## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-04-25, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.639** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.639&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.639 (2024-04-25) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.639 van 25 april 2024 Openbaar ambt - Tucht (openbaar ambt) Beslissing : heropening debatten prejudiciële vraag Aanvullend verslag --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK IXe KAMER ARREST nr. 259.639 van 25 april 2024 in de zaak A. 238.396/IX-10.205 In zake : het GEMEENSCHAPSONDERWIJS, vertegenwoordigd door scholengroep Waasland bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Len Augustyns kantoor houdend te 2000 Antwerpen Brusselstraat 51 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : de VLAAMSE GEMEENSCHAP bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Bart Staelens kantoor houdend te 8000 Brugge Gerard Davidstraat 46 bus 1 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 14 februari 2023, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de kamer van beroep van het Gemeenschapsonderwijs van 29 november 2022, waarbij de beslissing van 5 juli 2022 van de raad van bestuur van scholengroep Waasland om aan MI de tuchtstraf ‘schorsing gedurende een maand’ op te leggen, wordt vernietigd. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.639 IX-10.205-1/21 Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 11 maart 2024. Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht. Advocaat Gauthier Baudts, die loco advocaat Len Augustyns verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Bart Staelens, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. Op 17 mei 2022 stelt de directeur van de ‘Scholen Da Vinci’ te Sint-Niklaas, die behoren tot scholengroep Waasland van het Gemeenschapsonderwijs, een “[f]iche van vaststelling” op lastens MI, vast benoemd leraar islamitische godsdienst in de betrokken onderwijsinstelling. De fiche vermeldt wat volgt: “● U hebt op 16 mei naar al uw leerlingen een mail gestuurd over de actie ‘draag paars’ van 17 mei. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.639 IX-10.205-2/21 ● In deze mail hebt u een oproep gedaan om niet deel te nemen aan de actie en zegt u dat dit soort gedrag niet kan, dat het niet aangemoedigd moet worden en dat een relatie tussen twee mannen of twee vrouwen niet kan. ● Dit gaat volledig in tegen alle waarden van het pedagogisch project van de school en het GO! en zelfs tegen de mensenrechten. Dit is discriminerend en haatdragend. Als leerkracht op onze school moet je ten allen tijde neutraal zijn en de waarden van ons pedagogisch project uitdragen.” 3.2. De raad van bestuur van de betrokken scholengroep start vervolgens lastens MI een tuchtprocedure op. Op 23 juni 2022 beslist de raad van bestuur om aan MI de tuchtstraf ‘schorsing voor één maand’ op te leggen “op voorwaarde dat de bevoegde instantie voor islamitische godsdienst zich niet tegen de maatregel verzet, conform artikel 61 § 1, laatste lid van het decreet rechtspositie van 27 maart 1991”. Op 24 juni 2022 vraagt de algemeen directeur van de scholengroep aan de vzw Centrum Islamonderwijs (hierna ook: het CIO) of zij “kan instemmen met het aan [MI] opleggen van de tuchtstraf ‘schorsing voor één maand’”. 3.3. Op 4 juli 2022 deelt de voorzitter van het CIO mee wat volgt: “Eerst en vooral vinden we het namens de Erkende instantie CIO […] bijzonder spijtig dat een dergelijk ongelukkig incident is voorgevallen in uw school met [MI]. Het is voor ons van cruciaal belang dat al onze leerkrachten het pedagogisch project van hun scholen en de mensen- en kinderrechten – door de grondwet gegarandeerd – respecteren. Onze onderwijsvisie over seksuele geaardheid is ook gebaseerd op de vrijheid van elk individu die eigen keuzes maakt in het leven en bepaalde zaken die niet in overeenstemming zijn met de religieuze schriften niet afgedwongen kunnen worden […]. Het smartschoolbericht waarin [MI] zijn leerlingen informeert is zeer oppervlakkig en vluchtig en biedt zijn leerlingen geen kaders en/of handvaten rond omgang met een dergelijk belangrijk thema. Hiernaast missen we ook in zijn e-mail de taalfinesse om dit thema correct te duiden. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.639 IX-10.205-3/21 Doch vinden we de schorsing voor één maand een zware tuchtmaatregel omwille van de volgende verzachtende omstandigheden: - de initiële intentie was niet ophitsen tegen de paars-actie, - de rechtzetting die hij onmiddellijk doet via smartschool, - in de afgelopen 30 jaren hebben we geen klachten ontvangen over [MI] rond zijn werking en er werden géén meldingen gemaakt rond eventuele extremistische tendensen, Als erkende instantie stellen we voor om [MI] uit te nodigen voor de Commissie van het CIO om hem de nodige waarschuwing te geven, gepaard gaand met een engagementsverklaring die hij ondertekent waarbij hij belooft om het pedagogisch project van zijn scholen te respecteren en dat hij noch in zijn lessen noch in zijn schriftelijke contacten aanleiding mag geven tot eventuele misinterpretaties zoals haat t.a.v. een ideologie of een levenswijze. Verder zal [MI] ook opgevolgd en gecoacht worden in deze heikele thema’s door onze adviseur […].” 3.4. Op 5 juli 2022 legt de raad van bestuur van de betrokken scholengroep aan MI de tuchtstraf ‘schorsing voor één maand’ op, daarbij “overwegende het standpunt van vzw Centrum Islamonderwijs die aangaf dat de handelwijze van [MI] inderdaad niet door de beugel kon, zij het dat de vzw pleit voor een alternatieve aanpak en geen sanctie”. 3.5. Op beroep van MI vernietigt de kamer van beroep van het Gemeenschapsonderwijs op 29 november 2022 de voormelde tuchtmaatregel. Die beslissing is als volgt gemotiveerd: “4.3.1. De Kamer van beroep is, net als de raad van bestuur in wiens plaats zij treedt, een administratief orgaan dat niet vermag de wettigheid of de grondwettigheid van bepalingen – hier twee bepalingen die de bevoegdheid regelen – te onderzoeken en ze dienvolgens on(grond)wettelijk te bevinden of ze buiten toepassing te laten. Zij moet zich gewoon schikken naar die bepalingen. 4.3.2. Artikel 61, § 1, lid 2, DPR bepaalt dat het opleggen van een tuchtstraf aan een leerkracht levensbeschouwelijk onderricht afhankelijk is van een ‘voorstel’ of van ‘de instemming’ van de bevoegde instantie van de betrokken godsdienst. Het betreft een substantieel vormvoorschrift: zonder voorstel of instemming kan niet rechtsgeldig een tuchtstraf opgelegd worden. De decreetgever heeft aan de termen ‘voorstel’ en ‘instemming’ een welbepaalde inhoud gegeven die geen interpretatie toelaat, wat blijkt uit de geëigende terminologie die in het DRP gebruikt wordt om de tussenkomst van de bevoegde instantie aan te geven: een ‘voordracht’ ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.639 IX-10.205-4/21 (artikel 17, § 5: de ‘voordracht’ voor een tijdelijke aanstelling; artikel 21 en 21bis, § 3, alinea 8: het ‘akkoord’ met een beoordeling voor de overgang naar een tijdelijke aanstelling van doorlopende duur; artikel 31, § 2: de ‘instemming’ voor een mutatie; artikel 37, § 1: een ‘voordracht’ voor een vaste benoeming; artikel 73ter, § 8: een ‘akkoord’ voor een functiebeschrijving; artikel 73decies, § 3: een ‘bijdrage’ voor een evaluatie). 