Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235 (2024-06-24)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.235 van 24 juni 2024 Openbaar ambt - Federaal openbaar ambt
(behalve bijzondere statuten) - Reglementen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 260.235 van 24 juni 2024
in de zaak A. 241.523/IX-10.442
In zake:
N.G.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Walter Van Steenbrugge
Keersmaecker
kantoor houdend te 9300 Mariakerke
Durmstraat 29
bij wie woonplaats wordt gekozen
en
Quinten
De
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister
van Justitie
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jürgen Vanpraet
kantoor houdend te 8820 Torhout
Oostendestraat 306/a
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 25 maart 2024, strekt tot de schorsing
van de tenuitvoerlegging van de beslissing van de voorzitter van het
directiecomité van de federale overheidsdienst (FOD) Justitie van 24 januari
2024 waarbij verzoekster, met een opzegtermijn van drie maanden, wordt
ontslagen wegens beroepsongeschiktheid.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een
verslag opgesteld.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 17 juni 2024.
Staatsraad Wouter Pas heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Erik Nauwelaerts, die loco advocaten Walter Van
Steenbrugge en Quinten De Keersmaecker verschijnt voor de verzoekende partij,
en advocaat Frederik Vanparys, die loco advocaat Jürgen Vanpraet verschijnt voor
de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een
met dit arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Bij beslissing van 26 april 2021 van de voorzitter van het
directiecomité van de FOD Justitie wordt verzoekster toegelaten tot de stage in
de hoedanigheid van penitentiair bewakingsassistent bij de buitendiensten van het
directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen met als standplaats Brugge. De
stage vangt aan op 1 juni 2021.
3.2.
Op 3 april 2023 vindt het evaluatiegesprek plaats en krijgt
verzoekster de eindvermelding “onvoldoende”. Gelet hierop wordt het dossier op
21 augustus 2023 aanhangig gemaakt bij de Interdepartementale Beroepscommissie inzake Evaluatie.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
Op 9 oktober 2023 stelt de Interdepartementale Beroepscommissie inzake Evaluatie voor, met drie stemmen vóór en één stem tegen, om
verzoekster te ontslaan wegens beroepsongeschiktheid.
3.3.
Op 24 januari 2024 beslist de voorzitter van het directiecomité
van de FOD Justitie om verzoekster te ontslaan wegens beroepsongeschiktheid
met een opzegtermijn van drie maanden.
Deze beslissing luidt als volgt:
“Gelet op het koninklijk besluit van 2 oktober 1937 houdende het statuut
van het Rijkspersoneel, inzonderheid artikel 114, zoals meermaals
gewijzigd;
Gelet op het koninklijk besluit van 14 januari 2022 betreffende de evaluatie
in het federaal openbaar ambt, inzonderheid de artikels 51 en 52;
Gelet op het besluit van de voorzitter van het directiecomité van de
Federale Overheidsdienst Justitie van 9 mei 2018 houdende overdracht van
bevoegdheid en van handtekening inzake personeel voor de centrale
diensten, de Veiligheid van de Staat en de buitendiensten van het
directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen;
Gelet op de stage van [verzoekster] van 1 juni 2021 tot 13 februari 2023,
verlengd omwille van afwezigheden;
Gelet op het functie- en het planningsgesprek van 20 mei 2021; de
functioneringsgesprekken van 11 november 2021, 4 oktober 2022 en 12
januari 2023; het evaluatiegesprek van 3 april 2023;
Overwegende dat bij het functioneringsgesprek van 11 november 2021 de
vermelding ‘voldoet aan de verwachtingen’ werd toegekend; dat de stage
een vlotte start neemt en er een positieve en gemotiveerde houding wordt
vastgesteld;
Overwegende dat bij de functioneringsgesprekken van 4 oktober 2022 en
12 januari 2023 de vermelding ‘te verbeteren’ werd toegekend; dat er
werd vastgesteld dat [verzoekster] jegens de gedetineerden een te
familiaire omgang heeft en geen duidelijke grenzen kan stellen in de
communicatie; dat er zich daaromtrent enkele incidenten hebben
voorgedaan maar dat blijkt dat zij haar verantwoordelijkheid hierin
onvoldoende inziet;
Overwegende dat bij het functioneringsgesprek van 3 april 2023 de
vermelding ‘onvoldoende’ werd toegekend; dat gezien een lange
afwezigheid de opleiding voor een tweede maal werd gevolgd maar dat er
geen duidelijke progressie op de werkvloer werd vastgesteld; dat de
