## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-06-03, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.985** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.259.985&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.985 (2024-06-03) Samenvatting (NL) : Arrest nr 259.985 van 3 juni 2024 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Bevolen --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE XIIe KAMER ARREST nr. 259.985 van 3 juni 2024 in de zaak A. 241.846/XII-9494 In zake: de NV DE PEUTER bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Liesbeth Peeters en Astrid Engelen kantoor houdend te 2300 Turnhout Parklaan 126/1 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: de GEMEENTE WESTERLO bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Gitte Laenen kantoor houdend te 2800 Mechelen Antwerpsesteenweg 16-18 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering 1. De vordering, ingesteld op 3 mei 2024, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “de beslissing van het college van burgemeester en schepenen van de gemeente Westerlo d.d. 15 april 2024 waarbij een overheidsopdracht […] voor het bouwen van afscheidspaviljoenen en bergruimtes op 7 begraafplaatsen in Westerlo wordt gegund aan [de nv V.] tegen het offertebedrag van 623.642,82 EUR (excl. BTW) of 754.607,81 EUR (incl. BTW)”. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een nota ingediend. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.985 XII-9494-1/14 De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 28 mei 2024. Staatsraad Patricia De Somere heeft verslag uitgebracht. Advocaat Astrid Engelen, die verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaten Benjamin Gorrebeeck en Ann-Sofie Custers, die loco advocaat Gitte Laenen verschijnen voor de verwerende partij, zijn gehoord. Adjunct-auditeur Anke Meskens, daartoe gemachtigd bij beslissing van de Auditeur-generaal van 28 februari 2024, heeft een met dit arrest andersluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht voor werken uit met als voorwerp ‘Bouwen van afscheidspaviljoen (6x) + bergruimte (6x) op 7 begraafplaatsen […] te Heultje / Oevel / Oosterwijk / Tongerlo (enkel paviljoen) / Voortkapel / Zoerle-Parwijs / Westerlo (enkel berging)’. Er wordt gekozen voor de vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking. De uitgave voor deze opdracht wordt geraamd op 591.457,64 euro, btw niet inbegrepen, en na herziening op 623.403,59 euro, btw niet inbegrepen. De opdracht wordt nationaal bekendgemaakt. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.985 XII-9494-2/14 3.2. In het bestek dat op deze opdracht van toepassing is, wordt bepaald dat de opdracht zal worden toegewezen aan de economisch meest voordelige offerte, met de prijs als enig gunningscriterium. Luidens punt A.3.4 ‘Vorm en inhoud offerte (art. 77-78 KB Plaatsing)’ dient elke inschrijver bij zijn offerte een attest van plaatsbezoek te voegen, als volgt: “De inschrijver is verplicht om vóór de indiening van zijn offerte ter plaatse te gaan om zich te vergewissen van de bestaande toestand van de bouwplaats en de gebouwen, de ligging, de omgeving en de toegangswegen, ten einde zo een correcte prijs te kunnen opmaken voor zijn inschrijving en daarvan het ‘attest van plaatsbezoek’ (zie bijlage) [te voegen] bij zijn offerte.” 3.3. Drie ondernemingen dienen een offerte in met volgende bedragen, btw niet inbegrepen: - nv D. - bv V. - nv De Peuter 970.320,80 euro 623.642,82 euro 798.344,24 euro. 3.4. Op 2 april 2024 wordt een gunningsverslag opgesteld. De offerte van de nv D. wordt als substantieel onregelmatig bevonden omdat geen attest van plaatsbezoek is bijgevoegd. Aangaande het prijsonderzoek wordt in het gunningsverslag het volgende vermeld: “4. Regelmatigheidsonderzoek van de offertes van geselecteerde inschrijvers […] Prijs- of kostenonderzoek Op basis van artikel 34 van het KB plaatsing werden de offertes nagekeken op rekenfouten, zuiver materiële fouten en leemtes. Deze werden niet vastgesteld. Hierbij werden geen schijnbaar afwijkende totaal- of eenheidsprijzen van significante posten gevonden van de regelmatig bevonden offertes. […].” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.985 XII-9494-3/14 Na toetsing aan het gunningscriterium prijs wordt de volgende finale rangschikking van de regelmatig bevonden offertes vastgesteld, bedragen inclusief btw: 1. bv V. 2. nv De Peuter 754,607,81 euro 965.996,53 euro. Vervolgens wordt voorgesteld om de opdracht toe te wijzen aan de bv V., tegen het nagerekende inschrijvingsbedrag van 754.607,81 euro, inclusief 21% btw. 3.5. Het college van burgemeester en schepenen van de gemeente Westerlo beslist op 15 april 2024 om goedkeuring te hechten aan het gunningsverslag en de opdracht dienovereenkomstig toe te wijzen aan de bv V. Dit is de bestreden beslissing. IV. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden 4. Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, gelezen in samenhang met de artikelen 15 en 31 van de wet van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten en concessies’, moet enkel worden onderzocht of in de voorliggende vordering tot schorsing die is ingesteld volgens de procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid, een ernstig middel of een klaarblijkelijke onwettigheid wordt aangevoerd. V. Onderzoek van het enig middel Standpunt van de partijen 5. De verzoekende partij voert in een enig middel de schending aan van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, de artikelen 4, 83 en 84 van de wet van ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.985 XII-9494-4/14 17 juni 2016 ‘inzake overheidsopdrachten’ (hierna: wet overheidsopdrachtenwet 2016), de artikelen 33 juncto 35 en 36 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 ‘plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren’ (hierna: koninklijk besluit plaatsing 2017), de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna: motiveringswet), het zorgvuldigheidsbeginsel, het gelijkheidsbeginsel en het motiveringsbeginsel. Zij acht deze bepalingen en beginselen geschonden, “Doordat de bestreden beslissing overgaat tot het gunnen van de overheidsopdracht aan [V.] onder de overweging dat dit de economisch meest voordelige offerte is, Terwijl uit het verslag van nazicht van offertes niet blijkt of er een onderzoek werd gedaan naar de grote prijsverschillen in de verschillende offertes en wat het resultaat van dit onderzoek zou zijn, Zodat de aangehaalde bepalingen en beginselen werden geschonden ingevolge de bestreden beslissing, waardoor de overheidsopdracht zonder grondig onderzoek aan [V.] en niet aan verzoekster werd gegund.” 6. De verzoekende partij licht toe dat, gelet op het aanzienlijke prijsverschil tussen de drie ingediende offertes, er een doorgedreven prijsonderzoek moest worden gevoerd. De prijs van de gekozen inschrijver wijkt met 346.677,98 euro (btw niet inbegrepen) af van de offerteprijs van de nv D. Ook vertoont de offerte van de gekozen inschrijver een significant prijsverschil met de offerte van de verzoekende partij, ten belope van 174.701,42 euro of een verschil van 21%. Die vaststelling had de verwerende partij overeenkomstig artikel 35 van het koninklijk besluit plaatsing 2017 ertoe moeten brengen om een prijs- of kostenonderzoek te voeren, mede in het licht van de verplichting die uit laatstgenoemde bepaling voortvloeit om alle bedragen van elke offerte nauwgezet te controleren en een onderlinge prijsvergelijking door te voeren van alle eenheidsen totaalprijzen van alle offertes. De verzoekende partij betwist dat dit prijs- of kostenonderzoek plaatsvond, minstens blijkt dit niet afdoende uit de bestreden beslissing. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.985 XII-9494-5/14 Daardoor is volgens de verzoekende partij ook het transparantiebeginsel geschonden. De verzoekende partij wijst erop dat allerminst duidelijk is waarom er ondanks de grote prijsverschillen geen prijs- of kostenonderzoek werd gevoerd, zodat zij als inschrijver niet kan nagaan of alle eenheidsprijzen van de gekozen inschrijver wel realistisch zijn ondanks het zeer lage offertebedrag. Evenmin staat in die omstandigheden vast dat het gelijkheidsbeginsel tussen de inschrijvers werd geëerbiedigd. Dat een prijs- of kostenonderzoek zich te dezen opdrong, leidt de verzoekende partij af uit het feit dat de prijs van de gekozen inschrijver, afgezet tegenover de prijs van de verzoekende partij, een verschil oplevert van 21%, dit is meer dan 15%. Onder verwijzing naar het arrest van de Raad van State van 10 juli 2023, nr. 257.088, stelt de verzoekende partij dat ook buiten de gevallen bedoeld in artikel 36, § 4, van het koninklijk besluit plaatsing 2017 deze 15%-grens haar relevantie behoudt bij het opsporen van mogelijk abnormale prijzen. In het geval er toch een prijs- of kostenonderzoek naar de eenheidsprijzen en de totaalprijzen zou zijn uitgevoerd, blijkt dit volgens de verzoekende partij in elk geval niet uit de bestreden beslissing. Met de algemene standaardformulering in de bestreden beslissing dat er “een algemeen prijsonderzoek” werd doorgevoerd, kan de verwerende partij alvast niet volstaan: naar het oordeel van de verzoekende partij is dit niet meer dan een loutere stijlformule, die in de voorliggende omstandigheden hoe dan ook geen inzicht biedt in (de omvang van) het gevoerde prijsonderzoek en die de redenen om geen doorgedreven prijsonderzoek te voeren niet inzichtelijk maakt. 7. De verwerende partij stelt in haar nota in de eerste plaats dat de verzoekende partij onterecht van de veronderstelling uitgaat dat er “aanzienlijke prijsverschillen” zijn tussen de offerte van de gekozen inschrijver en die van de overige twee inschrijvers. Zij licht toe dat zij in het kader van het algemeen prijsof kostenonderzoek geen rekening diende te houden met de onregelmatig bevonden offerte van de derde inschrijver, de nv D., op het risico af het prijsonderzoek onwerkzaam te maken. Te dezen is de offerte van deze inschrijver substantieel onregelmatig verklaard en geweerd omdat hij niet ter plaatse is ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.985 XII-9494-6/14 geweest. Bij gebrek aan plaatsbezoek zijn de prijzen dus willekeurig opgegeven, wat iedere vergelijking onmogelijk maakt. Ten tweede wijst de verwerende partij erop dat de verzoekende partij het algemeen en het bijzonder prijs- of kostenonderzoek met elkaar lijkt te verwarren. Te dezen beschikte de verwerende partij over een ruime appreciatiemarge om te besluiten dat al dan niet schijnbaar abnormale prijzen voorliggen. Die ruime appreciatiemarge vloeit in de eerste plaats voort uit het gebrek terzake van een reglementair vermoeden van abnormale prijzen. De verwerende partij beklemtoont dat deze beoordelingsmarge ruimer is in het kader van plaatsingsprocedures die gekenmerkt zijn door onderhandelingen, zoals te dezen het geval is. Ook de specifieke aard van de opdracht verruimt deze beoordelingsmarge, nu het een atypische metaalconstructie betreft, met een uitzonderlijke vormgeving. Voor dergelijke opdrachten bestaan geen standaard eenheidsprijzen. Aannemers dienen een globale calculatie te maken op basis van productie en montage-uren, en materialen, lakwerk, plaat-, plooi-, knip- en walswerk. De specifieke aard van de opdracht stelt de verwerende partij niet vrij van een gedegen prijs- of kostenonderzoek, maar verruimt wel haar beoordelingsmarge. Tot slot verruimt uiteraard ook het gegeven dat slechts twee regelmatige offertes voorliggen de beoordelingsmarge van de verwerende partij. Immers, in die omstandigheid kunnen prijsvers