## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-06-27, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.293** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.260.293&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.293 (2024-06-27) Samenvatting (NL) : Arrest nr 260.293 van 27 juni 2024 Openbaar ambt - Tucht (openbaar ambt) Beslissing : Verwerping Depersonalisatie --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK IXe KAMER ARREST nr. 260.293 van 27 juni 2024 in de zaak A. 232.419/IX-9808 In zake : XXXX bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Lode Van de Vyver kantoor houdend te 1050 Brussel Bosstraat 22/1 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : NET BRUSSEL, GEWESTELIJK AGENTSCHAP VOOR NETHEID bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Philippe Levert kantoor houdend te 1180 Brussel Defrélaan 229 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering 1. De vordering, ingesteld op 8 december 2020, strekt tot het verkrijgen van een schadevergoeding tot herstel naar aanleiding van arrest nr. 248.442 van 5 oktober 2020. II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een verslag opgesteld. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.293 IX-9808-1/24 De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 15 april 2024. Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht. Advocaat Ineke Michielsen, die loco advocaat Lode Van de Vyver verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Adrien Neyrinck, die loco advocaat Philippe Levert verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Aanleiding tot het verzoek 3. Bij arrest nr. 248.442 van 5 oktober 2020 vernietigt de Raad van State, op vordering van verzoekster, de beslissing van de directeur-generaal van Net Brussel, Gewestelijk Agentschap voor Netheid, van 16 november 2016 waarbij haar de tuchtstraf van de blaam wordt opgelegd. Daartoe overweegt de Raad wat volgt: “9.1. Artikel 14 van het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 29 oktober 2011 [‘tot vaststelling van de tuchtregeling en tot regeling van de schorsing in het belang van de dienst van de personeelsleden Net Brussel, Gewestelijk Agentschap voor Netheid’] luidt ten slotte als volgt: ‘De raad van beroep is samengesteld uit: 1° volgens de taalrol van de verzoeker, de voorzitter of de ondervoorzitter, die beiden magistraat zijn en benoemd zijn door de Minister bevoegd voor Openbaar Ambt; 2° een griffier die niet stemgerechtigd is; 3° een assessor per representatieve vakorganisatie; ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.293 IX-9808-2/24 4° een aantal assessoren aangewezen door de overheid, gelijk aan het aantal vermeld in de bepaling onder 3°; 5° plaatsvervangers van de voorzitter, van de assessoren en van de griffier die in aanwezigheid van de vaste leden geen zitting hebben. De verzoeker heeft het recht om de assessoren te wraken. De wraking dient te worden gemotiveerd. De voorzitter kan de assessoren wraken indien hij acht dat ze als rechter in eigen zaak beschouwd kunnen worden. De gewraakte assessoren worden door hun plaatsvervanger vervangen.’ 9.2. Krachtens deze bepaling maken evenveel assessoren aangewezen door de overheid als assessoren aangewezen door de representatieve vakorganisaties deel uit van de raad van beroep. 9.3. In dit geval maakte slechts één afgevaardigde van de overheid deel uit van de raad van beroep, tegenover twee afgevaardigden van de representatieve vakorganisaties, zodat – zoals de verwerende partij zelf uitdrukkelijk in haar memorie van antwoord stelt – ‘de bij artikel 14 van het Besluit van 29 oktober 2011 vereiste pariteit niet werd gerespecteerd’. 