## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-06-21, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.207** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.260.207&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.207 (2024-06-21) Samenvatting (NL) : Arrest nr 260.207 van 21 juni 2024 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK XIIe KAMER ARREST nr. 260.207 van 21 juni 2024 in de zaak A. 234.497/XII-9132 In zake : de NV BOUWBEDRIJF VMG-DE COCK bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Filip Geerts kantoor houdend te 9300 Aalst Bauwensplein 1 bus 10 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : de STAD GENT bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Patrick Devers en John Devers kantoor houdend te 9000 Gent Kouter 71-72 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 8 september 2021, strekt tot de nietigverklaring van “de beslissing van het college van burgemeester en schepenen van de stad Gent van 8 juli 2021 om de opdracht [van werken met als voorwerp] de renovatie van een refter in het Instituut Bert Carlier, gelegen te Gent, Oudenaardsesteenweg 74, te gunnen aan de nv Mevaco Bouwbedrijf, alsook van de beslissing om de offerte van de [nv Bouwbedrijf VMG-De Cock] als niet-regelmatig te beschouwen en de impliciete beslissing om de opdracht niet te gunnen aan de [nv Bouwbedrijf VMG-De Cock].” II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.207 XII-9132-1/25 Adjunct-auditeur Lennard Michaux heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partij heeft een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 16 april 2024. Staatsraad Inge Vos heeft verslag uitgebracht. Advocaat Filip Geerts, die verschijnt voor de verzoekende partij, advocaat John Devers, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Adjunct-auditeur Lennard Michaux, daartoe gemachtigd bij besluit van de auditeur-generaal van 28 februari 2024, heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De stad Gent schrijft een overheidsopdracht uit van werken met als voorwerp ‘Instituut Bert Carlier: renovatie refter’. Als plaatsingsprocedure wordt gekozen voor een openbare procedure. De opdracht wordt op 22 oktober 2020 bekendgemaakt in het Bulletin der Aanbestedingen. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.207 XII-9132-2/25 3.2. In het op de opdracht toepasselijk bijzonder bestek wordt het voorwerp van de opdracht als volgt omschreven: “Instituut Bert Carlier: renovatie refter, meer bepaald: - Sloop van bijgebouw, - Renovatie van de buitenschil (dak, buitenschrijnwerk, gevelrenovatie, vloer gelijkvloers voorzien van isolatie), - Renovatie van het bestaand gebouw volgens de hedendaagse behoeften van de school, en volgens de voorschriften van de brandweer en de richtlijnen van toegankelijkheid (onder meer het voorzien van een refter met bedieningsruimte, van een vergaderruimte, van gescheiden sanitair, van trappen en liftinstallatie,…), - Uitbreiding met fietsstalling, - Vernieuwen van de technische uitrustingen (HVAC, elektriciteit, sanitair, brand- en inbraakbeveiliging), - Vernieuwen van de riolering, - Heraanleg van directe buitenomgeving. De opdracht wordt verder omschreven onder punt III. Technische bepalingen.” 3.3. Zes inschrijvers dienen een offerte in, waaronder de verzoekende partij. 