Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386 (2024-07-03)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.386 van 3 juli 2024 Economische zaken - Energie (subsidies,
premies), behalve stedenbouwkundige en milieuvergunningen Beslissing :
Verwerping Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 260.386 van 3 juli 2024
in de zaak A. 241.194/XIV-39.371
In zake:
XXXX
tegen:
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister
van Economie
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Tine Bricout
kantoor houdend te 9041 Oostakker
Orchideestraat 61 A
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 12 februari 2024, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissingen van 1 februari 2024 van de FOD Economie,
K.M.O., Middenstand en Energie “dat ik niet voldoe aan de voorwaarden van de
wet van 19 december 2022 om recht te hebben op het basispakket voor januari tot
maart 2023.”
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag
opgesteld overeenkomstig artikel 93, eerste lid, van het besluit van de Regent van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-1/10
23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State’.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 26 juni 2024.
Kamervoorzitter Geert Debersaques heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Brecht Heirman, die loco advocaat Tine Bricout
verschijnt voor de verwerende partij, is gehoord.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Op 1 februari 2024 weigert de verwerende partij verzoekers
individuele aanvragen tot het bekomen van het basispakket energie 1) met
betrekking tot elektriciteit voor de maanden januari, februari en maart 2023 (eerste
bestreden beslissing) en 2) met betrekking tot gas voor de maanden januari,
februari en maart 2023 (tweede bestreden beslissing).
Dit zijn de bestreden beslissingen.
Verzoeker legt (de kennisgeving van) deze beslissingen niet
voor. Uit de door de verwerende partij overgelegde kopie van het elektronisch
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-2/10
dossier van verzoeker blijkt dat geen matches voor verzoekers huishouden werden
gevonden inzake leverancier. Voorts is de volgende reden van weigering vermeld:
“Reden voor weigering
Ondanks al onze inspanningen en gesprekken met de energieleveranciers
hebben we voor u geen actief energiecontract kunnen vinden dat in
aanmerking komt voor de premie. U kunt deze beslissing binnen 2 maanden
betwisten door ons bewijs te sturen dat uw contact in aanmerking komt, via
de hieronder aangegeven contactpersonen”
IV. Toepassing kortedebattenprocedure
Ontvankelijkheid - ambtshalve exceptie inzake rechtsmacht
Uiteenzetting van de exceptie
In het auditoraatsverslag wordt ambtshalve het gebrek aan
rechtsmacht van de Raad van State opgeworpen. Er wordt toegelicht dat de
voorwaarden om de (tweede) federale elektriciteits- en gaspremie te bekomen,
volledig zijn vastgelegd in de wet van 19 december 2022 ‘houdende toekenning
van een tweede federale elektriciteits- en gaspremie’ (hierna: de wet van 19
december 2022), zoals dat blijkt uit het volgende door het auditoraat gegeven
juridisch kader:
“3.
Het juridisch kader
- De wet van 30 oktober 2022 ‘houdende tijdelijke
ondersteuningsmaatregelen ten gevolge van de energiecrisis’ (hierna: wet
van 30 oktober 2022) bevat een titel 7 ‘Energie Toekenning van een federale
elektriciteits- en gaspremie’.
Deze wet voorziet in de invoering van een federale premie voor elektriciteit
(122 euro) en gas (270 euro). Ze is bedoeld om de impact van de
energiecrisis op de elektriciteits- en gasrekeningen te verzachten.
Deze steun, ook basispakket genoemd, wordt als een eenmalige en forfaitaire
premie toegekend aan iedere huishoudelijke afnemers van elektriciteit en gas
die op 30 september 2022 een recht op levering van elektriciteit
respectievelijk gas voor diens woonplaats heeft binnen een
leveringsovereenkomst (ongeacht of er een levering van elektriciteit
respectievelijk van gas heeft plaatsgevonden bij de rechthebbende):
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-3/10
1° met een variabele prijs;
2° met een vaste prijs, die afgesloten of hernieuwd werd na 30 september
2021.
De federale elektriciteits- en gaspremie is niet van toepassing op de personen
binnen een gezin of huishouden waarvan een lid kwalificeerde als
beschermde residentiële afnemer in de zin van artikel 20, § 2/1, van de
Elektriciteitswet op 30 september 2022 of in de zin van artikel 15/10, § 2/2,
van de Gaswet., dit zijn de afnemers die een contract hebben onder het
sociaal tarief.
