## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-06-05, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.260.007&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007 (2024-06-05) Samenvatting (NL) : Arrest nr 260.007 van 5 juni 2024 Onderwijs en cultuur - Examens (onderwijs) Beslissing : Verwerping Depersonalisatie --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK IXe KAMER ARREST nr. 260.007 van 5 juni 2024 in de zaak A. 237.575/IX-10.150 In zake : XXXX bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Ineke Michielsen en Bram Vangeel kantoor houdend te 2440 Geel Diestseweg 155 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : de VLAAMSE GEMEENSCHAP bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Sofie Logie en Jade Leenaert kantoor houdend te 8500 Kortrijk Beneluxpark 27B bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 27 oktober 2022, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de interne beroepsinstantie van het toelatingsexamen voor de opleiding tot arts van 25 augustus 2022 waarbij het beroep van verzoeker ongegrond wordt verklaard en de eerder door de examencommissie genomen beslissing dat hij op het examen 156 op 240 punten behaalt en niet gunstig is gerangschikt, wordt bevestigd. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007 IX-10.150-1/27 Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 15 april 2024. Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht. Advocaat Ineke Michielsen, die verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Jade Leenaert, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Regelgeving en feiten 3.1. De Vlaamse Regering organiseert jaarlijks een toelatingsexamen voor de opleiding tot arts (artikel II.187, § 6, 1° en 3°, van de Codex Hoger Onderwijs en artikel 19 van het besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018 ‘houdende de organisatie van het toelatingsexamen arts en het toelatingsexamen tandarts’, zoals het gold ten tijde van de betrokken examensessie). Dat toelatingsexamen “beoogt het toetsen van de bekwaamheid van de studenten om een geneeskundige opleiding met succes af te ronden”. Een gunstige rangschikking op grond van dit examen geldt als een “bijkomende ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007 IX-10.150-2/27 toelatingsvoorwaarde” voor inschrijving in een bacheloropleiding in het studiegebied Geneeskunde (artikel II.187, § 1, van de Codex Hoger Onderwijs). Het examen bestaat uit twee onderdelen: vooreerst een onderdeel ‘wetenschappelijke kennis en inzicht in de vakken biologie, fysica, chemie en wiskunde (KIW)’ (hierna: ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’) en voorts een onderdeel ‘generieke competenties die aansluiten bij themata uit de beroepspraktijk van artsen (GC)’ (hierna: ‘generieke competenties’) (artikel II.187, § 5, van de Codex Hoger Onderwijs en artikel 22, eerste lid, van het voornoemde besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018). Deze twee onderdelen van het examen hebben hetzelfde gewicht (artikel 27, eerste lid, van het voornoemde besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018). Het examen is vergelijkend van aard. De kandidaten die ten minste de helft van de bepaalde punten behalen op alle onderdelen van het examen zijn geslaagd. De geslaagde kandidaten worden gerangschikt in volgorde van de behaalde numerieke score. De geslaagde kandidaten met de hoogste behaalde scores worden gunstig gerangschikt, rekening houdend met het vooropgestelde quotum, dat voor het hier bedoelde examen 1276 bedraagt (besluit van de Vlaamse Regering van 14 februari 2020 ‘tot vastlegging van het startquotum voor de opleiding arts en voor de opleiding tandarts’). Is het aantal geslaagde kandidaten hoger dan het vooropgestelde quotum, dan wordt een cesuur getrokken. Dit gebeurt principieel tussen de kandidaten met een verschillend examenresultaat (artikel II.187, §§ 3 en 4, van de Codex Hoger Onderwijs). Alle vragen van het toelatingsexamen zijn meerkeuzevragen met vier antwoordmogelijkheden per vraag. Slechts één antwoordmogelijkheid per vraag is juist. Een juist antwoord levert positieve punten op, een fout antwoord levert negatieve punten op en geen antwoord levert nul punten op (artikel 27, vierde lid, 1° en 2°, van het voornoemde besluit van de Vlaamse Regering van 2 februari 2018). ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007 IX-10.150-3/27 3.2. Nadere voorschriften met betrekking tot het toelatingsexamen georganiseerd in 2022 zijn door de examencommissie vastgesteld in het ‘Werkingsreglement en examenreglement toelatingsexamens arts en tandarts 2022’ (hierna: het werkings- en examenreglement). 3.3. Verzoeker neemt op 5 juli 2022 deel aan het toelatingsexamen voor de opleiding tot arts. 3.4. Initieel behaalt verzoeker een score van 51 op 120 punten voor het examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’, 89 op 120 punten voor het examenonderdeel ‘generieke competenties’ en 140 op 240 punten in het totaal. Het verslag van de beraadslaging van de examencommissie van 12 juli 2022 over de examenresultaten vermeldt evenwel: “Het Besluit van de Vlaamse Regering tot vastlegging van het startquotum voor de opleiding arts en voor de opleiding tandarts van 14 januari 2020 bepaalt een startquotum van 1276 voor arts […] met als doel het aantal startende studenten in de [opleiding] arts [...] af te stemmen op het federaal bepaalde contingent voor artsen […]. Dit kadert in de zorg om het gewenste aantal artsen […] op te leiden in overeenstemming met de maatschappelijke noden en verwachtingen. Terzelfdertijd stelt de examencommissie vast dat het aantal geslaagden voor het toelatingsexamen arts ver onder