## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-05-30, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.913** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.913&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.913 (2024-05-30) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.913 van 30 mei 2024 Economische zaken - Landbouw en visserij Beslissing : Verwerping --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VIIe KAMER ARREST nr. 259.913 van 30 mei 2024 in de zaak A. 231.644/VII-40.908 In zake : 1. J.D. 2. X.H. bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Jan Opsommer en Janna Bauters kantoor houdend te 9700 Oudenaarde Gentstraat 152 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : het VLAAMSE GEWEST bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Steve Ronse en Deborah Smets kantoor houdend te 8500 Kortrijk Beneluxpark 27B bij wie woonplaats wordt gekozen Tussenkomende partijen: 1. R.D. 2. de LV W.D. 3. de NV L. 4. de BVBA R.J.P. 5. de BVBA V.G. 6. de LV P. 7. B.N. 8. M.V. 9. T.K. 10. J.V. 11. F.S. 12. de LV V.A. 13. V.D. 14. de NV HORTA bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Jan Opsommer en Janna Bauters kantoor houdend te 9700 Oudenaarde Gentstraat 152 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.913 VII-40.908-1/26 I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 28 augustus 2020, strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 5 juni 2020 ‘tot erkenning van de uitzonderlijke zomer die zich voordeed van 15 juni tot 30 september 2019 als landbouwramp en de afbakening van de geografische uitgestrektheid en de getroffen teelten van die ramp’. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekers hebben een memorie van wederantwoord ingediend. De tussenkomende partijen hebben een verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij beschikking van 7 januari 2021. De tussenkomende partijen hebben een memorie ingediend. Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft op 31 mei 2023 een verslag opgesteld. De verzoekers en de tussenkomende partijen hebben een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 12 oktober 2023. Staatsraad Peter Sourbron heeft verslag uitgebracht. Advocaat Jan Opsommer, die verschijnt voor de verzoekers en de tussenkomende partijen, en advocaat Elliott Missault, die loco advocaten Steve Ronse en Deborah Smets verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.913 VII-40.908-2/26 Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3. Op grond van de artikelen 24 en 31 van het decreet van 5 april 2019 ‘houdende de tegemoetkoming in de schade die aangericht is door rampen in het Vlaamse Gewest’, neemt de Vlaamse regering op 5 juni 2020 een besluit waarbij de droogte tussen 15 juni 2019 en 30 september 2019 wordt erkend als landbouwramp. Dit besluit bepaalt onder meer: “Art. 2. § 1. De schade die is veroorzaakt door de weersfenomenen, vermeld in het tweede lid, die zich voordeden in de periode van 15 juni tot 30 september 2019, wordt beschouwd als een landbouwramp en wordt erkend als een schadelijk feit als vermeld in artikel 2, § 1, eerste lid, 2°, van de wet van 12 juli 1976 betreffende het herstel van zekere schade veroorzaakt aan private goederen door natuurrampen. De schade, vermeld in het eerste lid, wordt slechts erkend indien die veroorzaakt werd door de volgende weersfenomenen die de periode vermeld in het eerste lid, een uitzonderlijk klimatologisch karakter bezorgden: 1° zonnebrand; 2° droogte. § 2. De schade, vermeld in paragraaf 1, komt voor een tegemoetkoming in aanmerking, als voldaan is aan de volgende voorwaarden: 1° de schade die rechtstreeks veroorzaakt is door de weersfenomenen, vermeld in paragraaf 1, tweede lid, is aan de volgende teelten aangebracht: a) fruitteelt: appelen, peren, rode bes, kiwibes, framboos; b) groententeelt: wortelen, uien, bonen, knolselder; 2° het productieverlies van de aanvragende landbouwer bedraagt per teelt, zoals vermeld in de verzamelaanvraag, minstens 30 %. Het productieverlies per teelt wordt berekend op basis van de totale oppervlakte van de teelt in kwestie. Art. 3. De geografische uitgestrektheid van de landbouwramp, vermeld in artikel 2, § 1, eerste lid, omvat het hele grondgebied van het Vlaamse Gewest.” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.913 VII-40.908-3/26 IV. Onderzoek van het enige middel Standpunt van de partijen 4. In een enig middel, dat bestaat uit vier onderdelen, voeren de verzoekers de schending aan van de artikelen 1 en 2 van de wet van 12 juli 1976 ‘betreffende het herstel van zekere schade veroorzaakt aan private goederen door natuurrampen’ (hierna: wet van 12 juli 1976), van artikel 31 van het decreet van 5 april 2019 ‘houdende de tegemoetkoming in de schade die aangericht is door rampen in het Vlaamse Gewest’ (hierna: decreet van 5 april 2019), juncto de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, van de materiëlemotiveringsverplichting, het zorgvuldigheids-, het redelijkheids-, het vertrouwens- en het fairplaybeginsel en van het gelijkheidsbeginsel, doordat overeenkomstig artikel 2, § 1, 2°, van de wet van 12 juli 1976 de natuurverschijnselen met uitzonderlijk karakter of van uitzonderlijke hevigheid of de massieve en onvoorzienbare werking van schadelijke organismen die enkel belangrijke en algemene vernielingen hebben teweeggebracht van gronden, teelten of oogsten, evenals de ziekten en vergiftigingen met uitzonderlijk karakter die, door sterfte of verplichte slachting, belangrijke en veralgemeende verliezen van voor de landbouw nuttige dieren hebben veroorzaakt, als landbouwramp moeten worden erkend en de geografische uitgestrektheid ervan moet worden vastgesteld, rekening houdend met het uitzonderlijk karakter van het natuurverschijnsel en met de gronden, teelten of oogsten die door deze ramp werden geraakt. In het bijzonder bekritiseren de verzoekers dat de landbouwramp enkel voor 9 specifiek aangeduide teelten werd erkend. In een eerste middelonderdeel zetten de verzoekers uiteen dat de beperkte erkenning voor negen getroffen teelten arbitrair is en niet overeenkomt met de werkelijkheid. Zij benadrukken dat de erkenning als landbouwramp rekening moet houden met de processen-verbaal van de gemeentelijke schattingscommissies. In casu blijkt dat het bestreden besluit enkel steunt op het advies van het departement Landbouw en Visserij waarin sprake is van de schade door zonnebrand aan appel, peer en meerjarig houtig kleinfruit en door droogte aan uien, bonen, wortelen en knolselder, waarbij de algemene schade aan andere ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.913 VII-40.908-4/26 teelten wordt uitgesloten. Volgens dit advies is de schade aan andere teelten niet echt aantoonbaar. De verzoekers stellen echter vast dat het administratief dossier geen specifieke stukken bevat die deze stelling onderbouwen. Zij delen hun overtuiging dat, op basis van een meer kleinschalige beoordeling op gemeentelijk of provinciaal niveau, de schade aan hun teelten wel als een landbouwramp zou zijn erkend. Daarenboven zou het inwinnen van het advies van het departement Landbouw en Visserij specifiek gericht zijn op bepaalde teelten en niet op alle teelten die droogteschade hebben geleden. Voorts blijkt dat de verwerende partij de lijsten met vermelding van de percentages en oppervlakten van de geleden schade per regio en per gemeente, niet bij haar beoordeling heeft betrokken. Evenmin werd onderzocht of andere teelten op een beperkter geografisch niveau konden worden erkend als landbouwramp. Die handelwijze valt niet te rijmen met de 6.857 processen-verbaal van vaststelling van teeltschade die werden overgemaakt aan de verwerende partij. Door uitsluitend het volledige Vlaamse grondgebied