Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007 (2024-06-05)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.007 van 5 juni 2024 Onderwijs en cultuur - Examens (onderwijs)
Beslissing : Verwerping Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 260.007 van 5 juni 2024
in de zaak A. 237.575/IX-10.150
In zake :
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Ineke Michielsen en Bram Vangeel
kantoor houdend te 2440 Geel
Diestseweg 155
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de VLAAMSE GEMEENSCHAP
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Sofie Logie en Jade Leenaert
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Beneluxpark 27B
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 27 oktober 2022, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de interne beroepsinstantie van het
toelatingsexamen voor de opleiding tot arts van 25 augustus 2022 waarbij het
beroep van verzoeker ongegrond wordt verklaard en de eerder door de
examencommissie genomen beslissing dat hij op het examen 156 op 240 punten
behaalt en niet gunstig is gerangschikt, wordt bevestigd.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-1/27
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een verslag
opgesteld.
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 15 april 2024.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Ineke Michielsen, die verschijnt voor de verzoekende
partij en advocaat Jade Leenaert, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Regelgeving en feiten
3.1.
De
Vlaamse
Regering
organiseert
jaarlijks
een
toelatingsexamen voor de opleiding tot arts (artikel II.187, § 6, 1° en 3°, van de
Codex Hoger Onderwijs en artikel 19 van het besluit van de Vlaamse Regering
van 2 februari 2018 ‘houdende de organisatie van het toelatingsexamen arts en
het toelatingsexamen tandarts’, zoals het gold ten tijde van de betrokken
examensessie).
Dat toelatingsexamen “beoogt het toetsen van de bekwaamheid
van de studenten om een geneeskundige opleiding met succes af te ronden”. Een
gunstige rangschikking op grond van dit examen geldt als een “bijkomende
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-2/27
toelatingsvoorwaarde” voor inschrijving in een bacheloropleiding in het
studiegebied Geneeskunde (artikel II.187, § 1, van de Codex Hoger Onderwijs).
Het examen bestaat uit twee onderdelen: vooreerst een
onderdeel ‘wetenschappelijke kennis en inzicht in de vakken biologie, fysica,
chemie en wiskunde (KIW)’ (hierna: ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’) en
voorts een onderdeel ‘generieke competenties die aansluiten bij themata uit de
beroepspraktijk van artsen (GC)’ (hierna: ‘generieke competenties’) (artikel
II.187, § 5, van de Codex Hoger Onderwijs en artikel 22, eerste lid, van het
voornoemde besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018). Deze twee
onderdelen van het examen hebben hetzelfde gewicht (artikel 27, eerste lid, van
het voornoemde besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018).
Het examen is vergelijkend van aard. De kandidaten die ten
minste de helft van de bepaalde punten behalen op alle onderdelen van het
examen zijn geslaagd. De geslaagde kandidaten worden gerangschikt in volgorde
van de behaalde numerieke score. De geslaagde kandidaten met de hoogste
behaalde scores worden gunstig gerangschikt, rekening houdend met het
vooropgestelde quotum, dat voor het hier bedoelde examen 1276 bedraagt
(besluit van de Vlaamse Regering van 14 februari 2020 ‘tot vastlegging van het
startquotum voor de opleiding arts en voor de opleiding tandarts’). Is het aantal
geslaagde kandidaten hoger dan het vooropgestelde quotum, dan wordt een
cesuur getrokken. Dit gebeurt principieel tussen de kandidaten met een
verschillend examenresultaat (artikel II.187, §§ 3 en 4, van de Codex Hoger
Onderwijs).
Alle vragen van het toelatingsexamen zijn meerkeuzevragen
met vier antwoordmogelijkheden per vraag. Slechts één antwoordmogelijkheid
per vraag is juist. Een juist antwoord levert positieve punten op, een fout
antwoord levert negatieve punten op en geen antwoord levert nul punten op
(artikel 27, vierde lid, 1° en 2°, van het voornoemde besluit van de Vlaamse
Regering van 2 februari 2018).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-3/27
3.2.
Nadere voorschriften met betrekking tot het toelatingsexamen
georganiseerd in 2022 zijn door de examencommissie vastgesteld in het
‘Werkingsreglement en examenreglement toelatingsexamens arts en tandarts
2022’ (hierna: het werkings- en examenreglement).
3.3.
Verzoeker neemt op 5 juli 2022 deel aan het toelatingsexamen
voor de opleiding tot arts.
3.4.
Initieel behaalt verzoeker een score van 51 op 120 punten voor
het examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’, 89 op 120 punten
voor het examenonderdeel ‘generieke competenties’ en 140 op 240 punten in het
totaal.
Het verslag van de beraadslaging van de examencommissie van
12 juli 2022 over de examenresultaten vermeldt evenwel:
“Het Besluit van de Vlaamse Regering tot vastlegging van het startquotum
voor de opleiding arts en voor de opleiding tandarts van 14 januari 2020
bepaalt een startquotum van 1276 voor arts […] met als doel het aantal
startende studenten in de [opleiding] arts [...] af te stemmen op het
federaal bepaalde contingent voor artsen […]. Dit kadert in de zorg om
het gewenste aantal artsen […] op te leiden in overeenstemming met de
maatschappelijke noden en verwachtingen.
Terzelfdertijd stelt de examencommissie vast dat het aantal geslaagden
voor het toelatingsexamen arts ver onder het voorziene startquotum van
1276 ligt. Het slaagpercentage voor het toelatingsexamen arts in 2022
bedraagt 24,5%.
Verder geldt ook de vaststelling dat het te lage slaagcijfer voor het
toelatingsexamen arts en de toepassing van de bindende voorkeur voor
beide toelatingsexamens een negatieve impact heeft op het bereiken van
[het quotum] voor arts […] en bijgevolg op het gewenst aantal studenten
dat zich voor de [opleiding] geneeskunde […] kan inschrijven.
Gelet op het voorgaande, besluit de examencommissie om met deze
elementen rekening te houden bij de vaststelling van de definitieve
resultaten en het aantal gunstig gerangschikten.
De examencommissie neemt bijgevolg de volgende beslissingen:
- De examencommissie kent voor het toelatingsexamen arts 8 bijkomende
punten toe aan het onderdeel KIW en 8 bijkomende punten aan het
onderdeel GC met een maximum van 120 voor elk onderdeel en van 240
voor het totaal. Door 8 punten aan beide onderdelen toe te kennen hebben
alle kandidaten een gelijk voordeel en dit voor zowel KIW als voor GC.
Ook in de totale score hebben alle kandidaten eenzelfde voordeel. De
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-4/27
toekenning van 8 punten aan beide onderdelen bewaart ook de eerdere
rangschikking van de reeds gerangschikte kandidaten.”
De score van verzoeker wordt aldus opgetrokken tot 59 op 120
punten voor het examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’, 97 op
120 punten voor het examenonderdeel ‘generieke competenties’ en 156 op 240
punten in het totaal.
De cesuur is door de examencommissie bepaald op 133 punten.
De examencommissie besluit dat verzoeker niet gunstig
gerangschikt is om te worden toegelaten tot de beoogde opleiding, aangezien hij
een onvoldoende behaalt voor het onderdeel ‘kennis en inzicht in de
wetenschappen’.
3.5.