3.4. Op 31 maart 2021 richt de verwerende partij een verzoek tot prijsverantwoording aan de verzoekende partij, dat luidt als volgt: “Op 19 januari 2021 heeft u bij ons bestuur een offerte ingediend voor bovengenoemde opdracht. Om Uw offerte te kunnen aanvaarden en om alle ingediende offertes correct te kunnen vergelijken vragen wij u, per kerende mail, uw eenheidsprijs van onderstaande posten toe te lichten en te motiveren: Art. 40.11. profielen / hout— gebeitst |FH|m2 - EHP = 387,00 EUR Rekening houdende met artikel 36 van het KB van 18 april 2017 betreffende de plaatsing overheidsopdrachten klassieke sectoren verzoeken wij u om een verantwoording te verstrekken binnen de 12 kalenderdagen.” Dit verzoek tot prijsverantwoording wordt door de verzoekende partij met een schrijven van 2 april 2021 als volgt beantwoord: “Wij hebben onze prijszetting i.v.m. art. 40.11, profielen / hout – gebeitst, naar aanleiding van uw schrijven nog eens accuraat nagezien en zijn van mening dat de door ons opgegeven eenheidsprijs van 387 € /m² geen ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.207 XII-9132-3/25 abnormaal karakter heeft. De eenheidsprijs is als volgt samengesteld: materiaalkost 145 € /m² productkost 150 € /m² montagekost 55 € / m² winst, risico en alg. kosten 37 € / m² Totaal: 387 € / m² VMG-De Cock beschikt over een eigen schrijnwerkerij, welke uiteraard een toe te rekenen supplementaire winstmarge op een onderaannemer uitsluit. Dit aspect is niet onbelangrijk. Ten andere beschikt onze schrijnwerkerij afdeling over zeer bekwaam en efficiënt personeel met een lange staat van dienst en bijhorende know-how, alsook een modern machinepark. VMG-De Cock beschikt hieromtrent over een erkenning 6D5 (zie bijlage). Dit alles is te aanzien als een gunstige omstandigheid waarvan VMG-De Cock kan profiteren. Onze besluitvorming is dan ook dat de prijscalculatie correct en marktconform is gebeurd en er van enig abnormaal karakter geen sprake is. Bij de berekening van de prijzen werd terdege rekening gehouden met de aankoopprijs der beschreven materialen, de prijs van de leveringen, de handelingen, verwerkingen en plaatsing ervan en de toeslag i.v.m. technische en administratieve opvolging. Wij bevestigen dan ook onze prijszetting. Mocht u desalniettemin van mening zijn dat de samenstelling van onze prijszetting m.b.t. artikel 40.11 toch nog nader toegelicht dient te worden, waarbij wij dan aannemen dat u over bijzondere elementen beschikt die tot deze conclusie zouden kunnen leiden, dan zal u ons hiervan tijdig op de hoogte willen brengen.” 3.5. Een verslag van nazicht van de offertes wordt opgesteld op 14 juni 2021. Het verslag van nazicht vermeldt na nazicht en verbetering van de offertes de volgende gecorrigeerde prijzen (btw inbegrepen) als rangschikkingsbedragen: A. nv Maatschap B.-T. VMG De Cock nv Mevaco Bouwbedrijf nv P. nv V.C. bvba 1.616.659,41 euro 1.646.230,28 euro 1.405.202,76 euro 1.483.302,11 euro 1.592.491,53 euro 1.487.005,03 euro Vervolgens wordt de regelmatigheid van de offertes beoordeeld. Wat het prijsonderzoek betreft, bevat het verslag van nazicht de volgende ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.207 XII-9132-4/25 algemene toelichting bij de wijze van berekening van de abnormale totaalprijzen en eenheidsprijzen: “Bij het onderzoek naar de regelmatigheid van de prijzen, wordt volgende berekening gebruikt: • Berekening abnormale totaalprijzen De prijs van elke offerte wordt vergeleken met de gemiddelde offerteprijs. Berekening van de gemiddelde offerteprijs op basis van: laagste en hoogste offerteprijs niet meegerekend. De totaalprijzen worden vergeleken met 85% van het gemiddelde. De prijen van alle inschrijvers vallen boven de grens van 85% en worden daarom als normaal beschouwd. • Berekening abnormale eenheidsprijzen (EHP) De berekening van de abnormale eenheidsprijzen gebeurt als volgt: het gewicht van de ramingseenheidsprijzen worden bekeken ten opzichte van het totaalbedrag van de raming. Op basis hiervan worden enkel posten onderzocht waarvan het gewicht van de raming meer dan 2% van de totale raming bedraagt. Posten met een afwijking van 40% in min en 100% in meer ten opzichte van de gemiddelde eenheidsprijs van alle aannemers worden onderzocht.” Het verslag van nazicht bevat een tabel ‘Analyse regelmatigheidsonderzoek’ die inzake het vereiste