## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-06-13, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.260.116&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116 (2024-06-13) Samenvatting (NL) : Arrest nr 260.116 van 13 juni 2024 Onderwijs en cultuur - Examens (onderwijs) Beslissing : Bevolen Verwerping overige --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE IXe KAMER ARREST nr. 260.116 van 13 juni 2024 in de zaak A. 242.132/IX-10.481 In zake: XXXX bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Lieze Verheyen kantoor houdend te 2018 Antwerpen Mechelsesteenweg 127A bus 1 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: het AUTONOOM PROVINCIEBEDRIJF PROVINCIAAL ONDERWIJS ANTWERPEN bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Tom Peeters kantoor houdend te 2600 Antwerpen-Berchem Borsbeeksebrug 36 bus 9 -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering 1. De vordering, ingesteld op 12 juni 2024, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van: “(i) (ii) [d]e beslissing tot definitieve uitsluiting van de directeur […] van 17 mei 2024 […]; […] [d]e beslissing tot bevestiging van de definitieve uitsluiting [van de beroepscommissie van het autonoom provinciebedrijf Provinciaal Onderwijs Antwerpen] van 5 juni 2024 [van verzoeker uit de school avAnt Provinciaal Onderwijs, campus Jacob Jordaens te Antwerpen]”. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een administratief dossier ingediend. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116 IX-10.481-1/11 De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 13 juni 2024, om 15.30 uur. Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht. Advocaat Lieze Verheyen, die verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Lobke Roodhooft, die loco advocaat Tom Peeters verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. Verzoeker is in het schooljaar 2023-2024 leerling in het tweede leerjaar van de derde graad aan de school ‘avAnt Provinciaal Onderwijs’, campus Jacob Jordaens te Antwerpen. 3.2. Op 17 mei 2024 beslist de directeur van de betrokken school, na advies van de klassenraad en na verzoeker te hebben gehoord, om verzoeker “als tuchtmaatregel met onmiddellijke ingang uit de school uit te sluiten”. Daaraan wordt toegevoegd: “[Verzoeker] krijgt de kans om zijn examens op school af te leggen, dit zal doorgaan in een apart lokaal zodat [verzoeker] niet in contact komt met zijn medeleerlingen. De leerkrachten zullen alle leerstof met [verzoeker] delen, alsook de kans bieden om taken en toetsen in te halen. De afgesproken inhaalmomenten op 22/5/2024 en 29/5/2024 zullen ook gewoon doorgaan zoals gepland.” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116 IX-10.481-2/11 Dat is de eerste bestreden beslissing. 3.3. Op beroep van verzoeker overweegt en beslist de beroepscommissie van de verwerende partij op 5 juni 2024 wat volgt: “De beroepscommissie stelt vast dat [verzoeker] het huidige schooljaar is gestart met een gedragscontract. Desondanks vertoonde hij sinds de start van het schooljaar aanhoudend storend gedrag waardoor dit gedragscontract steeds negatief geëvalueerd werd. Ook de engagementsverklaring leidde niet tot enige wijziging in de attitude van [verzoeker]. Tijdens de laatstejaarsreis naar Frankrijk zijn er dan volkomen ontoelaatbare feiten door [verzoeker] gepleegd. Hierdoor zijn de veiligheid en alleszins het veiligheidsgevoel van de deelnemers aan de reis in het algemeen en van de begeleidende leerkrachten in het bijzonder in het gedrang gekomen. De feiten hebben tevens de school in diskrediet gebracht. Ter zitting van de beroepscommissie werden de feiten bij de uitdrukkelijke bevraging van [verzoeker] niet ontkend c.q. niet langer ontkend. Wat betreft de opgelegde tuchtsanctie is de