Verzoeker stelt op 25 juli 2022 tegen de beslissing van de
examencommissie over zijn examenresultaat een beroep in bij de interne
beroepsinstantie, die luidens artikel 67 van het werkings- en examenreglement is
samengesteld
uit
“de
examencommissie
met
de
voorzitter
van
de
examencommissie als voorzitter”.
In zijn beroepschrift voert hij aan:
“Het toekennen van 8 extra punten voor het onderdeel KIW en 8 extra
punten voor het onderdeel GC is arbitrair, werd nadien toegekend, en
veronderstelt dat beide examens even moeilijk waren en dus even
veel/weinig geslaagden hadden.
Spijtig genoeg hebben wij geen inzage in de slaagpercentages van de
beide onderdelen, maar het lijkt ons weinig waarschijnlijk dat de
slaagpercentages voor deze beide onderdelen exact gelijk waren.
Indien het klopt dat de slaagpercentages voor het onderdeel KIW duidelijk
slechter waren dan de slaagpercentages voor het onderdeel GC is het
toekennen van 8 extra punten voor de beide onderdelen geen correcte
manier om tot het quotum te komen om de volgende redenen:
1/ Stel dat het quotum voorziet dat 1/3 (33%) van de deelnemers kan
geselecteerd worden en het slaagpercentage van KIW 20% en het
slaagpercentage op GC 40% is, dan zal het toekennen van 8 extra punten
op KIW en GC de slaagpercentages van KIW doen stijgen, maar ook het
slaagpercentage op GC, terwijl op GC er eigenlijk al voldoende
geslaagden waren. Hierdoor zullen deelnemers die eigenlijk
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-5/27
onvoldoende/minder dan gemiddeld scoren op GC, maar beter op KIW
bevoordeeld worden. Omgekeerd worden deelnemers die beter scoren op
GC maar minder op KIW benadeeld. Hierdoor krijg je eigenlijk een
selectie van deelnemers die dus minder vaardigheden (gemeten door GC
en niet door KIW) bezitten die noodzakelijk zijn om een goed arts te
worden.
2/ Indien het slaagpercentage voor KIW onvoldoende is, bewijst dit dat dit
onderdeel van het examen te moeilijk was om op een correcte manier de
deelnemers met kennis te onderscheiden van de deelnemers zonder
voldoende kennis (en die dus gokken). Stel een theoretische deelnemers
populatie van 500 ‘gokkers’ (die alle vragen gokken) en 500 ‘uitstekende
studenten’. Door het gebruik van een multiple choice examen met
giscorrectie zal de spreiding van de gokkers zich gedragen als een Gauss
curve met het gemiddelde of de mediaan op 0.
Een goed examen zou er moeten in slagen om voor de uitstekende
studenten een Gauss curve te hebben met het gemiddelde of de mediaan
op 75%. Op die manier krijg je een zo goed mogelijke scheiding tussen de
gokkers en uitstekende studenten.
Echter, indien het examen ‘te moeilijk’ is en het gemiddelde of de
mediaan van de goede studenten op 50% of nog lager ligt, dan krijg je een
grotere overlap tussen de gokkers en de goede studenten. Je zal dus met
andere woorden meer gokkers bevoordelen als het examen te moeilijk is.
Dit probleem wordt nog verergerd indien de afleiders (de ‘foute’
antwoorden) niet random zijn. Indien er bijvoorbeeld bij de 3 foute
antwoorden 1 antwoord zit die je bij een courante of logische rekenfout
uitkomt zullen de ‘uitstekende studenten’ meer kans hebben om dit foute
antwoord te bekomen dan de gokkers. Hierdoor kan de Gauss curve van
de ‘uitstekende’ studenten nog meer uitgerokken worden naar onder en
dus nog meer gaan overlappen met de gokkers.
Om die reden klopt de eerdere redenering van de examencommissie van
9 juli 2018 niet. Zij kenden toen vijf punten toe aan beide onderdelen
KIW en GC om zo alle kandidaten een zelfde voordeel te geven.
Indien het onderdeel GC goed is opgesteld en er dus in slaagt om de
‘gokkers’ van de ‘goede studenten’ te onderscheiden (lees voldoende
geslaagden zijn) is er geen reden om bij GC punten op te tellen. Dat zal de
onderscheidende waarde van de test om de ‘gokkers’ van de ‘goede
studenten’ voor dit onderdeel verminderen. Dit zal als gevolg hebben dat
er dus meer ‘gokkers’ voor dit onderdeel zullen slagen. Anderzijds, door
meer punten toe te kennen op het onderdeel KIW zal de test er niet beter
in slagen om de ‘gokkers’ van de ‘goede studenten’ te onderscheiden. De
overlapping tussen beide groepen blijft even groot. Het is dus een slechte
test. Om die reden klopt ook […] het tweede deel van de redenering van
de examencommissie niet, met name dat door de gelijke verdeling van de
bijkomende punten het evenwicht tussen beide competenties,
wetenschappelijke en generieke wordt bewaard.
Integendeel, men zal de ‘goede test’ van GC dus minder goed maken,
maar de slechte test, blijft dus even slecht.
In eerdere beslissingen van de [examencommissie] werd in gelijkaardige
gevallen, waarbij er 1 punt te kort (na bijtelling van punten voor KIW)
was om geslaagd te zijn voor het onderdeel KIW gesteld dat de kandidaat
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-6/27
niet geslaagd was. Echter men kan niet meer spreken van geslaagd of niet
geslaagd door 8 punten bij te tellen, immers, alle deelnemers met een
resultaat tussen 52 en 59 op 120 (voordat er 8 punten werden bijgeteld)
waren ook niet geslaagd. De [examencommissie] heeft onvoldoende
gemotiveerd waarom er 8 punten en geen 9 punten werden bijgeteld.
Concreet: door de beslissing van de [examencommissie] om 8 punten
extra toe te kennen op GC en op KIW kunnen we besluiten dat ten minste
een onderdeel (vermoedelijk KIW) te moeilijk was. Aangezien ik 9
punten te kort had voor KIW, maar zeer goed gescoord had voor GC
haalde ik een totaal resultaat dat ver boven de cesuur lag (156/120, cesuur
133). Zelfs zonder de 16 punten correctie haalde ik nog een totaal
resultaat die boven de cesuur lag. Dit doet dus vermoeden dat er
deelnemers geselecteerd werden die misschien maar 1 punt beter scoorden
op KIW, maar duidelijk veel slechter scoorden op GC en dus ook een veel
slechtere totaalscore hadden.
Die kandidaat dan wel selecteren omdat hij ‘geslaagd’ is voor het
onderdeel KIW is methodologisch niet te verantwoorden, omdat hij,
zonder het bijtellen van die 8 punten ook niet geslaagd zou zijn en de test
van dit onderdeel er minder in slaagt om de ‘gokkers’ van de ‘goede
studenten[’] te onderscheiden
Aangezien
• het toekennen van die 8 extra punten op KIW en GC arbitrair is
en niet werd beschreven in het examen reglement
• indien een gewogen puntenbijtelling per examenonderdeel of
1 cesuur op het totale examen (zonder verplicht te slagen voor de
beide onderdelen) was gebruikt ik wellicht wel geselecteerd zou
zijn.
betwist ik mijn behaalde resultaat tov de [examencommissie].”
3.6.
Op 25 augustus 2022 beslist de beroepsinstantie dat verzoekers
beroep ontvankelijk, maar ongegrond is en dat de eerder door de
examencommissie genomen beslissing dat hij een score van 156 op 240 punten
behaalt en niet gunstig gerangschikt is, wordt bevestigd.