van ‘Regelmatige prijzen’ ten aanzien van de offerte van de verzoekende partij de vermelding “NOK” (niet ok) bevat. Deze vermelding wordt als volgt toegelicht: “Art. 40.11 profielen / hout gebeitst /FH/m². Opgegeven prijs ligt op 41,42% onder het gemiddelde.” De offerte van de verzoekende partij wordt in het verslag van nazicht als niet-regelmatig beschouwd, wat als volgt wordt verantwoord: “VMG De Cock nv: De totaalprijs wordt als niet-abnormaal beschouwd. Er dient verantwoording gevraagd te worden voor enkele eenheidsprijzen. Op 31/03/2021 werd per mail een prijsverantwoording gevraagd voor Artikel/ 40.11. profielen / hout-gebeitst /FH/ m². Op (…) 2/04/2021 werd een prijsverantwoording ontvangen. In die verantwoording wordt een opdeling gemaakt waaruit de eenheidsprijs is samengesteld. Voor materiaalkost wordt 145 euro/m² gerekend. Hierin worden volgens het technische bestek volgende ‘Pro Memorie’ artikels gerekend naast ‘40.11 Profielen/hout gebeitst/FH/m2: - 40.51 Hang- en sluitwerk - scharnieren en Paumellen /PM/ - 40.52 Hang- en sluitwerk - sloten /PM/ - 40.53 Hang- en sluitwerk — raamkrukken /PM/ ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.207 XII-9132-5/25 - 40.54 Hang- en sluitwerk — deurkrukken /PM/ 41.55.a Veiligheidsbeglazing— isolerend/ gelaagd - Type a: dubbel gelaagd /PM/ - 41.55.b Veiligheidsbeglazing— isolerend/ gelaagd - Type b: enkel gelaagd en zonwerend /PM/ - 41.55.c Veiligheidsbeglazing— isolerend/gelaagd –Type c: enkel gelaagd /PM/ De eenheidsprijs is [onzes] inziens niet marktconform voor de dekking van al de bovenstaande artikels. Het vermoeden is dat in de prijs, 145 euro/m², enkel de houten profielen zijn gerekend. Vervolgens is de montageprijs [onzes] inziens erg laag omdat dit gaat om de plaatsing van 146,9 m² aan ramen en dit inclusief voor kranen, nodig om de plaatsing van deze ramen mogelijk te maken. De aannemer kaart aan dat zij over een eigen schrijnwerker beschikken, waardoor ze winstmarge kunnen drukken. Echter weegt de verantwoording niet op tegen het feit dat de eenheidsprijs van de aannemer meer dan 40% lager zit dan [al de] andere inschrijvers. Deze prijs wordt daarom als abnormaal beschouwd en maakt dat de offerte als niet-regelmatig wordt beschouwd.” Voorgesteld wordt om de opdracht te gunnen aan de nv Mevaco Bouwbedrijf als inschrijver met de economisch meest voordelige regelmatige offerte op basis van prijs. 3.6. Op 8 juli 2021 beslist het college van burgemeester en schepenen van de Stad Gent om het verslag van nazicht goed te keuren en de opdracht te gunnen aan de nv Mevaco Bouwbedrijf. Dit is de bestreden beslissing. 3.7. Met een e-mailbericht van 25 augustus 2021 wordt aan de verzoekende partij meegedeeld dat de opdracht aan een andere inschrijver werd gegund en dat haar offerte substantieel onregelmatig werd verklaard. Als bijlage wordt een kopie gevoegd van de gunningsbeslissing en het verslag van nazicht. 3.8. Met een aangetekend schrijven van 30 augustus 2021 deelt de verzoekende partij aan de verwerende partij de redenen mee waarom zij niet akkoord kan gaan met de substantieel onregelmatigverklaring van haar offerte en vraagt zij om de gunningsbeslissing in te trekken. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.207 XII-9132-6/25 Met een aangetekend schrijven van 3 september 2021 beantwoordt de verwerende partij het voormeld schrijven met de mededeling dat de gunning volgens haar correct verlopen is en dat de door de verzoekende partij aangebrachte redenen niet van aard zijn om haar van standpunt te doen veranderen. IV. Rechtspleging 4.1. De verzoekende partij vraagt in haar memorie van wederantwoord om de verwerende partij te bevelen de integrale gedetailleerde raming neer te leggen, en dus om het administratief dossier in die zin te vervolledigen. 4.2. De Raad van State stelt vast dat de ged