Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010 (2024-06-05)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.010 van 5 juni 2024 Openbaar ambt - Federale en lokale politie
– Aanwerving en loopbaan Beslissing : Vernietiging Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 260.010 van 5 juni 2024
in de zaak A. 237.242/XIV-39.071
In zake :
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Kristien Vanderheiden
kantoor houdend te 3000 Leuven
Diestsevest 47/001
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de POLITIEZONE 5341 ZUID
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Koen Clonen en Flora Wauters
kantoor houdend te 2610 Antwerpen
Sneeuwbeslaan 14
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 12 september 2022, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de korpschef van de meergemeentezone van
18 augustus 2022 tot herplaatsing van verzoeker.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 255.368 van 22 december 2022 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing verworpen.
Verzoeker heeft een verzoekschrift tot voortzetting van de
rechtspleging ingediend.
Verzoeker heeft een toelichtende memorie ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-1/16
Eerste auditeur Rita Van Den Eeckhout heeft een verslag
opgesteld.
De verwerende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. Verzoeker heeft een laatste memorie
ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 24 april 2024.
Staatsraad Ann Coolsaet heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Kristien Vanderheiden die verschijnt voor verzoeker
en advocaat Flora Wauters die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Rita Van Den Eeckhout heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is adviseur bij de lokalepolitiezone. Hij oefent tot aan
de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing de betrekking van diensthoofd
(adviseur klasse A3) uit.
3.2.
Op 27 juni 2022 verklaart de politieraad deze door verzoeker
beklede betrekking vacant (hierna: de beslissing van 27 juni 2022).
3.3.
Op 18 augustus 2022 beslist de korpschef om verzoeker met
ingang van 1 september 2022 te herplaatsen naar een andere dienst.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-2/16
Deze beslissing steunt op de volgende motivering:
“Binnen de dienst […] is er nood aan een adviseur – medewerker met kennis van
o.a. subsidiedossiers. Gezien uw expertise terzake, bent u dan ook de geschikte
persoon om de dienst organisatiebeheersing te versterken.”
Dit is de bestreden beslissing.
3.4.
Verzoeker dient op 12 september 2022 een beroep tot nietig-
verklaring en vordering tot schorsing in van de beslissing van 27 juni 2022.
De politieraad trekt op 24 oktober 2022 de beslissing van 27 juni
2022 in.
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de
tenuitvoerlegging van de beslissing van 27 juni 2022. In het annulatieberoep wordt
de afstand van geding uitgesproken.
3.5.
Op 28 november 2022 verklaart de politieraad de betrekking die
verzoeker tot aan de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing bekleedde,
opnieuw vacant (hierna: de beslissing van 28 november 2022).
Verzoeker dient op 1 februari 2023 een beroep tot nietigverklaring en vordering tot schorsing in van de beslissing van 28 november 2022.
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de
tenuitvoerlegging van de beslissing van 28 november 2022.
IV. Regelmatigheid van de rechtspleging
Exceptie van verzoeker
Verzoeker stelt in zijn laatste memorie dat de verwerende partij
een geheel nieuwe interpretatie ontwikkelt in haar laatste memorie en dat zij
hiermee tracht haar vergetelheid, c.q. haar fout om geen memorie van antwoord in
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-3/16
te dienen, recht te zetten. Gezien de verwerende partij haar argumenten op een
eerder moment kon opwerpen, is de gehele inhoud van de laatste memorie
niet-ontvankelijk, behoudens de passages erin die een antwoord kunnen zijn op het
verslag van het auditoraat.
Beoordeling
De verwerende partij heeft geen memorie van antwoord
ingediend.
In de mate dat de verwerende partij in haar laatste memorie
aanvoert wat zij reeds in de memorie van antwoord had kunnen aanvoeren, wordt
die argumentatie niet in aanmerking genomen. De laatste memorie, die wezenlijk
ertoe strekt de partijen de kans te bieden te reageren op het auditoraatsverslag,
wordt immers oneigenlijk gebruikt en het normale verloop van de rechtsgang
wordt verstoord indien zou worden aangenomen dat ze kan worden aangewend om
de inhoud van een eerder niet of niet-regelmatig ingediend processtuk, dat de
auditeur-verslaggever niet in zijn onderzoek van de zaak heeft kunnen betrekken,
alsnog mede tot voorwerp van het tegensprekelijke debat te maken.