Dat is de bestreden beslissing.
Ze steunt op de volgende motieven (met weglating van de
voetnoot):
“De beroepsinstantie heeft integraal kennisgenomen van de argumenten
zoals die zijn opgenomen in het beroepschrift en formuleert
hiernavolgende beschouwingen.
Middel 1
U betwist de beslissing van de examencommissie om 8 bijkomende
punten toe te kennen voor beide onderdelen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-7/27
De beroepsinstantie gaat eerst in op de validiteit van de genomen
beslissing door de examencommissie.
Het toelatingsexamen arts vond plaats op dinsdag 5 juli 2022. Op 12 juli
2022 vond de beraadslagingsvergadering van de examencommissie plaats,
dewelke bevoegd is voor de vaststelling van de examenresultaten en
gunstig gerangschikte deelnemers. Op grond van de resultaten van het
toelatingsexamen arts is gebleken dat initieel slechts 970 deelnemers
geslaagd waren op beide onderdelen en in aanmerking kwamen voor
rangschikking. Het startquotum van 1276 werd dus niet behaald.
Gelet op het feit dat het decretaal vastgelegde startquotum voor het jaar
2022 niet werd behaald, heeft de examencommissie toepassing gemaakt
van artikel 29 van het Besluit van de Vlaamse Regering houdende de
organisatie van het toelatingsexamen arts en het toelatingsexamen tandarts
van 2 februari 2018. Dit houdt in dat de examencommissie bepaalt of er
een herziening van de vastgelegde examenresultaten van de deelnemers
gebeurt.
De doorgevoerde herziening streeft een legitiem doel na, i.e. ervoor te
zorgen dat de startquota worden behaald zoals zij bij Besluit van de
Vlaamse Regering werden vastgesteld. Indien dit aantal niet wordt
behaald en er bijgevolg minder studenten starten aan de opleiding arts of
tandarts, zal dit op termijn voor een tekort aan afgestudeerden zorgen in
deze beroepen, hetgeen een impact heeft op de maatschappij. Het is dan
ook noodzakelijk dat de examencommissie een herzieningsmaatregel
neemt. De maatregel mag echter niet verder gaan dan noodzakelijk om het
vooropgestelde doel te bereiken (= evenredigheidsbeginsel).
De examencommissie heeft 8 bijkomende punten toegekend aan het
onderdeel KIW en 8 bijkomende punten aan het onderdeel GC met een
maximum van 120 voor elk onderdeel en van 240 voor het totaal. De
examencommissie kent aan beide examenonderdelen dus evenveel punten
toe, zodanig dat alle deelnemers een gelijk voordeel halen uit deze
maatregel. De maatregel heeft tot gevolg dat het aantal deelnemers dat ten
minste de helft van de punten heeft behaald op elk van beide onderdelen
stijgt tot 1370 te rangschikken deelnemers. Dit overstijgt het startquotum
voor de opleiding tot arts. Het aantal gunstig gerangschikte deelnemers,
rekening houdend met de bepaling van de cesuur (133 op 240), komt
hierbij op 1279. De genomen maatregel heeft dan ook zijn doel bereikt.
Indien de examencommissie aan beide onderdelen meer dan 8 bijkomende
punten zou toekennen aan de deelnemers, zouden meer deelnemers
gerangschikt kunnen worden. Dit zou zich evenwel niet vertalen in een
proportionele toename van het aantal gunstig gerangschikten, aangezien
de toepassing van de cesuur maakt dat het aantal gunstig gerangschikten
in de nabijheid van het vastgelegde startquotum blijft. Toekenning van
meer dan 8 bijkomende punten aan beide examenonderdelen zou dus een
maatregel zijn die haar doel voorbijgaat. Immers, het startquotum wordt
bij Besluit van de Vlaamse Regering bepaald, rekening houdend met
onder andere het federale contingent. Het is m.a.w. niet opportuun méér
deelnemers te laten starten aan de opleiding dan door het Besluit is
vastgelegd. Bovendien zou het volledig arbitrair zijn indien bijkomende
punten werden toegekend zonder dat dit een welbepaald legitiem doel
bereikt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-8/27
Het is belangrijk voor alle deelnemers dat een dergelijk ingrijpen door de
examencommissie op een redelijke, zorgvuldige en gemotiveerde wijze
wordt uitgevoerd. De redenen en de wijze waarop de examenresultaten
herzien werden, werden dan ook aan de deelnemers ter kennis gebracht op
hetzelfde moment als de bekendmaking van de definitieve
examenresultaten.
De beroepsinstantie bevestigt de beslissing van de examencommissie.
Het eerste middel is ongegrond.
Middel 2
U vraagt om een gewogen puntenbijtelling toe te kennen in plaats van
voor beide examenonderdelen hetzelfde aantal bijkomende punten toe te
kennen.
De beroepsinstantie overweegt dat de herzieningsmaatregel als doel heeft
ervoor te zorgen dat er meer deelnemers zijn die op beide
examenonderdelen slagen om zo het startquotum te behalen. De maatregel
heeft echter niet tot doel het ene of andere examenonderdeel als
belangrijker te beschouwen. Beide onderdelen worden op 120 punten
gequoteerd net omdat zij even zwaar doorwegen in de beoordeling. Indien
de examencommissie ervoor zou kiezen om enkel voor het onderdeel
KIW 8 bijkomende punten toe te kennen, impliceert dit dat beide
onderdelen niet als even belangrijk worden beschouwd. Bovendien zou
iemand die goed scoort op GC maar minder op KIW, bevoordeeld
worden. Dit is een ongewenst effect, reden waarom de examencommissie
ervoor geopteerd heeft voor beide onderdelen evenveel bijkomende
punten toe te kennen.
Het is immers niet de bedoeling om deelnemers onderling te verschuiven
in de rangschikking, doch wel ervoor te zorgen dat op een zo neutraal
mogelijke wijze meer deelnemers slagen op beide onderdelen van het
toelatingsexamen.
De beroepsinstantie stipt nog aan dat een gelijkmatige verdeling van de
bijkomend toegekende punten tussen de twee examenonderdelen niet
willekeurig is, maar daarentegen net het evenwicht bewaart tussen het
belang van beide examenonderdelen, waarvan de Vlaamse Regering heeft
bepaald dat ze ‘hetzelfde gewicht’ hebben (artikel 27, eerste lid, van het
Besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018) en de
examencommissie in het werkings- en examenreglement heeft bepaald dat
ze gelijk worden gewaardeerd, namelijk elk op 120 van de 240 te behalen
punten (artikel 54 van het werkings- en examenreglement), en voor elk
waarvan de kandidaten geslaagd moeten zijn (artikel II.187, § 3 van de
Codex Hoger Onderwijs). Deze verdeling verstoort de selectie van de
meest bekwame kandidaten niet, nu alle deelnemers op dezelfde wijze en
in beginsel in dezelfde mate het voordeel van de bijkomende punten
genieten.
Deze redenering werd bevestigd door de Raad van State in 2018 en 2019.
De beroepsinstantie bevestigt de beslissing van de examencommissie.
Het tweede middel is ongegrond.