dagdagelijkse organisatie van de dienst niet zelfstandig lukt en dat er
administratieve fouten worden gemaakt; dat er zich op deontologisch vlak
opnieuw een incident heeft voorgedaan en dat er een gebrek blijkt aan
zelfreflectie;
Overwegende dat uit het dossier blijkt dat [verzoekster] zich onvoldoende
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
gesteund en begeleid voelt door de collega’s en de hiërarchie; dat ze de
bemerkingen inzake deontologie en haar functioneren op de werkvloer
weerlegt en haar relatie met de collega’s als ongeloofwaardig en een
ontgoocheling omschrijft; dat de overheid om het ontslag verzoekt
aangezien [verzoekster] niet over de basiscompetenties beschikt voor de
functie van penitentiair bewakingsassistent; dat er een gebrek blijkt aan
inschattingsvermogen en er vele fouten worden gemaakt, die een
veiligheidsrisico inhouden voor haarzelf en de dienst;
Overwegende dat ter zitting door de evaluator wordt gesteld dat
[verzoekster] op verschillende werkplekken heeft gefunctioneerd en dat
de bemerkingen steeds dezelfde waren; dat er een gebrek aan
nauwkeurigheid werd vastgesteld; dat het ploegensysteem haar moeilijk
viel en ze zich geviseerd voelde door dhr. [DB]; dat haar een goede
begeleiding en opleiding werd geboden en dat de gesprekken telkens
plaatsvonden in aanwezigheid van een vertrouwenspersoon; dat
[verzoekster] moeilijk haar grenzen kan bewaken in de communicatie met
gedetineerden en soms emotioneel te betrokken geraakt, wat heeft geleid
tot verschillende incidenten;
Overwegende dat ter zitting door [verzoekster] en haar verdediging wordt
gesteld dat zij voorheen een vlekkeloos professioneel parcours heeft
gelopen; dat nopens de incidenten geen bewijzen en stavingsstukken
worden voorgelegd; dat er zich sedert het voorval met mevr. [G] een
switch heeft voorgedaan en [verzoekster] sindsdien systematisch negatief
wordt bekeken en beoordeeld; dat ze zich daardoor slecht heeft gevoeld
en even heeft overwogen de dienst te verlaten; dat ze gedreven is in haar
functie, en ook het verslag van psychiater stelt dat ze geschikt is voor de
functie;
Overwegende dat de Beroepscommissie inzake evaluatie vaststelt dat de
opleidingen met enthousiasme en met vrucht werden gevolgd maar dat de
vertaling ervan naar de werkvloer niet optimaal is verlopen; dat
[verzoekster] gedreven is, van goede wil en over vele competenties
beschikt; dat ze in heel hoge mate empathisch is ingesteld en dat dit in
een professionele context ten zeerste wordt gewaardeerd, dat het
voldoende afstand kunnen houden, het emotioneel niet té betrokken
geraken en een zekere autoriteit uitstralen eveneens basiscompetenties
zijn voor de betrokken functie, teneinde haar eigen veiligheid en die van
de collega’s te beschermen; dat er zich hieromtrent enkele incidenten
hebben voorgedaan die blijk geven dat het inschattingsvermogen op dat
vlak niet voldoende aanwezig is;
Overwegende dat de betrokkene mondeling en schriftelijk op de hoogte
werd gebracht van het advies van de Beroepscommissie, die het ontslag
wegens professionele ongeschiktheid voorstelde;
Overwegende dat artikel 52 van het koninklijk besluit van 14 januari 2022
bepaalt dat het ontslag van een stagiair wegens professionele
ongeschiktheid wordt uitgesproken met inachtneming van een
opzeggingstermijn van drie maanden;
BESLUIT
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
Artikel 1 – [Verzoekster], penitentiair bewakingsassistent bij de
gevangenis van Brugge, wordt ontslagen wegens beroepsongeschiktheid
met een opzegtermijn van 3 maanden.
Art. 2 - Dit besluit heeft uitwerking vanaf de 1ste dag die volgt op de datum
van de ondertekening van dit besluit.”
Dat is de bestreden beslissing.
IV. Schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, § 1, van de gecoördineerde wetten op de
Raad van State kan de schorsing van de tenuitvoerlegging slechts worden bevolen
onder de dubbele voorwaarde dat de zaak te spoedeisend is voor een behandeling
ervan in een beroep tot nietigverklaring en indien minstens één ernstig middel
wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie
kan verantwoorden.
V. Spoedeisendheid
Uiteenzetting door verzoekster
Verzoekster voert in haar verzoekschrift aan dat de bestreden
beslissing onherroepelijke schadelijke gevolgen voor haar heeft. Zij stelt :
“Eerst en vooral wordt het mentale welzijn van verzoekster ernstig en
langdurig aangetast door de onrechtvaardige beslissingen waarmee zij
professioneel wordt geconfronteerd.