De exceptie is in de aangegeven mate gegrond.
V. Ontvankelijkheid van het beroep
Exceptie wat het belang van verzoeker betreft
Bij e-mail van 23 april 2024 vraagt de eerste auditeur aan de
partijen om een standpunt in te nemen naar aanleiding van de nieuwe gegevens
waarvan de verwerende partij melding maakt in de laatste memorie, met name “de
nieuwe vacantverklaring van de functie van diensthoofd […] die resulteerde in de
aanstelling van een nieuw diensthoofd […] bij besluit van de politieraad van 23
oktober 2023” en die volgens de eerste auditeur “mogelijkerwijze een invloed
zouden kunnen hebben op het actueel belang van verzoekende partij”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-4/16
Standpunt van de partijen
Ter terechtzitting betwist de verwerende partij het belang van
verzoeker. Zij zet uiteen dat de door verzoeker tot de tenuitvoerlegging van de
bestreden beslissing beklede betrekking opnieuw vacant werd verklaard op 26 april
2023, dat verzoeker zich weliswaar kandidaat stelde, doch door de
selectiecommissie op 28 september 2023 niet geschikt werd bevonden, en dat de
politieraad op 23 oktober 2023 een derde aanstelde in de voormelde betrekking
met ingang van 2 januari 2024. Geen van deze beslissingen werd door verzoeker
bestreden met een beroep tot nietigverklaring. Aldus is verzoekers belang
teloorgegaan.
Verzoeker meent dat hij zijn belang bij het beroep behoudt
ondanks de benoeming van een derde in de functie die hij voor de
tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing bekleedde. Hij verwijst vooreerst
naar het op 24 april 2024 voorafgaand aan de terechtzitting in deze zaak,
ingediende verzoekschrift tot schadevergoeding tot herstel. Hij zet voorts uiteen
dat
de
vernietiging
van
de
bestreden
beslissing
afstraalt
op
de
benoemingsbeslissing. Door de vernietiging verdwijnt de bestreden beslissing
immers met terugwerkende kracht uit het rechtsverkeer, waardoor er nooit een
derde kon worden benoemd in die “bezette plaats”. Verzoeker verwijst ter
adstructie van zijn belang ook naar rechtspraak van het Europees Hof voor de
Rechten van de Mens waaruit verzoeker afleidt dat het recht op toegang tot de
rechter niet mag worden ontnomen door een overdreven formalistisch standpunt
ten voordele van de onwettig handelende overheid. Verzoeker benadrukt dat hij de
betrekking waaruit hij door de bestreden beslissing werd verwijderd opnieuw wil
opnemen en dat hij ook eerherstel wil bekomen door de vernietiging van de
bestreden beslissing. Verzoeker wijst er tot slot op dat de vernietiging van de
bestreden beslissing hem in een gunstigere uitgangspositie plaatst om deel te
nemen aan selecties voor andere functies, met name een A3-functie in plaats van
een A1-functie.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-5/16
Beoordeling
Gelet op artikel 19, eerste lid, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State, kan het beroep tot nietigverklaring bedoeld bij artikel 14 van
deze wet, voor de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State worden
gebracht “door elke partij welke doet blijken van een benadeling of van een
belang”. Die vereiste is erop gericht de rechtszekerheid te dienen en een goede
rechtsbedeling te verzekeren (RvS (A.V.) 22 maart 2019, nr. 244.015, Moors,
ECLI:BE:RVSCE:2019:ARR. 244.015).
Een verzoekende partij beschikt over dit rechtens vereiste belang
indien twee voorwaarden vervuld zijn: vooreerst dient zij door de bestreden
administratieve rechtshandeling een persoonlijk, rechtstreeks, zeker, actueel en
wettig nadeel te lijden; voorts moet de eventueel tussen te komen nietigverklaring
van die rechtshandeling haar een direct en persoonlijk voordeel verschaffen, hoe
miniem ook (RvS (A.V.) 15 januari 2019, nr. 243.406, Van Dooren,
ECLI:BE:RVSCE:2019:ARR. 243.406).
