Naar aanleiding van een “noodkreet van [de] hoofdverpleegkundige na telefonische contactname” brengt het agentschap Zorg en Gezondheid van de Vlaamse overheid op 24 april 2020 een plaatsbezoek aan het betrokken woonzorgcentrum. Het daarover opgestelde ‘verslag plaatsbezoek Residentie Ofelia, Overijse. Opvolging COVID-19’ vermeldt als deelnemers “[SL] en [BJ] (Team Infectieziektebestrijding en Vaccinatie) en [AM] (Zorginspectie)”. In dat verslag wordt als conclusie gesteld dat “het aanstellen van een crisismanager noodzakelijk [is]”. Het document wordt aan verzoekster bezorgd met een e-mail van 26 april 2020. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034 IX-9729-3/25 Op 28 april 2020 beslist de administrateur-generaal van het agentschap Zorg en Gezondheid tot het opleggen van de volgende beschermende maatregel: “[h]et onmiddellijk in dienst treden van de crisismanager, aangesteld door Zorg en Gezondheid, in woonzorgcentrum en woonzorgcentrum met een bijkomende erkenning Residentie Ofelia”. Die beslissing is als volgt gemotiveerd: “Op 25 april 2020 werd u telefonisch het aanbod gedaan om een crisismanager aan te duiden naar aanleiding van een Covid-19 uitbraak in uw voorziening. Volgens het besluit van de Vlaamse Regering van 3 april 2020 tot subsidiëring voor tijdelijke managementondersteuning inzake crisisbeheer bij een Covid-19 uitbraak in residentiële voorzieningen in het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin voldeed uw voorziening aan de cumulatieve voorwaarden die opgegeven zijn in het besluit: 1° meerdere bewoners in de voorziening zijn vermoedelijk besmet met Covid-19; 2° de voorziening kent een grote personeelsuitval ten gevolge van de uitbraak van Covid-19; 3° de lokale directie dreigt de controle over de operationele werking te verliezen of is deze al verloren en krijgt zelf geen toegang tot bijkomende managementondersteuning; 4° het agentschap heeft de lokale situatie in kaart gebracht en de precariteit ervan bevestigd. Dit aanbod heeft u geweigerd, u verwees door naar uw hoofdverpleegkundige in de voorziening omdat zij van de dagelijkse werking op de hoogte was. Ik wens u erop te wijzen dat dit niet de taak is van de hoofdverpleegkundige, maar van de beheersinstantie om dergelijke beslissingen te nemen. Vaststellingen van de rondgang van 24 april 2020 Personeel: Tijdens het plaatsbezoek was directrice [LS] aanwezig in het woonzorgcentrum maar ze toonde geen enkele betrokkenheid. Ze was niet aanwezig bij het gesprek, vluchtte zo vlug mogelijk weg. De hoofdverpleegkundige werkt momenteel 7 dagen op 7. Ze is niet op de hoogte van de richtlijnen van de Vlaamse overheid betreffende Covid 19. Ze heeft helemaal geen tijd om deze informatie te lezen en te verwerken voor de andere medewerkers. Volgens de laatste beschikbare gegevens is de CRA dr [HL] […]. Hij is uitsluitend telefonisch bereikbaar. De voorbije weken kwam hij slechts 1 keer naar het woonzorgcentrum. Er werd door de hoofdverpleegkundige een andere huisarts gecontacteerd maar die had geen tijd om de opvolging van Ofelia erbij te nemen. Tijdens het plaatsbezoek werd aangegeven dat er verschillende medewerkers afwezig zijn:  1 zorgkundige  3 verpleegkundigen ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034 IX-9729-4/25  1 ergotherapeut  2 medewerkers poets  kok  medewerker technische dienst. Volgens de gesprekspartners zijn een aantal medewerkers reeds een maand afwezig (werden positief getest) maar zouden ze nog steeds ziek zijn en voorlopig niet opnieuw komen werken. De medewerker technische dienst wil niet komen werken. De klusjes zouden uitgevoerd worden door een nonkel van de hoofdverpleegkundige. Tijdens het plaatsbezoek werd er verteld dat er momenteel slechts 2 verpleegkundigen zijn: de hoofdverpleegkundige (overdag) en een verpleegkundige die vanuit Residentie Yasmina inspringt (’s nachts). De hoofdverpleegkundige werkt 7 dagen op 7 van ’s morgens tot ’s avonds. Vanuit Residentie Yasmina (voorziening van dezelfde uitbater, wel onder een andere NV) ondersteunt zorgkundige de werking in Ofelia. Er is geen kok meer in de voorziening. De maaltijden worden klaargemaakt door het zorgpersoneel, die meer dan noodzakelijk zijn voor het uitvoeren van de basiszorgen. Op de dag van het plaatsbezoek werd de maaltijd bereid door 2 zorgkundigen en een kinesitherapeut. Omdat de onderhoudsmedewerkers afwezig zijn, werden er 2 medewerkers ad interim aangeworven. Tijdens het plaatsbezoek kon worden vastgesteld dat beide medewerkers onvoldoende op de hoogte waren van de maatregelen in het kader van Covid-19: er werd gepoetst met Dettol, handschoenen werden niet gewisseld na het poetsen van een kamer, het is niet duidelijk of de juiste chlooroplossing gebruikt wordt … Men is niet op de hoogte op welke manier het personeelstekort zou kunnen