Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.890 (2024-05-28)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.890 van 28 mei 2024 Openbaar ambt - Tucht (openbaar ambt)
Beslissing : Bevolen
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE Xe KAMER
ARREST
nr. 259.890 van 28 mei 2024
in de zaak A. 240.790/X-18.538
In zake:
G.C.
woonplaats kiezend te 3800 Sint-Truiden
Zepperenweg 26
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Evelien Rutten
kantoor houdend te 3290 Diest
Leuvensestraat 70
tegen:
de HULPVERLENINGSZONE ZUID-WEST LIMBURG
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Koen Geelen en Jarien Bloemen
kantoor houdend te 3500 Hasselt
Gouverneur Roppesingel 131
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 21 december 2023, strekt tot de
schorsing van de tenuitvoerlegging van “de beslissing vanwege het Zonecollege
Hulpverleningszone Zuid-West Limburg tot vaststelling van onverenigbaarheid
dd. 23/10/2023”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota ingediend.
Eerste auditeur Iris Verheven heeft een verslag opgesteld.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 19 april 2024.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-1/9
Kamervoorzitter Johan Lust heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Evelien Rutten, die verschijnt voor verzoeker, en
advocaat Jarien Bloemen, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Iris Verheven heeft een met dit arrest
andersluidend advies gegeven.
Bij arrest nr. 259.889 van 28 mei 2024 wordt het debat heropend
en de zaak verwezen naar de gewone rechtspleging.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Verzoeker is vrijwillig brandweerman-korporaal bij de
hulpverleningszone Zuid-West Limburg. Zijn activiteiten als zelfstandige heeft hij
sedert 2022 ondergebracht in de bv Groep-C.
Op 23 oktober 2023 beslist het zonecollege – “hiervoor door
delegatie door de zoneraad bevoegd” – om verzoekers activiteiten zoals vermeld
op de website van Groep-C als onverenigbaar te beschouwen met de functie van
operationeel medewerker van de hulpverleningszone en om hem mee te delen “dat
hij ofwel binnen de 6 maanden de activiteiten volledig dient te staken, […] ofwel
van ambtswege zal ontslagen worden, tenzij hij zelf ontslag neemt vóór het einde
van deze periode”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-2/9
IV. Ontvankelijkheid
Excepties
Volgens de verwerende partij is de bestreden beslissing niet
aanvechtbaar. Het gaat om een beslissing in de zin van artikel 23 van het koninklijk
besluit van 19 april 2014 ‘tot bepaling van het administratief statuut van het
operationeel personeel van de hulpverleningszones’ (hierna: het koninklijk besluit
van 19 april 2014). Het is een loutere ingebrekestelling of aanmaning. Verzoekers
rechtstoestand wordt er niet door gewijzigd.
Eveneens betoogt de verwerende partij dat verzoeker niet over
het vereiste belang beschikt. Zolang de regularisatietermijn in artikel 23 van het
koninklijk besluit van 19 april 2014 niet verstreken is, is er geen sprake van een
definitieve beslissing en beschikt verzoeker niet over een zeker en actueel belang.
Beoordeling
De bestreden beslissing berust op artikel 21, 1°, en
artikel 23, eerste lid, van boek 3, titel 1, van het koninklijk besluit van
19 april 2014.
Luidens artikel 21, 1°, is onverenigbaar met de hoedanigheid
van personeelslid elke activiteit die dat personeelslid zelf of via een andere persoon
uitoefent en die een belangenconflict veroorzaakt.
Artikel 23, eerste lid, schrijft voor:
“Zodra de raad het bestaan van één van de in deze titel vermelde
onverenigbaarheden vaststelt, stelt hij de betrokkene in gebreke om die
situatie te beëindigen binnen een termijn van zes maanden.
Elk personeelslid dat bij het verstrijken van deze termijn niet heeft voldaan
aan de bevelen van de raad, wordt ambtshalve ontslagen, overeenkomstig
artikel 302, eerste lid, 2°.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-3/9
Genoemd artikel 302, eerste lid, 2°, bepaalt dat het ontslag van
ambtswege wordt uitgesproken door de raad wanneer het personeelslid de
bepalingen betreffende de onverenigbaarheden of cumulatie overtreedt.
Vooralsnog begrijpt de Raad van State hieruit dat de bestreden
beslissing te beschouwen is als een “bevel” dat verzoeker, op straffe van een
ontslag van ambtswege, voor de keuze stelt om hetzij elke betrokkenheid bij
Groep-C stop te zetten, hetzij zelf ontslag te nemen als operationeel medewerker
van de verwerende partij.
