## I. Identification de la décision officielle Décision commentée : **Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2024-09-02, n° ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.560** ([Source officielle](https://juportal.just.fgov.be/content/ViewDecision.php?id=ECLI%3ABE%3ARVSCE%3A2024%3AARR.260.560&lang=fr)). ## II. Motifs et texte intégral de la juridiction Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.560 (2024-09-02) Samenvatting (NL) : Arrest nr 260.560 van 2 september 2024 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping --- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE XIIe VAKANTIEKAMER ARREST nr. 260.560 van 2 september 2024 in de zaak A. 242.680/XIV-39.623 In zake: de BV URBAN LIVING PROJECT MANAGEMENT bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Barteld Schutyser en Daan Degrande kantoor houdend te 1050 Brussel Louizalaan 99 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: de VLAAMSE DIENST VOOR ARBEIDSBEMIDDELING EN BEROEPSOPLEIDING bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Steven Van Garsse en Simon Verhoeven kantoor houdend te 2600 Antwerpen Prins Boudewijnlaan 18 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering 1. De vordering, ingesteld op 7 augustus 2024, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “de gemotiveerde selectiebeslissing die de VDAB op 22 juli 2024 heeft genomen in het kader van de plaatsingsprocedure m.b.t. de overheidsopdracht met als voorwerp “het ter beschikking stellen van kantoor- en opleidingsinfrastructuur (+- 22.000 m² NVO) in regio Antwerpen via een huurovereenkomst in een formule ‘Build to Suit’, in de mate dat VDAB daarin oordeelde dat Urban Living PM niet aan de selectiecriteria voldoet, waardoor Urban Living PM niet voor deelname aan de dialoog werd geselecteerd”. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.560 XIV-39.623-1/31 II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een nota en een administratief dossier ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 28 augustus 2024. Staatsraad Kaat Leus heeft verslag uitgebracht. Advocaten Barteld Schutyser en Daan Degrande, die verschijnen voor de verzoekende partij, en advocaten Simon Verhoeven en Matthias Van Der Donckt, die verschijnen voor de verwerende partij, zijn gehoord. Adjunct-auditeur Anke Meskens heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (hierna: de VDAB) schrijft een opdracht uit voor werken voor het ter beschikking stellen van kantoor- en opleidingsinfrastructuur (+- 22.000 m² NVO) in regio Antwerpen via een huurovereenkomst in een formule “Build to Suit”. De aanbestedende overheid beoogt hiermee een niet-residentieel multifunctioneel gebouw te huren, bestaande uit zowel kantoorruimten als opleidingsateliers en de bijhorende lokalen. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.560 XIV-39.623-2/31 Onder punt 1.1 van de selectieleidraad (met referentie 2023/655/INK/FAC/PB) wordt het voorwerp van de opdracht als volgt omschreven: “Het voorwerp van huidige Opdracht is de realisatie van een infrastructuur via een formule “Build to Suit” waarbij de Opdrachtnemer de onroerende goederen ter beschikking stelt die beantwoorden aan de eisen van de Opdrachtgever via een huurovereenkomst. De opdrachtnemer is bijgevolg de Bouwheer. Het betreft bijgevolg een opdracht voor het ontwerp, de bouw en de financiering tot aan oplevering van een onroerende infrastructuur die vervolgens voor een periode zoals omschreven in punt 15 van huidige Selectieleidraad, verhuurd wordt aan de Aanbestedende Overheid. De Opdracht omvat tevens het onderhoud van de technische installaties van de infrastructuur gedurende minstens twee (2) jaar na de Voorlopige Oplevering.”. 