aangevuld worden. Alle aanwezige medewerkers (10) werden getest en blijken allemaal negatief te zijn. Persoonlijk beschermingsmateriaal (PMB): Gezien de werkdruk, tekort aan medewerkers heeft de hoofdverpleegkundige nog geen tijd gehad om de maatregelen van de Vlaamse Overheid te lezen, ze te vertalen naar de werking van de voorziening en ze te communiceren naar de andere medewerkers. De medewerkers gebruiken de persoonlijke beschermingsmaterialen volledig verkeerd en onaangepast. Iedereen draagt bijvoorbeeld een face shield, handschoenen … maar op de Covid afdeling (2de verdieping) delen de 2 zorgkundigen en kinesitherapeut de maaltijden rond zonder beschermende overschort en worden bewoners geknuffeld. Hieronder worden enkele belangrijke adviezen opgenomen maar het is zeker belangrijk om het geheel aan maatregelen na te lezen en toe te passen in de voorziening. Alle informatie is terug te vinden op de website van Zorg en Gezondheid. De voorziening zou over onvoldoende beschermingsmaterialen beschikken. Tijdens de rondgang werd er vastgesteld dat er wel degelijk materiaal aanwezig is maar dat het niet op een correcte manier gebruikt wordt. Juiste aantallen van beschermingsmaterialen werden niet doorgegeven. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034 IX-9729-5/25 Er werd wel vastgesteld dat de medewerkers onderhoud de beschermingsmaterialen gebruiken waardoor er een tekort kan ontstaan voor het zorgpersoneel. Tijdens het plaatsbezoek werd vastgesteld dat elke medewerker een face shield op had. Er werd verteld dat dit te maken heeft met een tekort aan face shields. Op het internet zijn er filmpjes te vinden, om zelf shields te maken. Conclusie De situatie in het woonzorgcentrum is dramatisch: Zoals in het begin van het verslag gesteld is het aanstellen van een crisismanager noodzakelijk om o.a. onderstaande elementen op te nemen:  De medewerkers missen een leidinggevende figuur. Er is geen sturende directie aanwezig in de voorziening;  De CRA is enkel telefonisch bereikbaar en weigert fysiek aanwezig te zijn. Hij zorgt niet voor de coördinatie van de zorg;  Er is geen transparante communicatie;  De hoofdverpleegkundige moet alle aspecten van de werking managen. Dit is een onmogelijke taak;  De aanwezige medewerkers zetten zich meer dan 100% in maar de situatie groeit boven hen uit. Medewerkers werken lange shiften en zijn oververmoeid;  Er is een tekort aan medewerkers zowel in de zorg als in de keuken;  Er moet gezocht worden naar bijkomende medewerkers/vrijwilligers;  De maatregelen van de overheid worden niet gelezen, opgevolgd en/of vertaald naar de werkvloer. Het lezen van de maatregelen is nodig om een goede werking te garanderen;  De verzorging van besmette en niet-besmette bewoners wordt niet goed opgevolgd;  De afspraken i.v.m. de verzorging zijn niet gekend en/of worden niet opgevolgd;  De maaltijden worden klaargemaakt […] door het zorgpersoneel;  De beschermingsmaterialen worden niet juist gebruikt;  De directie ziet de ernst van de situatie niet in. Er is geen inzicht in de urgentie, noch kennis van zaken over de richtlijnen en de nodige maatregelen;  De beheersinstantie ziet de ernst van de situatie niet in;  Er is geen zicht op de stock van het aanwezige materiaal, noch op de nood aan materiaal. De ernst van de vaststellingen maakt dat er een sluipend gevaar is voor het welzijn van de bewoners en het personeel. Er heerst een terechte angst onder de bewoners en personeelsleden door de gebrekkige zorg. Op basis van deze vaststellingen concludeer ik dat concrete beschermende maatregelen om de veiligheid te garanderen noodzakelijk zijn. […] ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.034 IX-9729-6/25 Door het opleggen van deze maatregel verliest u de vrije keuze van een crisismanager. Deze zal u worden toegewezen door het Agentschap Zorg en Gezondheid. De crisismanager zal de dagelijkse leiding van de voorziening overnemen en de nodige maatregelen nemen om de veiligheid, zorg en correcte bejegening van de bewoners en het personeel op een zo snelle efficiënte en correcte manier opnieuw te garanderen. Deze maatregel geldt voor minimaal 10 dagen en is verlengbaar indien nodig. Een besluit van de administrateur-generaal tot aanwijzing van de crisismanager zal spoedig volgen.” Dat is de thans bestreden beslissing. 3.2. Op 29 april 2020 deelt het betrokken agentschap aan verzoekster mee dat HK als crisismanager is aangeduid. 3.3. De crisismanager stelt op 6 mei 2020 een eerste verslag op. Daarin formuleert hij onder meer als aanbeveling: “Verlengen van de eerste 10 dagen crisismanagement, om de geplande acties af te werken, om te bewaken dat de bestaande en eventuele nieuwe instructies van het Agentschap en andere instanties opgevolgd worden, en om het dagelijks bestuur verder bij te staan.” Dat verslag bez