beroepscommissie dan ook van oordeel dat de feiten die zich tijdens de reis in Frankrijk hebben voorgedaan, zoals verwoord in het dossier, zodanig ernstig zijn dat ze de opgelegde tuchtstraf van definitieve uitsluiting met onmiddellijke ingang rechtvaardigen. Gelet op de aard van deze feiten is de opgelegde sanctie ook proportioneel. Dit geldt des te meer nu deze feiten zijn gepleegd niettegenstaande er al corrigerende maatregelen door de school tijdens het schooljaar waren genomen, zoals eveneens in het dossier van de school vermeld, en die niet tot een verandering van het gedrag van [verzoeker] hebben geleid. Weliswaar heeft de individuele leerling recht om les te kunnen volgen. Hiertegenover staat echter wel het recht van de medeleerlingen en de personeelsleden van de school op een veilige en serene schoolomgeving. Door het handelen van [verzoeker] is hiervan geen sprake. Na kennisname van het dossier, de argumenten voor [verzoeker], zoals uiteengezet in het beroepsschrift d.d. 23 mei 2024 en voor de beroepscommissie op 4 juni 2024, en na uitvoerige beraadslaging, besluit de beroepscommissie, in voltallige samenstelling en bij unanimiteit, om op grond van voormelde feiten en overwegingen het besluit van de campusdirecteur tot definitieve uitsluiting met onmiddellijke ingang van [verzoeker] uit het avAnt Provinciaal Onderwijs campus Jacob Jordaens, te bevestigen.” Dat is de tweede bestreden beslissing. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116 IX-10.481-3/11 IV. Ontvankelijkheid van de vordering Ambtshalve exceptie 4.1. Verzoeker vraagt de schorsing van tenuitvoerlegging van “de beslissing tot definitieve uitsluiting van de directeur” van 17 mei 2024 én van de beslissing “tot bevestiging van de definitieve uitsluiting” van de beroepscommissie van 5 juni 2024. 4.2. Alleen in laatste aanleg genomen beslissingen komen in aanmerking voor vernietiging of schorsing door de Raad van State. Dit betekent dat wanneer tegen een beslissing een georganiseerd administratief beroep openstaat, dat beroep eerst moet worden uitgeput en dat de beslissing over dat beroep de aanvankelijke beslissing vervangt; die aanvankelijke beslissing verdwijnt daarmee uit de rechtsorde. Het is dan ook alleen tegen de eindbeslissing – de beslissing na beroep – dat een verzoekende partij kan opkomen bij de Raad van State. 4.3. Te dezen heeft verzoeker de beslissing van de directeur van 17 mei 2024 om hem definitief uit te sluiten, aangevochten middels een georganiseerd administratief beroep bij het schoolbestuur. Dat beroep heeft geleid tot de beslissing van de beroepscommissie van 5 juni 2024. Die beslissing moet dan ook, op het eerste gezicht, worden aangemerkt als de in laatste aanleg genomen beslissing. De huidige vordering is dan ook, zo lijkt, slechts ontvankelijk in de mate ze de beslissing van de beroepscommissie van 5 juni 2024 tot voorwerp heeft. Ze lijkt niet ontvankelijk wat de beslissing van de directeur van 17 mei 2024 betreft. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116 IX-10.481-4/11 Wanneer hierna aan ‘de bestreden beslissing’ wordt gerefereerd, wordt derhalve de voormelde beslissing van de beroepscommissie van 5 juni 2024 bedoeld. V. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden 5. Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie kan verantwoorden en dat een uiterst dringende noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is met de behandelingstermijn van de gewone vordering tot schorsing. VI. Uiterst dringende noodzakelijkheid 6. Wat de voorwaarde van de uiterst dringende noodzakelijkheid betreft, voert verzoeker onder meer aan dat hij op dit ogenblik zijn laatste jaar in het secundair onderwijs beëindigt. De juni-examens zijn van start gegaan op 11 juni 2024. Hij betoogt geen andere school meer te kunnen vinden om aan de eindexamens deel te nemen en zal op die manier zijn schooljaar verliezen. Beoordeling 7. De bestreden beslissing is een tuchtmaatregel. Dat deze maatregel slechts enkele dagen vóór de aanvang van de juni-examens wordt opgelegd, dat aan verzoeker niet de mogelijkheid wordt geboden om die examens alsnog in de betrokken school af te leggen en dat evenmin in een alternatief wordt voorzien dat verzoekers kansen om te slagen voldoende gaaf houdt, maakt dat verzoeker voldoende aannemelijk aanvoert dat hij door de bestreden beslissing een schooljaar dreigt te verliezen. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116 IX-10.481-5/11 Van een dergelijk nadeel neemt de Raad van State aan dat het getuigt van een uiterst dringende noodzakelijkheid, namelijk dat verzoeker de afwikkeling van een gewone vordering tot schorsing niet kan afwachten. 8. De verwerende partij betwist ter terechtzitting overigens ook niet dat deze voorwaarde is vervuld. 9. Aan de schorsingsvoorwaarde van de uiterst dringende noodzakelijkheid is alvast voldaan. VII. Ernst van de middelen Eerste middel Standpunt van de partijen 10. Verzoeker voert in een eerste middel de schending aan van de artikelen 123/12 en 123/13, § 2, tweede lid, 6°, van de Codex Secundair Onderwijs, het zorgvuldigheidsbeginsel en het schoolreglement “onderdeel 4.4” van de verwerende partij. Met betrekking tot de bepalingen van artikel 123/12 en “onderdeel 4.4” van het schoolreglement betoogt verzoeker dat, anders dan bij de beroepen tegen evaluatiebeslissingen, de beroepscommissie “niet de mogelijkheid [heeft] om de initiële beslissing te hervormen of te vervangen met betrekking tot de tuchtmaatregel van de definitieve uitsluiting”. Volgens hem kan de beroepscommissie de definitieve uitsluiting alleen bevestigen of vernietigen. Verzoeker wijst erop dat de directeur in haar tuchtbeslissing aan hem de kans gegeven heeft om zijn examens op school af te leggen. Hoewel de bestreden beslissing deze tuchtbeslissing heeft bevestigd, werd hem meegedeeld ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116 IX-10.481-6/11 dat hij zijn examens toch niet mocht afleggen. Dit druist in tegen de bevoegdheid van de beroepscommissie. 11. Ter terechtzitting betoogt de verwerende partij dat de beroepscommissie geen uitspraak heeft gedaan over de vraag of verzoeker de examens van juni nog mag afleggen. De beslissing om thans géén examens te mogen afleggen, gaat volgens haar uit van de algemeen directeur. Die beslissing wordt in de voorliggende vordering evenwel niet bestreden. De verwerende partij is voorts van oordeel dat de beslissing van de directeur om verzoeker enerzijds definitief uit te sluiten en, anderzijds, toch de mogelijkheid te geven om de juni-examens nog in de school af te leggen, “contra legem” is. Een definitieve uitsluiting verbreekt volgens haar dadelijk het contract tussen de leerling en de school. Beoordeling 12. Artikel 123/12, § 2, van de Codex Secundair Onderwijs bepaalt: “Het beroep wordt behandeld door een beroepscommissie en leidt tot: 1° hetzij de gemotiveerde afwijzing van het beroep op grond van onontvankelijkheid als: a) de termijn voor indiening van het beroep, opgenomen in het school- of centrumreglement, is overschreden; b) het beroep niet voldoet aan de vormvereisten opgenomen in het schoolof centrumreglement; 2° hetzij de bevestiging van de definitieve uitsluiting, hetzij de vernietiging van de definitieve uitsluiting. Het school- of centrumbestuur aanvaardt de verantwoordelijkheid voor deze beslissing van de beroepscommissie.” 13. Op het eerste gezicht biedt deze bepaling aan de beroepscommissie die wordt verzocht zich uit te spreken over een beroep van een leerling tegen een hem opgelegde tuchtmaatregel van de definitieve uitsluiting, slechts enkele mogelijkheden