Het belang moet niet alleen bestaan bij het instellen van het
beroep maar moet voortduren tot aan de sluiting van het debat (RvS (A.V.)
22 maart 2019, nr. 244.015, Moors, ECLI:BE:RVSCE:2019:ARR. 244.015),
zonder dat de verzoekende partij noodzakelijk elk belang bij de nietigverklaring
verliest wanneer zij het initiële voordeel niet meer kan ambiëren (cf. GwH 9 juli
2020, nr. 105/2020, ECLI:BE:GHCC:2020.ARR. 105, punt B.11.2. en B.12.2).
Het staat aan de Raad van State te oordelen of de verzoekende
partij die een zaak voor de Raad brengt, doet blijken van een belang bij haar
beroep. De Raad van State dient er over te waken dat het belangvereiste niet op een
buitensporig
restrictieve
of
formalistische
wijze
wordt
toegepast
(GwH 30 september 2010, nr. 109/2010, ECLI:BE:GHCC:2010.ARR. 109, punt
4.3.; GwH 9 juli 2020, nr. 105/2020, ECLI:BE:GHCC:2020.ARR. 105, punt
B.9.3.;
EHRM
17
juli
2018,
Vermeulen
t.
België,
ECLI:CE:ECHR:2018:0717JUD000547506, punten 42 e.v.).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-6/16
De nietigverklaring van een administratieve rechtshandeling
door de Raad van State doet, met terugwerkende kracht, deze administratieve
rechtshandeling erga omnes uit de rechtsorde verdwijnen. Ingevolge de
retroactieve werking van een vernietigingsarrest moet de vernietigde beslissing
worden geacht volledig, en dus retroactief, ongedaan te zijn gemaakt. In het
rechtsverkeer zal aldus moeten worden gehandeld alsof die vernietigde beslissing
nooit is genomen. Een vernietigingsarrest brengt derhalve de zaken weer in de
toestand waarin ze zich vóór het nemen van de door het arrest vernietigde
beslissing bevonden (“status quo ante”).
Te dezen impliceert de nietigverklaring van de bestreden
beslissing dat verzoeker het ambt bekleedt van waaruit hij door de bestreden
beslissing werd herplaatst en dat hij wordt geacht dit ononderbroken te hebben
bekleed. Er is derhalve geen nieuw besluit nodig om het herstel van de wettigheid
te verwezenlijken. Het komt aan de verwerende partij toe om de rechtstoestand van
de opvolger of plaatsvervanger van verzoeker in dat ambt aan te passen aan de
tussengekomen vernietiging en de daaruit volgende terugkeer van verzoeker. Het
feit dat verzoeker de benoeming van de derde niet heeft bestreden, kan hem niet
worden aangerekend om hem thans een actueel belang te ontzeggen. Verzoeker
mocht er terecht van uitgaan dat, in geval van nietigverklaring van de bestreden
beslissing, hij van rechtswege opnieuw het ambt waaruit hij werd herplaatst zou
bekleden en dat de verwerende partij de toestand van zijn opvolger aan de
tussengekomen vernietiging zou aanpassen.
De exceptie is ongegrond.
