## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-05-23, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.829** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.829&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.829 (2024-05-23) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.829 van 23 mei 2024 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Bevolen Verwerping overige --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE XIIe KAMER ARREST nr. 259.829 van 23 mei 2024 in de zaak A. 241.764/XII-9489 In zake: 1. de NV WYCOR 2. de NV FABRIBOIS bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Bettina Poelemans kantoor houdend te 9051 Sint-Denijs-Westrem Jean-Baptiste de Ghellincklaan 31/001 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: de STAD BRUSSEL bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Stijn Butenaerts en Andy Hoedenaeken kantoor houdend te 1080 Brussel Leopold II-laan 180 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering 1. De vordering, ingesteld op 24 april 2024, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “[d]e beslissing van de stad Brussel van 5 oktober 2023 en de beslissing van de stad Brussel van 5 januari 2024 die de voornoemde beslissing van 5 oktober 2023 verder rechtvaardigt, waarbij wordt beslist om de overheidsopdracht voor aanneming van werken ‘Vervanging van houten kozijnen (ramen en deuren) in de Koningin Astrid school’ te gunnen aan de [bv J.D.W] […] en waarbij ook impliciet wordt beslist om de opdracht niet te gunnen aan [de nv Wycor en de nv Fabribois].” II. Verloop van de rechtspleging ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.829 XII-9489-1/29 2. De verwerende partij heeft een nota ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 14 mei 2024. Staatsraad Inge Vos heeft verslag uitgebracht. Advocaat Bettina Poelemans, die verschijnt voor de verzoekende partijen en advocaat Stijn Butenaerts, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Auditeur Thomas Maes heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht uit voor werken met als voorwerp ‘de vervanging van houten kozijnen in de Koningin Astrid School’. Als gunningswijze wordt gekozen voor de openbare procedure. De opdracht wordt bekendgemaakt in het Bulletin der Aanbestedingen van 28 juni 2023 en geraamd op 2.380.724,00 euro, btw niet inbegrepen. 3.2. Aangaande de duur van de opdracht bepaalt het op de opdracht toepasselijk bijzonder bestek het volgende: “De totale duur van de opdracht is vastgelegd op 65 werkdagen. Er zijn 2 fasen voorzien : ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.829 XII-9489-2/29 Fase 1: De vervanging van ramen en deuren aan de binnengevels Fase 2: De vervanging van ramen en deuren aan de buitengevels Fase 2 begint pas als fase 1 is voltooid. De fases volgen elkaar op en worden uitgevoerd in overleg met de schoolleiding en de verantwoordelijke agent van de Stad Brussel (klas voor klas of twee tot 3 klassen tegelijk). De prestatieperiode loopt van het begin van fase 1 tot de voorlopige oplevering bij de voltooiing van fase 2. De aanvang van de werken is gepland tijdens de zomervakantie van 2024. De werkzaamheden zullen dus waarschijnlijk tijdens de bouwvakantie worden uitgevoerd. De in juli en augustus 2024 vastgestelde bouwvakanties [worden] als werkdagen (…) beschouwd. De eerste planning moet binnen 15 werkdagen vóór de datum van het begin van de werken worden ingediend en een maandelijkse update is verplicht tijdens de werken. De aannemer moet op de werf een verantwoordelijke aanstellen, ongeacht de omvang van de opdracht. Hij moet voorzien in voldoende personeel en materieel om alle opdrachten binnen de opgegeven uitvoeringstermijn te kunnen uitvoeren. Zonder bevel van de administratie mogen de werken niet worden begonnen of onderbroken. De aannemer houdt rekening met het feit dat de werken gerealiseerd moeten worden op een manier die de bewoners