het voorziene startquotum van 1276 ligt. Het slaagpercentage voor het toelatingsexamen arts in 2022 bedraagt 24,5%. Verder geldt ook de vaststelling dat het te lage slaagcijfer voor het toelatingsexamen arts en de toepassing van de bindende voorkeur voor beide toelatingsexamens een negatieve impact heeft op het bereiken van [het quotum] voor arts […] en bijgevolg op het gewenst aantal studenten dat zich voor de [opleiding] geneeskunde […] kan inschrijven. Gelet op het voorgaande, besluit de examencommissie om met deze elementen rekening te houden bij de vaststelling van de definitieve resultaten en het aantal gunstig gerangschikten. De examencommissie neemt bijgevolg de volgende beslissingen: - De examencommissie kent voor het toelatingsexamen arts 8 bijkomende punten toe aan het onderdeel KIW en 8 bijkomende punten aan het onderdeel GC met een maximum van 120 voor elk onderdeel en van 240 voor het totaal. Door 8 punten aan beide onderdelen toe te kennen hebben alle kandidaten een gelijk voordeel en dit voor zowel KIW als voor GC. Ook in de totale score hebben alle kandidaten eenzelfde voordeel. De ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007 IX-10.150-4/27 toekenning van 8 punten aan beide onderdelen bewaart ook de eerdere rangschikking van de reeds gerangschikte kandidaten.” De score van verzoeker wordt aldus opgetrokken tot 59 op 120 punten voor het examenonderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’, 97 op 120 punten voor het examenonderdeel ‘generieke competenties’ en 156 op 240 punten in het totaal. De cesuur is door de examencommissie bepaald op 133 punten. De examencommissie besluit dat verzoeker niet gunstig gerangschikt is om te worden toegelaten tot de beoogde opleiding, aangezien hij een onvoldoende behaalt voor het onderdeel ‘kennis en inzicht in de wetenschappen’. 3.5. Verzoeker stelt op 25 juli 2022 tegen de beslissing van de examencommissie over zijn examenresultaat een beroep in bij de interne beroepsinstantie, die luidens artikel 67 van het werkings- en examenreglement is samengesteld uit “de examencommissie met de voorzitter van de examencommissie als voorzitter”. In zijn beroepschrift voert hij aan: “Het toekennen van 8 extra punten voor het onderdeel KIW en 8 extra punten voor het onderdeel GC is arbitrair, werd nadien toegekend, en veronderstelt dat beide examens even moeilijk waren en dus even veel/weinig geslaagden hadden. Spijtig genoeg hebben wij geen inzage in de slaagpercentages van de beide onderdelen, maar het lijkt ons weinig waarschijnlijk dat de slaagpercentages voor deze beide onderdelen exact gelijk waren. Indien het klopt dat de slaagpercentages voor het onderdeel KIW duidelijk slechter waren dan de slaagpercentages voor het onderdeel GC is het toekennen van 8 extra punten voor de beide onderdelen geen correcte manier om tot het quotum te komen om de volgende redenen: 1/ Stel dat het quotum voorziet dat 1/3 (33%) van de deelnemers kan geselecteerd worden en het slaagpercentage van KIW 20% en het slaagpercentage op GC 40% is, dan zal het toekennen van 8 extra punten op KIW en GC de slaagpercentages van KIW doen stijgen, maar ook het slaagpercentage op GC, terwijl op GC er eigenlijk al voldoende geslaagden waren. Hierdoor zullen deelnemers die eigenlijk ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.007 IX-10.150-5/27 onvoldoende/minder dan gemiddeld scoren op GC, maar beter op KIW bevoordeeld worden. Omgekeerd worden deelnemers die beter scoren op GC maar minder op KIW benadeeld. Hierdoor krijg je eigenlijk een selectie van deelnemers die dus minder vaardigheden (gemeten door GC en niet door KIW) bezitten die noodzakelijk zijn om een goed arts te worden. 2/ Indien het slaagpercentage voor KIW onvoldoende is, bewijst dit dat dit onderdeel van het examen te moeilijk was om op een correcte manier de deelnemers met kennis te onderscheiden van de deelnemers zonder voldoende kennis (en die dus gokken). Stel een theoretische deelnemers populatie van 500 ‘gokkers’ (die alle vragen gokken) en 500 ‘uitstekende studenten’. Door het gebruik van een multiple choice examen met giscorrectie zal de spreiding van de gokkers zich gedragen als een Gauss curve met het gemiddelde of de mediaan op 0. Een goed examen zou er moeten in slagen om voor de uitstekende studenten een Gauss curve te hebben met het gemiddelde of de mediaan op 75%. Op die manier krijg je een zo goed mogelijke scheiding tussen de gokkers en uitstekende studenten. Echter, indien het examen ‘te moeilijk’ is en het gemiddelde of de mediaan van de goede studenten op 50% of nog lager ligt, dan krijg je een grotere overlap tussen de gokkers en de goede studenten. Je zal dus met andere woorden meer gokkers bevoordelen als het examen te moeilijk is. Dit probleem wordt nog verergerd indien de afleiders (de ‘foute’ antwoorden) niet random zijn. Indien er bijvoorbeeld bij de 3 foute antwoorden 1 antwoord zit die je bij een courante of logische rekenfout uitkomt zullen de ‘uitstekende studenten’ meer kans hebben om dit foute antwoord te bekomen dan de gokkers. Hierdoor kan de Gauss curve van de ‘uitstekende’ studenten nog meer uitgerokken worden naar onder en dus nog meer gaan overlappen met de gokkers. Om die reden klopt de eerdere redenering van de examencommissie van 9 juli 2018 niet. Zij kenden toen vijf punten toe aan beide onderdelen KIW en GC om zo alle kandidaten een zelfde voordeel te geven. Indien het onderdeel GC goed is opgesteld en er dus in slaagt om de ‘gokkers’ van de ‘goede studenten’ te onderscheiden (lees voldoende geslaagden zijn) is er geen reden om bij GC punten op te tellen. Dat zal de onderscheidende waarde van de test om de ‘gokkers’ van de ‘goede studenten’ voor dit onderdeel v