## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-05-14, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.724** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.724&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.724 (2024-05-14) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.724 van 14 mei 2024 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Bevolen Inwilliging tussenkomst --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE XIIe KAMER ARREST nr. 259.724 van 14 mei 2024 in de zaak A. 241.663/XII-9485 In zake: 1. de BV AFBRAAKWERKEN VAN KEMPEN 2. de NV BAV samen vormend een tijdelijke maatschap bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Olivier Onghena kantoor houdend te 2000 Antwerpen Londenstraat 60 bus 104 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: de PROVINCIALE ONTWIKKELINGSMAATSCHAPPIJ VLAAMS-BRABANT bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Steven Van Garsse en Simon Verhoeven kantoor houdend te 2600 Antwerpen Prins Boudewijnlaan 18 bij wie woonplaats wordt gekozen Tussenkomende partij: de NV HENS bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Ria Hens kantoor houdend te 2000 Antwerpen Verlatstraat 23-25 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering 1. De vordering, ingesteld op 11 april 2024, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de beslissing van het directiecomité van de Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij VlaamsBrabant, aangenomen via een schriftelijke procedure van 26 tot 28 maart 2024, waarbij de overheidsopdracht voor sloop- en saneringswerken voor het Vlaamse deel van de Florivalsite wordt gegund aan de nv Hens. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.724 XII-9485-1/23 II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een nota ingediend. Met een verzoekschrift van 22 april 2024 heeft de nv Hens gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 2 mei 2024. Kamervoorzitter Paul Lemmens heeft verslag uitgebracht. Advocaat Olivier Onghena, die verschijnt voor de verzoekende partijen, advocaat Simon Verhoeven, die verschijnt voor de verwerende partij, en advocaat Hilde Vermeiren, die verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Eylenbosch heeft een met dit arrest andersluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht uit voor werken met als voorwerp ‘Sloop Exide Huldenberg’. De opdracht heeft betrekking op sloop- en afbraakwerken van enkele gebouwen op de site Exide, waarbij er ook asbest moet worden verwijderd. De opdracht wordt nationaal bekendgemaakt. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.724 XII-9485-2/23 De opdracht wordt gegund met een openbare procedure. De “kosteneffectiviteit” is het enig gunningscriterium. Het bestek met referte ‘Sloop Exide Huldenberg – 4130110004’ 3.2. is van toepassing. In deel I, ‘Administratieve bepalingen’, van het bestek wordt op het voorblad onder meer vermeld dat de volgende erkenningen als aannemer vereist zijn: “Erkenning aannemer: Categorie: G5 – klasse: 5. Erkenning asbestverwijdering.” Titel 7, ‘Selectiecriteria (art 71 WOO)’, van deel I van het bestek bevat de volgende bepalingen: “Om in aanmerking te komen voor selectie, dient de inschrijver te voldoen aan de hierna bepaalde minimale vereisten op vlak van geschiktheid om een beroepsactiviteit uit te oefenen, economische en financiële draagkracht, en technische en beroepsbekwaamheid. 7.1 Geschiktheid om een beroepsactiviteit uit te oefenen. De minimale vereisten betreffende de geschiktheid om de opdracht uit te oefenen zijn de volgende: - Erkend zijn in de klasse en categorie zoals vermeld vooraan in dit document (zie ook [punt 7.4] Erkenning (art. 70 KB Plaatsing); - De inschrijver dient, conform het KB van 28/03/2007, te beschikken over een erkenning voor het verwijderen van asbest. De inschrijver dient hiertoe de volgende bewijsdocumenten voor te leggen: • Erkenning zonder beperking voor asbestverwijdering door FOD • Achilles protocol certificaat klasse ‘standaardwerken’. 