## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-03-07, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.049** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.049&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.049 (2024-03-07) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.049 van 7 maart 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Natuurbehoud - Vergunningen Beslissing : Vernietiging Verwerping bekendmaking --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE VIIe KAMER ARREST nr. 259.049 van 7 maart 2024 in de zaak A. 239.946/VII-42.186 In zake : 1. O.S. 2. J.L. bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Frederik Haentjens kantoor houdend te 9160 Lokeren H. Hartlaan 56 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : het VLAAMSE GEWEST bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Stijn Brusselmans en Astrid Gelijkens kantoor houdend te 2018 Antwerpen Mechelsesteenweg 64, bus 201 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het verzoekschrift 1. Het verzoekschrift, ingediend op 4 september 2023, strekt tot de nietigverklaring en de schorsing van de tenuitvoerlegging van het besluit van de Vlaamse minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme van 4 juli 2023 waarbij het beroep ingesteld tegen de beslissing van het Agentschap voor Natuur en Bos van 18 maart 2023 houdende het opleggen van bestuurlijke maatregelen, ongegrond wordt verklaard. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een nota ingediend. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.049 VII-42.186-1/13 Eerste auditeur-afdelingshoofd Peter Provoost heeft op 3 oktober 2023 een verslag opgesteld met toepassing van artikel 93, eerste lid, van het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State’. De verwerende partij heeft een verzoekschrift tot toepassing van artikel 14ter van de gecoördineerde wetten op de Raad van State ingediend. De verzoekende partijen hebben hierop schriftelijke opmerkingen ingediend. Eerste auditeur-afdelingshoofd Peter Provoost heeft op 3 januari 2024 een verslag opgesteld overeenkomstig artikel 93, tweede lid, van het algemeen procedurereglement. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 22 februari 2024. Staatsraad Peter Sourbron heeft verslag uitgebracht. Advocaat Frederik Haentjens, die verschijnt voor de verzoekende partijen en advocaat Wannes Op de Becq, die loco advocaten Stijn Brusselmans en Astrid Gelijkens verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Peter Provoost heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.049 VII-42.186-2/13 III. Feiten 3.1. Op 10 september 2013 worden de verzoekende partijen bij vonnis van de correctionele rechtbank te Gent veroordeeld voor (onder meer) het illegaal ontbossen van percelen gelegen te Wachtebeke. Voor dezelfde feiten worden zij bij arrest van het hof van beroep te Gent van 30 september 2014 opnieuw veroordeeld. Hen wordt bevolen deze percelen te herbebossen. Voor de percelen nrs. 633S, 633R, 633P en 633N worden zij ontslagen van rechtsvervolging en wordt de herstelvordering ongegrond verklaard. In dit verband stelt het hof van beroep vast dat de dagvaarding werd uitgebracht voor het verstrijken van de termijn van de in de kapmachtiging opgelegde einddatum voor het uitvoeren van de maatregel tot herbebossing: “Op het tijdstip van het bevel tot dagvaarding van de beide beklaagden voor de correctionele rechtbank te Gent, meer bepaald op 19 maart 2013, kon derhalve aan de beklaagden nog niet verweten worden dat zij in strijd met de vergunning van 22 september 2010, handelingen hebben gesteld waardoor een met bomen begroeide oppervlakte als vermeld in artikel 3, § 1 en § 2, van het Bosdecreet van 13 juni 1990, geheel of gedeeltelijk is verdwenen en er aan de grond een andere bestemming of gebruik werd gegeven. De beklaagden hadden immers nog de