## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-05-17, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.769&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769 (2024-05-17) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.769 van 17 mei 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Varia (ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu) Beslissing : Vernietiging bekendmaking --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Xe KAMER ARREST nr. 259.769 van 17 mei 2024 in de zaak A. 237.041/X-18.223 In zake : 1. de BV D.C. 2. de BV G.D. bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Tom Huygens en Laura Vandervoort kantoor houdend te 9100 Sint-Niklaas Vijfstraten 57 bij wie woonplaats wordt gekozen eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Olivier Van Outryve kantoor houdend te 1200 Brussel Brand Whitlocklaan 132 tegen : 1. de STAD ANTWERPEN bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Bob Martens, Birgit Creemers en Fien Wuyts kantoor houdend te 1000 Brussel Wolstraat 70 bij wie woonplaats wordt gekozen 2. het VLAAMSE GEWEST bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Steve Ronse en Sam Vandoorne kantoor houdend te 8500 Kortrijk Beneluxpark 27B bij wie woonplaats wordt gekozen Tussenkomende partij : de NV A.D. bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Thomas Eyskens en Maartje Jongbloet kantoor houdend te 1000 Brussel Bischoffsheimlaan 33 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------- ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769 X-18.223-1/39 I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 16 augustus 2022, strekt tot de nietigverklaring van: “• Het Besluit van de gemeenteraad van de stad Antwerpen dd. 25.04.2022 houdende definitieve vaststelling van het RUP Pelikaanstraat […]. • Het Besluit van de dienst MER van 4 juli 2019 houdende goedkeuring van het plan-milieueffectrapport RUP Pelikaanstraat […].” II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partijen hebben een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend. De tussenkomende partij heeft een verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij beschikking van 19 oktober 2022. De tussenkomende partij heeft een memorie ingediend. Eerste auditeur Wouter De Cock heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partijen hebben een laatste memorie ingediend. De verwerende partijen en de tussenkomende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 3 mei 2024. Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht. Advocaat Tom Huygens, die verschijnt voor de verzoekende partijen, advocaten Birgit Creemers en Cédric Martens, die loco advocaten Bob Martens en Fien Wuyts verschijnt voor de eerste verwerende partij, advocaat Elliot Missault, die loco advocaten Steve Ronse en Sam Vandoorne ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769 X-18.223-2/39 verschijnt voor de tweede verwerende partij, en advocaten Thomas Eyskens en Maartje Jongbloet, die verschijnen voor de tussenkomende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Wouter De Cock heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. In de hoogbouwnota van de stad Antwerpen van 30 augustus 2013 wordt gesteld: “In gebieden waar hoogbouw wenselijk is, maar er geen RUP van kracht is, zal de HoogBouwNota sturend werken voor de opmaak van het nieuwe RUP. Het RUP zal dan worden opgemaakt aan de hand van de visie en criteria van de HoogBouwNota.” 