2. Het bedrag van de federale elektriciteits- en gaspremie wordt toegekend
aan de rechthebbende door de leverancier die voorziet in de levering van
elektriciteit op 30 september 2022. Het bedrag van de federale
elektriciteitspremie wordt automatisch toegekend aan de rechthebbenden
opgenomen in de lijst opgemaakt krachtens artikel 53, § 1, en verrekend op
een voorschot- of afrekeningsfactuur in de periode vóór 1 januari 2023. De
toekenning van de premie wordt voor diezelfde datum meegedeeld via een
voorschot- of afrekeningsfactuur of via een kredietnota of via een
afzonderlijke communicatie die de datum van de toekenning attesteert.
3. De wet van 19 december 2022 ‘houdende toekenning van een tweede
federale elektriciteits- en gaspremie’ (hierna wet van 19 december 2022)
kent een tweede federale premie voor elektriciteit (183 euro) en gas (405
euro) toe. Deze premie geldt voor de maanden januari, februari en maart
2023 en bevat gelijkaardige toekenningsvoorwaarden als de wet van 30
oktober 2022. Er kan in dit verband worden verwezen naar de artikelen 4 en
11 van de wet van 19 december 2022. De aanvrager moet daarbij op 31
december 2022 een leveringsovereenkomst hebben.”
Voorts stelt het auditoraat vast dat het in de voorliggende zaak
meer
bepaald
gaat
over
de
vraag
of
verzoeker
al
dan
niet
een
leveringsovereenkomst bij een energieleverancier heeft op 31 december 2022, en
dat de verwerende partij ter zake ook voor dit aspect louter over een gebonden
bevoegdheid beschikt.
Het auditoraat concludeert hieruit dat de beoordeling of de
federale elektriciteits- en gaspremie moet worden toegekend, volledig gebonden is
en er dus sprake is van een subjectief recht voor zij die aan de voorwaarden, die
geen discretionaire invulling vergen, voldoen. Het werkelijk en rechtstreeks
voorwerp van de vordering (het petitum) betreft de vaststelling van een subjectief
recht. Voorts stelt het auditoraat vast dat het verzoekschrift geen middelen bevat,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-4/10
zodat er dan ook geen sprake is van een middel (de causa petendi) waarover de
Raad van State zich zou kunnen uitspreken.
Beoordeling
In haar arrest nr. 257.892 van 14 november 2023 heeft de
algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak het volgende
geoordeeld:
“6. Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt dat de
geschillen over subjectieve rechten – altijd, wat de in de eerstgenoemde
bepaling bedoelde geschillen over burgerlijke rechten betreft en in principe,
wat de geschillen over politieke rechten betreft – tot de rechtsmacht van de
hoven en rechtbanken behoren. Onder voorbehoud van een toewijzing van
bevoegdheid inzake politieke rechten, is de Raad van State dan ook zonder
rechtsmacht om kennis te nemen van beroepen en vorderingen waarvan het
werkelijke en rechtstreekse voorwerp een geschil over subjectieve rechten
betreft.
7. De bevoegdheid van de Raad van State wordt aldus bepaald door het
werkelijk en rechtstreeks voorwerp van het beroep tot nietigverklaring
(Cass. (verenigde kamers) 19 februari 2015, C.14.0308.N).
De Raad van State is op grond van de artikelen 144 en 145 van de Grondwet
zonder rechtsmacht wanneer de vordering strekt tot de nietigverklaring van
een administratieve rechtshandeling waarbij (i) een administratieve overheid
weigert om een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een
subjectief recht waarover de verzoekende partij meent te beschikken en (ii)
het ingeroepen annulatiemiddel gebaseerd is op een regel van materieel recht
die deze verplichting in het leven roept en het geschil inhoudelijk bepaalt
(Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N en de concl. van
eerste adv.-gen. R. Mortier; zie eveneens Cass. (verenigde kamers)
8 september 2016, C.11.0455.F en de concl. van adv.-gen. Th. Werquin).