4.3.3. De brief van 4 juli 2022 bevat geen expliciet voorstel en keurt de door de raad van bestuur aangenomen tuchtstraf ook niet expliciet goed. Stellen, zoals de verwerende partij doet, dat het CIO zich in zijn brief ‘zich niet verzet’ tegen de tuchtstraf en dat het aldus een impliciete of stilzwijgende goedkeuring verleende – minstens een bevestiging van de noodzaak van een tuchtmaatregel –, gaat in a) tegen de decretale voorwaarde dat er ‘instemming’ moet blijken en b) tegen de bewoordingen zelf van het schrijven, aangezien het advies de tuchtstraf ‘zwaar’ acht wegens het bestaan van verzachtende omstandigheden – anders gezegd: de opgelegde tuchtstraf is te zwaar – en er vervolgens uitdrukkelijk wordt voorgesteld de verzoeker begeleidende maatregelen (een waarschuwing door het CIO en een belofte) op te leggen. 4.3.4. Het CIO heeft nooit voorgesteld om de verzoeker tuchtrechtelijk voor één maand te schorsen. In het schrijven van 4 juli 2022 ligt ook geen instemming vervat met de opgelegde tuchtschorsing voor één maand. De beroepen beslissing is genomen met miskenning van een substantiële vorm.” Dat is de bestreden beslissing. IV. Onderzoek van de middelen A. Eerste middel Uiteenzetting van het middel 4.1. Een eerste middel is geput uit de “schending van artikel 4 juncto artikel 23 § 1, 3° van het Bijzonder decreet van 14 juli 1998 betreffende het gemeenschapsonderwijs”. De verzoekende partij voert aan dat artikel 61, § 1, tweede lid, van het decreet rechtspositie personeelsleden Gemeenschapsonderwijs (hierna: het rechtspositiedecreet) strijdig is met de voormelde bepalingen van het ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.639 IX-10.205-5/21 bijzonder decreet van 14 juli 1998 ‘betreffende het gemeenschapsonderwijs’ (hierna: het bijzonder decreet). Zij licht dat standpunt als volgt toe: “In de hiërarchie der Belgische rechtsnormen staat een bijzonder decreet boven een ‘gewoon’ decreet zoals het Decreet Rechtspositie Personeelsleden Gemeenschapsonderwijs. De uitdrukkelijke bevoegdheidstoewijzing uit het Bijzonder Decreet kan dan niet door een gewoon decreet worden toebedeeld aan een externe instantie die niet eens in het Bijzonder Decreet wordt vernoemd. De Kamer van Beroep kan de nietigverklaring van een tuchtbeslissing niet baseren op een onwettige bepaling.” 4.2. In de memorie van wederantwoord doet de verzoekende partij nog het volgende gelden: “De verwerende partij leest in artikel 61 DRPGO een bijzondere substantiële vormvereiste en geen bevoegdheidsdoorbrekende regel. De verwerende partij miskent hier hoe uitgebreid de in het ingeroepen bijzonder decreet toegewezen bevoegdheden zijn, waaronder maatregelen inzake tucht en orde met betrekking tot personeelsleden. Indien de tuchtoverheid niet kan optreden zonder voorstel of instemming van een derde-vzw, wordt de bevoegdheid ontnomen om maatregelen inzake tucht en orde met betrekking tot personeelsleden te nemen. In casu is dit zéér duidelijk: de verzoekende partij wil een tuchtmaatregel nemen, maar zou dit niet kunnen. Het ontnemen van de mogelijkheid tot beslissen is vanzelfsprekend ook een bevoegdheidsaantasting. De verwerende partij mag het tuchtrecht verder uitwerken, de procedures en mogelijke tuchtstraffen bepalen – mag hierbij zelfs vormvereisten bepalen – maar kan niet raken aan de bevoegdheidstoewijzing van het bijzonder decreet, wat wel is gebeurd: er kan geen derde aangeduid worden die ook een deel van de bevoegdheid naar zich toetrekt. Het ‘evident’ voortvloeien van dergelijke bevoegdheidsontzetting uit ‘de vrijheid van onderwijs en de vrijheid van godsdienst’ ziet de verzoekende partij niet. De vrijheid van onderwijs heeft geen relevantie in huidig debat, aangezien deze vrijheid aan de inrichtende machten toekomt. De vrijheid van godsdienst is evenmin relevant, aangezien – anders dan bij evaluatie (waar de mogelijkheid tot tussenkomst van de bevoegde instantie niet alomvattend is en eerder vasthangt aan het vakinhoudelijke) – de bevoegdheidsontzetting niet eens noodzakelijk verband houdt met het levensbeschouwelijk onderricht. De verwerende partij legt zelf het zout op de wonde in de uiteenzetti