VI. Onderzoek van het tweede en derde middel
Standpunt van de partijen
Verzoeker voert in het tweede middel in het verzoekschrift de
schending aan van artikel VI.II.85, 8°, RPPol in relatie tot de materiëlemotiveringsplicht. Verzoeker zet uiteen dat een personeelslid in toepassing van de
voormelde bepaling slechts kan worden herplaatst “wegens enigerlei oorzaak” en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-7/16
dat de materiëlemotiveringsplicht wordt geschonden als er geen deugdelijke reden
met een noodzakelijk verband tussen de vermelde reden van herplaatsing en het
herplaatste personeelslid bestaat. Uit die deugdelijke reden moet tevens blijken
waarom precies dat personeelslid moet worden herplaatst. Bij gebrek aan een
dergelijke deugdelijke reden is ook artikel VI.II.85, 8°, RPPol geschonden, omdat
er dan geen “enigerlei oorzaak” voorhanden is. Volgens verzoeker bestaat er te
dezen geen dergelijke deugdelijke reden. Hij betwist dat er sprake is van een nood
aan een medewerker met kennis van subsidiedossiers op de dienst waarnaar hij is
herplaatst. Ter adstructie van dat standpunt merkt verzoeker het volgende op. Ten
eerste wijst hij erop dat, hoewel kort voor de bestreden beslissing verschillende
functies vacant werden verklaard, er geen vacantverklaring voor het profiel
adviseur-medewerker klasse A1 – functie waarin hij werd herplaatst –, werd
gepubliceerd. Ten tweede is het volgens verzoeker niet evident om een diensthoofd
klasse A3 aan te wijzen voor die beweerde behoefte, daar dit een degradatie met
zich brengt en een grote morele en financiële impact heeft. Volgens verzoeker
moest het bestuur de afweging maken of geen andere oplossing mogelijk was,
zoals een invulling via mobiliteit of het herplaatsen van een medewerker met het
profiel van adviseur klasse A1. Ten derde zet verzoeker uiteen dat uit niets de
bijzondere nood aan kennis van subsidiedossiers op de bewuste dienst in relatie tot
de professionele vaardigheden van verzoeker blijkt. Het is integendeel de dienst
waarvan verzoeker vóór de herplaatsing diensthoofd was, die op financieel vlak
belast is met subsidiedossiers.
In het derde middel in het verzoekschrift waarin hij de schending
van dezelfde bepaling en beginsel aanvoert, voegt verzoeker aan dit betoog toe dat
uit artikel VI.II.87 RPPol in relatie tot de materiëlemotiveringsplicht volgt dat een
herplaatsing moet gebeuren in een gelijkwaardige betrekking. Te dezen is van
gelijkwaardigheid geen sprake. Verzoeker wijst erop dat hij immers is herplaatst
van een betrekking van diensthoofd klasse A3 naar een betrekking van
medewerker klasse A1 die onder het gezag van een diensthoofd staat.
In de toelichtende memorie wijst verzoeker, wat het tweede
middel betreft, er onder meer op dat hij inmiddels nog geen enkel dossier heeft
behandeld dat een kennis van subsidies vereist, wat bewijst dat de beweerde nood
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-8/16
onbestaande was. In de laatste memorie voegt verzoeker daaraan toe dat hij over
een periode van ongeveer anderhalf jaar hooguit vijf dagen aan een subsidiedossier
heeft gewerkt.
De verwerende partij heeft geen memorie van antwoord
ingediend. Zoals hiervoor uiteengezet (zie supra, nr. 4) wordt de laatste memorie
slechts in aanmerking genomen in de mate dat daarin argumenten worden
aangevoerd die de verwerende partij niet reeds in de memorie van antwoord had
kunnen aanvoeren.
Wat het tweede middel betreft, repliceert de verwerende partij
op het auditoraatsverslag dat niet kan worden betwist dat verzoeker op basis van
gegronde en objectieve redenen werd herplaatst. Volgens de verwerende partij zijn
er “daarenboven” twee deugdelijke motieven die de herplaatsing verantwoorden
en die op verzoeker kunnen worden betrokken. Ten eerste functioneerde verzoeker
bijzonder stroef binnen zijn dienst en werd hij geplaagd door ernstige familiale
problemen waardoor een minder belastende functie een win-win betekende. Ten
tweede had verzoeker aangegeven niet langer onder de directie van D.B. te willen
werken, waaronder zijn voormalige dienst ressorteert. “Ten overvloede” verwijst
de verwerende partij naar de beoordeling van verzoekers kandidatuur in de
selectieprocedures ingevolge de vacantverklaring van de voorheen door verzoeker
beklede betrekking. Verzoeker werd in het kader van die selectieprocedures
telkens ongeschikt bevonden.
