## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-03-19, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.183** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.183&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.183 (2024-03-19) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.183 van 19 maart 2024 Economische zaken - Varia (economische zaken) Beslissing : heropening debatten Aanvullend verslag --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK XIVe KAMER ARREST nr. 259.183 van 19 maart 2024 in de zaak A. 236.104/XIV-39.004 In zake : de bv MINISTRY OF SOLAR bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Bart Martel en Daan Degrande kantoor houdend te 1050 Brussel Louizalaan 99 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : het VLAAMSE GEWEST bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Steven Van Geeteruyen en Nina Baeten kantoor houdend te 3700 Tongeren Piepelpoel 13 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 14 april 2022, strekt tot de nietigverklaring van de op 14 februari 2022 door de administrateur-generaal van het Vlaams agentschap Innoveren & Ondernemen aan de verzoekende partij meegedeelde beslissing om de op 30 september 2021 ingediende aanvraag voor de toekenning van een subsidie op grond van het besluit van de Vlaamse Regering van 26 februari 2021 'betreffende het corona globalisatiemechanisme voor ondernemingen met een grote omzetdaling in 2020 ten gevolge van de coronavirusmaatregelen' niet goed te keuren. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.183 XIV-39.004-1/20 II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 17 januari 2024. Staatsraad Chantal Bamps heeft verslag uitgebracht. Advocaat Daan Degrande, die verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Nina Baeten, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De verzoekende partij is blijkens het verzoekschrift een leverancier en installateur van (fotovoltaïsche) zonnepaneel-oplossingen. Zij is ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.183 XIV-39.004-2/20 voornamelijk actief op de markt van (middel)grote zonne-energieprojecten voor professionele afnemers, zoals overheden en industriële marktspelers. 3.2. De verzoekende partij dient op 30 september 2021 een aanvraag voor het corona globalisatiemechanisme in. Zij voegt daarbij een begeleidend document toe met de berekening van de omzetdaling. 3.3. Bij e-mail van 14 februari 2022 deelt de administrateur-generaal van het Vlaams agentschap Innoveren & Ondernemen (hierna: het VLAIO) de volgende weigeringsbeslissing mee: “Op 30/09/2021 heeft u voor uw onderneming M. een aanvraag voor het corona globalisatiemechanisme ingediend. Uw aanvraag werd geregistreerd met dossiernummer […]. Overeenkomstig de bepalingen van het besluit van de Vlaamse Regering van 26 februari 2021 betreffende het corona globalisatiemechanisme voor ondernemingen met een grote omzetdaling in 2020 ten gevolge van de coronavirusmaatregelen en de uitvoeringsbesluiten, kan de aangevraagde steun niet worden toegekend: *Conform artikel 4 van voormeld besluit komt enkel een onderneming die een omzetdaling van minstens 60% heeft ten gevolge van de coronavirusmaatregelen in aanmerking voor steun. Uw onderneming is actief in de zonnepanelensector en was enkel tijdens de eerste lockdown direct geïmpacteerd door de coronavirusmaatregelen.” Dit is de bestreden beslissing. 3.4. Bij e-mail en aangetekend schrijven van 6 april 2022 dient de verzoekende partij tegen deze weigeringsbeslissing bezwaar in. 3.5. Bij e-mail van 27 april 2022 verwerpt het VLAIO het bezwaar op grond van de volgende overwegingen: “Bij beslissing van 14 februari 2022 werd de aanvraag Corona Globalisatiemechanisme voor uw onderneming […] geweigerd in toepassing van het besluit van de Vlaamse Regering van 26 februari 2021 betreffende het Corona Globalisatiemechanisme voor ondernemingen met een grote omzetdaling in 2020 ten gevolge van de coronavirusmaatregelen en de uitvoeringsbesluiten. Met uw bezwaar van 6/4/2022 geeft u aan niet akkoord te gaan met deze beslissing. U meent dat de omzetdaling van 61,56% het gevolg zou zijn van de coronavirusmaatregelen vervat in het MB van 23 maart 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.183 XIV-39.004-3/20 Hierbij haalt u aan dat VLAIO in haar beslissing geen gevolgtrekking kan maken over de redenen van de omzetdaling en dat M. voldoet aan de formele voorwaarden gesteld in het besluit van de Vlaamse Regering van 26 februari 2021 betreffende het Corona Globalisatiemechanisme voor ondernemingen met een grote omzetdaling in 2020 ten gevolge van de coronavirusmaatregelen en de uitvoeringsbesluiten. Krachtens artikel 4 van het vermelde besluit komt een onderneming slechts in aanmerking voor het Corona Globalisatiemechanisme indien zij geconfronteerd werd met een omzetdaling van minstens 60% over de 3 laatste kwartalen van 2020 én deze omzetdaling het gevolg was van de coronavirusmaatregelen die golden tijdens de 3 laatste kwartalen van 2020. Er dient met andere woorden een causaal verband te zijn tussen exploitatiebeperkingen die een onderneming ondervond omwille van de federale coronavirusmaatregelen en de omzetdaling waarmee zij werden geconfronteerd. Gelet op de sector waarin uw onderneming actief is, en de vigerende coronavirusmaatregelen, dienen wij vast te stellen dat de omzetdaling van uw onderneming tijdens de volledige subsidieperiode van april 2020 tot en met december 2020 niet het gevolg is van de coronavirusmaatregelen daar de activiteiten van uw onderneming niet van overheidswege beperkt waren. Enkel tijdens de eerste fase van de coronacrisis