De conclusie lijkt bijgevolg te moeten zijn dat de bestreden
beslissing, ofschoon voorbereidend met betrekking tot een eventuele toepassing
van artikel 302, eerste lid, 2°, van het koninklijk besluit van 19 april 2014, toch
reeds dadelijk werkende, nadelige rechtsgevolgen voor verzoeker meebrengt.
Niets doen tijdens de termijn van zes maanden resulteert kennelijk noodzakelijk in
zijn ambtshalve ontslag. Veelbetekenend in dit verband is de volgende passus in de
nota:
“De verzoekende partij stelt dat ze een ambtshalve ontslag riskeert of dat ze
haar bedrijf zal moeten stopzetten maar verzoekende partij kan ook
vrijwillig ontslag nemen. Indien de verzoekende partij weigert dit te doen
ligt ze zelf aan de basis van de mogelijke beslissing tot ontslag.”
In dit licht wordt voorshands aangenomen dat de bestreden
beslissing geen zuiver voorbereidende beslissing is maar een voor-beslissing, bij
de vernietiging (en schorsing) waarvan verzoeker niet zonder het vereiste belang
is.
De excepties worden niet bijgevallen.
V. Schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, § 1, van de gecoördineerde wetten op de
Raad van State kan slechts tot schorsing van de tenuitvoerlegging worden besloten
onder de dubbele voorwaarde dat er minstens één ernstig middel wordt aangevoerd
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-4/9
dat de nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie kan
verantwoorden en dat de zaak te spoedeisend is voor een behandeling ervan in een
beroep tot nietigverklaring.
VI. Voorwaarde van een ernstig middel
Standpunt van de partijen
Verzoeker doet in een tweede middel onder meer gelden dat er
overduidelijk sprake is van onzorgvuldigheid. Er worden in de beslissing tal van
elementen aangevoerd die onbewezen en onjuist zijn. Waarom er een
onmiddellijke beslissing van onverenigbaarheid wordt genomen “zonder enig
mogelijk verweer of mogelijkheid om gehoord te worden alvorens deze beslissing
werd genomen, is dan ook een raadsel”.
In de nota werpt de verwerende partij in de eerste plaats tegen
“dat de wettelijke bepalingen zelf geenszins voorschrijven dat de verzoekende
partij zou moeten worden gehoord”. Als de verwerende partij overeenkomstig de
artikelen 21 en 23 van het koninklijk besluit van 19 april 2014 vaststelt dat er
sprake is van een onverenigbaarheid, voorziet het koninklijk besluit “in een
wettelijk mechanisme” waarbij de verwerende partij het personeelslid in gebreke
stelt om die situatie te beëindigen. Nergens wordt bepaald dat verzoeker in die fase
de mogelijkheid moet hebben zijn verweer te laten gelden.
Ten tweede, aldus de verwerende partij, wordt de definitieve
beslissing uitgesteld totdat de regularisatietermijn verstreken is. De rechtsgevolgen
voor verzoeker treden maar in op het ogenblik van de finale beslissing.
In de derde plaats argumenteert de verwerende partij dat een
cumulatie geen recht is, maar een gunst. De hoorplicht is dan ook niet van
toepassing op de bestreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-5/9
Beoordeling
Opdat
een
bestuur
niet
tekortkomt
aan
het
zorgvuldigheidsbeginsel bij de feitenvinding, is vereist dat het zijn beslissing
neemt na een gedegen onderzoek van de zaak. Dat vereist onder meer dat wanneer
het bestuur zich voorneemt tegen iemand een maatregel te nemen die hem of haar
ernstig in zijn of haar belangen schaadt, het de betrokkene nuttig in de gelegenheid
stelt om zich te verantwoorden. Zo niet kan het bestuur niet geacht worden met een
toereikende kennis van zaken te hebben geoordeeld.
Deze verplichting geldt ongeacht of ze al dan niet expliciet is
voorgeschreven
Hiervoor, sub randnummer 7, is reeds geoordeeld dat de
bestreden beslissing voor verzoeker dadelijk nadelige rechtsgevolgen heeft. De
beslissing zet de klok in gang die aftelt naar zijn ambtshalve ontslag. Maakt hij
geen keuze uit – aldus de bestreden beslissing – de “2 mogelijkheden tot
regularisatie” die er volgens het koninklijk besluit van 19 april 2014 zijn, en kiest
hij meer bepaald noch voor een stopzetting van zijn betrokkenheid bij Groep-C,
noch voor een vrijwillig ontslag bij de verwerende partij, dan behoudt
artikel 23 van het koninklijk besluit van 19 april 2014 hem een ambtshalve ontslag
voor.
