## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-04-16, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.481** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.481&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.481 (2024-04-16) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.481 van 16 april 2024 Onderwijs en cultuur - Media Beslissing : Verwerping --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK IXe KAMER ARREST nr. 259.481 van 16 april 2024 in de zaak A. 238.108/IX-10.195 In zake: de VLAAMSE RADIO- EN TELEVISIEOMROEPORGANISATIE, nv van publiek recht bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Bob Martens en Tatyana Lebedeva kantoor houdend te 1000 Brussel Wolstraat 70 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: de VLAAMSE REGULATOR VOOR DE MEDIA bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Bart Staelens kantoor houdend te 8000 Brugge Gerard Davidstraat 46 bus 1 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 6 januari 2023, strekt tot de nietigverklaring van beslissing 2022/033 van de algemene kamer van de Vlaamse Regulator voor de Media van 10 oktober 2022, waarbij deze de Vlaamse Radioen Televisieorganisatie een waarschuwing geeft. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag opgesteld. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.481 IX-10.195-1/19 De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 25 maart 2024. Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag uitgebracht. Advocaat Bob Martens, die verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Bart Staelens, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. Op 12 augustus 2022 ontvangt de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) een klacht van een kijker over uitzendingen van de Vlaamse Radio- en Televisieorganisatie (VRT). De klager geeft aan dat wie de liveuitzendingen van de VRT volgt via VRT NU – thans en hierna: VRT MAX – meestal niet onmiddellijk kan aansluiten omdat een reclamespot van vijftien tot twintig seconden wordt getoond. Volgens de klager is dit in strijd met het reclameverbod voor de VRT uit artikel 50 van het decreet van 27 maart 2009 ‘betreffende de radio-omroep en televisie’ (“mediadecreet”). Hij verwijst in zijn klacht naar specifieke reclamespots. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.481 IX-10.195-2/19 3.2. Met de thans bestreden beslissing van 10 oktober 2022 verklaart de VRM de klacht gegrond. Hij stelt een inbreuk vast op artikel 50 van het mediadecreet en beslist om de VRT “hiervoor te waarschuwen” overeenkomstig artikel 228, 1°, van het mediadecreet. Deze beslissing steunt op de volgende motieven: “18. Volgens de VRT is er geen sprake van een inbreuk op het Mediadecreet omdat de verbodsbepalingen van artikel 50 niet slaan op de commerciële communicatie waarover de klager zich beklaagt. Gelet op artikel 48 van het Mediadecreet en het gebrek aan bepalingen in het Mediadecreet die dergelijke commerciële communicatie zouden verbieden, vraagt de VRT de klacht ongegrond te verklaren naar analogie met VRM-beslissing nr. 2022/007 van 14 maart 2022. De VRM stelt vast dat deze klacht handelt over vermeende reclamespots bij de live-(televisie)-uitzendingen van de VRT op VRT MAX, en niet over (vermeende) reclamespots bij de radio-uitzendingen van de VRT via internet, zoals in de beslissing waarnaar de VRT verwijst. De klager omschrijft zichzelf als kijker en verwijst verscheidene keren naar VRT MAX als het alternatief om de televisieprogramma’s van de openbare omroep gratis te kunnen bekijken na het stopzetten van de gratis te ontvangen digitale uitzendingen via antenne[…]. De VRM is bijgevolg van oordeel dat de feiten die in deze zaak voorliggen verschillen en dat de analogie met de VRM-beslissing nr. 2022/007 van 14 maart 2022 niet onverkort opgaat. Artikel 50 van het Mediadecreet legt de omroeporganisatie van de Vlaamse Gemeenschap wel degelijk een verbod op om reclame te brengen, behalve in het geval van radioreclame en van reclame die gericht is op zelfpromotie. De voorliggende klacht heeft geen betrekking op reclame bij radiouitzendingen (via internet) en uit het verweer van de VRT blijkt dat ze de getoonde spots niet kwalificeert als zelfpromotie. De twee uitzonderingen op het verbod voor de omroeporganisatie van de Vlaamse Gemeenschap om reclame te brengen, zijn in deze zaak niet van toepassing. De VRM dient in dit geval verder te onderzoeken of de betrokken commerciële communicatie al dan niet als (televisie)reclame kan worden beschouwd. 19. In haar bijkomende nota stelt de VRT dat er sprake is van prerolls, zijnde een andere vorm van commerciële communicatie dan televisiereclame zoals gedefinieerd in artikel 2, 35°, van het Mediadecreet want ‘Het gaat hier immers om een commerciële boodschap van 15 seconden die de lineaire uitzending voorafgaat.’ Deze vorm van commerciële communicatie is niet verboden door het Mediadecreet en is derhalve toegelaten, aldus de VRT. Hieruit blijkt dat de VRT de getoonde spots niet kwalificeert als reclame zoals gedefinieerd in het Mediadecreet omdat de commerciële boodschappen van 15 seconden de lineaire uitzending voorafgaan. Dat argument overtuigt echter niet. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.481 IX-10.195-3/19 20. VRT MAX biedt de kijker de mogelijkheid om via livestream te kijken naar de televisie-uitzendingen van de VRT. De kijker moet daarvoor de knop ‘Live kijken’ kiezen. Bij dat ‘live kijken’ wordt rechts op het scherm het programmaschema getoond, met vermelding van de naam van het programma en het uur waarop het wordt uitgezonden, terwijl links een beeldscherm klaarstaat van het programma dat op dat ogenblik wordt uitgezonden. In het midden van dat beeldscherm staat een pijl. De kijker kan dan uitsluitend op die pijl klikken om naar het programma, dat volgens het programmaschema op dat ogenblik bezig is en wordt uitgezonden, te kijken. De VRM leidt daaruit af dat het ‘live kijken’ op VRT MAX als een lineaire televisiedienst wordt aangeboden: net zoals de kijker met een klassiek televisie-abonnement op de knop van zijn afstandsbediening drukt om naar het programma te kijken dat in het programmaschema is voorzien en op dat ogenblik bezig is en wordt uitgezonden, moet de kijker, die ‘live’ wil kijken via VRT MAX, op de pijl drukken van het programma dat op dat ogenblik door de omroeporganisatie in het programmaschema is voorzien en wordt uitgezonden. Met andere woorden, de kijker die ervoor kiest om ‘live’ naar de televisieuitzendingen van de VRT via VRT MAX te kijken, kan de audiovisuele programma’s uitsluitend gelijktijdig bekijken op basis van een programmaschema. Dit komt overeen met de definitie van een lineaire televisiedienst in het Mediadecreet. De kijker kan er in dit geval, net zoals de kijker met het klassiek televisie-abonnement, niet voor kiezen om de programma’s te bekijken op het door hem gekozen moment op basis van een door de omroeporganisatie geselecteerde programmacatalogus, zoals het geval is bij niet-lineaire uitzendingen/televisiediensten. Dit houdt in dat, zodra de kijker op de pijl/knop drukt om ‘live’ te kijken naar het programma uit het programmaschema, de lineaire televisiedienst start, net zoals dat het geval is bij die kijker die via zijn klassiek televisieabonnement op de knop van zijn afstandsbediening drukt. Welk beeld eerst op het scherm verschijnt of welk signaal er technisch eerst wordt uitgezonden, is daarbij niet relevant. De definitie van lineaire televisiedienst in het Mediadecreet maakt geen onderscheid naargelang de technologie die wordt gebruikt om (lineair) te kijken, weze het via een klassiek televisie-abonnement en televisietoestel, dan wel via het internet en een computer, of andere. Het Mediadecreet is in dat opzicht technologieneutraal. De VRM is bijgevolg van oordeel dat de lineaire televisiedienst start, zodra de kijker aangeeft ‘live’ naar het programma uit het programmaschema te willen kijken door op de daartoe voorziene knop of pijl te duwen. 21. De klager stelt nu dat hij bij het ‘live kijken’ op VRT MAX, dus zodra hij op de pijl/knop drukt van het programma uit het programmaschema en dus lineair kijkt, veelal een commerciële boodschap van 15 seconden te zien krijgt, gevolgd door het lopende programma uit het programmaschema. Dit wordt door de VRT erkend. De lineaire omroepdienst start in dat geval met een commerciële boodschap waarvan, gelet op het voorgaande, alleen maar kan worden ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.481 IX-10.195-4/19 vastgesteld dat die commerciële boodschap wel degelijk in de lineaire omroepdienst vervat zit. 22. Behalve het argument dat de commerciële boodschappen de lineaire uitzending voorafgaan, voert de VRT verder geen enkel argument aan waarom de commerciële boodschappen geen reclame zouden zijn. De VRM stelt vast dat de VRT geen verweer voert wat de andere onderdelen van de decretale definitie van reclame betreft, noch in de schriftelijke opmerkingen, noch in de bijkomende nota. De VRM besluit daaruit dat de VRT niet betwist, en dus van oordeel is, dat de commerciële boodschappen wel beantwoorden aan de andere onderdelen van die definitie. De VRM treedt dit oordeel bij. In deze zaak gaat het immers om een audiovisuele boodschap van een particuliere onderneming […] – in welke vorm dan ook (spots van 15 seconden) – over de uitoefening van een commerciële, industriële, ambachtelijke activiteit of van een beroep (het uitbaten van respectievelijk een supermarkt, een online winkel en een hamburger/fastfood- keten), ter bevordering van de levering tegen betaling van goederen of diensten, met inbegrip van onroerende goederen, rechten en verplichtingen (de kijker ertoe aanzetten boodschappen te doen bij […], online te kopen bij […] of producten van […] te consumeren), uitgezonden tegen betaling of soortgelijke vergoeding dan wel voor zelfpromotie (VRT erkent de boodschappen als commerciële communicatie, waardoor aan dit onderdeel is voldaan omdat dit ook een vereiste voor commerciële communicatie is). Enkel het onderdeel ‘in een lineaire omroepdienst’ wordt door de VRT betwist, maar is hierboven door de VRM weerlegd. Uit het voorgaande volgt dat de commerciële boodschappen, uitgezonden bij de livestream-televisie-uitzendingen op VRT MAX, zoals door de klager aangehaald, beantwoorden aan de decretale definitie van reclame. Zij vallen bijgevolg onder de verbodsbepaling van artikel 50 van het Mediadecreet en vormen geen toegelaten andere vorm van commerciële communicatie overeenkomstig artikel 48 van het Mediadecreet. 23. Omdat de VRM zich voor het eerst uitspreekt over commerciële boodschappen uitgezonden bij het ‘live kijken’ op VRT MAX, is een waarschuwing een gepaste sanctie.” IV. Ontvankelijkheid van het beroep 4. In haar laatste memorie doet de verwerende partij afstand van haar exceptie over de ontvankelijkheid van het beroep. V. Onderzoek van het enige middel Uiteenzetting van het middel ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.481 IX-10.195-5/19 5. Het middel wordt afgeleid uit een schending van de artikelen 48 en 50 van het mediadecreet, het legaliteitsbeginsel, de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’, “meerdere beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder het zorgvuldigheids-, rechtszekerheidsbeginsel”, het gelijkheids-, alsook “het het beginsel van vertrouwens- en de van vrijheid ondernemerschap, c.q. de vrijheid van handel en ondernemen”: “Doordat verwerende p