Middel 3
U vraagt tenslotte om gunstig gerangschikt te worden op basis van uw
totaalresultaat, zonder verplichting om te slagen voor beide onderdelen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-9/27
Op grond van artikel II.187 § 3 van de Codex Hoger Onderwijs dient een
deelnemer ten minste de helft van de punten te behalen op alle onderdelen
van het examen om geslaagd te zijn voor het toelatingsexamen.
Om gunstig gerangschikt te worden dient een deelnemer geslaagd te zijn
én bovendien in voorkomend geval de vastgelegde cesuur te behalen, die
in casu vastgelegd is op 133/240. De slaagvoorwaarde behaalde u met een
resultaat van 59/120 (incl. 8 bijkomend toegekende punten) voor het
examenonderdeel KIW echter niet.
Artikelen 9 en 28 van het Besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari
2018 houdende de organisatie van het toelatingsexamen arts en het
toelatingsexamen tandarts en artikel 17 van het Werkings- en
examenreglement toelatingsexamens arts en tandarts 2022 hernemen en
bevestigen deze regel.
De beroepsinstantie verwijst dienaangaande naar het verslag van de
examencommissie van 12 juli 2022 dat gepubliceerd werd op de website
van het toelatingsexamen arts en tandarts.
De beroepsinstantie kan dan ook niet ingaan op uw verzoek. Kandidaten
dienen immers voor de beide examenonderdelen te slagen en een tekort
voor het ene onderdeel kan niet worden gecompenseerd door een
‘overschot’ van behaalde punten op het andere onderdeel. Het behaalde
resultaat op de beide examenonderdelen samen is slechts van belang voor
de rangschikking van de deelnemers die voor elk van beide onderdelen
geslaagd zijn. U bent evenwel, na de toekenning van de bijkomende
punten, niet geslaagd voor de beide examenonderdelen.
Het derde middel is ongegrond.”
IV. Ontvankelijkheid van het beroep
Exceptie
In de memorie van antwoord werpt de verwerende partij het
volgende op wat het belang van verzoeker betreft:
“13.
Verzoekende partij beperkt de toelichting van zijn belang tot de
volgende zinssnede:
‘Verzoeker heeft belang bij het bestrijden van de beslissing over
zijn beroep bij de interne beroepsinstantie van het
toelatingsexamen arts.’
Het belang wordt dus niet concreet toegelicht.
Verzoekende partij betwist de beslissing waarbij hij niet geslaagd
is voor het toelatingsexamen arts.
Het belang bij zijn vordering hangt samen met het belang van zijn
middelen, in casu enige middel.
Verwerende partij verwijst in dit verband naar de rechtspraak van
Uw Raad, in het bijzonder wat het toelatingsexamen arts-tandarts
betreft naar het arrest van 21 november 2017, nr. 239.934 […]:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-10/27
‘Ontvankelijkheid van de vordering
De verwerende partij werpt in haar nota een exceptie van
onontvankelijkheid van de vordering op, gesteund op het
ontbreken van het rechtens vereiste belang in hoofde van
verzoeker.
Vooralsnog bestaat er geen noodzaak om over deze exceptie
uitspraak te doen. Een onderzoek en een uitspraak over deze
exceptie zouden slechts nodig zijn indien de grondvoorwaarden
voor het toewijzen van de vordering tot schorsing bij uiterst
dringende noodzakelijkheid vervuld zijn, wat, zoals hierna zal
blijken, niet het geval is.’
De inwilliging van het enige middel leidt of moet kunnen leiden
tot een beslissing dat hij wél geslaagd is.
Dit is in casu niet het geval. Zulks blijkt hierna uit de repliek van
verwerende partij op dit enige middel. Het enige middel is
onontvankelijk, minstens niet gegrond.
Bij gebreke aan het niet vervuld zijn van de grondvoorwaarden
voor het toewijzen van de vordering tot nietigverklaring, is de
vordering van verzoekende partij onontvankelijk.”
In haar laatste memorie doet de verwerende partij nog gelden
wat volgt:
“3.
De Eerste Auditeur-afdelingshoofd volgt verwerende partij in haar
standpunt, zoals opgenomen in haar memorie van antwoord van
12 maart 2023, dat het belang van verzoekende partij samenhangt
met het belang van zijn middelen, in casu het enig middel.
Het vierde middelonderdeel van het enig middel acht de Eerste
Auditeur-afdelingshoofd onontvankelijk om reden dat Uw Raad
niet bevoegd is om kritiek op de decretale bepaling dat elke
kandidaat minstens de helft op elk examenonderdeel moet behalen
om te slagen, te onderzoeken. Dit komt toe aan het Grondwettelijk
Hof.
Verwerende partij treedt dit standpunt ten volle bij.”
Met betrekking tot de drie andere middelonderdelen besluit de
verwerende partij telkens dat zij “haar repliek uit haar memorie van antwoord
[handhaaft] en […] ten volle het standpunt van de Eerste Auditeur-afdelingshoofd
[bijtreedt]” en dat deze middelonderdelen ongegrond zijn.
Beoordeling
Wat het verband tussen de ontvankelijkheid van het beroep en
de ontvankelijkheid van de aangevoerde middelen betreft, kan de verwerende
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-11/27
partij hierin worden bijgevallen dat het, uit het oogpunt van de ontvankelijkheid
van het beroep, zaak is dat minstens één ontvankelijk middel wordt aangevoerd.
Is het enige middel onontvankelijk – bijvoorbeeld, omdat de verzoekende partij
geen belang heeft bij het middel – dan leidt dit tot de vaststelling dat het beroep
in zijn geheel onontvankelijk is.
Evenwel moet worden vastgesteld dat de verwerende partij zich
in haar laatste memorie “ten volle” aansluit bij de conclusies van het
auditoraatsverslag en aangeeft dat drie van de vier middelonderdelen ‘ongegrond’
zijn.
Daaruit kan en moet worden afgeleid dat de verwerende partij
haar exceptie niet langer handhaaft.
De exceptie wordt verworpen.
V. Onderzoek van het enige middel
Standpunt van de partijen
9.1.
In een enig middel voert verzoeker de schending aan van
artikel 27, eerste lid, van het besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari
2018 ‘houdende de organisatie van het toelatingsexamen arts en het
toelatingsexamen tandarts’ (hierna: het besluit van de Vlaamse Regering van 2
februari 2018), van het vertrouwensbeginsel, van het gelijkheidsbeginsel, van het
redelijkheidsbeginsel en van de materiëlemotiveringsplicht.
9.2.
