## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-05-27, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.860** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.860&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.860 (2024-05-27) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.860 van 27 mei 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Monumenten en Landschappen Beslissing : Verwerping --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Xe KAMER ARREST nr. 259.860 van 27 mei 2024 in de zaak A. 237.929/X-18.294 In zake : 1. D.H. 2. A.S. bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Luc De Meyere kantoor houdend te 9000 Gent Koning Albertlaan 165 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : het VLAAMSE GEWEST bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Isabelle Cooreman kantoor houdend te 1082 Brussel Keizer Karellaan 586, bus 9 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 15 december 2022, strekt tot de nietigverklaring van: 1. de twee beslissingen van 23 juni 2022 van het agentschap Onroerend Erfgoed, genomen door [H. M.], directeur Beheer bij het agentschap Onroerend Erfgoed; 2. de beslissing van 17 augustus 2022 van het agentschap Onroerend Erfgoed, genomen door [H. M.], directeur Beheer bij het agentschap Onroerend Erfgoed; 3. de twee beslissingen van 17 oktober 2022 van het agentschap Onroerend Erfgoed, genomen door [G. C.], afdelingshoofd Beheer bij het agentschap Onroerend Erfgoed. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.860 X-18.294-1/10 II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partijen hebben een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 19 april 2024. Staatsraad David D’Hooghe heeft verslag uitgebracht. Advocaat Robbe Schelfaut, die loco advocaat Luc De Meyere verschijnt voor de verzoekende partijen, en advocaat Joeri Leten, die loco advocaat Isabelle Cooreman verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. Verzoekers hebben bij notariële akte van 13 mei 2019 het eigendom verworven van een duplex-loft in Loods 23 aan de Voorhaven te Gent. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.860 X-18.294-2/10 In de notariële akte is de volgende clausule opgenomen: “De koper verklaart in aanmerking te komen voor de verlaagde registratierechten in toepassing van artikel 2.9.4.2.10 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit”. Artikel 2.9.4.2.10 van het decreet ‘houdende de Vlaamse Codex Fiscaliteit’ van 13 december 2013 (hierna : “Vlaamse Codex Fiscaliteit”) voorziet in een verlaagd verkooprechttarief voor de verkrijging van een beschermd monument, voor zover het verschil tussen het gewoon tarief van het verkooprecht en het verlaagd tarief geïnvesteerd wordt “in beheersmaatregelen, werkzaamheden of diensten die noodzakelijk zijn voor het behoud of de herwaardering van erfgoedkenmerken en -elementen van het beschermde monument”, mits die opgenomen zijn in een goedgekeurd beheersplan. De notariële akte van 13 mei 2019 maakt ook melding van het bestaan van een reeds goedgekeurd beheersplan voor het behoud van de staalstructuur. 3.2. Verzoekers dienen op 17 februari 2022 een aanvraag in met het oog op het verkrijgen van een attest van recht op de halvering van de verkooprechten. 3.3. Op 23 juni 2022 beslist het agentschap Onroerend Erfgoed: “Deze werken komen echter niet in aanmerking voor het attest waarmee een fiscaal voordeel in de vorm van een vermindering van de voorkooprechten kan worden bekomen, omdat uit de ingediende stukken blijkt dat: * De investering is gedaan voor het verlijden van de akte. * De investering niet is gedaan door de verkrijger, maar door de verkoper. * De investering niet is gedaan aan de privatieve delen maar aan het gemeenschappelijk deel.” Dit is het eerste bestreden besluit. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.860 X-18.294-3/10 3.4. Op 17 augustus 2022 wordt het verzoek tot heroverweging afgewezen. Dit is het tweede bestreden besluit. 3.5. Bij brief van 17 oktober 2022, het derde bestreden besluit, worden de verzoekende partijen verzocht om de verkregen subsidie terug te betalen: “Wij motiveren in deze brief meer in detail waarom de restauratiewerken aan de metalen structuur van de havenloods niet in aanmerking komen om het bedrag van de verkregen vermindering verkooprecht te investeren. Uit uw aanvraag blijkt namelijk dat: • de investering is gedaan op of vóór de datum van het verlijden van de akte: • de investering werd niet gedaan door de verkrijger van de vermindering van het verkooprecht, maar door de verkoper van het goed; • de investering werd niet gedaan aan de privatieve delen maar aan het gemeenschappelijk deel. We motiveren deze drie weigeringsgronden hieronder in detail. 1. Motivatie waarom de vermindering niet correct geïnvesteerd is 1.1. De investering is gedaan op of vóór de datum van het verlijden van de akte. Artikel 2.9.4.2.10, § 2 , 1° Vlaamse Codex Fiscaliteit (VCF) stelt duidelijk dat de verkrijgers zich ertoe verbinden om het fiscale voordeel binnen vijf jaar vanaf de datum van de authentieke akte te investeren in beheersmaatregelen die noodzakelijk zijn voor het behoud of de herwaardering van erfgoedkenmerken van het goed. De vijfjarige termijn begon dus wettelijk te lopen de dag na de datum van de authentieke akte van verkrijging. De datum van de notariële akte is volgens onze gegevens 13 mei 2019. De factuurdatum is ook 13 mei 2019. De factuur heeft dus dezelfde datum als die van de akte. We gaan er in dit geval vanuit dat de factuur pas kan opgemaakt zijn nadat ten minste een deel van de werken voltooid zijn. De factuur verwijst namelijk naar het vorderingsattest van architect Francis Catteeuw van 20 september 2018. De opdracht voor de uitvoering van de werken aan de metalen structuur is gegeven vóór 14 mei 2019. U heeft zelf niet de opdracht gegeven voor de uitvoering van de werken. De werken zijn gestart vóór de notariële akte, dus er is te vroeg gestart met het investeren van uw fiscaal voordeel. 