## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-05-31, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.964** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.964&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.964 (2024-05-31) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.964 van 31 mei 2024 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK XIIe KAMER ARREST nr. 259.964 van 31 mei 2024 in de zaak A. 234.216/XII-9118 In zake : 1. de NV SCHEERLINCK SPORT 2. de NV CANALCO bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Philippe Van Wesemael kantoor houdend te 1050 Brussel Louizalaan 235 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : de STAD SINT-NIKLAAS bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Elke Casteleyn en Fauve Verpoorten kantoor houdend te 9160 Lokeren Begijnhofstraat 8 bus 0003 bij wie woonplaats wordt gekozen Tussenkomende partij: de NV SPORTINFRABOUW bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Joris Wouters, kantoor houdend te 2600 Antwerpen-Berchem Borsbeeksebrug 36 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 30 juli 2021, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van het college van burgemeester en schepenen van de stad Sint-Niklaas van 31 mei 2021 waarbij de offerte van de nv Scheerlinck Sport en de nv Canalco voor de overheidsopdracht voor de renovatie van het kunstgrasveld terrein F van het sportcentrum Meesterstraat niet wordt geselecteerd en de opdracht wordt gegund aan de nv Sportinfrabouw. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.964 XII-9118-1/14 II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend. De nv Sportinfrabouw heeft een verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij beschikking van 19 november 2021. De tussenkomende partij heeft een memorie ingediend. Adjunct-auditeur Anke Meskens heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partijen hebben een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij en de tussenkomende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 23 januari 2024. Kamervoorzitter Paul Lemmens heeft verslag uitgebracht. Advocaat Victoire Willemot, die loco advocaat Philippe Van Wesemael verschijnt voor de verzoekende partijen, en advocaten Elke Casteleyn en Fauve Verpoorten, die verschijnen voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Eylenbosch heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.964 XII-9118-2/14 III. Feiten 3. 1. De stad Sint-Niklaas schrijft een overheidsopdracht voor werken uit met als voorwerp de “renovatie kunstgrasvoetbalveld terrein F sportcentrum Meesterstraat”. De opdracht wordt geplaatst bij wijze van openbare procedure. De opdracht wordt nationaal bekendgemaakt. 3.2. Het bijzonder bestek met referentie ‘2021/019aa’ is van toepassing. De prijs is het enig gunningscriterium. Onder punt I.5, ‘Uitsluitingsgronden en kwalitatieve selectie’, wordt bepaald dat bij het offerteformulier onder meer de volgende stukken inzake de technische en beroepsbekwaamheid van de inschrijver gevoegd moeten worden: Nr. 1 2 Selectiecriteria Referenties Minimumvereisten De kandidaat dient aan te tonen dat deze zelf als hoofdaannemer in de vorige 5 jaar vanaf datum van aanbesteding, 5 grote (minimum 6000m²/per veld) FIFIA 2-STAR/FIFA QUALITY PRO gecertificeerde kunstgrasvelden gelijkaardig aan dit project heeft aangelegd/gerenoveerd. Hij voegt getuigschriften van goede uitvoering van deze werken bij zijn inschrijving. De getuigschriften vermelden minimaal de plaats van de werken en de opdrachtgever (inclusief adressen), de contactpersoon en zijn telefoonnummer. Bewijs van ISO9001 VCA certificeringen ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.964 XII-9118-3/14 3 3.3. Bescheiden inzake veiligheid gezondheid De inschrijver