Hoewel een moreel nadeel doorgaans door Uw Raad wordt beschouwd als
volledig herstelbaar door het arrest waarbij de bestreden beslissing wordt
vernietigd, geeft Uw Raad in zijn rechtspraak aan dat er “bijzondere
omstandigheden [kunnen zijn] die ervan overtuigen dat de morele schade
van die aard is dat een later tussen te komen vernietigingsarrest niet
voldoende genoegdoening zal kunnen verschaffen zodat het resultaat ten
gronde niet kan worden afgewacht” (RvS, 25 mei 2021, nr. 250.657).
Dergelijke bijzondere omstandigheden zijn aanwezig in deze zaak. Zulks
blijkt uit de psychologische en psychiatrische opvolging waartoe
verzoekster zich genoodzaakt zag, en de verklaring van psychiater Dr.
[OD] (zie supra). Om die reden is de schorsing van de bestreden beslissing
van cruciaal belang om de mentale schade van verzoeker te herstellen.
Ten tweede dreigen er bijzonder zware repercussies voor verzoeksters
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
verdere professionele toekomst, gelet op de grote reputatieschade die haar
ontslag teweegbrengt. Voor zover de bestreden beslissing zou blijven
voortbestaan, zal zij de kansen van verzoekster om elders te worden
aangenomen in het gedrang brengen, met uiteraard een navenante
negatieve impact op verzoeksters financiële situatie.
Het herstellend effect van een uiteindelijk vernietigingsarrest van Uw Raad
zal niet van aard zijn verzoekster voldoende genoegdoening te verschaffen,
nu deze schadelijke gevolgen voor haar mentale welzijn en reputatie op dat
moment in grote mate onomkeerbaar zullen zijn geworden. Verzoekster
kan het resultaat van een procedure ten gronde dan ook niet afwachten.
Om voorgaande redenen is er in casu voldaan aan de vereiste van de
spoedeisendheid.”
Beoordeling
Zoals hiervóór sub 4 in herinnering is gebracht, kan krachtens
artikel 17, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State de schorsing
van de tenuitvoerlegging slechts worden bevolen indien, onder meer, “de zaak te
spoedeisend is voor een behandeling ervan in een beroep tot nietigverklaring”.
Overeenkomstig artikel 17, § 2, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State moet het verzoekschrift “een uiteenzetting van de feiten
[bevatten] die, volgens de indiener ervan, de spoedeisendheid verantwoorden die
ter ondersteuning van dit verzoekschrift wordt ingeroepen”.
Het komt er voor een verzoekende partij die beweert dat de zaak
te spoedeisend is om de uitkomst van het annulatieberoep te kunnen afwachten, op
aan om van die urgentie te overtuigen aan de hand van de concrete feiten die zij in
haar vordering aanvoert. Dit houdt in dat het aan de verzoekende partij toekomt
aan de zaak eigen specifieke gegevens bij te brengen die in concreto aantonen dat
de zaak spoedeisend is, gelet op de nadelige gevolgen die een tenuitvoerlegging
van het bestreden besluit voor haar persoonlijk veroorzaakt. Die gegevens moeten
door de verzoekende partij worden onderbouwd op een wijze die de rechter toelaat
om ze te verifiëren, zodat hij kan aftoetsen of ze de beweerde spoedeisendheid
inderdaad verantwoorden. De spoedeisendheid van de zaak wordt niet vermoed,
welke ook de aard van de bestreden beslissing is. Er kan alleen rekening worden
gehouden met hetgeen over de spoedeisendheid in het verzoekschrift of de daarbij
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
gevoegde stukken wordt uiteengezet en gestaafd.
De voorwaarde van de spoedeisendheid is voorts een
schorsingsvoorwaarde die afzonderlijk onderzocht moet worden. Het aanvoeren
van ernstige middelen en de uiteenzetting van de spoedeisendheid zijn twee
weliswaar cumulatief opgelegde, doch onderscheiden grondvoorwaarden om de
schorsing van de tenuitvoerlegging te kunnen bevelen. Zij nopen in beginsel dan
ook tot een afzonderlijke beoordeling. De onwettigheden die tegen een bestreden
besluit worden aangevoerd kunnen op zich geen reden zijn om het bestaan van de
spoedeisendheid te aanvaarden.
Als stagiair in overheidsdienst bevindt verzoekster zich
onvermijdelijk in een precaire situatie, aangezien zij steeds het resultaat van haar
stage dient af te wachten en zij rekening dient te houden met de mogelijkheid dat
haar stage met een ongunstig resultaat wordt beëindigd en dat zij geen vaste
benoeming verkrijgt, maar dat zij wordt ontslagen.
Het is dan ook niet vanzelfsprekend dat het personeelslid dat te
maken krijgt met een dergelijke beëindiging van haar tewerkstelling als stagiair,
zich erop vermag te beroepen dat haar zaak “te spoedeisend is voor een
behandeling ervan in een beroep tot nietigverklaring”. Het ligt integendeel op de
weg van verzoekster om te overtuigen van bijzondere omstandigheden.