3.2.1. Het plangebied van het voorgenomen gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan ‘Pelikaanstraat’( hierna: het gemeentelijk RUP) wordt in de toelichtingsnota erbij als volgt gesitueerd: “Het plangebied is gelegen in de 19de-eeuwse gordel van de stad Antwerpen tussen de Leien en het Centraal station. Het gebied maakt deel uit van de Diamantwijk. Het plangebied wordt begrensd door de Rijfstraat in het noorden, de Vestingstraat en de Pelikaanstraat in het oosten, de Lange Kievitstraat in het zuiden en de Lange Herentalsestraat, de Schupstraat en de Hoveniersstraat in het westen. De Carnotstraat (N12) in het noorden, de Plantin en Moretuslei in het zuiden en de Leien in het westen zijn de belangrijkste verbindingswegen in de nabije omgeving.” Op de figuur hieronder is het plangebied aangeduid door middel van een zwarte veelhoek: ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769 X-18.223-3/39 3.2.2. Voor het plangebied gold voorheen het bij ministerieel besluit van 3 april 2007 goedgekeurde bijzonder plan van aanleg Pelikaanstraat (hierna: het BPA Pelikaanstraat). In de toelichtingsnota bij het gemeentelijk RUP wordt het grafisch plan daarvan als volgt weergegeven: ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769 X-18.223-4/39 3.3.1. In 2014 wordt een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de stad Antwerpen en de nv C., een vennootschap waarmee de tussenkomende partij stelt te zijn “gelieerd”. De samenwerkingsovereenkomst heeft betrekking op de opmaak van het gemeentelijk RUP. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769 X-18.223-5/39 Overeenkomstig artikel 4 van deze samenwerkingsovereenkomst verbindt de nv C. zich ertoe “een financiële bijdrage te leveren voor alle kosten inherent aan de opmaak van het RUP én de projectregiekosten. De financiële bijdrage moet de financiering dekken van de gemeentelijke regiekosten die gepaard gaan met de opmaak en het procedureverloop van een RUP alsook voor de bijhorende (verplichte) ondersteunende studies, het vooronderzoek, de participatie- en overlegmomenten en de nazorg (eventuele rechtsgeschillen, communicatie achteraf, informatie stadswebsite, en beantwoorden van informatieve vragen)”. Op 26 augustus 2016 keurt het college van burgemeester en schepenen van de stad Antwerpen de samenwerkingsovereenkomst goed en besluit het tot de opmaak van het gemeentelijk RUP. 3.3.2. De aanleiding voor de opmaak van het gemeentelijk RUP wordt in de toelichtingsnota als volgt omschreven: “Het plangebied wordt gekenmerkt door enerzijds een sterk verouderd patrimonium en anderzijds een groot aandeel braakliggend terrein. Deze omgeving heeft nood aan vernieuwing. Een bijkomende uitdaging is dat het bouwblok deels behoort tot de zogenaamde ‘Diamantwijk’. Het vigerende BPA Pelikaanstraat is zeer bepalend inzake functies en is daardoor een beperkende factor voor vernieuwing en ontwikkeling gebleken. Ook evaluatie en bijsturing van andere aspecten van het plan is nodig om kansen te creëren voor een duurzame ontwikkeling: de densiteit en het aandeel open en groene ruimte, de relatie tot het station, verbindingen met de omgeving, woonkwaliteit, maatregelen inzake klimaatadaptatie, de ruimtelijke synergie, het gemeenschappelijk gebruik van ruimtes, de leefbaarheid en de levendigheid in het gebied. De concrete aanleiding voor de opmaak van het RUP Pelikaanstraat is de intentie van de eigenaar van de braakliggende gronden, de zogenaamde ‘Pelikaansite’ om deze te ontwikkelen. Voor deze site is ontwerpmatig onderzoek uitgevoerd en werd door de ontwikkelaar in samenspraak met de stad gewerkt aan een gemeenschappelijk[e] ontwikkelingsvisie. Het masterplan voorziet in een mix van kantoren woningen, assistentiewoningen[,] hotel, gemeenschapsvoorzieningen en commerciële functies. Wanneer dergelijke ontwikkeling zou gerealiseerd worden, wordt het maximaal aandeel aan nevenbestemmingen in het plangebied bereikt wat de ontwikkelingsmogelijkheden in het overig deel van het plangebied uiteraard beperkt. Om die reden is een integrale aanpak voor het volledig plangebied van het BPA aangewezen. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769 X-18.223-6/39 In het BPA Pelikaanstraat, maar ook in de visie van het s-RSA en de ontwikkelingsvisie voor de stationsomgeving Antwerpen Centraal ‘een briljant in ontwikkeling’ wordt de Diamantwijk-Kievitwijk aangeduid als een strategisch project. Stedelijke vernieuwing van de Diamantwijk is gewenst en te onderzoeken. De doelstelling voor deze omgeving is het verder stimuleren van deze plek als een levendige locatie voor grootstedelijke functies die zowel op bovenlokaal maar ook op lokaal niveau dient te functioneren. Vanuit de visie ‘Antwerpen, de stationsomgeving, een briljant in ontwikkeling’ worden volgende visie-elementen vooropgesteld voor de stationsomgeving: • levendig gebied rond De Keyserlei met handel, horeca, publieke functies en werken • schakelgebied rond de Lange Kievitstraat voor een mix van openbare ruimte, wonen, werken en voorzieningen • gemengd woon- en werkgebied rond de Plantin en Moretuslei De stad opteert ervoor om het BPA in zijn totaliteit te vervangen door een RUP dat meer inspeelt op de huidige noden en behoeften en dat meer flexibiliteit biedt. […].” 3.4. Het voorontwerp uitvoeringsplan ‘Pelikaanstraat’ van van het gemeentelijk de stad Antwerpen ruimtelijk (hierna: het gemeentelijk RUP), zoals goedgekeurd door het college van burgemeester en schepenen van de stad Antwerpen op 31 oktober 2018, gaat uit van drie hoogteaccenten van maximaal 50 m aan de Pelikaanstraat en twee hoogteaccenten van maximaal 100 m in het binnengebied. De toelichtingsnota bij dit voorontwerp stelt onder meer: “Gezien het plangebied een zeer centrale en strategische locatie is, is een relatief hoge densiteit aangewezen. […] Twee hoogteaccenten, met een maximale hoogte van 100m, zijn toegelaten. De torens bevinden zich aan het centrale publieke hof ter hoogte van de dwarsbeuken. De torens worden op een voldoende afstand van elkaar en van de bestaande bebouwing ingepland. Het principe van densiteit versus open ruimte is hier eveneens van kracht. Hoe hoger er wordt gebouwd, hoe minder bouwvolume de onderbouw zal inhouden […]. De vrijgekomen ruimte kan worden opgenomen in de hoven of resulteren in lagere volumes op strategische plekken. Deze aanpak bevordert de leefbaarheid.” 3.5.1. Op 31 maart 2017 keurt het college van burgemeester en schepenen van de stad Antwerpen de kennisgevingsnota voor de opmaak van het planmilieueffectrapport (plan-MER) over het voorgenomen gemeentelijk RUP goed. In de kennisgevingsnota wordt gesteld dat twee scenario’s inzake hoogbouw ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.769 X-18.223-7/39 zullen worden onderzocht: een scenario met hoogteaccenten in de rand van het plangebied en een scenario met hoogteaccenten in tweede orde. De kennisgeving wordt op 20 april 2017 volledig verklaard en ligt van 4 mei tot 2 juni 2017 publiek ter inzage. 3.5.2. Op 19 mei 2017 keurt het college van burgemeester en schepenen van de stad Antwerpen de proces- en inrichtingsnota van het gemeentelijk RUP goed. Daarin wordt inzake hoogbouw gesteld: “Het vervolledigen van het bouwblok met de ‘Pelikaansite’ is een logische en belangrijke stap. Hoogbouw wordt, mits toelating van de bevoegde luchtvaartautoriteiten, in het volledige gebied toegelaten. Maar de manier waarop hoogbouw wordt toegestaan aan de straatrand zal een impact hebben op het toekomstige beeld van de Pelikaanstraat. In het Plan-MER zullen 2 scenario’s onderzocht worden: enerzijds met hoogte-accenten aan de rand van het gebied (op de rooilijn) en anderzijds met hoogteaccenten in tweede orde. De scenario's dienen niet letterlijk maar conceptmatig geïnterpreteerd te worden. a) scenario 1: hoogte-accenten aan de rand Het scenario met hoogte-accenten in de rand duidt plekken aan waar deze mogen komen. Dit om te voorkomen dat de rand over de volledige lengte wordt opgetrokken. Daarnaast moet er een correlatie zijn tussen het maken van het hoogte-accent en het maken van een hof en eventuele toegangen tot het hof. b) scenario 2: hoogte-accenten in 2e orde In het tweede scenario worden de hoogte-accenten in tweede orde geplaatst. De setback (afstand van de hoogbouw tot de perceelsrand