Wat het derde middel betreft, betwist de verwerende partij het
standpunt vertolkt in het auditoraatsverslag dat verzoeker niet in een
gelijkwaardige functie zou zijn herplaatst. De verwerende partij zet uiteen dat de
functie waarin verzoeker werd herplaatst slechts een tussenstap zou zijn en dat het
de bedoeling is dat verzoeker op termijn zou worden aangesteld als diensthoofd
van de dienst waarnaar hij werd herplaatst. Dat is een functie als leidinggevende en
dus een “gelijkaardige” functie. De verwerende partij verwijst voorts naar een
“strategisch seminarie” eind 2023 waar aan alle directeurs werd gevraagd welke
betrekkingen zij vacant wensten te verklaren. De directeur waaronder de dienst
waarnaar verzoeker werd herplaatst, ressorteert, heeft echter niet gevraagd om de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-9/16
betrekking van diensthoofd van die dienst vacant te verklaren. Dat is volgens de
verwerende partij geen prioriteit en bijgevolg is er geen selectieprocedure waaraan
verzoeker kan deelnemen. Volgens de verwerende partij sluit dit evenwel niet uit
dat in de toekomst alsnog een dergelijke selectieprocedure wordt georganiseerd.
Beoordeling
De bestreden beslissing is een herplaatsing in de zin van artikel
VI.II.85, 8°, RPPol.
Artikel VI.II.85 RPPol bepaalt de gevallen waarin een
personeelslid kan worden herplaatst. Het luidt:
“Art. VI.II.85. Kan worden herplaatst, het personeelslid dat:
1° niet langer over de vereiste medische geschiktheid beschikt voor de uitoefening
van de betrekking maar dat opnieuw kan worden geplaatst in een andere betrekking
die verenigbaar is met zijn gezondheidstoestand;
2° daarom verzoekt omdat het, hetzij in de uitoefening van zijn functie hetzij
omwille van zijn loutere hoedanigheid van politiepersoneelslid, slachtoffer is van
een ernstige gewelddaad;
2° bis is aangewezen voor een betrekking bedoeld in artikel VI.II.68ter;
3° geen voldoening geeft tijdens de stage of opleiding die voortvloeit uit zijn
aanwijzing in een gespecialiseerde betrekking;
4° heropgenomen wordt overeenkomstig titel III van deel IX;
5° als stagiair wegens beroepsongeschiktheid wordt herplaatst in zijn kader van
oorsprong;
6° het personeelslid dat daarom verzoekt op grond van artikel VI.I.11, vierde lid, 2°;
7° het personeelslid dat uit disponibiliteit terugkeert en dat onder toepassing valt
van artikel VIII.XI.12, 2°;
8° wegens enigerlei oorzaak moet worden aangewezen voor een andere dan zijn
eigen betrekking;
9° in het raam van het eindeloopbaanregime bedoeld in hoofdstuk VII een
aangepaste betrekking heeft verkregen.”
Naast een expliciete opsomming van een aantal objectieve
redenen waarin de herplaatsing van een politieambtenaar mogelijk is (met name de
gevallen voorzien in 1° tot 7° en in 9°), kan een herplaatsing ook gebeuren wanneer
dat “wegens enigerlei oorzaak” vereist is (8°). Op grond van deze laatste bepaling
is het herplaatsen van een personeelslid derhalve mogelijk in alle gevallen waarin
de korpschef dit, met het dienstbelang voor ogen, gerechtvaardigd acht en daarvoor
een deugdelijke reden heeft om het personeelslid aan te wijzen voor een andere dan
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-10/16
de eigen betrekking. Elke herplaatsing van een personeelslid in de zin van artikel
VI.II.85 RPPol vereist voorts dat er een noodzakelijk verband moet zijn tussen de
in artikel VI.II.85 RPPol opgesomde reden van herplaatsing en het te herplaatsen
personeelslid. Het onderscheid tussen artikel VI.II.85, 1° tot 7° en 9°, RPPol
eensdeels, en artikel VI.II.85, 8°, RPPol anderdeels, bestaat erin dat dit verband
noodzakelijk blijkt uit de vaststelling dat het personeelslid zich in één van de
gevallen van artikel VI.II.85, 1° tot 7° of 9°, RPPol bevindt nu die reden enkel
betrekking kan hebben op het te herplaatsen personeelslid, terwijl inzake een
herplaatsing op basis van artikel VI.II.85, 8°, RPPol dat verband moet blijken uit
de (deugdelijke) redenen waarom het betrokken personeelslid het voorwerp moet
uitmaken van de herplaatsing.