9.4. Verzoekster heeft er belang bij dat de raad van beroep, die over het bij hem ingestelde beroep tegen het tuchtvoorstel een advies verstrekt aan de tuchtoverheid, op de voorgeschreven wijze is samengesteld. De omstandigheid dat verzoekster niet alleen zichzelf, maar ook nog twee andere afgevaardigden van de overheid als (plaatsvervangend) assessor heeft gewraakt, ontneemt haar niet het rechtens vereiste belang bij een regelmatige samenstelling van de raad van beroep. De verwerende partij roept overigens niet in dat een regelmatige samenstelling na de uitoefening van verzoeksters wrakingsrecht niet meer mogelijk zou zijn geweest. Dat de raad van beroep adviseerde om aan verzoekster geen blaam als tuchtstraf op te leggen, ontneemt aan verzoekster evenmin het rechtens vereiste belang bij haar grief. De raad van beroep had immers ook op grond van andere, voor verzoekster meer gunstige, inhoudelijke redenen, die de tuchtoverheid vermochten te overtuigen, tot dat advies kunnen komen. Zo stelt het advies van de raad van beroep dat verzoekster de vastgestelde feiten ‘erkent’, wat zij in haar inleidend verzoekschrift voor de Raad van State betwist, en gaat het uit van een ‘stilzwijgend tolereren’, maar gaat het niet in op de zienswijze die verzoekster ten aanzien van de tuchtoverheid verdedigde dat een ‘akkoord mondeling (werd) verkregen’ en dat zij ‘een mondelinge uitzondering’ genoot, dat ‘meer gepresteerd (werd) tijdens de maand juli’ en dat zij ervan mocht uitgaan zelf snipperdagen te mogen ingeven, nu het programma ‘staffplanner’ dat ook toeliet. 9.5. Het standpunt van de verwerende partij dat het vereiste van de paritaire samenstelling van de raad van beroep niet van openbare orde is, doet aan al het voorgaande geen afbreuk. 9.6. Het eerste middel is derhalve gegrond voor zover het de schending aanvoert van artikel 14 van het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 29 oktober 2011 en dient dan ook tot de nietigverklaring van de bestreden beslissing te leiden.” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.293 IX-9808-3/24 ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.293 IX-9808-4/24 IV. Gegrondheid van het verzoek tot schadevergoeding tot herstel Uiteenzetting van de vordering 4. Verzoekster betoogt dat “[t]ot op heden” haar “administratieve en financiële situatie” nog niet werd “geregulariseerd”. Zij licht toe dat de door haar geleden schade haar oorsprong vindt in wat volgt: “- Er werden 2 dagen loon ingehouden wegens ‘ongewettigde afwezigheid’. - Volgens de berekening van verwerende partij zou verzoekende partij zonder de blaam recht hebben op een baremaverhoging vanaf 1 september 2018, wat neerkomt op een regularisatie van 3 maanden […]. - Verzoekende partij betwist dat ze een palliatief verlof heeft genomen van 2 maanden (namelijk van 12 januari tot 11 februari 2015); er kan enkel 1 maand in aanmerking worden genomen. - Ook telt verzoekende partij 3 maanden halftijdse loopbaanonderbreking voor 2 maand en niet in het voordeel van verzoekende partij op slechts 1 maand. - De 3 maanden loopbaanonderbreking van juli tot september 2017 zouden niet zijn aangevraagd als verzoekende partij geen tuchtsanctie had opgelopen. Hier is zowel regularisatie als loonverlies op verschuldigd. - De vervroegde terugkeer van verzoekende partij met haar partner in september 2016 om haar beroep tijdig te kunnen instellen tegen het voorstel van een tuchtsanctie. - Schade aan het imago, gelet op de leeftijd van verzoekende partij, haar goede reputatie voordien en haar anciënniteit. - Schade voor de rest van de loopbaan van verzoekende partij, die zelfs na haar pensioen nog steeds zal doorwerken. - Naast loon, zijn er premies, maaltijdcheques, vakantiegeld die ook berekend zijn rekening houdend met de tuchtsanctie. - Bijzondere morele schade, geleden door de beslissing van de leidend ambtenaar dd. 16 november 2016 om haar een tuchtstraf op te leggen, met name een blaam. [Verzoekster] erkent dat een nietigverklaring in beginsel de nodige morele genoegdoening kan