in aanmerking te nemen, getuigt het optreden van de verwerende partij van onzorgvuldigheid. De geldende wetgeving biedt immers de mogelijkheid om ook op provinciaal of gemeentelijk niveau een landbouwramp te erkennen. Minstens heeft de verwerende partij onwettig gehandeld door de droogteschade aan gras, maïs en bloemkool in de provincie West-Vlaanderen niet als landbouwramp te erkennen. In een tweede middelonderdeel stellen de verzoekers dat een vergoeding voor de schade die in causaal verband staat met de uitzonderlijke droogteperiode niet om budgettaire motieven kan worden uitgesloten. Bij de ontwikkeling van het middel wordt erop gewezen dat uit het verslag van de Inspectie van Financiën blijkt dat de totale schade wegens droogte 161,7 miljoen euro bedraagt en dat de droogte 172 teelten heeft getroffen. In het bestreden besluit wordt echter slechts de schade in aanmerking genomen voor een totaalbedrag van 69 miljoen euro, terwijl de werkelijke schade veel hoger is. De verzoekers wijzen er voorts op dat de voor vergoeding in aanmerking genomen teelten gebaseerd moet zijn op adequate feitelijke gegevens. In het administratief dossier kan geen ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.913 VII-40.908-5/26 enkele andere reden dan een budgettaire reden worden aangetroffen waarom de erkenning als landbouwramp voor bepaalde teelten in West-Vlaanderen, zoals bijvoorbeeld gras, maïs of bloemkolen, niet werd weerhouden. Als derde middelonderdeel voeren de verzoekers aan dat het gelijkheidsbeginsel wordt geschonden doordat de droogte van 2019 als landbouwramp wordt erkend voor 9 specifieke teelten maar dit niet het geval is voor andere zwaar getroffen teelten. Bijgevolg werden de landbouwers die schade ondervonden aan hun teelten ingevolge de droogte verschillend behandeld, zonder dat hiervoor een objectieve en redelijke verantwoording wordt gegeven. Volgens de verklaring van de bevoegde minister in de Commissie Landbouw en Visserij zijn in totaal 6.857 processen-verbaal voor zonnebrand en droogte ingediend. Slechts een minderheid van de schade wordt erkend als landbouwramp, niettegenstaande alle aangiftes schade omvatten die ontstaan is ingevolge dezelfde uitzonderlijke droogteperiode. Daarnaast werden de landbouwers die schade ondervonden ingevolge de droogte in het jaar 2019 verschillend behandeld in vergelijking met de landbouwers die door eenzelfde natuurverschijnsel schade ondervonden. In 2018 werden ongeveer 12.000 droogtedossiers ingediend, voor een bedrag van 155 miljoen euro. Het besluit van de Vlaamse regering tot erkenning van de droogte van 2018 als landbouwramp omvat het gehele Vlaamse grondgebied met een zeer ruime en algemene omschrijving van de teelten. Dezelfde geografische omvang en teeltomschrijving werd opgenomen in het besluit van de Vlaamse regering tot erkenning van de droogte in 2017 als landbouwramp. Na de landbouwramp in 2017 werden 3.196 droogtedossiers ingediend voor een totaalbedrag van 29 miljoen euro. Op grond van de besluiten tot erkenning van de landbouwrampen van de voorgaande jaren, menen de verzoekers dat zij er rechtmatig mochten van uitgaan dat de landbouwramp van 2019 zou erkend worden voor een uitgebreide lijst aan teelten. Dit is nog meer het geval voor de provincie West-Vlaanderen aangezien uit het verslag van het KMI blijkt dat deze provincie het zwaarst getroffen werd door de droogte in de maanden juli en augustus 2019. De verzoekers benadrukken dat zij zich in dezelfde situatie bevinden als andere landbouwers die schade aan hun teelten hebben geleden. Het bestreden besluit heeft evenwel tot gevolg dat zij voor hun schade geen vergoeding kunnen verkrijgen. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.913 VII-40.908-6/26 In een vierde onderdeel van het middel betogen de verzoekers dat de drempel voor het verkrijgen van een tegemoetkoming haalbaar moet zijn e