Voor zoveel het al de bedoeling zou zijn van de verwerende
partij – waarover zij, opvallend genoeg, geen enkele uitspraak doet – om verzoeker
ten minste te horen na het verstrijken van de termijn van zes maanden, met het oog
op het nemen van “de finale beslissing”, lijkt het horen op dat moment alleszins
niet meer nuttig te kunnen zijn wat de vaststelling – in de bestreden beslissing –
betreft dat hij zich in een situatie van onverenigbaarheid bevindt. Op het eerste
gezicht moet verzoeker alsdan immers reeds óf zijn activiteiten bij Groep-C óf zijn
functie bij de verwerende partij hébben opgegeven, wil hij de conclusie ontlopen
dat hij “niet heeft voldaan aan de bevelen” van de verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-6/9
Met haar verweer over de cumulatie appelleert de verwerende
partij eraan dat uit de artikelen 26 en 27 van het koninklijk besluit van 19 april
2014 volgt dat de cumulatie van beroepsactiviteiten verboden is voor het
beroepspersoneelslid en dat individuele afwijkingen moeten worden aangevraagd
en toegekend.
Verzoeker is evenwel geen beroepspersoneelslid. Hier gaat het,
zoals verzoeker benadrukt, om een zelfstandige die op zelfstandige basis
werkzaam is voor Groep-C en tegelijkertijd vrijwillig brandweerman is van de
hulpverleningszone Zuid-West Limburg. Eerder dan dat de bestreden beslissing
kan worden uitgelegd als de weigering van een gunst aan verzoeker, doet ze zich
prima facie voor als het hem ontnemen van een voordeel.
Samenvattend lijkt de verwerende partij, in strijd met het
zorgvuldigheidsbeginsel, onvoldoende zorg aan de dag te hebben gelegd door de
bestreden beslissing te nemen zonder zich voorafgaandelijk tot verzoeker te
wenden en hem om informatie en zijn zienswijze te vragen. Het middel is ernstig.
VII. Voorwaarde van de spoedeisendheid
Standpunt van de partijen
Verzoeker zet uiteen dat hij zonder actie van zijnentwege in
ieder geval zal worden ontslagen als vrijwillig brandweerman. De bestreden
beslissing heeft een enorme impact op zijn zelfstandige activiteiten. Ze worden er
heel onzeker door, wat op zijn beurt een ernstige morele en emotionele impact
heeft.
De verwerende partij reageert in de eerste plaats, onder
verwijzing naar de artikelen 26, 27 en 31 van het koninklijk besluit van
19 april 2014, dat als verzoeker de geldende aanvraagprocedure had gevolgd hij
niet in een onzekere situatie terecht zou zijn gekomen. Zijn eigen gedrag ligt dus
aan de grondslag van de beslissing om hem een remediëringstermijn op te leggen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-7/9
Wat het aangevoerde morele en emotionele nadeel betreft, wijst
de verwerende partij erop dat de bestreden beslissing niet het karakter heeft van
een sanctie en dat verzoeker geen bijzondere omstandigheid aanwijst of enig
bewijsstuk bijbrengt.
Beoordeling
19 april 2014
De artikelen 26, 27 en 31 van het koninklijk besluit van
betreffen
de
cumulatie
van
beroepsactiviteiten
van
het
beroepspersoneelslid. Als gezien is verzoeker geen dergelijk beroepspersoneelslid.
Er gold voor hem geen enkele “aanvraagprocedure”.
Het is voorts niet omdat de bestreden beslissing geen sanctie is,
dat de keuze die deze beslissing hem opdringt geen spoedeisendheid verantwoordt.
Integendeel laat het zich zelfs zonder veel toelichting en staving aannemen dat het
bevel dat de bestreden beslissing inhoudt, aan verzoeker een zodanig nadeel
berokkent dat hij terecht claimt dat zijn zaak te urgent is voor een behandeling
ervan in een beroep tot nietigverklaring.
Ook de tweede en laatste cumulatieve schorsingsvoorwaarde is
vervuld.
BESLISSING
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van het zonecollege van de hulpverleningszone Zuid-West Limburg
van 23 oktober 2023 om de activiteiten van G.C. bij Groep-C als
onverenigbaar te beschouwen met zijn functie in de hulpverleningszone en
om hem mee te delen die activiteiten binnen zes maanden volledig te staken,
tenzij hij voor het einde van die termijn zelf ontslag neemt uit zijn functie bij
de hulpverleningszone.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-8/9
Dit
arrest
is
uitgesproken
te
Brussel,
op
achtentwintig mei
tweeduizend vierentwintig, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
bijgestaan door
Silvan De Clercq,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Johan Lust
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.89
X-18.538-9/9
