## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-05-15, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.737** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.737&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.737 (2024-05-15) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.737 van 15 mei 2024 Economische zaken - Energie (subsidies, premies), behalve stedenbouwkundige en milieuvergunningen Beslissing : Vernietiging --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK XIVe KAMER ARREST nr. 259.737 van 15 mei 2024 in de zaak A. 237.711/XIV-39.340 In zake : nv TOTAL ENERGIES POWER & GAS BELGIUM bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Thomas Eyskens kantoor houdend te 1000 Brussel Bischoffsheimlaan 33 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : de VLAAMSE REGULATOR VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Cedric Degreef kantoor houdend te 1050 Brussel Marsveldplein 5 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 18 november 2022, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van 20 september 2022 van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt (hierna: VREG) waarbij aan de verzoekende partij een administratieve geldboete wordt opgelegd ten bedrage van 108.785 euro “wegens de blijvende niet-naleving van artikel 3.2.18, 4°, c van het Energiebesluit”. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.737 XIV-39.340-1/26 Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag opgesteld. De verwerende partij heeft een laatste memorie ingediend. De verzoekende partij heeft een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 27 maart 2024. Staatsraad Ann Coolsaet heeft verslag uitgebracht. Advocaat Thomas Eyskens, die verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Fram Claes, die loco advocaat Cedric Degreef verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De verzoekende partij is een leverancier van elektriciteit en aardgas met meer dan 200.000 afnamepunten in het Vlaamse Gewest. 3.2. Artikel 3.2.18, 4°, van het besluit van de Vlaamse regering van 19 november 2010 ‘houdende algemene bepalingen over het energiebeleid’ (hierna: het besluit van de Vlaamse regering van 19 november 2010), zoals van toepassing ten tijde van het nemen van de bestreden beslissing, legt elke leverancier de verplichting op om de afnemer flexibele betalingsmogelijkheden aan te bieden, waaronder, wat de huishoudelijke afnemers betreft, “in ieder geval” onder meer “c) ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.737 XIV-39.340-2/26 facturering op maandbasis van het gemeten maandverbruik bij eindafnemers met een digitale meter, wanneer het gaat om een leverancier die meer dan 200.000 afnamepunten in het Vlaamse Gewest belevert”. Voornoemde bepaling werd in het besluit van de Vlaamse regering van 19 november 2010 ingevoegd bij besluit van de Vlaamse regering van 4 februari 2022 ‘tot wijziging van het Energiebesluit van 19 november 2010, wat betreft de sociale openbaredienstverplichtingen en REGopenbaredienstverplichtingen’ en is luidens artikel 66 van dat besluit inwerking getreden op 1 april 2022. 3.3. Op 3 mei 2022 richt de VREG aan de verzoekende partij een “leveranciersbevraging m.b.t. dynamische contracten, terugleveringscontracten, volledige vermarkting, maandfacturatie en energiedelen” naar aanleiding van diverse ontwikkelingen in de energiemarkt en het inwerkingtreden van nieuwe regelgeving, waaronder de invoeging van het hiervoor vermelde punt 4°, c), in artikel 3.2.18 in het besluit van de Vlaamse regering van 19 november 2010. Wat de maandelijkse facturatie betreft, vermeldt de bevraging het volgende: “ Volgens art. 3.2.18, 1/1° en 2/1° van het Energiebesluit heeft de huishoudelijke afnemer de mogelijkheid om zijn leverancier te verzoeken om meer dan eens