De korpschef heeft bij de uitoefening van de hem door de
Koning toegekende bevoegdheid tot herplaatsing op grond van artikel VI.II.85, 8°,
RPPol een ruime discretionaire beoordelingsbevoegdheid. Hij apprecieert aldus
discretionair of er sprake is van “enigerlei oorzaak” die vereist dat het betrokken
personeelslid wordt aangewezen voor een andere dan de eigen betrekking. Het
komt derhalve aan de Raad van State, binnen het raam van zijn
wettigheidstoezicht, niet toe om ter zake zelf een beoordeling te maken. De Raad
van State is enkel bevoegd om desgevraagd na te gaan of de korpschef is uitgegaan
van de juiste feitelijke gegevens, of hij die correct heeft beoordeeld en of hij op
grond daarvan binnen de perken van de redelijkheid tot zijn besluit is gekomen.
Artikel VI.II.87 RPPol luidt:
“De herplaatsing in een betrekking gebeurt met inachtneming van de
functiebeschrijving en het gewenste profiel van de titularis van die betrekking.
Inzonderheid moet het personeelslid geslaagd zijn voor de vereiste selectieproeven
indien deze voor het toewijzen van de betrekking vereist zijn.
[…]”.
Uit die bepaling volgt dat de korpschef een politieambtenaar
slechts kan herplaatsen in een betrekking – dit is een plaats op het organiek kader –
waaraan het bestuur op de geëigende wijze een welbepaalde inhoud heeft gegeven
door middel van een functiebeschrijving en de toegangsvereisten voor die
betrekking heeft bepaald. Op grond daarvan kan dan worden nagegaan of de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-11/16
ambtenaar in een betrekking terecht komt die gelijkwaardig is aan deze waaruit hij
wordt verwijderd en of de herplaatsing dus op een deugdelijke grond berust.
De
materiëlemotiveringsplicht
houdt
in
dat
iedere
administratieve rechtshandeling moet steunen op motieven waarvan het feitelijk
bestaan naar behoren is bewezen en die in rechte ter verantwoording van die
handeling in aanmerking kunnen worden genomen. Bij de beoordeling van de
naleving van de materiëlemotiveringsplicht is de Raad van State niet bevoegd om
zijn oordeel omtrent de feiten in de plaats te stellen van het oordeel van de
administratieve overheid. Hij is enkel bevoegd om desgevraagd na te gaan of de
administratieve overheid is uitgegaan van de juiste feitelijke gegevens, of zij die
correct heeft beoordeeld en of zij op grond daarvan binnen de perken van de
redelijkheid tot haar besluit is kunnen komen. Voorts mag enkel met de formeel
uitgedrukte motieven rekening worden gehouden.
Wat de schending van artikel VI.II.85, 8°, RPPol in relatie tot de
materiëlemotiveringsplicht betreft
Zoals hiervoor is vastgesteld (zie supra, nr. 15), vereist elke
herplaatsing van een personeelslid in de zin van artikel VI.II.85 RPPol dat er een
noodzakelijk verband moet zijn tussen de in artikel VI.II.85 RPPol opgesomde
reden van herplaatsing en het te herplaatsen personeelslid. Voor een herplaatsing
op basis van artikel VI.II.85, 8°, RPPol moet dat verband blijken uit de
(deugdelijke) redenen waarom precies het betrokken personeelslid het voorwerp
moet uitmaken van de herplaatsing.