Een schorsingsprocedure strekt er niet toe om élk moreel nadeel
dat met een bestreden beslissing gepaard gaat, versneld te kunnen ondervangen.
De eventueel uit te spreken nietigverklaring verwijdert de bestreden beslissing
immers met terugwerkende kracht uit het rechtsverkeer en het vereiste
rechtsherstel zal moeten volgen. De genoegdoening van een annulatiearrest wordt
in beginsel ook geacht het moreel nadeel te herstellen, behoudens wanneer er
bijzondere omstandigheden worden aangetoond die ervan kunnen overtuigen dat
de aangevoerde morele schade van die aard is dat een later tussen te komen
vernietigingsarrest niet voldoende genoegdoening zal kunnen verschaffen zodat
het resultaat ten gronde niet kan worden afgewacht.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
In dit verband kan er aan herinnerd worden dat een eventuele
nietigverklaring verzoekster en het bestuur weer zou plaatsen in de status quo ante
– de rechtstoestand waarin zij zich bevonden aan de vooravond van de bestreden
beslissing. Dit betekent in casu dat verzoekster dan geacht moet worden, door de
retroactieve nietigverklaring van haar ontslag, steeds stagedoend penitentiair
ambtenaar te zijn gebleven. De verwerende partij van haar kant zou zich in dat
geval weer geplaatst zien tegenover een stagedoend ambtenaar waarvan de
stageperiode verstreken is en over wier rechtstoestand zij een beslissing moet laten
volgen.
Als bijzondere omstandigheden voert verzoekster de volgende
twee aspecten aan, namelijk enerzijds haar mentale welzijn en het feit dat zij zich
genoodzaakt zag tot psychologische en psychiatrische opvolging, en anderzijds dat
er bijzonder zware repercussies dreigen voor haar verdere professionele toekomst,
gelet op de grote reputatieschade. Daarbij vermeldt verzoekster dat de bestreden
beslissing ook een navenante negatieve impact heeft op haar financiële situatie.
De verklaring van psychiater O.D. waarnaar verzoekster
verwijst, dateert van 29 september 2023. Dit is voordat de bestreden beslissing
werd genomen. Uit dat attest kan onmogelijk iets afgeleid worden over de
mogelijke gevolgen van de bestreden beslissing. In dat attest wordt bovendien
verwezen naar “externe omstandigheden” die een impact hebben uitgeoefend op
verzoeksters draagkracht en emotieregulatie waardoor ze ziekteverzuim moest
inroepen. Daarnaast blijkt uit het administratief dossier dat verzoekster gedurende
haar stage 219 ziektedagen heeft opgenomen. Er kan aldus niet zonder meer
worden aangenomen dat de noodzaak aan psychologische en psychiatrische
opvolging zou voortvloeien uit de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing.
De mogelijk negatieve gevolgen van de tenuitvoerlegging van de
bestreden beslissing voor verzoeksters carrière zijn veronderstellingen en zijn te
hypothetisch om te kunnen worden aanvaard ten bewijze van de ingeroepen
spoedeisendheid. In dit verband moet er worden op gewezen dat verzoekster niet
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
werd ontslagen omwille van gepleegde tuchtfeiten. Na het doorlopen van de stage
werd vastgesteld dat zij niet over de vereiste beroepsbekwaamheden beschikt om
de functie van penitentiair bewakingsassistent uit te oefenen. Die vaststelling zegt
evenwel niets over hoe verzoekster in een andere betrekking zou functioneren
noch over haar kansen om elders te worden aangenomen.
Met betrekking tot de bij dit aspect ingeroepen negatieve impact
op haar financiële situatie volstaat het vast te stellen dat hierover geen enkel stuk
wordt neergelegd en dat niet eens enig benaderend bedrag wordt genoemd dat een
indicatie zou kunnen geven over de omvang van die impact. Aldus wordt het de
Raad van State onmogelijk gemaakt de eventuele impact van de bestreden
beslissing op die financiële situatie te beoordelen.
14.
Uit wat voorafgaat volgt dat verzoekster niet aantoont dat zij
zich thans of minstens op korte termijn, ingevolge de tenuitvoerlegging van het
bestreden besluit, in een toestand met ernstige schadelijke gevolgen bevindt of zal
bevinden. De spoedeisendheid is bijgevolg niet aangetoond.
VI. Besluit
Er is niet voldaan aan alvast één van de voorwaarden gesteld in
artikel 17, § 1 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief
vervuld moeten zijn, wil een vordering tot schorsing worden ingewilligd.
BESLISSING
De Raad van State verwerpt de vordering.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.44
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vierentwintig juni tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Wouter Pas,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Wouter Pas
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.235
IX-10.442