Hieruit volgt derhalve dat de Raad van State zonder rechtsmacht is wanneer
aan twee (connexe) voorwaarden is voldaan waarbij niet alleen acht moet
worden geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook
op het aangevoerde middel (de causa petendi). De eerste voorwaarde houdt
verband met het voorwerp van het beroep, met datgene wat wordt gevorderd,
namelijk de erkenning of de vaststelling van het bestaan van een subjectief
recht in hoofde van de rechtzoekende, aangezien hij voldoet aan alle
voorwaarden waarvan het objectief recht deze aanspraak afhankelijk maakt.
De eerste voorwaarde is alleen maar vervuld wanneer de bevoegdheid van de
administratie volledig gebonden is (zie de concl. van adv.-gen. Th. Werquin
voor Cass. (verenigde kamers) 11 juni 2010, AR C.09.0336.F, AC 2010, nr.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-5/10
418; concl. van eerste adv.-gen. R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27
november 2020, C.17.0114.N). De tweede voorwaarde heeft betrekking op
de middelen die tot staving van het annulatieverzoek worden aangevoerd. De
Raad van State heeft geen rechtsmacht wanneer het aangevoerde
annulatiemiddel wordt afgeleid uit de schending van de rechtsregel welke die
verplichting vestigt (zie de concl. van eerste adv.-gen. R. Mortier voor Cass.
(verenigde kamers) 27 november 2020, 17.0114.N).
Het is daarbij niet voldoende dat een annulatiemiddel de Raad van State in
het raam van het wettigheidstoezicht incidenteel of onrechtstreeks verplicht
om uitspraak te doen over het bestaan of over de draagwijdte van een
subjectief recht om te beslissen tot de afwezigheid van rechtsmacht van de
Raad van State (zie Cass. (verenigde kamers) 11 juni 2010, AR C.09.0336.F,
AC 2010, nr. 418; evenals de concl. van adv.-gen. C. Vandewal voor Cass.
(verenigde kamers) 19 februari 2015, C.14.0369.N en van eerste adv.-gen. R.
Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N).
8. Opdat er sprake zou zijn van een vordering op grond van een subjectief
recht, is vereist dat de verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde
juridische verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een
derde oplegt en bij de nakoming waarvan die partij belang heeft; opdat een
verzoekende partij zich op een dergelijk recht zou kunnen beroepen ten
aanzien van de bestuurlijke overheid, dient de bevoegdheid van die overheid
volledig gebonden te zijn (Cass. (verenigde kamers) 20 december 2007
(2 arresten), C.06.0574.F en C.06.0596.F). De Raad van State blijft bevoegd
wanneer het ontstaan van het subjectief recht afhangt van een voorafgaande
beslissing van de administratieve overheid, die wat die beslissing betreft over
een discretionaire bevoegdheid beschikt, ook al is haar bevoegdheid op
bepaalde vlakken gebonden (Cass. (verenigde kamers) 19 februari 2015,
C.14.0369.N).
Het gegeven dat de administratieve overheid de wettelijke en reglementaire
criteria die aan haar bestuurshandelen ten grondslag liggen moet
interpreteren, noch het gegeven dat zij ertoe wordt verplicht feiten juridisch
te kwalificeren, leiden ertoe dat zij een discretionaire bevoegdheid uitoefent
of dat er niet langer sprake zou zijn van een op haar rustende juridische
verplichting en een daarmee overeenstemmend subjectief recht in hoofde
van de rechtszoekende.
9. Er dient te dezen dan ook in de eerste plaats worden nagegaan of de
verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing over enige
discretionaire beoordelingsbevoegdheid beschikte, dan wel slechts over een
(volledig) gebonden bevoegdheid en in dat opzicht slechts heeft moeten
vaststellen of de reglementair vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als
overheid interpreteert, vervuld waren. Voorts dient bij die beoordeling van
het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van de vordering, en anders dan de
verwerende partij dat ziet, wel degelijk acht worden geslagen op de door de
verzoekende partij ‘ingeroepen middelen en vermeende onwettigheden’ (de
causa petendi).