1.2. De investering werd niet gedaan door de verkrijger van de vermindering van het verkooprecht, maar door de verkoper van het goed. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.860 X-18.294-4/10 Artikel 2.9.4.2.10, § 2, 1° VCF stelt duidelijk dat de verkrijgers zich ertoe verbinden om het fiscale voordeel binnen vijf jaar vanaf de datum van de authentieke akte van verkrijging te investeren in beheersmaatregelen die noodzakelijk zijn voor het behoud of de herwaardering van erfgoedkenmerken van het goed. Een verkrijger ontvangt het fiscale voordeel dadelijk bij de akte. We beschouwen het daarom als een fictieve subsidie (art 10.5.2, eerste lid Onroerenderfgoeddecreet). De verkrijger kan het voordeel maar investeren nadat die het ontvangen heeft bij de akte, en niet voorafgaand aan de akte, aangezien die het voordeel op dat ogenblik nog niet ontvangen heeft. Op basis van de factuurdatum stellen wij vast dat u de opdracht voor de werken hebt gegeven vóór 14 mei 2019, de dag na de aktedatum. U kon de opdracht toen niet geven als ‘verkrijger’, want u werd pas de verkrijger van het fiscale voordeel na de ondertekening van de akte. 1.3. De Investering werd niet gedaan aan de privatieve delen maar aan het gemeenschappelijk deel. Volgens het beschermingsbesluit van 20 november 1996 is enkel de metaalstructuur van de havenloods beschermd. Gemeenschappelijke delen van een appartementsgebouw zijn elementen die bijdragen en ten dienste staan van alle privatieve kavels en die bijgevolg in gedwongen mede-eigendom toebehoren aan alle mede-eigenaars. Zo behoren de volgende elementen bijvoorbeeld tot de gemeenschappelijke delen van een appartementsgebouw: funderingen en betonnen constructie, gewelven, ruwbouw, alle dragende muren, alle dragende constructies. Tot de gemeenschappelijke delen kunnen ook die elementen behoren die volgens de statuten tot de gemeenschappelijke delen behoren. Op basis van voorgaande omschrijving, is de metaalstructuur een element dat behoort tot de gemeenschappelijke delen. Op het attest verleend door architect [F. C.] van 20 september 2018 staat bovendien letterlijk vermeld: ‘Hiermee bevestig ik ... dat voor ... euro aan restauratiewerken uitgevoerd worden aan de als Monument beschermde staalstructuur van de loods 23 Voorhavenlaan Gent, te herverdelen pro rata van de breukdelen woonlofts/kantoren.’ Deze laatste zin wijst er op dat u kon weten dat het om een als monument beschermde metaalstructuur gaat die een gemeen deel uitmaakt van de mede-eigendom. Anders zou er immers geen herverdeling van de kosten gebeuren pro rata de breukdelen van de woonlofts/kantoren (privatieve kavels). Het is namelijk zo dat elke privatieve kavel dient bij te dragen in de kosten van de gemene delen overeenkomstig zijn onverdeeld aandeel in de gemene delen. Die bijdrage in de kosten verandert het juridisch statuut van de metaalstructuur niet: deze structuur wordt geen privatief deel, maar blijft een gemeenschappelijk deel in de mede-eigendom. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.860 X-18.294-5/10 Bij de aankoop van een privatieve kavel in een mede-eigendom, kan de verkrijger het verkregen voordeel enkel investeren voor werkzaamheden/diensten/beheersmaatregelen die noodzakelijk zijn voor het behoud of de herwaardering van erfgoedkenmerken en -elementen aan zijn privatieve kavel.” IV. Rechtsmacht van de Raad van State Standpunt van de partijen 4. De verwerende partij werpt in eerste instantie op dat het voorliggend geschil de toepassing van de belastingwet betreft, en dat, overeenkomstig artikel 569, 32°, van het Gerechtelijk Wetboek, uitsluitend de rechtbank van eerste aanleg ter zake bevoegd is. In navolging van het auditoraatsverslag argumenteert de verwerende partij in de laatste memorie ook dat huidig beroep in werkelijkheid een geschil over subjectieve rechten tot voorwerp heeft. 5. Verzoekers houden voor dat de bestreden beslissing in werkelijkheid de toekenning van een subsidie betreft, en dat het dus niet gaat om een geschil over de toepassing van de belastingwet. Verzoekers voeren verder aan dat het agentschap Onroerend Erfgoed bij het nemen van de bestreden beslissingen over een discretionaire bevoegdheid beschikt, zodat er van een geschil omtrent een subjectief recht geen sprake kan zijn. Beoordeling 6. In ’s Raads arrest nr. 258.060 van 30 november 2023 werd over de rechtsmacht van de Raad van State als volgt geoordeeld: “6. Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt dat de geschillen over subjectieve rechten – altijd, wat de in eerstgenoemde bepaling bedoelde geschillen over burgerlijke rechten betreft en in principe, wat de geschillen over politieke rechten betreft – tot de rechtsmacht van de hoven en rechtbanken behoren. Onder voorbehoud van een toewijzing van bevoegdheid inzake politieke rechten, is de Raad van State dan ook zonder rechtsmacht om kennis te nemen van beroepen en ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.860 X-18.294-6/10 vorderingen waarvan het werkelijke en rechtstreekse voorwerp een geschil over subjectieve rechten betreft. Opdat er sprake zou zijn van een vordering op grond van een subjectief recht, en dus van een gebrek aan rechtsmacht van de Raad van State, is vereist dat de verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde juridische verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een derde oplegt en bij de nakoming waarvan de verzoekende partij belang heef