Volgens de bestreden beslissing bestaat de deugdelijke reden tot
herplaatsing van verzoeker uit, eensdeels, “de nood aan een adviseur-medewerker
met kennis van o.a. subsidiedossiers”, anderdeels, “de expertise terzake” van
verzoeker. Verzoeker betwist het bestaan van die nood, daar de betrekking waarin
hij is herplaatst niet vacant werd verklaard en het vooral de dienst is waarvan hij
vóór de bestreden beslissing diensthoofd was die zich op financieel vlak
bezighoudt met de subsidiedossiers en de verantwoording daarvan. In dat verband
wijst verzoeker er in de toelichtende memorie op dat hij tot op dat ogenblik geen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-12/16
enkel dossier behandelde dat een kennis van subsidiedossiers vereiste en in de
laatste memorie zet hij uiteen dat hij over een periode van ongeveer anderhalf jaar
hooguit vijf dagen aan een subsidiedossier heeft gewerkt. De verwerende partij
spreekt verzoeker in geen van deze beweringen tegen. In de laatste memorie
beperkt de verwerende partij zich tot de loutere stellingname dat “uit het
feitenrelaas” volgt dat “niet kan worden betwist” dat verzoeker op basis van
gegronde en objectieve redenen werd herplaatst. Met verzoeker wordt evenwel
vastgesteld dat de beweerde gegronde en objectieve redenen voor de herplaatsing
uit niets blijken, niet uit het administratief dossier, maar evenmin – in tegenstelling
tot wat de verwerende partij aanvoert –, uit het feitenrelaas desbetreffend in de
laatste memorie van de verwerende partij, dat immers door geen enkel ter zake
relevant stuk wordt ondersteund. Ook al beschikt de korpschef over een zeer ruime
discretionaire bevoegdheid om een personeelslid te herplaatsen “wegens enigerlei
oorzaak”, dit ontslaat hem er niet van om van die “oorzaak” het bewijs te leveren.
Het administratief dossier bevat geen enkel stuk dat een (zelfs maar begin van)
bewijs levert van de beweerde nood aan een adviseur-medewerker met kennis van
o.a. subsidiedossiers, zodat moet worden aangenomen dat het aangevoerde motief
niet bestaat. Hieruit volgt derhalve dat de materiëlemotiveringsplicht is
geschonden. Daarenboven blijkt uit de bestreden beslissing, noch uit het
administratief dossier, de noodzaak om precies verzoeker te herplaatsen. Ook om
die reden wordt vastgesteld dat de bestreden beslissing niet berust op motieven die
in feite juist en in rechte aanvaardbaar zijn zodat zij de bestreden beslissing niet
kunnen schragen.
In de laatste memorie voert de verwerende partij aan dat er
“daarenboven” minstens twee deugdelijke motieven zijn om de herplaatsing te
verantwoorden, met name de vaststelling dat verzoeker “bijzonder stroef”
functioneerde binnen zijn dienst, alsook de mededeling door verzoeker dat hij niet
langer onder de directie van D.B. wenste te werken. Ter terechtzitting benadrukt de
verwerende partij dat de reden voor de herplaatsing te vinden is in het gegeven dat
verzoeker ongeschikt is voor de functie die hij bekleedde, zoals naderhand werd
aangetoond door de selectiecommissie in het kader van de vacantverklaring van
diezelfde functie.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-13/16
Dit argument leidt niet tot een andere conclusie. In het licht van
de materiëlemotiveringsplicht mag immers met deze voor het eerst in de laatste
memorie aangevoerde motieven noch met de uitgebreidere motivering van de
motieven, rekening worden gehouden, nu deze motieven niet blijken uit de
bestreden beslissing, noch uit het administratief dossier.
Het argument van de verwerende partij dat uit de twee
selectieprocedures die werden georganiseerd ingevolge het vacant verklaren van
de betrekking van waaruit verzoeker werd herplaatst, is gebleken dat verzoeker
ongeschikt is voor die functie, doet niet anders besluiten. Krachtens de op de
verwerende partij rustende materiëlemotiveringsplicht moet de bestreden
beslissing steunen op motieven waarvan het feitelijk bestaan naar behoren is
bewezen en die in rechte ter verantwoording van die beslissing in aanmerking
kunnen worden genomen (zie supra, nr. 16). Motieven die ten tijde van het nemen
van de bestreden beslissing nog niet bestonden – te dezen de (latere) beoordelingen
door de selectiecommissie dat verzoeker niet geschikt is voor de functie – kunnen
die beslissing bezwaarlijk verantwoorden. Bijgevolg wordt vastgesteld dat, op het
ogenblik dat de bestreden beslissing werd genomen, de korpschef op grond van
nog niet bestaande motieven niet binnen de perken van zijn (ruime) appreciatiebevoegdheid tot het besluit kon komen dat verzoeker moest worden herplaatst.