per jaar een totale afrekeningsfactuur voor de verkoop en het vervoer van elektriciteit en/of aardgas te krijgen, tenminste indien de leverancier over de nodige meetgegevens beschikt. Hier wordt een nieuw punt 4°, c aan toegevoegd (wijziging van Energiebesluit zoals definitief goedgekeurd door de Vlaamse Regering op 4 februari 2022) dat stelt dat elke leverancier facturering op maandbasis van het gemeten maandverbruik moet aanbieden bij eindafnemers met een digitale meter, wanneer het gaat om een leverancier die meer dan 200.000 afnamepunten in het Vlaamse Gewest belevert. De inwerkingtreding van deze wijziging is 1 april 2022. • Kan u op vandaag de vraag van een klant tot maandelijkse afrekening faciliteren? o Zo nee, wat zijn hier de voornaamste redenen voor? o Zo ja: ▪ Plant u dit ook effectief aan te bieden? • Zo nee, wat zijn hier de voornaamste redenen voor? • Zo ja: o Heeft u klanten met een digitale meter in portefeuille waarbij dit nu al gebeurt (het recht op een afrekening meer dan eens per jaar is niet nieuw)? o Zullen jullie deze mogelijkheid aanbieden in al jullie contracten? o Wordt hier een extra kost voor aangerekend aan de klant? o Plant u proactieve communicatie naar de klant over de mogelijke impact op het energiebudget (vooral relevant voor aardgas)?” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.737 XIV-39.340-3/26 Op de eerste vraag antwoordt de verzoekende partij negatief. Als “voornaamste redenen” voert zij aan: “Dit is niet voorzien noch mogelijk in onze systeem. De IT‐ontwikkelingskosten en de operationele kosten om dit te doen zijn erg hoog en lijken ons niet wenselijk aangezien er geen vraag hiernaar is van onze klanten. Ook zien wij geen financieel voordeel voor onze klant.” 3.4. Bij brief van 16 juni 2022 stelt de VREG de verzoekende partij in gebreke “wegens schending van art. 3.2.18, 4°, c Energiebesluit inzake het aanbieden van maandfacturatie”. De verzoekende partij wordt verzocht om op korte termijn de nodige aanpassingen te doen om wel maandelijkse facturatie aan te bieden aan eindafnemers met een digitale meter, conform de vermelde bepaling. Dezelfde brief nodigt de verzoekende partij uit om haar argumenten m.b.t. deze ingebrekestelling toe te lichten tijdens een digitale hoorzitting op 23 juni 2022. De brief vermeldt verder dat de VREG zich genoodzaakt ziet om op basis van artikel 13.3.1 van het decreet van 8 mei 2009 ‘houdende algemene bepalingen betreffende het energiebeleid’ (hierna: het decreet van 8 mei 2009), wegens de niet-naleving van de vermelde bepaling, de procedure op te starten die kan leiden tot het opleggen van een algemene administratieve geldboete. Van de hoorzitting van 23 juni 2022 wordt een verslag opgesteld, dat na verwerking van een aantal opmerkingen van de verzoekende partij definitief wordt afgesloten op 4 juli 2022. 3.5. In een andere administratieve procedure legt de VREG op 6 juli 2022 aan een aantal aardgasdistributienetbeheerders administratieve geldboetes op wegens het niet naleven van de verplichting om aan de leveranciers de nodige gegevens te verstrekken om facturering op maandbasis van het gemeten aardgasverbruik mogelijk te maken. Die beslissingen vermelden: “Naar aanleiding van de controle op de naleving van deze bepaling door de elektriciteits- en aardgasleveranciers, werd de VREG geïnformeerd dat leveranciers wel maandfacturatie voor elektriciteit kunnen aanbieden, maar niet voor aardgas, omdat de nodige diensten daartoe door de aardgasdistributienetbeheerders niet zouden worden aangeboden. […] ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.737 XIV-39.340-4/26 De VREG komt daarbij tot de conclusie dat de argumenten opgeworpen door Fluvius in naam en voor rekening van DNB, de argumentatie van de VREG in de ingebrekestellingen niet weerleggen. De VREG stelt vast dat Fluvius tijdens de hoorzitting zelf aangaf dat de dienst maandelijkse facturatie voor eindafnemers van aardgas met een digitale meter op dit moment niet aan de toegangshouders aangeboden wordt. […] De leveranciers ontvangen op vandaag immers niet de nodige gegevens om hun taak inzake maandfacturatie voor eindafnemers van aardgas met een digitale meter te kunnen vervullen.” 