In een eerste onderdeel betoogt verzoeker dat “het toekennen
van evenveel punten voor beide onderdelen […] ervoor [zorgt] dat beide
onderdelen net geen gelijk gewicht meer hebben door hun verschil in
moeilijkheidsgraad”. Hij verwijst naar de bepalingen van artikel 27, eerste lid,
van het besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018 waaruit volgt dat de
twee examenonderdelen “hetzelfde gewicht” hebben. Dat principe wordt volgens
verzoeker
geschonden
doordat
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
beide
onderdelen
een
verschillende
IX-10.150-12/27
moeilijkheidsgraad hebben “en dit verschil in gewicht [wordt] nog versterkt […]
door aan beide onderdelen evenveel punten toe te kennen”. Hij vindt het daarom
“foutief” om te stellen, zoals de bestreden beslissing doet, dat om het gewicht van
beide onderdelen gelijk te laten zijn, voor beide onderdelen evenveel bijkomende
punten moeten worden toegekend. Volgens hem gaat de beroepsinstantie uit van
een “statistische illusie”. Het is niet omdat beide onderdelen op 120 punten
worden gequoteerd, dat ze beide “even moeilijk” zijn. Verzoeker heeft “sterke
vermoedens” dat het examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’
moeilijker was dan het examenonderdeel ‘generieke competenties’ – hij vraagt
dat de verwerende partij de slaagpercentages en de gemiddelde resultaten voor
beide onderdelen meedeelt. Dat betekent dat “in absolute termen” gelijke maten
worden gebruikt, maar dat de testen relatief gezien niet gelijkwaardig zijn en dat
ze bijgevolg geen gelijk gewicht hebben. Uit een toelichting van verzoeker zou
blijken dat “deelnemers die beter scoren op onderdeel GC, maar minder op KIW
benadeeld worden” en dat, omgekeerd, “deelnemers die onvoldoende of minder
dan gemiddeld scoren op GC, maar beter op KIW, bevoordeeld worden”. Dit
resulteert, aldus verzoeker, “in een selectie van deelnemers die minder
vaardigheden (gemeten door GC en niet door KIW) bezitten die noodzakelijk zijn
om een goed arts te worden”.
Verzoeker meent dat de bestreden beslissing minstens is
aangetast door een gebrek in de materiële motivering. Op zijn kritiek wordt in de
bestreden beslissing niet ingegaan en de beroepsinstantie vertrekt van het
“onjuiste” tegendeel. Dat de werkwijze van de examencommissie de “meest
‘neutrale’ verschuiving” in de ranking van de kandidaten zou hebben
teweeggebracht, betwist verzoeker nog.
9.3.
In een tweede onderdeel voert verzoeker aan dat “de
beschreven werkwijze zorgt voor een ongerechtvaardigde ongelijke behandeling
van de voor het totaal geslaagde kandidaten en […] de selectie van de meest
geschikte kandidaten [belet]”. Hij betoogt dat het toekennen van acht bijkomende
punten per examenonderdeel het onderscheid in moeilijkheidsgraad tussen de
beide onderdelen – die een gelijk gewicht zouden moeten hebben – dermate
vergroot dat de validiteit van de rangschikking van de kandidaten is aangetast en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-13/27
niet langer overeenstemt met de doelstelling om de meest geschikte kandidaten te
selecteren. Er zijn kandidaten gunstig gerangschikt met een (veel) lagere
totaalscore dan verzoeker. De rechtspraak waaraan de bestreden beslissing
refereert, betreft andere feitelijke omstandigheden. Daarop mocht de verwerende
partij dus niet steunen. Verzoeker wijst erop dat hij 59 punten op 120 behaalde
voor het examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’ en 97 punten
op 120 voor het examenonderdeel ‘generieke competenties’. Het tekort voor het
examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’ noemt hij “zeer nipt”
en “betekenisloos” wanneer rekening wordt gehouden met zijn “terechte
grieven”. Hij benadrukt dat hij een totaalscore van 156 punten op 240 heeft
neergezet. Zelfs zonder de zestien bijkomende punten behaalde hij een
totaalscore die boven de cesuur lag. Dit kan volgens verzoeker betekenen dat
kandidaten zijn geselecteerd die één punt beter scoorden op het examenonderdeel
‘kennis en inzicht in de wetenschappen’, maar een veel lagere totaalscore hebben
behaald. Daaruit leidt verzoeker af dat in dit geval de rangschikking met het oog
op het selecteren van de meest geschikte kandidaten wel degelijk én ten nadele
van verzoeker werd verstoord. Verzoeker besluit dat het toelatingsexamen door
zijn moeilijkheidsgraad en de wijze van beoordelen door de examencommissie,
niet meer beantwoordt aan het doel om de meest bekwame kandidaten te
selecteren.
9.4.
In een derde onderdeel stelt verzoeker dat de bestreden
beslissing “onjuist” motiveert waarom precies ‘acht’ bijkomende punten per
examenonderdeel moesten worden toegekend. Hij noemt dat cijfer arbitrair.
Volgens verzoeker is het een foutieve methode om te kijken
welk effect het heeft om één punt, twee punten, drie punten, enzovoort, extra toe
te kennen. Een “cut-off” moet steeds op voorhand worden bepaald en mag niet
“iteratief” gebeuren. Volgens eigen simulaties van verzoeker was het zelfs beter
geweest om “de cut-off (het breekpunt) voor KIW veel meer te verlagen dan met
de huidige 8 punten”. De motivering van de bestreden beslissing biedt geen
afdoende antwoord op de vraag waarom per examenonderdeel acht extra punten
werden toegekend. Noch wordt daarmee een antwoord gegeven op de kritiek dat
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-14/27
die werkwijze een groter verschil creëert tussen de beide examenonderdelen en
hun moeilijkheidsgraad.
9.5.
In een vierde onderdeel voert verzoeker aan dat “in de
bestreden beslissing […] onterecht [wordt] vastgehouden aan het principe dat
voor beide examenonderdelen minstens de helft dient te worden behaald”.
Verzoeker stelt vast dat de beroepsinstantie verwijst naar
artikel II.187, § 3, van de Codex Hoger Onderwijs en hij weet dat deze bepaling
voorschrijft dat voor beide examenonderdelen minstens de helft van de punten
moet worden behaald. Dat leidt volgens hem ertoe dat “niet de beste kandidaten
worden geselecteerd”. Verzoeker licht dit als volgt toe:
“De voorwaarde om minstens de helft voor elk examenonderdeel te halen
vereist dat beide examenonderdelen exact even moeilijk zijn (dit wil
zeggen even veel geslaagden voor beide onderdelen) om te voldoen aan
de voorwaarde van gelijk gewicht toe te kennen aan beide
examenonderdelen. Van zodra één examenonderdeel moeilijker is zal dit
gewicht verstoord zijn.
Het aangehaalde artikel had nooit tot doel van toepassing te zijn in
situaties als de huidige waarbij punten worden bijgeteld en dus per
definitie van een irreëel resultaat wordt vertrokken. Van zodra punten
worden bijgeteld, is de meest correcte werkwijze om vanaf dan
eenvoudigweg alle punten op te tellen en te ranken op basis van
eindresultaat. Uit de modellen in stuk 3 blijkt dit de beste garantie om een
gelijk gewicht aan beide onderdelen toe te kennen en dus artikel 27, eerste
lid, van het besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018 te
respecteren.
Artikel II.187 § 3 bepaalt immers ook, dat de geslaagde kandidaten met de
hoogste behaalde scores gunstig worden gerangschikt. Hieruit blijkt het
belang dat aan de hoogte van de scores wordt gehecht. Door te oordelen
dat ook bij een puntenbijtelling slechts van ‘geslaagde kandidaten’ kan
worden gesproken indien voor beide examenonderdelen de helft wordt
behaald, wordt de selectie op grond van de hoogtes van de scores echter
geheel verstoord, zoals uiteengezet in de andere middelenonderdelen en
stuk 3.
Kort samengevat: zodra de kunstgreep van het bijtellen van punten wordt
uitgevoerd, is de helft behalen voor beide onderdelen niet langer het
correcte breekpunt om de goede kandidaten van de minder goede te
onderscheiden.”
10.