verschaffen. In dit geval volstaat het evenwel niet dat voor eenieder vaststaat dat de griefhoudende beslissing nietig is door de ongeldige samenstelling van de Raad van Beroep en de schending van de rechten van verdediging. Er is een bijzonder moreel nadeel dat door de vernietiging niet volledig is hersteld ondanks de verwijdering van de onwettige beslissing uit de rechtsorde.” De schadeposten worden – provisioneel – als volgt begroot: “- Uitstel baremaverhoging om reden van de tuchtsanctie: 3 x 356,95 € per maand (sept., okt. en dec. 2018): ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.293 1.070,85 € IX-9808-5/24 - Bij de berekening van de baremaverhoging werd het palliatief verlof in 2015 voor 2 maand aangerekend terwijl dit 1 maand diende te zijn: 356,95 € - Bij de berekening van de baremaverhoging werd de halftijdse arbeidsonderbreking gedurende 3 maanden in de zomer van 2018 ten onrechte aangerekend aan 2 maand: 240,00 € - Verzoekende partij zou in de zomer van 2017 geen verlenging van haar arbeidsonderbreking voor 3 maanden hebben opgenomen zonder tuchtsanctie: 12.145,00 € - Vakantiegeld (bedrag vermeld onder voorbehoud): 625,00 € - Eindejaarspremie (bedrag vermeld onder voorbehoud): 250,00 € - Productiviteitspremie (bedrag vermeld onder voorbehoud): 250,00 € - Verzoekende partij diende haar jaarlijks verlof te onderbreken voor het instellen van het hoger beroep bij de Raad van Beroep: 2.000,00 € - Dokterskosten + medicatie: 500,00 € - Morele schade begroot ex aequo en bono: 2.500,00 € - Intresten: p.m. Totaal: 19.937,80 €” Wat de morele schade betreft doet verzoekster nog het volgende gelden: “De disciplinaire sanctie heeft diep moreel leed veroorzaakt bij verzoekende partij, welke leidde tot gezondheidsproblemen en die een regelmatige medische opvolging vereisten. Een groot deel van het personeel van het Net Brussel had kennis van de tuchtsanctie en wist van de procedure tussen partijen. Sommige collega’s werden opgeroepen ofwel als getuigen, als vertalers, als verhoorders, als lid in de beroepskamer enz. De publiciteit die aan de ingeleide tuchtprocedure werd gegeven had een grote impact op verzoekende partij. Na meer dan 25 jaar voorbeeldige dienst was het pijnlijk om te vernemen dat jongere collega’s hadden moeten getuigen en dat er naar feiten werden gevraagd die ouder waren dan 10 jaar (prikgedrag onder de eerste leiding van [P.P.]). Tijdens de hele procedure voelde verzoekende partij een groot gevoel van onrecht, van diepe vernedering en ervaarde ze dit alles als een aanval op haar eer. Tevens was er niet enkel intern ruchtbaarheid gegeven aan de procedure, maar ook extern; verzoekende partij had namelijk veel contacten met leveranciers, andere overheden (Interafval,..), organismen zoals Fost+, en zij maakte deel uit als experte van de Raad van Bestuur van BrusselEnergie; uiteraard werden deze organismen ingelicht over een lopende tuchtprocedure. De gevorderde morele schadevergoeding is dan ook minimaal en ex aequo et bono begroot.” ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.293 IX-9808-6/24 5.1. In de memorie van wederantwoord benadrukt verzoekster dat er wel degelijk een causaal verband bestaat tussen de vastgestelde onwettigheid en de door haar geleden schade. Bevestiging van dat causaal verband ziet verzoekster gelegen in het feit dat haar na het instellen van de voorliggende vordering een “gedeeltelijke vergoeding (retroactieve baremaverhoging)” werd toegekend. Verzoekster brengt daarop de volgende structuur aan in haar vordering. 5.2.1. De materiële schade begroot verzoekster alsdan op 50.000 euro provisioneel. 5.2.2. Een eerste schadepost identificeert verzoekster thans als “[i]nkomensverlies”. Daarvan maakt vooreerst deel uit een vergoeding voor het weddeverlies voor één halve dag ongewettigde afwezigheid. Verzoekster betoogt dat “[i]ndien er geen tuchtprocedu