werden ondernemingen uit de bouwen energiesector (waaronder de zonnepanelensector) beperkt in de uitvoering van hun activiteiten. Hiervoor verwijzen we naar het Ministerieel Besluit van 23 maart 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken, het Ministerieel Besluit van 3 april 2020 houdende wijziging van het ministerieel besluit van 23 maart 2020 en de bijhorende FAQ Covid-19 van 6 april 2020. Bouwactiviteiten buitenshuis, inclusief werkzaamheden van een landmeter, mochten vanaf 6 april 2020 plaatsvinden mits inachtneming van de social distancing maatregelen. Gelet hierop dienen we te concluderen dat uw onderneming slechts tijdens een beperkte periode van enkele weken exploitatiebeperkingen, opgelegd van overheidswege, heeft ondervonden. Bijgevolg kunnen wij niet vaststellen dat de omzetdaling van 61,56% over de volledige subsidieperiode van 1 april 2020 tot en met 31 december 2020 het gevolg is van de coronavirusmaatregelen die golden voor die periode en de daaraan gekoppelde exploitatiebeperkingen. Bijgevolg kunnen wij niet vaststellen dat uw onderneming voldoet aan de voorwaarde vervat in het vermelde artikel 4. Gelet op bovenstaande argumentatie blijft de beslissing van 14 februari 2022 ongewijzigd behouden.” Deze beslissing maakt het voorwerp uit van een door de verzoekende partij ingesteld beroep tot nietigverklaring gekend onder nr. A 236.701/XIV-39.037, waarover heden arrest ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.184 wordt gewezen. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.183 XIV-39.004-4/20 IV. Rechtsmacht van de Raad van State Standpunt van de partijen 4. De verwerende partij betwist de rechtsmacht van de Raad van State. Zij betoogt in essentie dat het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van het beroep een geschil over subjectieve rechten betreft. Eveneens is er sprake van een volledig gebonden bevoegdheid. Zoals de bepalingen van het besluit van de Vlaamse regering van 26 februari 2021 ‘betreffende het corona globalisatiemechanisme voor ondernemingen met een grote omzetdaling in 2020 ten gevolge van de coronavirusmaatregelen’ (hierna: het besluit van de Vlaamse regering van 26 februari 2021) duidelijk maken, wordt aan de verwerende partij een duidelijke verplichting opgelegd. Van zodra aan de voorwaarden is voldaan, wordt de subsidie toegekend. Er wordt aan de verwerende partij geen enkele discretionaire bevoegdheid toegekend om te bepalen of zij de betrokken beslissing al dan niet zal nemen. Uiteraard is het wel zo dat de verwerende partij de taak heeft om te oordelen of er aan de voorwaarden uit dit besluit is voldaan, te dezen of de omzetdaling effectief “ten gevolge van de coronamaatregelen” was. In haar laatste memorie betoogt de verwerende partij vooreerst in essentie dat louter en alleen de letterlijke bewoordingen van de artikelen 3 en 4 van het besluit van de Vlaamse regering van 26 februari 2021 reeds duidelijk maken dat het niet aan de overheid toekomt om af te wegen of al dan niet de betrokken coronasteun aan de ondernemingen zal worden toegekend. Als het oorzakelijk verband er is, heeft de aanvrager recht op de subsidie. Hetzelfde geldt voor artikel 50 van de bijzondere wet 16 januari 1989 ‘betreffende financiering van gewesten en gemeenschappen’, de artikelen 10 en 11 van de wet 16 mei 2003 ‘tot vaststelling van de algemene bepalingen die gelden voor de begrotingen, de controle op de subsidies en voor de boekhouding van de Gemeenschappen en Gewesten, alsook voor de organisatie van het Rekenhof’ en artikel 8, tweede lid, van het besluit van de Vlaamse regering van 26 februari 2021. Evenmin vragen de twee elementen aan weerszijden van het oorzakelijk verband een “beoordeling” door de verwerende partij. De omzetdaling (“het gevolg”) is een cijfermatig gegeven dat objectief kan ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.183 XIV-39.004-5/20 worden vastgesteld. Ook de coronavirusmaatregelen (“de oorzaak”) die dit moeten hebben veroorzaakt, zijn regels (verplichte sluitingen, exploitatiebeperkingen...) die volgens de verwerende partij objectief kunnen worden nagegaan. Daarnaast benadrukt de verwerende partij dat zij niet ziet welk verschil er zit, voor de beoordeling van de rechtsmacht van de Raad van State, in het gegeven of het gaat om een terugvordering dan wel een weigering. Bij beide beslissingen dient hetzelfde oordeel te worden gemaakt en gecontroleerd, met name of er voldaan is aan de voorwaarden voor het verkrijgen van de betrokken steunmaatregelen. Tot slot verwijst de verwerende partij, wat de onderbouwing van de door haar opgeworpen exceptie van rechtsmacht betreft, naar de uiteenzetting daarvan in de memorie van antwoord, die als integraal hernomen moet worden beschouwd. 5. In het verzoekschrift voert de verzoekende partij aan dat, in tegenstelling tot wat het VLAIO daaromtrent aangeeft, het beroep tegen de hier bestreden beslissing wel degelijk tot de rechtsmacht van de Raad van State behoort. Het voorliggend beroep tot nietigverklaring strekt tot het zien vernietigen van een akte van een administratieve overheid - in de zin van artikel 14 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State - waarmee deze overheid ten onrechte en in strijd met het hogere objectief recht de toekenning van een subsidie geweigerd heeft. Meer in het bijzonder strekt het vernietigingsberoep ertoe de onwettigheid en dus het onrechtmatig karakter van de bestreden beslissing, in het licht van het hogere objectief recht, aan te tonen. Deze schending betreft de vraag naar de wettigheid van de bestreden beslissing en niet het bestaan (of de reikwijdte) van een subjectief re