10. De omstandigheid daarentegen dat de verwerende partij bij de
kennisgeving van haar beslissing aan de verzoekende partij o.m. heeft
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-6/10
vermeld dat een annulatieberoep bij de Raad van State kon worden ingesteld,
doet – en anders dus dan de verzoekende partij dat ziet – aan het voorgaande
niet af. Die omstandigheid heeft immers geen invloed op het onderzoek naar
en de beoordeling van de rechtsmacht van de Raad van State. De regels die
de respectieve bevoegdheden van de hoven en rechtbanken van de
rechterlijke orde en van de Raad van State vaststellen, vloeien voort uit de
Grondwet en partijen kunnen daarvan niet afwijken.
11. Het valt dan ook de bevoegde kamer toe om te oordelen of in casu aan de
beide voorwaarden is voldaan, wat inhoudt dat bij de beoordeling van het
werkelijk en rechtstreeks voorwerp van de vordering niet alleen acht moet
worden geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook
op het/de aangevoerde middel(en) (de causa petendi).”
6.
De algemene vergadering van de Raad van State oordeelde in
dezelfde zin in haar arresten nrs. 257.891 en 257.893 van dezelfde datum.
De Raad van State sluit zich in de voorliggende zaak bij die
rechtspraak en de motivering ervan aan.
Er wordt bij de navolgende beoordeling van het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp van de vordering dan ook acht geslagen op zowel het
voorwerp van de vordering (het petitum), dit is de eerste connexe voorwaarde als
op het te dezen aangevoerde enig middel (de causa petendi), dit is de
tweede connexe voorwaarde.
Toepassing
De eerste (connexe) voorwaarde
In het auditoraatsverslag wordt ambtshalve vastgesteld dat uit
geschetste juridische kader blijkt dat de voorwaarden om het (tweede) federale
basispakket te bekomen, volledig zijn vastgelegd in, te dezen, de wet van
19 december 2022.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-7/10
Uit
de
lezing
van
inzonderheid
artikel
4
(federale
elektriciteitspremie) en 11 (federale gaspremie) van de wet van 19 december 2022
blijkt inderdaad dat de premies van het basispakket worden toegekend aan elke
huishoudelijke afnemer die op 31 december 2022 een leveringsovereenkomst voor,
naar gelang het geval, elektriciteit en/of gas voor diens woonplaats heeft, 1°) ofwel
met een vaste prijs, die afgesloten of hernieuwd werd na 30 september 2021 of 2°)
ofwel met een variabele prijs en die niet tot een van de in artikelen 4, § 2 en 11, § 2,
van de wet van 19 december 2022 van de premie(s) uitgesloten categorieën
behoort. Als de huishoudelijke afnemer voldoet aan deze door de regelgever
(nauwkeurig en precies) vastgelegde voorwaarden, is de verwerende partij die met
toepassing van deze wet is belast, ertoe gehouden de premie toe te kennen, althans
wanneer vaststaat dat de voorwaarden in de wet van 19 december 2022 zijn
nageleefd. Hij heeft ter zake derhalve geen enkele discretionaire bevoegdheid.
Uit wat voorafgaat volgt dat de Raad van State wat deze
voorwaarde betreft, geen reden ziet om het anders te zien dan het auditoraat en
besluit, na eigen onderzoek, aldus het auditoraatsverslag bijvallend, dat de
verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing over een volledig
gebonden bevoegdheid beschikt en in dat opzicht slechts heeft moeten vaststellen
of de door de regelgever vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als overheid
interpreteert, vervuld waren.
De tweede (connexe) voorwaarde
Het auditoraat stelt in zijn verslag vast dat in de voorliggende
zaak het verzoekschrift geen middelen bevat. Dit wordt bijgevallen. Aldus is
evenmin aan de tweede connexe voorwaarde voldaan.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-8/10
Conclusie
Uit wat voorafgaat volgt dat de Raad van State op grond van de
artikelen 144 en 145 van de Grondwet zonder rechtsmacht is.
De ambtshalve exceptie is in de aangegeven mate gegrond.
Het beroep is niet ontvankelijk.
Het auditoraat heeft terecht gemeend dat de zaak met korte
debatten een oplossing kan krijgen.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
Verzoeker wordt verwezen in de kosten van de het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van verzoeker niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-9/10
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op drie juli tweeduizend vierentwintig, door
de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.386
XIV-39.371-10/10