3.2. De opdracht wordt overeenkomstig artikel 39 van de wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten (hierna: de wet van 17 juni 2016) geplaatst door middel van een concurrentiegerichte dialoog, bestaande uit meerdere fasen waaronder een selectiefase waarbij, na aanvraag tot deelneming, na “doorselectie”, alleen de geselecteerde kandidaten aan de dialoog mogen deelnemen en desgevallend een offerte mogen indienen en waarbij over de voorwaarden van de opdracht kan worden onderhandeld met de inschrijvers. 3.3. De opdracht wordt nationaal en Europees bekendgemaakt. Met een rectificatiebericht van 4 februari 2024 wordt een bijlage 7 toegevoegd aan de selectieleidraad, met name het “formulier verbintenis beroep op draagkracht”. Op 7 maart 2024 wordt een tweede rectificatiebericht gepubliceerd. Deze rectificatieberichten verschijnen op 6 februari 2024 respectievelijk 11 maart 2024 in het Europees Publicatieblad. 3.4. Wat de kwalitatieve selectie betreft, wordt in de selectieleidraad onder punt 8.2 ‘TECHNISCHE BEKWAAMHEID’ onder meer het volgende gesteld: ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.560 XIV-39.623-3/31 “De Kandidaat dient zijn geschiktheid aan te tonen aan de hand van de volgende inlichtingen en bewijzen, waarmee hij de mate aantoont waarin hij beschikt over de relevante ervaring en bekwaamheden. De lijst van referenties bevat voor elke referentie onder meer : de naam van de referentie ; een identificatie van de bouwheer met onder meer de naam, het telefoonnummer en een functieomschrijving van de natuurlijke persoon die bij de opgegeven referenties in naam van de bouwheer het projecten heeft opgevolgd ; een korte omschrijving van de aard en locatie van het project ; een korte omschrijving van de relevantie van de referentie voor de huidige Opdracht ; de totale vloeroppervlakte in m² ; het investeringsbedrag voor het project ; de timing van het project waaronder de totale uitvoeringstermijn ; De Aanbestedende Overheid behoudt zich het recht voor de opgegeven informatie te verifiëren bij de bouwheer.”. Bij de selectieleidraad is onder meer een Bijlage 3 ‘VERKLARING TECHNISCHE BEKWAAMHEID’ gevoegd die deze in punt 8.2. opgesomde vermeldingen herneemt. Aansluitend, onder punt 8.2.1 ‘ALGEMENE VOORWAARDEN’ stelt de selectieleidraad wat de (referenties inzake het) vereiste ‘8.2. TECHNISCHE BEKWAAMHEID’ betreft, wat volgt: “- Eenzelfde referentie kan aangereikt worden voor meerdere hieronder beschreven disciplines, namelijk voor de aanneming, de architectuur, de stabiliteit en/of de technische installaties. De Kandidaat dient evenwel bij zijn Aanvraag tot Deelneming expliciet aan te geven voor welke criteria hij de referentie in kwestie wenst aan te reiken. - Onder publiek toegankelijke gebouwen wordt het volgende begrepen: -Publiek toegankelijke gebouwen zijn gebouwen in de BENELUX, Frankrijk en Duitsland, waarin publieke organisaties gevestigd zijn die aan een groot aantal personen overheidsdiensten verstrekken en die vaak door het publiek worden bezocht. Dat zijn organisaties zoals : -overheden, overheidsagentschappen, OCMW’s, overheidsbedrijven, lokale besturen, … -onderwijsinstellingen : scholen, internaten, centra voor volwassenenonderwijs of voor basiseducatie, centra voor leerlingenbegeleiding, hogescholen, universiteiten, … ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.560 XIV-39.623-4/31 - gezondheidsvoorzieningen - welzijnsvoorzieningen : organisaties die activiteiten uitoefenen op het gebied van gezin, maatschappelijk welzijn, inwijkelingen, personen met een handicap, bejaarden, jeugdbescherming, … - Ook beschermde gebouwen vallen onder deze omschrijving omdat het energieprestatiecertificaat een informatief doel heeft en geen verplichting inhoudt om de energiebesparende maatregelen die eventueel in strijd kunnen zijn met de bescherming, ook effectief uit te voeren. - Conform artikel 68 §4, 1° van het Koninklijk Besluit van 18 april 2017 en om een toereikend mededingingsniveau te waarborgen gelet op het specifiek karakter van de Opdracht en de gevraagde referenties, beslist de Aanbestedende Overheid dat bewijs van relevante werken die langer dan drie of vijf jaar (naargelang het diensten of werken betreft) geleden