## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-03-13, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.116** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.116&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.116 (2024-03-13) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.116 van 13 maart 2024 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping Samenvoeging --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE XIIe KAMER ARREST nr. 259.116 van 13 maart 2024 in de zaken A. 241.091/XII-9463 (I.) A. 241.290/XII-9468 (II.) In zake: I. + II. de NV BOUW- EN HOUTONDERNEMING VERSTRAETE bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Paco Shen en Jan Ghysels kantoor houdend te 1050 Elsene Marsveldplein 5 bus 5 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: I. + II. de STAD DIKSMUIDE bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Dirk Van Heuven kantoor houdend te 8500 Kortrijk Beneluxpark 27B -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vorderingen 1. De vorderingen in de zaken A. 241.091/XII-9463 (I.) en A. 241.290/XII-9.468 (II.), ingesteld op 2 februari 2024 en 20 februari 2024, strekken tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de beslissing van het college van burgemeester en schepenen van de stad Diksmuide waarbij de overheidsopdracht voor werken met als voorwerp ‘Het aanstellen van een aannemer voor de ‘Bouw van een evenementenhal en ondergrondse parkeergarage’’ wordt gegund aan de nv Vuylsteke - Eiffage. Tevens vraagt de verzoekende partij in de beide verzoekschriften om, onder verbeurte van een dwangsom van 1.000.000 euro, de verwerende partij te verbieden om de overeenkomst met de nv Vuylsteke ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.116 XII-9463-9468-1/28 Eiffage te sluiten voordat een termijn van 15 dagen verstreken is, te rekenen vanaf de mededeling van de bestreden beslissing. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft in de beide zaken een nota ingediend. De partijen zijn in de beide zaken opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 7 maart 2024. Staatsraad Patricia De Somere heeft in de beide zaken verslag uitgebracht. Advocaat Aline Heyrman, die in de beide zaken verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Dirk Van Heuven, die in de beide zaken verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Auditeur Thomas Maes heeft in de beide zaken een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht voor werken uit met als voorwerp ‘Het aanstellen van een aannemer voor de ‘Bouw van een evenementenhal en ondergrondse parkeergarage’’. Als plaatsingsprocedure wordt gekozen voor de openbare procedure, met de prijs als enig gunningscriterium. De opdracht wordt nationaal en Europees bekendgemaakt. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.116 XII-9463-9468-2/28 3.2. Er worden vijf offertes ingediend, onder meer door de verzoekende partij en de nv Vuylsteke - Eiffage. 3.3. Op 9 januari 2024 wordt een gunningsverslag opgesteld. De vijf inschrijvers worden geselecteerd en de vijf offertes worden regelmatig bevonden. De rangschikking van de offertes bij opening is als volgt: Nr. Naam 1 4 2 Vuylsteke - Eiffage Bouw- en houtonderneming Verstraete [X] Prijs excl. Btw (Op basis van ingevulde meetstaat) 6.195.239,99 euro 6.397.708,99 euro 6.575.918,33 euro 3 5 [Y] [Z] 6.786.797,97 euro 8.816.441,98 euro In het kader van het rekenkundig nazicht van de offertes worden bij vier van de vijf offertes aanpassingen doorgevoerd. In de offerte van de nv Vuylsteke - Eiffage wordt een materiele vergissing vastgesteld, als volgt: Nr. 1 Naam Vuylsteke - Eiffage Op onderstaande posten wordt een materiële vergissing vastgesteld: • 54.32.11.1 - gehelen - kozijnen staal/type A - EI1 00 -71x 231,5 cm • 54.32.11.2 - gehelen - kozijnen staal/type A - EI1 00 - 98 x 231,5 cm • 54.32.11.3 gehelen - kozijnen staal/type A - EI1 00 - 95/95 x 231,5 cm • 54.32.11.4 - gehelen - kozijnen staal/type A - EI1 00 - 128/128 x 231,5 cm • 54.32.12.1 - deurgehelen - kozijnen staal/type A EI1 30 - 98 x 211,5 m • 54.32.12.2 - deurgehelen - kozijnen staal/type A EI1 30 - 98 x 231,5 m • 54.32.12.3 - deurgehelen - kozijnen staal/type A EI1 30 - 123 x 211,5 m • 54.32.12.4 - deurgehelen - kozijnen staal/type A EI1 30 - 95/95 x 231,5 m • 54.32.12.5 - deurgehelen - kozijnen staal/type A EI1 30 - 98/98 x 231,5 m • 54.32.12.6 - deurgehelen - kozijnen staal/type A EI1 30 - 128/128 x 231,5 m ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.116 XII-9463-9468-3/28 • 54.32.13.1 - deurgehelen - kozijnen staal_type A - EI1 60 - 92 x 211,5 cm • 54.32.14.1 - deurgehelen - kozijnen staal/type A supplement akoestische deuren - 39 dB • 54.32.20 - deurgehelen - kozijn staal/type B • 54.32.30 - deurgehelen - kozijn staal/type C Alle posten onder 54.32 deurgehelen - kozijnen staal zijn bij Vuylsteke - Eiffage samen ca. 12% van de ramingsprijs en ca. 14% van het getrimd gemiddelde. Het is duidelijk dat deze prijzen niet kloppen en hieruit kan gesteld worden dat de inschrijver de komma verkeerdelijk geplaatst heeft en dit een materiele fout betreft. Alle bovengenoemde artikels werden verbeterd bij Vuylsteke Eiffage met een factor X 10. De rangschikking na het rekenkundig nazicht is als volgt: Nr. 1 4 2 3 5 Naam Vuylsteke - Eiffage Bouw- en houtonderneming Verstraete [X] [Y] [Z] Prijs excl. btw € 6.343.409,96 € 6.397.708,99 € 6.574.710,22 € 6.790.007,89 € 8.817.494,91 Vervolgens gebeurt een nazicht van de opmerkingen en van de leemtes en hoeveelheidswijzigingen, als volgt: “5.2.3 nazicht van de opmerkingen De verschillende inschrijvers hebben opmerkingen op hoeveelheden geformuleerd. Het ontwerpteam heeft alle opmerkingen in detail nagezien en gecontroleerd. Zie bijlage 1 voor het overzicht van de weerhouden / niet-weerhouden opmerkingen en aangepaste hoeveelheden. (Zie 6. Voor de aangepaste rangschikkingstabel van de offertes met de gecorrigeerde hoeveelheden in min / in meer na nazicht van de opmerkingen en leemtes) 5.2.4 nazicht van de leemtes en hoeveelheidswijzigingen De verschillende inschrijvers hebben leemtes gemeld. Het ontwerpteam heeft alle geformuleerde leemtes in detail nagezien en gecontroleerd. Zie bijlage 1 voor het overzicht van de weerhouden / niet-weerhouden leemtes. (Zie 6. Voor de aangepaste rangschikkingstabel van de offertes met de gecorrigeerde hoeveelheden in min / in meer na nazicht van de opmerkingen en leemtes).” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.116 XII-9463-9468-4/28 Nadien wordt een prijs- en kostenonderzoek gevoerd, als volgt: “5.2.5 prijs- en kostenonderzoek Er werd een prijs- en kostenonderzoek uitgevoerd en nagegaan of de inschrijvers een ‘correcte’ ofwel ‘normale’ prijs hebben aangeboden. - Er werd een abnormaal hoge totaalprijs vastgesteld bij [Z]. Conform art. 36 § 4 gebeurt er een bijzonder prijsonderzoek (voor fraudegevoelige sectoren) met de 15% regel. De prijs van elke offerte werd vergeleken met de getrimd gemiddelde offerteprijs van de inschrijvers, dit bedraagt 6.587.475,70 euro (excl. btw). Dit betekent dat er een weerlegbaar vermoeden van abnormale totaalprijs ingesteld wordt indien de totaalprijs van een offerte minder dan 5.599.354,35 euro of meer dan 7.575.597,06 euro excl. btw bedraagt. Eén inschrijver heeft een totaalbedrag dat meer dan 15% afwijkt van het getrimd gemiddelde. De duurste inschrijver is 34% duurder [dan] het getrimd gemiddelde van de inschrijvers. - Er werd een prijs- en kostenonderzoek uitgevoerd naar de eenheidsprijzen van de verschillende inschrijvers. Ook hier kan algemeen gesteld worden dat er geen abnormale lage prijzen worden vastgesteld. Er is geen enkele aanwijzing in de eenheidsprijzen voor front loading en aanverwante speculaties in hoofde van de inschrijvers. Voor de belangrijke post 02.00 bouwplaatsvoorzieningen - algemeen wordt vastgesteld dat Bouw- en houtonderneming Verstraete een