Derhalve wordt vastgesteld dat de verwerende partij niet
aantoont dat de herplaatsing van verzoeker steunt op deugdelijke motieven
waarvan het feitelijk bestaan naar behoren is bewezen en die in rechte ter
verantwoording van die handeling in aanmerking kunnen worden genomen, noch
waarom precies verzoeker het voorwerp moet uitmaken van die herplaatsing.
Wat de schending van artikel VI.II.87 RPPol in relatie tot de
materiëlemotiveringsplicht betreft
Zoals hiervoor werd uiteengezet (zie supra, nr. 15) volgt uit
artikel VI.II.87 RPPol dat de korpschef een politieambtenaar slechts kan
herplaatsen in een betrekking die gelijkwaardig is aan deze waaruit hij wordt
verwijderd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-14/16
De beoordeling of de betrekking waarnaar de politieambtenaar
wordt herplaatst gelijkwaardig is, staat ter appreciatie van, te dezen, de korpschef.
Het komt aan de Raad van State in het raam van zijn wettigheidstoezicht niet toe
om desgevraagd zelf een beoordeling te maken van de vraag of beide betrekkingen
gelijkwaardig zijn in de zin als hiervoor is bedoeld. De Raad van State is enkel
bevoegd om na te gaan of de overheid is uitgegaan van de juiste feitelijke
gegevens, of zij die correct heeft beoordeeld en of zij op grond daarvan
overeenkomstig de voormelde wettelijke bepalingen binnen de perken van haar
appreciatiebevoegdheid tot haar besluit is gekomen.
Te dezen betreft het een herplaatsing vanuit een leidinggevende
betrekking van diensthoofd (klasse A3) naar een niet-leidinggevende betrekking
van medewerker (klasse A1). Te dezen, blijkt niet uit de bestreden beslissing, noch
wordt aannemelijk gemaakt dat beide betrekkingen gelijkwaardig zijn.
De verwerende partij spreekt dit overigens niet tegen. Zij voert
daarentegen aan dat de herplaatsing slechts een “tussenstap” is en dat het de
bedoeling is dat verzoeker “in de toekomst” diensthoofd wordt van de dienst
waarnaar hij is herplaatst en dat dit wel een gelijkwaardige functie zal zijn. Alleen
blijkt het vacant verklaren van die functie van diensthoofd volgens de verwerende
partij “kennelijk geen prioriteit”, zodat verzoeker zich ruim anderhalf jaar na de
bestreden beslissing nog steeds in de “tussenstap” bevindt. Daarenboven voert de
verwerende partij aan dat verzoeker “in de toekomst”, wanneer de betrekking
vacant zal worden verklaard, zal kunnen deelnemen aan de selectieprocedure.
Hieruit blijkt dat niet met zekerheid kan worden gesteld dat verzoeker het
beweerde “einddoel” ooit zal bereiken, nog daargelaten of de verwerende partij dit
überhaupt zou kunnen verzekeren gelet op de door artikel 10 van de Grondwet
gewaarborgde gelijke toegang tot het openbaar ambt.
Uit wat voorafgaat, volgt derhalve dat de korpschef niet binnen
de perken van zijn beoordelingsbevoegdheid bleef door verzoeker te herplaatsen
naar een betrekking waarvan niet blijkt noch aannemelijk is gemaakt dat die
gelijkwaardig is aan de oorspronkelijke betrekking.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-15/16
Conclusie
Het tweede en het derde middel zijn in de aangegeven mate
gegrond.
BESLISSING
-
De Raad van State vernietigt de bestreden beslissing.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing en het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 400
euro, een bijdrage van 44 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 924 euro,
die verschuldigd is aan verzoeker.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van verzoeker niet bekendgemaakt.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vijf juni tweeduizend vierentwintig, door
de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
Chantal Bamps,
staatsraad,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
bijgestaan door
Joris Casneuf,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Joris Casneuf
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.010
XIV-39.071-16/16