en gebruikers het minst stoort, hetgeen kan inhouden dat er sommige fasen ’s nachts zouden moeten worden uitgevoerd, tijdens het weekend, op wettelijke verlof- of schooldagen, middels het akkoord van de leidend ambtenaar. Daartoe zullen de toepasselijke wettelijke en reglementaire bepalingen worden nageleefd.” Wat de vereiste technische en beroepsbekwaamheid betreft, vereist het bestek onder meer het volgende: “- Lijst van verrichte werken (art. 68, §4, 1° KB 18.04.2017) De inschrijver zal moet [sic] 2 referenties van de uitgevoerde werken gelijkaardig (installatie en/of vervanging van kozijnen) voor een minimum bedrag van 750.000 EUR excl. btw elk [voorleggen] en die hij in de loop van de voorbije 5 jaar heeft uitgevoerd, ten minste met vermelding van: • hun aard; • hun bedrag; • de begin- en einddatum van de werken; • de volledige contactgegevens (naam van de contactpersoon, adres, telefoonnummer, e-mailadres) van hun publieke of private begunstigden. Bij elke referentie waarvan hieronder sprake is, zal de inschrijver een certificaat van goede uitvoering voegen: • opgesteld of medeondertekend door de bevoegde instantie indien het gaat om werken uitgevoerd voor publieke instanties; ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.829 XII-9489-3/29 • opgesteld of medeondertekend door de aankoper van de privéonderneming of bij gebrek verklaard op eer door de aannemer, indien het gaat om werken uitgevoerd voor privéondernemingen.” Met het oog op de indiening van de voormelde referenties bevat punt 4.2 van het bestek de volgende bijlage: De prijs is het enige gunningscriterium. Wat de vereisten inzake de levering en de plaatsing van nieuwe ramen betreft, wordt in de technische bepalingen van het bestek onder meer het volgende gesteld: “3.8. LEVERING EN PLAATSING VAN NIEUWE RAMEN Technische beschrijvingen (houtsoorten, vervaardiging en installatie van frames ...) Prestaties in overeenstemming met de eisen 52.0 en 52.1 van STS [spécifications techniques – technische specificaties] 52 ‘buitenschrijnwerk’. Het gebruikte hout is hout dat overeenkomt met duurzaam en legaal gekapt hout. Om de herkomst van het hout vast te stellen, wordt de inschrijver verzocht een boscertificeringssysteem aan zijn offerte toe te voegen. Hout: ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.829 XII-9489-4/29 Het hout moet voldoen aan de kenmerken van index 04 en volgende van de standaardspecificatie nr. 104 van 1963 en nbn-normen 100 en 272. Het hout van de kozijnen is in AFZELIA, superieure kwaliteit. De frames zijn esthetisch vervaardigd op de oude manier, maar zijn voorzien van de isolatiekwaliteiten die kenmerkend zijn voor moderne frames (triple strike type chassis en thermische en geluidsafdichtingen, de hardware wordt op de oude manier toegepast). […]” 3.3. Twee inschrijvers dienen een offerte in, met name de bv J. D.W. voor een totaalbedrag van 1.495.520,89 euro, btw niet inbegrepen, en de combinatie Wycor – Fabribois voor een totaalbedrag van 2.406.050,50, btw niet inbegrepen. 3.4. Er wordt een gunningsverslag opgesteld. Wat de vereiste referenties betreft, bevat de overzichtstabel inzake het nazicht van de uitsluitingsgronden en de selectie voor beide inschrijvers de vermelding “OK”. Als algemeen besluit wordt vermeld dat beide inschrijvers voldoen aan de selectie-eisen en dat zij worden geselecteerd. Vervolgens worden beide offertes ook formeel regelmatig verklaard en vermeldt het gunningsverslag dat er geen opmerkingen zijn betreffende de materiële regelmatigheid van de offertes. Inzake het nazicht van de prijzen vermeldt het gunningsverslag: “De aanbestedende overheid (AO) is overgegaan tot het nazicht van de prijzen overeenkomstig het artikel 35 van het KB van 18/04/2017. De AO heeft geen bijkomende informatie gevraagd, de prijzen lijken correct te zijn.” Nadat beide offertes regelmatig worden bevonden, worden zij getoetst aan het enige gunningscriterium, de prijs. Er wordt voorgesteld de opdracht te gunnen aan de bv J.D.W. aangezien deze de laagste prijs heeft ingediend met een bedrag van 1.495.520,89 euro, btw niet inbegrepen. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.829 XII-9489-5/29 3.5. Op 5 oktober 2023 beslist het college van burgemeester en schepenen van de verwerende partij om de opdracht overeenkomstig het gunningsverslag te gunnen aan de bv J.D.W. Dit is de eerste bestreden beslissing. 3.6. voor Op 24 november 2023 beslist de Brusselse minister bevoegd plaatselijke besturen, als toezichthoudende overheid, om de gunningsbeslissing van 5 oktober 2023 in haar tenuitvoerlegging te schorsen op grond van de volgende overwegingen: “Overwegende dat in het kader van de gunningsbeslissing, de aanbestedende overheid van mening is dat offertes van de inschrijvers aan de kwalitatieve selectie voldoen en regelmatig zijn, zonder enige andere uitleg; dat de impliciete beslissing van hun selectie niet gemotiveerd is door elementen in rechte en in feite, in tegenspraak met artikel 5, 3° en 6°, van de […] wet van 17 juni 2013; dat de offerte van [de gekozen inschrijver] bovendien onvolledig is ten aanzien van de bepalingen van het bestek inzake de kwalitatieve selectie; dat inderdaad blijkt uit de bijgevoegde stukken van het aan de Gewestelijke Administratie doorgezonden dossier dat deze inschrijver geen referentie van werken van 5 jaar, maar van 6 jaar heeft voorgelegd (2017); Overwegende dat artikel 33 van het […] koninklijk besluit van 18 april 2017 specifieert dat de aanbestedende overheid moet overgaan tot de verificatie van de prijzen en de kosten, overeenkomstig artikel 35 van ditzelfde koninklijk besluit; dat er uit het analyserapport van de offertes blijkt dat de aanbestedende overheid tot de verificatie van de prijzen is overgegaan en heeft besloten: ‘de aanbestedende overheid heeft geen bijkomende informatie gevraagd, de prijzen lijken correct te zijn’; dat de Gewestelijke Administratie evenwel vraagtekens plaatst bij de doeltreffendheid van de prijsverificatie, aangezien zij een vrij groot verschil heeft vastgesteld tussen de totale prijzen van de offertes; dat deze bedragen immers schommelen tussen 1.585.252,15 euro (BTWi) [de gekozen inschrijver] en 2.550.413,53 euro (BTWi) (Wycor nv); dat het verslag van de verificatie van de prijzen derhalve onnauwkeurig is; dat hieruit volgt dat het fundamentele beginsel van transparantie, zoals bedoeld in artikel 4 van de voormelde wet van 17 juni 2016, niet wordt nageleefd.” 3.7. Op 5 januari 2024 beslist het college van burgemeester en schepenen van de verwerende partij om de gunningsbeslissing van 5 oktober 2023 te handhaven. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.829 XII-9489-6/29 Dit is de tweede bestreden beslissing, die enkel in het Frans blijkt te zijn gesteld. In dit besluit merkt de verwerende partij op, wat de eerste schorsingsgrond betreft, dat overeenkomstig de vaste rechtspraak van de Raad van State de beslissing waarbij wordt vastgesteld dat aan een selectiecriterium is voldaan niet noodzakelijk moet worden veruitwendigd in de gunningsbeslissing, in tegenstelling tot de redenen die ten grondslag liggen aan de niet-selectie van een inschrijver, die op een adequate wijze moeten worden gemotiveerd in de selectiebeslissing. Zo wijst zij er bij wijze van voorbeeld op dat de vermelding “OK” voor een inschrijver die over de vereiste erkenning beschikt steeds als een voldoende motivering werd aanvaard, zonder dat het vereist is om de erkenningen op te sommen waarover deze inschrijver beschikt. Met betrekking tot het motief in het schorsingsbesluit dat de referentie voor de voorgelegde werkzaamheden niet vijf maar zes jaar oud is, omdat de werkzaamheden in 2017 zijn uitgevoerd, wordt in het voormelde besluit van het college van burgemeester en schepenen gesteld dat rekening moet worden gehouden met het feit dat nadien een garantieperiode is beginnen