zijn uitgevoerd toch in aanmerking wordt genomen, onder de hierna opgenomen voorwaarden.” Verder, onder punt 8.2.2. ‘RICHTLIJNEN VOOR DE OPGAVE VAN DE REFERENTIES’ wordt wat volgt vermeld: “De Kandidaat of lid van de Combinatie, al naargelang, beantwoordt de vragen opgenomen onder afdeling C (“Technische en beroepsbekwaamheid”) van Deel IV (“Selectiecriteria”) van zijn Uniform Europees Aanbestedingsdocument, in de mate dat deze vragen verband houden met de eisen en het minimumniveau. De Kandidaat verstrekt de in de bijlagen aan de Selectieleidraad gevraagde inlichtingen als volgt : -de inlichtingen die vermeld zijn in de templates in Bijlage 3 op ongeveer één recto-verso bladzijde (formaat A4) ; - elke referentie wordt toegelicht aan de hand van bijkomend beeldmateriaal op ongeveer twee recto-verso bladzijde (formaat A4), met minimaal vier beelden. De Kandidaat geeft ook een concrete toelichting waarmee hij aantoont in welke mate de referentie ingaat op: - de aspecten die vermeld zijn in de Selectieleidraad als “voorkeuren” ; - de andere beoordelingselementen vermeld voor “doorselectie” ; - de andere in zijn ogen relevante bijzondere verdiensten van de referentie in het licht van het voorwerp van de opdracht en zijn kenmerken die het voorwerp uitmaakt van deze procedure. In de Aanvraag tot Deelneming moet duidelijk zijn welke referentie voor een bepaald criterium wordt voorgesteld. Voor elke referentie geeft de Kandidaat een duidelijke beschrijving van het aandeel van de entiteit van wie de referentie wordt voorgelegd in de totstandkoming ervan, i.e. of de entiteit als enige verantwoordelijk was voor de volledige uitvoering van de referentie, dan wel de referentie in ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.560 XIV-39.623-5/31 combinatie met anderen of als onderaannemer werd uitgevoerd. In laatstgenoemde gevallen dient het aandeel van de werkzaamheden van de entiteit in de totale werkzaamheden gepreciseerd te worden. De Aanbestedende Overheid zal een referentie die werd uitgevoerd in onderaanneming slechts in aanmerking nemen indien het aandeel van de entiteit die ze voorlegt, beantwoordt aan de vereiste van een gelijkaardige opdracht zoals bepaald bij het betrokken kwalitatief selectiecriterium. Enkel de informatie opgenomen in de Aanvraag tot Deelneming wordt in overweging genomen voor de beoordeling van de referenties. Verwijzingen naar andere documenten die niet mee worden opgenomen in de Aanvraag tot Deelneming worden bijgevolg niet in beschouwing genomen. Het aanleveren van meer referenties dan de vereiste aantallen is niet toegelaten. Indien het opgegeven aantal overschreden wordt, zal de Aanbestedende Overheid de referenties in aanmerking nemen in de volgorde waarin ze bij de Aanvraag tot Deelneming zijn gevoegd, tot het opgegeven aantal is bereikt. Met de referenties die verder zijn vermeld, zal geen rekening worden gehouden. Eenzelfde referentie kan, indien relevant, ter beantwoording van meer dan één selectiecriterium inzake technische bekwaamheid worden ingediend. De Aanvraag tot Deelneming bevat evenwel telkens voor elk gevraagde referentie de voor dat selectiecriterium specifiek gevraagde relevante gegevens, hetzij door expliciete vermelding, hetzij door een expliciete en éénduidige specifieke verwijzing.”. In de toepasselijke selectieleidraad wordt inzake ‘8.2. TECHNISCHE BEKWAAMHEID’ onder punt 8.2.8 over selectiecriterium F - ‘BEROEPSKWALIFICATIES VAN DE SLEUTELPERSONEN’, wat volgt vermeld: “8.2.8. CRITERIUM F - BEROEPSKWALIFICATIES VAN DE SLEUTELPERSONEN De Kandidaat geeft de identiteit en de beroepskwalificaties (opleidingsniveau, aantal jaren relevante ervaring in de betrokken functie, de lijst van relevante referenties in de betrokken functie) op van de natuurlijke personen (naam, functie in het bedrijf, …) die direct betrokken zullen zijn bij de leiding, uitwerking en opvolging van deze Opdracht. Er wordt gepreciseerd dat indien tijdens de loop van Opdracht één v