grotere afwijking heeft dan 15% t.o.v. het getrimd gemiddelde (goedkoper) en [X] een grotere afwijking heeft dan 15% t.o.v. het getrimd gemiddelde (duurder). Ondanks de grotere afwijkingen voor deze post zijn deze prijzen […] niet als abnormaal te benoemen. De prijzen worden als realistisch beschouwd voor de uit te voeren werken. Wel wordt er vastgesteld dat inschrijver [Z] meerdere abnormaal hoge eenheidsprijzen heeft. Echter kunnen we stellen dat we deze niet bevraagd hebben omdat dit de duurste offerte is. Conclusie: Algemeen kan gesteld worden dat de prijzen als realistisch te beschouwen zijn voor de uit te voeren werken. Er werden geen abnormale lage prijzen vastgesteld. Voor zover er sprake is van het abnormaal karakter van het bedrag (eenheidsprijzen) van één of meer posten, gaat het om te verantwoorden of verwaarloosbare posten. 5.2.6 prijsbevraging abnormale prijs – abnormale eenheidsprijs Er werd geen prijsbevraging (vraag naar prijsverantwoording) uitgevoerd aangezien er geen abnormale lage prijzen werden vastgesteld voor substantiële posten.” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.116 XII-9463-9468-5/28 Ten slotte worden de offertes in punt 6 ‘Vergelijking van de offertes en voorstel tot gunning’ finaal gerangschikt als volgt: “ Nr. Naam 1 Vuylsteke - Eiffage 4 Bouw- en houtonderneming Verstraete 2 [X] 3 [Y] 5 [Z] * Nagerekende bedragen.” In punt 7 ‘Bepalen Prijs excl. btw* 6.613.892,64 euro 6.658.201,35 euro 6.844.743,70 euro 7.059.217,27 euro 9.160.549,82 euro van het gunningsbedrag en uitvoeringstermijn’ wordt gesteld dat voor inschrijver Vuylsteke-Eiffage het gunningsbedrag als volgt wordt bepaald, “rekening houdend met de gecorrigeerde nagerekende hoeveelheden en/of leemtes, zie bijlage 1 voor de narekeningen van opmerkingen op hoeveelheden en verwerking van leemtes”: “Totaalbedrag incl. opties excl. btw: 6.600.121,26 euro.” Bijlage 1 ‘Nazicht van de offertes’, gevoegd bij het gunningsverslag en waarnaar wordt verwezen in de voornoemde punten 5.2.3, 5.2.4 en 7, betreft een document van 27 december 2023 opgesteld door het architectenbureau dat als ontwerper van de evenementenhal werd aangesteld door de verwerende partij. Er wordt in het gunningsverslag dan ook voorgesteld de opdracht te gunnen aan de nv Vuylsteke - Eiffage. 3.4. Op 16 januari 2024 beslist het college van burgemeester en schepenen van de verwerende partij, nadat een overzicht wordt gegeven van onder meer de “Feiten, context en argumentatie”, goedkeuring te verlenen aan het gunningsverslag, dat als bijlage integraal deel uitmaakt van de beslissing, en om de opdracht te gunnen aan de nv Vuylsteke - Eiffage tegen het nagerekende en verbeterde offertebedrag van 6.600.121,26 euro, btw niet inbegrepen, of 7.986.146,72 euro, btw inbegrepen. Dit is de bestreden beslissing in de beide zaken. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.116 XII-9463-9468-6/28 3.5. Met een brief van 17 januari 2024 geeft de verwerende partij kennis aan de verzoekende partij van het feit dat het college van burgemeester en schepenen op 16 januari 2024 heeft beslist de opdracht te gunnen aan de nv Vuylsteke - Eiffage. Als bijlage wordt enkel het gunningsverslag van 9 januari 2024 met bijlagen gevoegd, niet de gunningsbeslissing van het college van burgemeester en schepenen van 16 januari 2024 zelf. Deze gunningsbeslissing wordt aan de raadsman van de verzoekende partij meegedeeld met een e-mailbericht van 5 februari 2024 van de raadsman van de verwerende partij, naar aanleiding van het eerste verzoekschrift tot schorsing. 3.6. Met een e-mailbericht van 29 januari 2024 stelt de verzoekende partij aan de verwerende partij de volgende vraag: “Wij hebben het gunningsverslag met betrekking tot de overheidsopdracht ‘Bouw van de Boterhalle Diksmuide’ nagelezen en stellen hierbij het volgende vast: De materiele vergissing van Vuylsteke-Eiffage kunnen wij op heden niet verifiëren gezien wij onvoldoende informatie tot on