In de memorie van antwoord betoogt de verwerende partij dat
verzoeker “op de eerste plaats de extra puntentoekenning” betwist. Hij heeft
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-15/27
daarbij evenwel geen belang, zo stelt de verwerende partij, aangezien hij zelf ook
bijkomende punten nodig heeft om te kunnen slagen. Zij acht daarom “[h]et enige
middel […], in al zijn middelonderdelen, onontvankelijk”.
In de memorie van wederantwoord doet verzoeker vooreerst
met betrekking tot de exceptie van de verwerende partij gelden dat zijn betwisting
niet beperkt blijft tot de vraag óf er punten konden worden bijgeteld, maar ook
gaat over de wijze waarop dit is gebeurd.
Voorts wijst verzoeker erop, in verband met het eerste
middelonderdeel, dat zijn “zeer sterke vermoedens” dat het examenonderdeel
‘kennis en inzicht in de wetenschappen’ moeilijker was dan het andere
examenonderdeel, worden bevestigd door het administratief dossier. Hij vraagt
ook om “zowel de slaagpercentages als gemiddelde resultaten van beide
onderdelen vóór de puntenbijtelling mee te delen in de procedure”.
Verzoeker doet tot slot nog gelden wat volgt (met weglating
van de voetnoot):
“Verweerder gaat er in memorie van antwoord van uit dat de wetgever
met ‘gelijk gewicht’ alleen maar bedoelt dat beide onderdelen op evenveel
punten worden gequoteerd en in verhouding evenveel meetellen in het
totaalresultaat. Het is net dit punt dat ter discussie staat. De wetgever heeft
duidelijk de bedoelding gehad om niet alleen kandidaten te selecteren die
goed zijn in wetenschappelijke kennis, maar ook voldoende vaardigheden
bezitten.
Het is in theorie mogelijk om een examen op te stellen waarbij beide
examenonderdelen op evenveel punten worden gequoteerd en in
verhouding evenveel meetellen in het totaalresultaat waarbij het volledige
gewicht bij het KIW gedeelte komt te liggen en het GC gedeelte er
eigenlijk niet meer toe doet. Om die reden kunnen we er van uit gaan dat
de wetgever wel degelijk bedoelde dat beide onderdelen een gelijk
gewicht in de finale selectie van de kandidaten moest hebben wat net niet
de interpretatie van verwerende partij betekent.
De examencommissie had volgens het examenreglement het recht om de
resultaten te herzien, maar heeft hierbij de keuze gemaakt om een gelijk
aantal extra punten bij beide onderdelen bij te tellen waardoor een
abnormaal hoog gewicht aan het kennisgedeelte ontstond. Hierdoor
kregen juist niet alle kandidaten een gelijk voordeel: kandidaten die eerder
sterker zijn op KIW werden bevoordeeld tegenover kandidaten die eerder
sterker zijn op GC.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-16/27
Verwerende partij stelt nog dat nergens in het verslag van de
beraadslagingsvergadering er sprake is van een ‘te moeilijk examen’, of
een ‘te moeilijk’ onderdeel KIW. Het is echter niet omdat dit in het
verslag niet met die termen wordt benoemd, dat dit niet de feitelijke
realiteit betreft. Uit de door verwerende partij zelf uitvoerig geciteerde
feitelijke omstandigheden blijkt immers samengevat dat er te weinig
geslaagden waren. Dit betekent met andere woorden dat het examen te
moeilijk is om binnen de examenpopulatie voldoende geslaagden te
kunnen selecteren. Dit heeft inderdaad te maken met het aantal kandidaten
en het kennisniveau van de deelnemers. Het aantal kandidaten is de
voorbije jaren redelijk stabiel gebleven rond 4000. Er zijn geen indicaties
dat het kennisniveau van de kandidaten in 2022 plots veel slechter zou
zijn dan het kennisniveau van de kandidaten de jaren voorheen. Het is wel
zo dat het quotum elk jaar wordt aangepast. Dit quotum kent de
examencommissie ruimschoots op tijd, en is in stijgende lijn om het aantal
artsen op niveau te houden. Rekening houdend met deze parameters had
de examencommissie een examen kunnen opstellen met als opzet
voldoende kandidaten te selecteren zonder nadien kunstingrepen te
moeten uitvoeren.
Verder schuift verwerende partij nog de interpretatie naar voor als zou het
verschil in moeilijkheidsgraad tussen beide examenonderdelen een
subjectief gegeven zijn. Statistisch gezien klopt dit uiteraard niet. Het
slaagpercentage van elk onderdeel en/of het gemiddelde van elk onderdeel
kan als objectieve maat gezien worden voor de moeilijkheidsgraad. Het
examen moet zo opgesteld worden dat het er in slaagt de goede van de
minder goede kandidaten te onderscheiden. Hiervoor is er een
examenonderdeel dat kennis meet (KIW) en een examenonderdeel dat
vaardigheden meet (GC). Verwerende partij tracht te beargumenteren
waarom het niet onlogisch zou zijn dat het slaagpercentage voor het
onderdeel KIW lager zou liggen. In deze redenering is het verwerende
partij die afbreuk doet aan de veronderstelde en beoogde
gelijkwaardigheid tussen en het gelijke gewicht van de onderdelen. Zeer
concreet tegenvoorbeeld: Door gemakkelijkere vragen te kiezen voor het
KIW-onderdeel had de examencommissie perfect een examen kunnen
opstellen met een slaagpercentage van (of minstens omstreeks) 70% voor
KIW en 70% voor GC. In casu zijn de verschillen in slaagpercentage
echter verre van verwaarloosbaar: Volgens de cijfers die werden
ontvangen blijkt, na de punten bijtelling, slechts 35.9% geslaagd te zijn
voor KIW en 81.7% voor GC. Wanneer rekening wordt gehouden met de
grieven die verzoeker aanhaalde voor de interne beroepsinstantie en de
resultaten in die zin worden beoordeeld ten einde deze ongelijke
omstandigheden zo weinig mogelijk invloed te laten hebben op de selectie
van de kandidaten, zou dit tot een meer wetsconforme selectie alsook
concreet de selectie van verzoeker leiden.
Deze objectieve vaststelling van niet-geringe omvang aan ongelijkheid,
wordt geenszins weerlegd door het betoog van verwerende partij over
‘itemresponsanalyse’. De hierop voortgebouwde argumentatie mist
relevantie. Verzoekende partij heeft immers niet beweerd dat er meer
probleemvragen in het onderdeel KIW staan dan in het onderdeel GC. Het
is immers denkbaar dat individuele vragen de itemresponsanalyse
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-17/27
doorstaan, maar de combinatie van al deze individuele vragen leidt niet
noodzakelijk tot een goede test gezien het wettelijk beoogde doel. Uit de
praktijk blijkt immers nog steeds dat ongeacht de beweringen omtrent de
itemresponsanalyse, de KIW-test er verre van in slaagt voldoende
kandidaten te selecteren zonder dat er een kunstgreep van puntenbijtelling dient te gebeuren. Het is net deze objectieve vaststelling aan
cijfergegevens die verzoeker wenst aan te kaarten.
