## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-05-22, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.813** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.813&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.813 (2024-05-22) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.813 van 22 mei 2024 Economische zaken - Energie (subsidies, premies), behalve stedenbouwkundige en milieuvergunningen Beslissing : heropening debatten Aanvullend verslag --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK XIVe KAMER ARREST nr. 259.813 van 22 mei 2024 in de zaak A. 236.610/XIV-39.346 In zake : de NV BREPOLS bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Stijn Verbist en Deniz Bahijarevic kantoor houdend te 2000 Antwerpen Graaf van Hoornestraat 51 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : het VLAAMSE GEWEST, vertegenwoordigd door het VLAAMSE ENERGIE- EN KLIMAATAGENTSCHAP (VEKA) bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Damien Verhoeven, Bert Van Herreweghe en Vincent Verbelen kantoor houdend te 1000 Brussel Keizerslaan 3 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 13 juni 2023 strekt tot de nietig- verklaring van de beslissing van het intern verzelfstandigd agentschap zonder rechtspersoonlijkheid van de Vlaamse overheid Vlaams Energie- en Klimaatagentschap van 12 april 2022 waarbij de verzoekende partij voor drie jaar vanaf de datum van de betekening van de beslissing uitgesloten wordt van deelname aan de call voor de ondersteuning van middelgrote installatie op basis van zonne-energie en kleine en middelgrote windturbines en het recht op steun verliest van de goedgekeurde steunaanvraag van 21 januari 2022. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.813 XIV-39.346-1/13 II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partij heeft een laatste memorie met verzoek tot voortzetting van de rechtspleging ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 27 maart 2024. Kamervoorzitter Geert Debersaques heeft verslag uitgebracht. Advocaat Tom Bruyndonckx, die loco advcoaten Stijn Verbist en Deniz Bahijarevic verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Vincent Verbelen, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De verzoekende partij dient een aanvraag in bij het intern verzelfstandigd agentschap zonder rechtspersoonlijkheid van de Vlaamse overheid ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.813 XIV-39.346-2/13 Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (hierna: het VEKA) in het kader van de (derde) call voor de ondersteuning van middelgrote installaties op basis van zonne-energie en kleine en middelgrote windturbines. 3.2. Op 13 januari 2022 kent de administrateur-generaal van het VEKA, in een collectieve beslissing, onder meer aan de verzoekende partij een eenmalige subsidie toe voor een bedrag van maximaal 199.868,03 euro. De artikelen 2 en 9 van die beslissing luiden: “Art. 2. De steun wordt uitbetaald conform de voorwaarden opgenomen in artikel 7.11.4 van het Energiebesluit van 19 november 2010. Het uit te betalen steunbedrag is gelijk aan de aangevraagde steun, in overeenstemming met artikel 7.11.3, §3, elfde en twaalfde lid, van het Energiebesluit van 19 november 2010. Het steunbedrag wordt betaald via een overschrijving naar het rekeningnummer van de aanvrager, zoals opgegeven in de subsidieaanvraag.” “Art. 9. Als blijkt dat de begunstigden de toekenningsvoorwaarden, vermeld in dit besluit, alsook de voorwaarden vastgesteld door de wet van 16 mei 2003 tot vaststelling van de algemene bepalingen die gelden voor begrotingen, de controle op de subsidies en voor de boekhouding van de gemeenschappen en de gewesten, het decreet van 29 maart 2019 houdende de Vlaamse Codex Overheidsfinanciën en het besluit van de Vlaamse Regering van 17 mei 2019 ter uitvoering van de Vlaamse Codex Overheidsfinanciën van 29 maart 2019, niet respecteren dan zal de uitbetaling van de subsidie door het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap worden stopgezet en worden reeds uitgekeerde bedragen teruggevorderd.” 3.3. Met een brief, gedateerd op 21 januari 2022, meldt de administrateur-generaal van het VEKA aan de verzoekende partij: “Hierbij meld ik u dat uw steunaanvraag in het kader van de call voor de ondersteuning van middelgrote installaties o.b.v. zonne-energie en kleine en middelgrote windturbines is weerhouden voor financiële steun. U wordt een subsidie voorzien van 199.868,03 euro op ordernummer […]. Dit ordernummer dient op elke factuur vermeld te worden. De datum waarop u dit schrijven in ontvangst nam geldt als de betekening van de beslissing over uw steunaanvraag. Indien u in uw aanvraagformulier hier mee instemde komt de bezorgdatum van de documenten in uw E-BOX overeen met de datum van betekening. Conform artikel 7.11.3, §3 van het Energiebesluit van 19 november 2010 (hierna: Energiebesluit) mag u na deze datum van kennisgeving van de beslissing met de investering starten. Graag vestig ik daarbij uw aandacht op artikel 7.11.3, §4 van het Energiebesluit waarbij u uiterlijk 60 dagen na de betekening van deze beslissing een bewijs van ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.813 XIV-39.346-3/13 het stellen van een bankwaarborg ten gunste van het Vlaamse Gewest moet bezorgen aan het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap. De bankwaarborg bedraagt 7,5% van het toegekende steunbedrag en minstens 2.000 euro. Als dit gevraagde bewijs niet binnen deze vooropgestelde termijn wordt bezorgd, wordt u drie jaar vanaf de datum van de betekening van de beslissing uitgesloten van deelname aan de call voor de ondersteuning van middelgrote installaties op basis van zonne-energie en kleine en middelgrote windturbines.” De elektronische ondertekening van deze brief door de administrateur-generaal draagt de vermelding: “getekend op: 2022-01-24 12:39:22 + 01:0.” 