tijd om in het plantseizoen van het najaar van 2013 te voldoen aan de opgelegde voorwaarde van herbebossing. Dat er na de kaalkap maaigras ingezaaid werd doet hieraan geen afbreuk. Dat thans blijkbaar nog niet werd overgegaan tot herbebossing en de beklaagden aldus na het verstrijken van die termijn van drie jaar mogelijk gehandeld hebben in strijd met de verleende kapmachtiging, laat het hof niet toe het tijdstip van de telastlegging A.3 aan te passen nu de in de telastlegging A.3 aan de beklaagden verweten gedraging zich hoe dan ook zou situeren na de dagvaarding van de beide beklaagden voor de correctionele rechtbank. De beide beklaagden dienen dan ook te worden ontslagen van rechtsvervolging voor de telastlegging A.3.” Bij arrest van 5 april 2016 verwerpt het Hof van Cassatie het cassatieberoep van de verzoekende partijen tegen het voormelde arrest van 30 september 2014. 3.2. In het najaar 2022 stellen toezichthouders van het Agentschap voor Natuur en Bos vast dat de voorheen beboste percelen nrs. 633N, 633P, 633R en 633Y (het vernummerde perceel nr. 633S) in gebruik zijn als paardenweide. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.049 VII-42.186-3/13 3.3. Op 17 maart 2023 wordt een proces-verbaal opgesteld. Het Agentschap voor Natuur en Bos meent dat “de natuurinspectie het arrest [van het hof van beroep] destijds fout heeft geïnterpreteerd en er van uit ging dat het Hof van oordeel was dat er geen herbebossing meer moest gebeuren van de percelen 633R, 633S, 633P en 633N”. Het Agentschap besluit dat er thans aanleiding is om “de herbebossing van deze percelen te vorderen”. 3.4. Vervolgens legt het Agentschap voor Natuur en Bos bij besluit van 18 maart 2023 een bestuurlijke maatregel op die de verzoekende partijen verplicht tot de herbebossing van de betrokken percelen. 3.5. Tegen voormelde beslissing stellen de verzoekende partijen op 5 april 2023 bestuurlijk beroep in bij de bevoegde Vlaamse minister. 3.6. Met het thans bestreden besluit van 4 juli 2023 wijst de Vlaamse minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme het beroep af op grond van de volgende motieven: “In het beroepschrift en op de hoorzitting worden, samengevat, volgende elementen opgeworpen: - beroepsindieners werden reeds vervolgd voor de hen ten laste gelegde feiten, met name het niet naleven van de voorwaarden van de kapmachtiging en de ontbossing op de percelen 633N, 633P, 633R en 633Y. Zij werden hiervoor vrijgesproken bij arrest van het Hof van Beroep te Gent op 30 september 2014. Door nu te stellen dat beroepsindieners zich toch schuldig zouden hebben gemaakt aan een ontbossing en op basis hiervan een bestuurlijke maatregel op te leggen, miskent de bestreden beslissing het strafrechtelijk gezag van gewijsde en het non bis in idem beginsel; - het ANB vorderde reeds het herstel in de oorspronkelijke toestand in de correctionele procedure en dit herstel werd bij het arrest van 30 september 2014 afgewezen als ongegrond zodat verwerende partij niet nogmaals het herstel kan bevelen; - de bestreden beslissing houdt impliciet een vervolging in want een bestuurlijke maatregel veronderstelt steeds een milieumisdrijf of milieu-inbreuk; - beroepsindieners vragen om de bestreden beslissing te vernietigen. […] De bestreden beslissing werd ten aanzien van de beroepsindieners genomen op basis van volgende vaststellingen: Op 11 december 2007 werd aan beroepsindieners een kapmachtiging (DI/512.250-7/4/2007/000440) afgeleverd voor het hakhoutbeheer ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.049 VII-42.186-4/13 Amerikaanse eik, een dunningskap van lork en de bestrijding van Amerikaanse vogelkers op de kadastrale percelen te Wachtebeke, afd. 2, sie C, nrs. 634B, 635C en 635F. Op 22 september 2010 werd aan beroepsindieners een kapmachtiging (KMPB/OV/10/ 0252) afgeleverd voor een kaalkap van naaldbomen op de percelen 633N, 633P, 