Waar verwerende partij stelt als zou een gewogen of preferentiële
toekenning gelijk staan met een toekenning van extra punten op
individuele basis, wordt het argument van verzoeker opnieuw foutief
geïnterpreteerd. Het is immers niet omdat door middel van gewogen
puntentelling een zo gelijk mogelijk gewicht aan beide onderdelen zou
worden gegeven, dat hiermee voor elke deelnemer een individuele
beoordeling zou dienen worden gemaakt. Verzoeker doelt immers op
volgende twee stappen: 1) allereerst uitmaken welke gewogen
puntentelling aangewezen is op grond van de objectieve (cfr. hoger
uiteengezet) moeilijkheidsgraad van beide onderdelen. 2) Vervolgens is
de bijtelling voor iedere deelnemer gelijk. Verzoekers argumentatie is dus
van heel andere aard dan deze die werd beoordeeld door Uw Raad in de
door verwerende partij op pg. 23 van haar memorie aangehaalde
rechtspraak.
Verwerende partij maakt nog melding van het vermoeden van
deskundigheid van de examencommissie. Eigen aan een vermoeden is dat
dit kan worden weerlegd. Verzoeker meent dit te doen aan de hand van de
bijgebrachte statistische uiteenzetting.
Verwerende partij betwist de waarde van deze statistische uiteenzetting,
zonder echter de erin vervatte concrete bevindingen te weerleggen. Het
volledigheidshalve gevoerde wederantwoord hierop van Dr. [VC], wordt
gevoegd als stuk 4. Ook de inhoud van dit stuk mag integraal worden
aanzien als door verzoeker bijgetreden argumentatie over de hoger uiteen
gezette statistische bevindingen die laten vaststellen dat de bestreden
beslissing de aangehaalde bepalingen en principes schendt.”
12.
In zijn laatste memorie doet verzoeker nog opmerken wat volgt.
In verband met het eerste middelonderdeel benadrukt verzoeker
dat
wanneer
er
een
verschil
in
moeilijkheidsgraad
is
tussen
beide
examenonderdelen, de wijze van het bijtellen van punten het evenwicht tussen die
onderdelen net méér verstoort. Zijn uitgangspunt is dat beide onderdelen even
belangrijk worden geacht. Dat heeft een weerslag op het evenwicht van zodra
extra punten worden bijgeteld. Hij ontkent voorts te vertrekken van de stelling dat
“gelijk gewicht” “gelijke moeilijkheidsgraad” betekent. Verzoeker vertrekt vanuit
het uitgangspunt van een verschil in moeilijkheidsgraad en heeft vervolgens het
gewicht van de beide onderdelen berekend. Hij weet zijn “statistische
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-18/27
methodologische argumentatie” niet begrepen. Verwijzingen naar eerdere
rechtspraak van de Raad van State kunnen niet zonder meer worden betrokken op
de voorliggende zaak, aangezien verzoeker een “welbepaalde concrete situatie
aankaart”, namelijk het “zeer aanzienlijke verschil in moeilijkheidsgraad tussen
beide onderdelen”. De door verzoeker voorgestelde wijze van bijtellen van
punten geeft een “meer daadwerkelijk gelijk gewicht aan beide onderdelen”.
Wat het tweede middelonderdeel betreft, doet verzoeker nog
gelden dat zijn kritiek luidt dat er voor hem géén tekort zou zijn voor het
examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’ wanneer de “statistisch
meer correcte wijze van puntenbijtelling” zou zijn gebeurd.
Met betrekking tot het derde middelonderdeel betoogt
verzoeker nog dat geen antwoord wordt verschaft op zijn vraag waarom acht en
niet, bijvoorbeeld, negen punten per examenonderdeel werden bijgeteld. Evenmin
verneemt hij een antwoord op zijn vaststelling dat de gehanteerde werkwijze van
bijtellen een groter verschil creëert tussen het gewicht van de beide
examenonderdelen.
Wat het vierde middelonderdeel aangaat, merkt verzoeker op
dat hij niet de decretale bepaling op zich heeft willen laten onderzoeken. Hij wil
slechts verduidelijken dat deze bepaling nooit tot doel had van toepassing te zijn
in situaties als de voorliggende. Van zodra punten worden bijgeteld, zo herhaalt
verzoeker, is de meest correcte werkwijze om alle punten op te tellen en de
ranking te laten gebeuren op basis van het eindresultaat. Door te oordelen dat ook
in het geval van bijtellen van punten slechts van “geslaagde kandidaten” sprake is
wanneer zij voor beide examenonderdelen de helft van de punten hebben behaald,
wordt de selectie geheel verstoord. Artikel II.187, § 3, van de Codex Hoger
Onderwijs wordt in de redenering van de beroepsinstantie niet gerespecteerd, nu
die bepaling het heeft over het “behalen” van punten, terwijl er strikt genomen
punten werden bijgeteld en dus niet “behaald”.
Beoordeling
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-19/27
a. de exceptie van de verwerende partij
Met betrekking tot haar exceptie in verband met het enige
middel kon de verwerende partij in het auditoraatsverslag vernemen dat alvast de
auditeur-verslaggever van oordeel is dat verzoeker niet het bijtellen van punten
an sich bekritiseert, maar wel de wijze waarop het bijtellen is verlopen en dat aan
verzoeker dus niet het belang bij het middel kan worden ontzegd.
In haar laatste memorie komt de verwerende partij niet langer
op die exceptie terug. Meer nog, zoals gezien sub 5, valt de verwerende partij wat
drie middelonderdelen betreft “ten volle” het standpunt van de auditeurverslaggever bij en acht zij deze middelonderdelen ongegrond.
Voor het geval dat al niet als een afstand van de exceptie kan
worden beschouwd, sluit de Raad van State zich, na een eigen onderzoek, aan bij
het voormelde standpunt van de auditeur-verslaggever.
De exceptie wordt verworpen.
b. eerste onderdeel
Artikel 27, eerste lid, van het besluit van de Vlaamse Regering
van 2 februari 2018, zoals het gold voor de betrokken examensessie, luidde:
“De twee onderdelen van het examen vermeld in artikel 22, eerste lid, 1°
en 2°, en tweede lid, 1° en 2°, hebben hetzelfde gewicht.”
Aan
de
examenonderdelen
‘kennis
en
inzicht
in
de
wetenschappen’ en ‘generieke competenties’ wordt dus eenzelfde ‘gewicht’
toegekend.
zijn
Het uitgangspunt van verzoeker bij dit middelonderdeel – en
kritiek
–
luidt
dat
beide
examenonderdelen
een
verschillende
moeilijkheidsgraad kennen. Hij wil voorts dat de slaagpercentages en gemiddelde
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-20/27
resultaten voor de beide examenonderdelen worden verdisconteerd om het
“gewicht” voor de beide examenonderdelen gelijk te stellen.
Daarmee geeft verzoeker aan het begrip ‘gewicht’ echter een
invulling die geenszins strookt met de spraakgebruikelijke betekenis ervan. Met
‘gewicht’ wordt te dezen bedoeld: ‘belang’.
Het voormelde artikel 27, eerste lid, houdt bijgevolg slechts in
dat aan beide examenonderdelen evenveel belang wordt gehecht. Vandaar dat
artikel 28, eerste lid, van het besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari
2018 vereist dat een kandidaat, om te slagen, op elk van de twee
examenonderdelen de helft of meer van de bepaalde punten moet behalen.
Tegen een verschil in moeilijkheidsgraad tussen de beide
examenonderdelen – wat overigens wel degelijk een subjectief gegeven betreft –
biedt de voormelde bepaling geen waarborg.
Het middelonderdeel faalt.
c. tweede onderdeel
Gewis is het zo dat andere kandidaten van het toelatingsexamen
met een lagere totaalscore dan verzoeker wél gunstig werden gerangschikt.