dient eveneens op straffe van nietigheid de documenten conform KB 25/01/2007 (en alle latere en wijzigingen) art. 30, veiligheids- en gezondheidsplan (VGP) bij te voegen. Het betreft: 1. een document dat verwijst naar het veiligheids- en gezondheidsplan en waar de inschrijver beschrijft op welke wijze hij het bouwwerk zal uitvoeren om rekening te houden met dit VGP; een en ander conform de omzendbrief van eerste Minister d.d. 18/18/2004 (BS 27/12/2008) [lees: d.d. 18/12/2007 (B.S. 27/12/2007)]; 2. een afzonderlijke prijsberekening in verband met de door het VGP bepaalde preventiemaatregelen en –middelen, inbegrepen de buitengewone individuele beschermingsmaatregelen en –middelen, een en ander conform de omzendbrief van de eerste Minister d.d. 18/18/2007 (BS 27/12/2008) [lees: d.d. 18/12/2007 (B.S. 27/12/2007)]; Alle bescheiden en nota’s die bij de offerte worden gevoegd moeten worden gedagtekend en ondertekend onder vermelding ‘opgemaakt door ondergetekende om gevoegd te worden bij zijn offerte van heden’. Vier inschrijvers, waaronder de combinatie Scheerlinck Sport – Canalco en de tussenkomende partij, dienen een offerte in. De verzoekende partijen voegen bij hun offerte onder meer twee certificaten, die door een certificatie-instelling zijn toegekend aan de nv Canalco, tweede verzoekende partij: een certificaat ‘EN ISO 9001 : 2015’ en een certificaat ‘VCA** - Versie 2008/5.1’ (zie hierover verder overweging 8). 3.4. Een verslag van nazicht van de offertes wordt opgesteld op 26 mei 2021. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.964 XII-9118-4/14 Daarin wordt vastgesteld dat de tijdelijke maatschap waarvan de verzoekende partijen deel uitmaken, niet voldoet aan de eisen van kwalitatieve selectie. De motivering hiervoor is als volgt: “VCA ISO9001 ontbreekt voor één van de beide maatschappijen uit de tijdelijke [maatschap]. Het VCA-ISO-certificaat werd gevraagd als garantie dat de aannemer aan bepaalde normen inzake kwaliteitsbewaking en veiligheidsnormen moet voldoen. De gevraagde certificering kan bijgevolg niet worden herleid tot slechts één van de twee leden van [de] inschrijvers.” Nog één andere inschrijver wordt niet geselecteerd, eveneens wegens het ontbreken van het VCA ISO9001-certificaat. De offerte van één van de twee geselecteerde inschrijvers wordt nietig verklaard, op grond dat ze niet voldoet aan een aantal eisen van het bestek. De offerte van de tussenkomende partij wordt als enige regelmatige offerte in aanmerking genomen, en er wordt voorgesteld de opdracht aan die inschrijver te gunnen. 3.5. Op 31 mei 2021 keurt het college van burgemeester en schepenen van de stad Sint-Niklaas het verslag van nazicht goed en beslist het om de opdracht te gunnen aan de tussenkomende partij. Dit is de bestreden beslissing. IV. Onderzoek van het enig middel Uiteenzetting van het middel 4. In een enig middel voeren de verzoekende partijen de schending aan van de artikelen 4, eerste lid, 8, § 2, en 71, eerste lid, 2° en 3°, van de wet van 17 juni 2016 ‘inzake overheidsopdrachten’ (hierna: wet overheidsopdrachten 2016), artikel 5, 6°, van de wet van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten en concessies’, de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’, het beginsel van gelijkheid, het transparantiebeginsel, het beginsel ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.964 XII-9118-5/14 patere legem quam ipse fecisti, de materiële motiveringsplicht en het zorgvuldigheidsbeginsel, “Doordat de bestreden beslissing de inschrijving van verzoekers niet heeft geselecteerd met als motivering dat het VCA ISO9001 ontbreekt voor één van de beide inschrijvers uit de tijdelijke maatschap, Terwijl er nergens in het bestek wordt bepaald dat, in geval van indiening van een offerte door een combinatie, alle