3.6. Bij besluit van 23 augustus 2023 keurt de VREG het voorstel van de aardgasdistributienetbeheerders goed betreffende de diensten die op een toegangspunt worden aangeboden conform artikel 4.2.11 van het Technisch Reglement voor de Distributie van Gas in het Vlaamse Gewest van 9 november 2021 (hierna: het TRDG), goedgekeurd door de VREG bij beslissing van 9 november 2021 (BESL-2021-99). Deze beslissing vermeldt, wat de maandfacturatie voor afnamecontracten van aardgas betreft: “De VREG stelt vast dat de ter goedkeuring voorgelegde diensten of hun concrete uitwerking niet ingaan tegen het Energiedecreet of daaruit volgende regelgeving en meer specifiek de toegangshouders conform artikel 4.2.11 §5 in staat stellen om hun verplichtingen in of krachtens het Energiedecreet ten aanzien van een aardgasdistributienetgebruiker na te komen, met uitzondering van: - […]; - de maandelijkse facturatie voor aardgas, waarbij de VREG vaststelt dat de dienst weliswaar wordt aangeboden, maar dat de voorgestelde uitwerking van de dienst geen marktgeïntegreerde oplossing is en bijgevolg in overleg met de toegangshouders moet geoptimaliseerd worden. De VREG spoort Fluvius dan ook aan om ook de implementatie van bovenstaande zaken in lijn te brengen met het TRDG en een daaraan aangepast voorstel van diensten ter goedkeuring voor te leggen.” In de nieuwsbrief Energiesector van 23 augustus 2022 meldt de VREG: “De VREG keurde de dienstencatalogus gas van Fluvius goed en keurde wijzigingen aan de dienstencatalogus elektriciteit goed. Die catalogus geeft een overzicht van de verschillende diensten die mogelijk zijn op een toegangspunt. De dienstencatalogus gas bevat ook maandfacturatie voor klanten met een digitale meter.” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.737 XIV-39.340-5/26 3.7. Bij e-mail van 24 augustus 2022 meldt de VREG aan o.m. de verzoekende partij dat “nu ook maandfacturatie van aardgascontracten voor klanten met een digitale meter mogelijk” is en vraagt de VREG “om zo snel mogelijk een nieuwe productversie ter validatie voor te leggen van aardgascontracten waarvoor maandfacturatie mogelijk is.” 3.8. Op 20 september 2022 beslist de VREG om aan de verzoekende partij een administratieve geldboete op te leggen van 108.785 euro “wegens de blijvende niet-naleving van artikel 3.2.18, 4°, c van het Energiebesluit”. Dit is de bestreden beslissing. IV. Onderzoek van het eerste middel en van het tweede middel in de mate daarin de schending van het recht van verdediging wordt aangevoerd Standpunt van de partijen 4. In het eerste middel voert de verzoekende partij de schending aan van artikel 4.1.8/2 van het decreet van 8 mei 2009, van artikel 3.2.18, 4°, c, van het besluit van de Vlaamse regering van 19 november 2010, van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen’ (hierna: de wet van 29 juli 1991), en van de materiëlemotiveringsplicht, het redelijkheids- en het zorgvuldigheidsbeginsel als beginselen van behoorlijk bestuur. Na een toelichting van de geschonden geachte rechtsregels en beginselen, zet de verzoekende partij uiteen dat krachtens artikel 4.1.8/2, 1° en 7°, van het decreet van 8 mei 2009 het af- en uitlezen van de digitale meters met het oog op de facturatie in het kader van de aankoop en de verkoop van elektriciteit en aardgas een taak is van de distributienetbeheerder die “de nodige gegevens” moet bezorgen aan de leverancier. Een tekortkoming van de distr