Verzoeker gaat evenwel ten onrechte ervan uit dat (alleen) de
totaalscore dienstig is om de “meest geschikte kandidaten” te selecteren.
Zoals gezien, bestaat het toelatingsexamen uit twee onderdelen.
Die twee examenonderdelen meten verschillende capaciteiten. Aan beide
onderdelen wordt hetzelfde gewicht – en dus hetzelfde belang – toegekend. Om
te kunnen slagen voor het toelatingsexamen moet een kandidaat bovendien voor
beide examenonderdelen minstens de helft van de punten behalen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-21/27
De beide examenonderdelen moeten de examencommissie
ertoe in staat stellen de bekwaamheid van de kandidaten na te gaan om een
geneeskundige opleiding met succes af te ronden.
Het is verre van onredelijk te oordelen dat een kandidaat die
voor één van beide examenonderdelen niet de helft van de punten behaalt –
ongeacht zijn score voor het andere examenonderdeel – niet behoort tot de groep
van kandidaten die van deze bekwaamheid getuigt.
Ook het tweede middelonderdeel faalt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-22/27
d. derde onderdeel
Voor zover verzoeker uitgaat van de – zoals gezien: onjuiste –
vooronderstelling dat beide examenonderdelen eenzelfde “moeilijkheidsgraad”
moeten hebben, faalt het middelonderdeel.
22.1.
Verzoeker betoogt tevens dat zijn vraag waarom acht – “en
bijvoorbeeld geen 9” – bijkomende punten werden toegekend, geen afdoend
antwoord heeft gekregen.
22.2.
Vooreerst moet worden gewezen op het destijds geldende
artikel 29 van het besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018:
“De examencommissie bepaalt of er een herziening van de vastgelegde
examenresultaten van de kandidaten gebeurt en legt de regels in dat
verband vast in het werkingsreglement.”
Krachtens deze bepaling vermag de examencommissie te
bepalen dat er een herziening van de vastgelegde examenresultaten van de
kandidaten gebeurt. Die bevoegdheid van de examencommissie houdt de
bevoegdheid in om op wettige gronden bijkomende punten toe te kennen.
Hoeveel punten bijkomend worden toegekend, behoort tot de discretionaire
beoordelingsbevoegdheid van de examencommissie.
22.3.
In dit geval heeft de examencommissie, blijkens het verslag van
haar beraadslaging van 12 juli 2022, vastgesteld dat op basis van de initieel
behaalde resultaten slechts 970 deelnemers in aanmerking kwamen voor
rangschikking en dat dit aantal ver onder het startquotum van 1276 ligt. Zij heeft
erop gewezen dat het startquotum als doel heeft het aantal startende studenten in
de opleiding tot arts af te stemmen op het federaal bepaalde contingent voor
artsen en dat dit kadert in de zorg om het gewenste aantal artsen op te leiden in
overeenstemming met de maatschappelijke noden en verwachtingen.
Op die grond heeft de examencommissie beslist om aan elke
deelnemer aan het examen acht bijkomende punten toe te kennen voor het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-23/27
examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’ en acht bijkomende
punten voor het examenonderdeel ‘generieke competenties’. Precies die
bijkomende punten bleken nodig om het startquotum te kunnen bereiken.
Ten gevolge van de toekenning van die bijkomende punten
nam het aantal te rangschikken deelnemers luidens het verslag van de
beraadslaging van de examencommissie toe tot 1370. Aangezien dat aantal dan
weer het startquotum overschreed, was er voor de examencommissie aanleiding
om met toepassing van artikel 8, eerste lid, van het besluit van de Vlaamse
Regering van 2 februari 2018 en artikel 17, tweede lid, van het werkings- en
examenreglement alsnog de cesuur te bepalen.
In die zin is het aantal toegekende bijkomende punten
allerminst als arbitrair te beschouwen. Het zorgt ervoor dat er net genoeg
geslaagden zijn om het startquotum te bereiken.
Méér punten toekennen, zoals verzoeker suggereert, zou
betekenen dat ook méér kandidaten – waaronder verzoeker – slagen. Kandidaten
die door een hoge score voor het ene examenonderdeel ook een hoge totaalscore
laten optekenen, zouden daardoor ook gunstig gerangschikt kunnen worden. De
Raad van State bedenkt daarbij echter dat hoe meer bijkomende punten worden
toegekend, hoe meer afstand wordt genomen van de in artikel II.187, § 1, tweede
lid, van de Codex Hoger Onderwijs vermelde doelstelling van het
toelatingsexamen, namelijk “de bekwaamheid van de studenten [toetsen] om een
geneeskundige opleiding met succes af te ronden”.
22.4.
In die mate faalt het middelonderdeel eveneens.
23.1.
Tot slot houdt verzoeker voor dat een “cut-off” niet “iteratief”
mag gebeuren.
Hij laat evenwel na te verduidelijken wat zich precies daartegen
verzet.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-24/27
In die mate kan het middelonderdeel niet tot vernietiging
leiden.
23.2.
Voor zover verzoeker daarmee opnieuw aansluiting zou zoeken
bij het verschil in moeilijkheidsgraad tussen de beide examenonderdelen, kan
worden verwezen naar hetgeen daarover hiervóór is geschreven.
Ook in die mate faalt het middelonderdeel.
e. vierde onderdeel
Artikel II.187, § 3, leden 1 tot 4, van de Codex Hoger
Onderwijs, luidt als volgt:
“De georganiseerde toelatingsexamens, vermeld in paragraaf 1 en 2, zijn
vergelijkend van aard.
De kandidaten die ten minste de helft van de bepaalde punten behalen op
alle onderdelen van het examen zijn geslaagd.
De geslaagde kandidaten worden gerangschikt in volgorde van de
behaalde numerieke score.
De geslaagde kandidaten met de hoogste behaalde scores worden gunstig
gerangschikt, rekening houdend met de quota, vermeld in paragraaf 4.”
Met het vierde middelonderdeel vraagt verzoeker wezenlijk dat
wordt afgestapt van de in deze decreetsbepaling opgenomen regel dat alleen de
kandidaten die ten minste de helft van de bepaalde punten behalen op alle
onderdelen van het examen, geslaagd zijn.
Dat een decreetsbepaling terzijde wordt gelaten vermag hij niet
te verwachten van de beroepsinstantie, noch van de Raad van State.
De kritiek dat door de werkwijze van de examencommissie
artikel II.187, § 3, van de Codex Hoger Onderwijs geschonden wordt omdat die
bepaling het heeft over de “behaalde” punten, wat volgens hem niet te rijmen valt
met het bijtellen van punten, brengt verzoeker pas in zijn laatste memorie te
berde.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-25/27
Aangenomen wordt dat niets eraan in de weg stond dat
verzoeker die kritiek ook al in zijn verzoekschrift kon formuleren. Het argument
is daarom laattijdig en dus onontvankelijk.
Het vierde middelonderdeel kan evenmin worden aangenomen.
Het enige middel kan in zijn geheel niet tot vernietiging leiden.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vijf juni tweeduizend vierentwintig, door
de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Jurgen Neuts,
staatsraad,
Jim Deridder,
staatsraad,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
griffier.
De griffier
De voorzitter
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
IX-10.150-26/27
Tiny Temmerman
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007
Geert Van Haegendoren
IX-10.150-27/27