3.4. Op 4 maart 2022 maakt de verzoekende partij een bedrag van 15.000 euro over aan de Deposito- en Consignatiekas. Met een e-mail van 8 maart 2022 bevestigt de Deposito- en Consignatiekas dat zij een storting ontving van 15.000 euro en een “dossier borgtocht gevraagd door een publieke instantie” opende. 3.5. Met een e-mail van 21 maart 2022 om 14u43 meldt het VEKA aan de verzoekende partij: “U stelde binnen het kader van de call groene stroom, van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap, een steunaanvraag voor een PV-installatie via het Energieportaal. We willen u graag attent maken op de termijn van 60 dagen na de betekening (beslissing dat u steun kan ontvangen) voor het opladen van de borg/ bankwaarborg via het Energieportaal voor uw specifiek project. Indien deze termijn geschonden wordt, verliest de aanvrager het recht op steun en wordt de aanvrager voor drie jaar uitgesloten voor deelname aan de Call Groene Stroom. Als u dit reeds gedaan heeft, mag u deze e-mail negeren.” 3.6. Bij brief van 12 april 2022 deelt de administrateur-generaal van het VEKA aan de verzoekende partij mee dat haar steunaanvraag “in het kader van de call voor de ondersteuning van middelgrote installaties o.b.v. zonne-energie en kleine en middelgrote windturbines, voor een Overige PV-installaties niet weerhouden is.” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.813 XIV-39.346-4/13 De motieven van deze beslissing zijn vermeld in de bijlage bij de voornoemde brief. Die stelt: “Bijlage 1: De beoordeling van uw subsidieaanvraag Een correcte borgstelling voor een goedgekeurde subsidieaanvraag bestaat conform artikel 7.11.3, §4 van het Energiebesluit van 19 november 2010 uit het tijdig en correct bezorgen van een digitaal afschrift ervan via het door het Vlaams Energie en Klimaatagentschap ter beschikking gestelde elektronisch formulier. Voor dit project werd geen borg gesteld, conform artikel 7.11.3, §4 van Energiebesluit van 19 november 2010. Als gevolg hiervan wordt u, conform voornoemd artikel uit het Energiebesluit, als aanvrager voor drie jaar vanaf de datum van de betekening van de beslissing uitgesloten van deelname aan de call voor de ondersteuning van middelgrote installatie op basis van zonne-energie en kleine en middelgrote windturbines. U verliest tevens het recht op steun voor deze voorliggende subsidieaanvraag.” Dit is de bestreden beslissing. 3.7. Op 13 april 2022 richt de verzoekende partij de volgende e-mail aan het VEKA: “Volgend op het telefonisch gesprek met jullie diensten bevestig ik het volgende: 1. Brepols heeft voor het project van de zonnepanelen ingetekend voor subsidies CALL GROENE STROOM 2. Er is een garantie gesteld via de deposito en consignatiekas. Zie bewijs. 3. Dit alles is gebeurd onder telefonische begeleiding van jullie dienst. Graag bevestiging dat dit voldoende bewijs is.” Het VEKA antwoordt bij e-mail van 14 april 2022 het volgende op de voormelde e-mail: “Zoals in de regelgeving en de handleiding (zie bijlage aub, pg. 17) opgenomen dient het bewijs van de gestelde borgtocht, binnen een termijn van 60 dagen na de betekening van de steunaanvraag, opgeladen te worden op het Energieportaal. Als het bewijs van de borgtocht niet opgeladen wordt in het Energieportaal binnen de termijn van 60 dagen na de betekening van de steunaanvraag, verliest de aanvrager het recht op steun en wordt hij of zij voor drie jaar uitgesloten om deel te nemen aan de Call Groene Stroom.” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.813 XIV-39.346-5/13 IV. Ontvankelijkheid - Rechtsmacht van de Raad van State Standpunt van de partijen 4. De verwerende partij betwist in de memorie van antwoord de rechtsmacht van de Raad van State. Zij zet uiteen dat de verzoekende partij in het verzoekschrift tot nietigverklaring geen middelen formuleert tegen de inhoud van de bestreden beslissing en dat haar verweermiddelen uitsluitend zijn gebaseerd op de stelling dat artikel 7.11.3, § 4, van het Energiebesluit van 19 november 2010, dat ten grondslag ligt aan de bestreden beslissing, onwettig zou zijn en dat zij op grond van die bepaling niet van de steunregeling kan worden uitgesloten. De argumentatie die de verzoekende partij in het verzoekschrift tot nietigverklaring ontwikkelt, komt er in essentie op neer dat het VEKA over een gebonden bevoegdheid beschikte op het moment dat het de bestreden beslissing nam. Daarom heeft het verzoekschrift tot nietigverklaring betrekking op een subjectief recht, waardoor het geschil buiten de rechtsmacht van de Raad van State valt. In haar laatste memorie sluit de verwerende partij zich aan bij de conclusie van het auditoraat dat het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van het beroep een geschil over subjectieve rechten betreft, waardoor de Raad van State geen rechtsmacht heeft om hiervan kennis te nemen. 5. De verzoekende partij antwoordt in de memorie van weder- antwoord dat de verwerende partij stelt dat er op grond van artikel 7.11.3, § 4, van het Energiebesluit van 19 november 2010 sprake is van een gebonden bevoegdheid, maar die bepaling is onwettig en moet door de Raad van State op grond van artikel 159 van de Grondwet buiten toepassing worden verklaard. Als de Raad van State bevestigt dat de voornoemde bepaling onwettig is en dus buiten toepassing moet worden verklaard, is er volgens de verzoekende partij evident geen sprake meer van een gebonden bevoegdheid. Of anders gesteld, de verwerende partij stelt dat zij gebonden was om de bestreden beslissing te nemen op grond van een onwettige bepaling wat uiteraard niet kan. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.813 XIV-39.346-6/13 In haar laatste memorie betoogt de verzoek