deelnemers aan de combinatie elk afzonderlijk moeten voldoen aan de selectiecriteria, En terwijl de offerte van verzoeksters wel degelijk het vereiste certificaat op naam van de nv Canalco bevat, En terwijl iedere gemotiveerde gunningsbeslissing de juridische en feitelijke overwegingen dient te vermelden die aan de beslissing ten gronde liggen en afdoende [moeten] zijn teneinde belanghebbenden in staat te stellen terdege te oordelen of het zin heeft om zich tegen de beslissing te verweren, En terwijl het ‘patere legem quam ipse fecisti’-beginsel vereist dat verwerende partij het bestek naleeft, Zodat de bestreden beslissing de in het middel aangehaalde bepalingen en beginselen van behoorlijk [bestuur] schendt.” In de toelichting bij het middel wijzen de verzoekende partijen erop dat het bestek in verband met de selectiecriteria geen bijzondere vereisten oplegt voor combinaties van ondernemers. Het bestek bepaalt ook niet dat alle deelnemers aan een combinatie individueel aan de selectievereisten zouden moeten voldoen, noch dat het bewijs van de vereiste certificeringen door iedere deelnemer afzonderlijk moet worden voorgelegd. Er wordt enkel bepaald dat “de inschrijver” over een VCA ISO9001 -certificaat moet beschikken. Te dezen betekent dit dat de combinatie Scheerlinck Sport - Canalco een dergelijk attest moet voorleggen. Dit is gebeurd. Door te oordelen dat de gevraagde certificering niet kan worden herleid tot slechts één van de twee deelnemers aan de combinatie, miskent de verwerende partij haar eigen bestek. 5. In hun memorie van wederantwoord antwoorden de verzoekende partijen in de eerste plaats op het verweer van de verwerende partij dat de verplichting voor elk van de deelnemers aan een combinatie om over een certificaat te beschikken, voortvloeit uit de eigenheid van de betrokken certificaten. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.964 XII-9118-6/14 Hiertegenover stellen de verzoekende partijen artikel 8, § 2, van de wet overheidsopdrachten 2016, dat weliswaar toelaat dat een aanbestedende overheid een dergelijke eis zou opleggen, maar dan op voorwaarde dat de “objectieve en proportionele” gronden daarvoor in de opdrachtdocumenten worden vermeld. Dat is te dezen niet gebeurd. Volgens de verzoekende partijen worden selectiecriteria overeenkomstig artikel 71 van de wet overheidsopdrachten 2016 opgelegd aan “kandidaten” en “inschrijvers”. Die begrippen zijn blijkens artikel 2, 11° en 14°, van dezelfde wet afgestemd op het begrip “ondernemer”, waarmee volgens artikel 2, 10°, van dezelfde wet een natuurlijke persoon, een privaat- of publiekrechtelijke rechtspersoon of een combinatie van deze personen, met inbegrip van een tijdelijke samenwerkingsverband van ondernemingen, wordt bedoeld. Bijgevolg gelden de selectiecriteria in beginsel voor zowel een afzonderlijke kandidaat of inschrijver als voor een combinatie van kandidaten of inschrijvers. Artikel 8, § 2, van de wet overheidsopdrachten 2016 laat de aanbestedende overheid wel toe om van dat beginsel af te wijken, maar dan enkel door in de opdrachtdocumenten te verduidelijken op welke andere wijze combinaties aan die criteria moeten beantwoorden, en op voorwaarde dat deze handelwijze gerechtvaardigd is door objectieve en proportionele gronden. Te dezen bepaalde het bestek enkel dat een “VCA ISO9001” bijgebracht moest worden door de “inschrijver”. Bij gebreke van een andersluidende bepaling in het bestek volstond het dus dat dit certificaat door een combinatie van inschrijvers bijgebracht werd. Door in de bestreden beslissing te oordelen dat dit certificaat door elke deelnemer aan de combinatie bijgebracht moest worden, schendt de verwerende partij artikel 8, § 2, van de wet overheidsopdrachten 2016 en haar eigen bestek. Dat het VCA-attest op één ondernem