7.2 Economische en financiële draagkracht De minimale vereisten betreffende economische en financiële draagkracht zijn de volgende: Niet van toepassing. 7.3 Technische en beroepsbekwaamheid De minimale vereisten betreffende technische en beroepsbekwaamheid zijn de volgende: • De inschrijver moet minimum 1 sanering uitgevoerd hebben van een bodemverontreiniging met asbest. Deze referentie moet kort (max. 1 A4) beschreven worden (locatie, tijdstip, aard van de ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.724 XII-9485-3/23 bodemsanering). Deze beschrijving moet aan de offerte worden toegevoegd. • De persoon die in opdracht van de inschrijver de dagelijkse civieltechnische werfactiviteiten zal leiden moet de laatste twee jaren actief zijn als werfleider bodemsaneringswerken. Hij/zij moet bovendien minimum drie saneringswerven begeleid hebben met asbest. Hij/zij beschikt over een geldig opleidingsattest ‘eenvoudige handelingen’ (toe te voegen bij de offerte). Dit wordt aangetoond op basis van het CV van de werfleider dat bij de offerte dient gevoegd met oplijsting van de begeleide bodemsaneringswerven. • De persoon die in opdracht van de inschrijver de dagelijkse civieltechnische werken van het project zal leiden moet de laatste vier jaren actief zijn als projectleider bodemsaneringswerken. Dit wordt aangetoond op basis van het CV van de werfleider dat bij de offerte dient gevoegd. De projectleider moet bovendien minstens twee bodemsaneringen uitgevoerd hebben in kader van asbest. 7.4 Erkenning (art 70 KB Plaatsing) De inschrijver moet erkend zijn in de klasse en categorie zoals vermeld vooraan in dit document, conform de wet van 20 maart 1991. De opgegeven vereiste erkenningsklasse geldt ten indicatieve titel en wordt definitief bepaald door het bedrag van de offerte. De aanbestedende overheid zal het bewijs van erkenning (door de bevoegde Belgische federale overheidsdienst) zelf opzoeken via Telemarc. Inschrijvers die niet over een (Belgische) erkenning beschikken dienen de volgende documenten bij hun offerte te voegen: […] […] 7.5 Bewijsdocumenten betreffende de selectiecriteria De inschrijver dient de hiervoor vermelde bewijsdocumenten betreffende de selectiecriteria, die de aanbestedende overheid niet zelf kan opzoeken via elektronische weg (toepassing Telemarc of een gelijkaardige buitenlandse toepassing die gratis toegankelijk is), toe te voegen aan de offerte. […] 7.6 Beroep op de draagkracht in het kader van de selectie (en combinaties zonder rechtspersoonlijkheid) (art 78 WOO) Voldoet uw onderneming niet aan de selectiecriteria? Overweeg om beroep te doen op onderaannemers. De inschrijver kan zich, met het oog op het voldoen aan de voormelde selectiecriteria, beroepen op de economische en financiële draagkracht en/of de technische en beroepsbekwaamheid van andere entiteiten (onderaannemers, verbonden ondernemingen,…). De inschrijver vermeldt deze andere entiteiten (onderaannemers) op het offerteformulier. In dat geval, zijn de volgende regels van toepassing: - De inschrijver voegt de nodige documenten toe aan zijn offerte, waaruit de verbintenis van deze onderaannemers of andere entiteiten blijkt om de voor de opdracht noodzakelijke middelen ter beschikking te stellen van de inschrijver. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.724 XII-9485-4/23 Om de verbintenis van deze onderaannemers of andere entiteiten aan te tonen, kan de inschrijver gebruik maken van het modelformulier gevoegd als bijlage 2. - Op deze onderaannemers of entiteiten op wiens draagkracht men beroep doet, mogen geen uitsluitingsgronden van toepassing zijn. - Indien de opdrachtnemer beroep doet op draagkracht in het kader van studie- en beroepskwalificaties of relevante beroepservaring, is hij verplicht om voor de uitvoering van de opdracht daadwerkelijk beroep te doen op de onderaannemers op wiens draagkracht hij beroep doet. Het inzetten van andere onderaannemers is onderworpen aan de voorafgaande toestemming van de aanbestedende overheid (art 73 §1, lid 1 KB Plaatsing). - Indien de inschrijver een beroep doet op de draagkracht in het kader van economische en financiële criteria, zijn de inschrijver en de entiteiten of onderaannemer waarop deze zich beroept, hoofdelijk aansprakelijk voor de uitvoering van de opdracht. De entiteiten of onderaannemers in kwestie dienen deze hoofdelijke aansprakelijkheid schriftelijk te aanvaarden in de bovenvermelde verbintenis. Indien de voormelde schriftelijke aanvaarding niet wordt gegeven, kan de inschrijver zich dan niet op de draagkracht van die entiteit beroepen. Deze bepaling doet geen afbreuk aan krachtens andere wetten ingestelde hoofdelijke aansprakelijkheidsregelingen, met name op het vlak van sociale, fiscale of loonschulden. - De entiteiten of onderaannemers op wiens draagkracht beroep wordt gedaan, mogen zich niet bevinden in een grond tot uitsluiting als bedoeld in de artikelen 67 t.e.m. 69 van de Wet overheidsopdrachten. Indien dit wél het geval is, kan de aanbestedende overheid de vervanging vragen van de entiteit in kwestie. Het niet ingaan op een verzoek tot vervanging geeft aanleiding tot een beslissing tot nietselectie. Onder dezelfde voorwaarden kan een combinatie van ondernemers zonder rechtspersoonlijkheid (Tijdelijke maatschap - TM) zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan de combinatie of van andere entiteiten. Een combinatie van ondernemers dient als één geheel een offerte in. Zij duidt op het offerteformulier aan welke van de deelnemers de combinatie zal vertegenwoordigen ten aanzien van de aanbestedende overheid. Elke deelnemer aan de combinatie ondertekent de offerte en verbindt zich hoofdelijk ten aanzien van de aanbestedende overheid […]. Eenzelfde ondernemer kan slechts deelnemer zijn aan een combinatie of onderaannemer zijn van één inschrijver. (Uitzondering: dit is niet van toepassing op onderaannemers voor de bodemsanering). 7.7. Onderaanneming zonder beroep op de draagkracht De inschrijver wordt erop gewezen dat alle onderaannemers die zullen worden ingezet, op welke plaats in de onderaannemingsketen zij ook optreden, moeten voldoen aan de wetgeving inzake de erkenning van aannemers in verhouding tot het deel van de opdracht dat die onderaannemer zal uitvoeren (artikel 78/1 KB Uitvoering). ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.724 XII-9485-5/23 De kandidaat wordt ook gewezen op de bepalingen van artikel 12/3 KB Uitvoering aangaande de beperking van de onderaannemingsketen tot 2 of 3 niveaus, naargelang de werken zijn ingedeeld in een ondercategorie (2) of een categorie (3) in de zin van artikel 4 van het koninklijk besluit van 26 september 1991 tot vaststelling van bepaalde toepassingsmaatregelen van de wet van 20 maart 1991 houdende regeling van de erkenning van aannemers van werken. Het is verboden voor een onderaannemer om het geheel van de opdracht dat hem werd toegewezen in onderaanneming te geven aan een andere onderaannemer. Het is eveneens verboden voor een onderaannemer om alleen de coördinatie van de opdracht te behouden. Het is steeds verboden om beroep te doen op onderaannemers die zich in één van de gevallen bevinden als bepaald in artikel 13 KB Uitvoering.” Onder punt 11.4, ‘Bij de offerte te voegen documenten (art 78 KB Plaatsing)’, wordt een opsomming gegeven van de documenten die samen de offerte uitmaken. Onder een onderdeel 7, ‘Selectie’, worden daarbij de “gevraagde documenten betreffende de selectiecriteria (zie art. 71 WOO)” genoemd, met name het “bewijs inzake erkenning” en het “bewijs van erkenning voor asbestverwijdering”. 3.3. Negen ondernemingen dienen een offerte in, waaronder de verzoekende partijen en de tussenkomende partij. 3.4. Op 15 december 2023 b