633R, 633S en 633T, gelegen in agrarisch gebied volgens het gewestplan met een totale oppervlakte van 8697 m². In beide kapmachtigingen was als voorwaarde opgenomen dat er een herbebossing diende te worden uitgevoerd. In een brief van 8 december 2011 vroeg de heer [S.L.] of het nog nodig was om een kapmachtiging te vragen voor de percelen 633N, 633P, 633R, 633S en 633T gezien deze percelen door hen aangekocht werden als landbouwgrond en de notaris niet had vermeld dat het Bosdecreet erop van toepassing is. De vorige eigenaars hadden een niet vergunde beplanting met dennen uitgevoerd en beroepsindieners wilden de percelen in hun oorspronkelijke staat als landbouwgrond terugbrengen. De cel AVES antwoordde op 26 januari 2012 dat het bos net voor 1990 werd aangeplant en dus onder het toepassingsgebied van het Bosdecreet valt en er herbebost moet worden met uitzondering van perceel 633T (nu perceel 633X). Lastens beroepsindieners werd op 4 juni 2012 proces-verbaal GE.63M.H2.130073/12 opgesteld voor het niet naleven van de voorwaarden inzake de herbebossing. Dit proces-verbaal werd strafrechtelijk behandeld. De correctionele rechtbank oordeelde in haar vonnis van 10 september 2013 dat beroepsindieners de voorwaarden van de kapmachtigingen niet hebben nageleefd en uiteindelijk een wederrechtelijke ontbossing hebben doorgevoerd op de percelen 633N, 633P, 633R, 633S, 634B, 635C en 635F. Het vonnis legt ook het herstel in de oorspronkelijke toestand op, met name de herbebossing op alle betrokken percelen (behalve perceel 633T). Tegen dit vonnis werd beroep ingesteld. In het arrest van het Hof van Beroep van 30 september 2014 werd geoordeeld dat door beroepsindieners een ontbossing werd uitgevoerd op de percelen 634B, 635C en 635F en deze percelen herbebost dienden te worden. Wat betreft de percelen 633N, 633P, 633R en 633S oordeelde de rechter in beroep dat beroepsindieners op het moment van de dagvaarding (19 maart 2013) nog geen schending konden hebben begaan van artikel 81 van het Bosdecreet gezien zij nog tijd hadden om te voldoen aan de opgelegde voorwaarde van herbebossing. Voor deze tenlastelegging werden zij vrijgesproken. De herstelmaatregel kan dan ook niet worden bevolen. Tegen dit arrest werd door beroepsindieners cassatieberoep ingesteld. Het Hof van Cassatie verwierp het beroep bij arrest van 5 april 2016. ANB had het arrest van het Hof van Beroep destijds echter fout geïnterpreteerd en verkeerde in de veronderstelling dat de percelen 633N, 633P, 633R en 633S niet dienden te worden herbebost. Op 11 februari 2023 begaven de heer [S.V.] en de heer [P.V.], beiden natuurinspecteurs (hierna: ‘verbalisanten’) zich naar de percelen 633N, 633P, 633R en 633Y (voormalig perceel 633S). De percelen worden nu beheerd door de heer [W.O.], de zoon van beroepsindieners. Verbalisanten deelden hem mee dat de kapmachtiging KMPB/OV/10/0252 gold tot 2015 en er dus al een herbebossing diende uitgevoerd geweest te zijn. Gezien de percelen momenteel in gebruik zijn als paardenweide, vond er tevens een ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.049 VII-42.186-5/13 ontbossing plaats. De heer [W.O.] deelde mee dat de weides verhuurd worden aan de buren en deze mensen het aanpalende huis kochten onder de voorwaarde dat zij de weides achter het huis konden gebruiken als paardenweides. Inzake het milieumisdrijf en de toerekenbaarheid aan beroepsindieners Bestuurlijke maatregelen kunnen volgens artikel 16.4.5 van het DABM worden opgelegd na de vaststelling van onder andere een milieumisdrijf en ten aanzien van diegene die het milieumisdrijf heeft gepleegd of daartoe opdracht heeft gegeven. Volgens artikel 81 van het Bosdecreet is het niet naleven van de voorwaarden opgelegd in een kapmachtiging verboden. Volgens artikel 90bis van het Bosdecreet is een ontbossing verboden tenzij mits het bekomen van een omgevingsvergunning of ee