Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694 (2024-09-20)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.694 van 20 september 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Wegenwezen Beslissing : Vernietiging
Samenvoeging bekendmaking
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 260.694 van 20 september 2024
in de zaken A. 236.442/X-18.154 (I)
A. 237.256/X-18.242 (II)
In zake :
I.
H.W.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Koenraad Maenhout
kantoor houdend te 2600 Antwerpen
Filip Williotstraat 30/0102
bij wie woonplaats wordt gekozen
II.
- G.L.
- H.V.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Luc Savelkoul en Kilian Stulens
kantoor houdend te 3583 Beringen-Paal
Paalsesteenweg 131
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I.
- de GEMEENTE LANAKEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Chris Schijns, Jef Goffings en Charlotte Cams
kantoor houdend te 3600 Genk
Grotestraat 122
wie woonplaats wordt gekozen
- het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jonas De Wit
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
II.
- de GEMEENTE LANAKEN
- het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Pieter-Jan Defoort en Heleen Vandermeersch
kantoor houdend te 8020 Oostkamp
Hertsbergsestraat 4
bij wie woonplaats wordt gekozen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
Tussenkomende partij :
I.
de BV GEOTEC
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Gaël Bedert
kantoor houdend te 2560 Kessel
Torenvenstraat 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
en eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Stijn Verbist
kantoor houdend te 3550 Heusden-Zolder
Pastoor Paquaylaan 184
II.
de BV GEOTEC
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Stijn Verbist en Gaël Bedert
kantoor houdend te 3550 Heusden-Zolder
Pastoor Paquaylaan 184
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep sub I, ingesteld op 20 mei 2022, strekt tot de
nietigverklaring van “[h]et Ministerieel Besluit van 11 maart 2022 […] waarbij
het
beroep van verzoekster tegen het besluit van de gemeenteraad van de gemeente
Lanaken van 27 september 2021 tot […] vaststelling van de rooilijn van de
nieuwe wegenis en de verbrede Grensstraat in de te realiseren verkaveling
binnengebied
Grensstraat
–
Dukatonweg
–
Maastrichterweg
–
Maaseikerst[een]weg en opheffing van de voetweg […] 94 [hierna: het
gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021] ongegrond werd verklaard”.
Het beroep sub II, ingesteld op 15 september 2022, strekt tot de
nietigverklaring van “[h]et Ministerieel besluit van 21 juli 2022 betreffende
[verzoekers’] beroep tegen het [gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021]”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
II. Verloop van de rechtspleging
In de zaak sub I hebben de verwerende partijen een memorie
van antwoord ingediend en verzoekster heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
In de zaak sub II heeft de tweede verwerende partij een
memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben een
memorie van wederantwoord ingediend.
De tussenkomende partij heeft in de zaak sub I een
verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij
beschikking van 8 juli 2022. De tussenkomende partij heeft een memorie
ingediend.
De tussenkomende partij heeft in de zaak sub II een
verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij
beschikking van 8 november 2022. De tussenkomende partij heeft een memorie
ingediend.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Van Mingeroet heeft in
beide zaken een verslag opgesteld.
In de zaak sub I hebben verzoekster, de verwerende partijen en
de tussenkomende partij een laatste memorie ingediend.
In de zaak sub II hebben de verzoekende partijen, de tweede
verwerende partij en de tussenkomende partij een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn in de zaak sub I opgeroepen voor de
terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 15 maart 2024.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
De partijen zijn in de zaak sub II opgeroepen voor de
terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 21 juni 2024.
Staatsraad Jan Clement heeft in beide zaken verslag uitgebracht.
Advocaat Buket Karaca, die loco advocaat Koenraad Maenhout
verschijnt voor verzoekster in de zaak sub I, advocaat Chris Schijns, die
verschijnt voor de eerste verwerende partij in de zaak sub I, advocaat Dylan
Vercammen, die loco advocaat Jonas De Wit verschijnt voor de tweede
verwerende partij in de zaak sub I, en advocaat Gaël Bedert, die verschijnt voor
de tussenkomende partij in de zaak sub I, zijn gehoord.
Advocaat Kilian Stulens, die verschijnt voor verzoekster in de
zaak sub II, advocaat Heleen Vandermeersch, die verschijnt voor de
tweede verwerende partij in de zaak sub II, en advocaat Gaël Bedert, die
verschijnt voor de tussenkomende partij in de zaak sub II, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Van Mingeroet heeft in de
zaak sub I een met dit arrest andersluidend advies gegeven en in de zaak sub II
een met dit arrest eensluidend advies.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
In de gemeente Lanaken loopt de Grensstraat van de
Dukatonweg in het noorden naar de grens met Nederland in het zuiden. De
laatstgenoemde weg sluit in het oosten aan op de Maastrichterweg. Het tracé van
de in de Atlas der Buurtwegen opgenomen voetweg nr. 94 loopt doorheen een
huizenrij aan de Maastrichterweg en vervolgens over een perceel achter deze
huizenrij (hierna: het perceel achter de huizenrij). In het zuiden loopt de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
oostelijke helft van de voetweg over het grondgebied van Nederland. Tussen de
achterzijde van de huizenrij en de grens met Nederland bevindt zich een open
ruimte die in het oosten reikt tot aan de bebouwing langs de Maaseikersteenweg.
Het woonperceel van verzoekster in de zaak sub I maakt deel
uit van de huizenrij aan de Maastrichterweg en paalt aan het perceel achter de
huizenrij. Het woonperceel van verzoekers in de zaak sub II ligt langs de
Grensstraat.
Ter verduidelijking is hierna een uittreksel uit de basiskaart van
de website geopunt.be opgenomen, waarop benaderende aanduidingen zijn
aangebracht.
3.2.
Het bij koninklijk besluit van 24 oktober 1980 goedgekeurde
bijzonder plan van aanleg tot wijziging van het bij koninklijk besluit van
17 april 1962 goedgekeurde bijzonder plan van aanleg ‘Smeermaas’ van de
gemeente Lanaken (hierna: het BPA) voorziet doorheen de voornoemde open
ruimte een west-oost aftakking van de Grensstraat die in het oosten eindigt op een
pijpenkop, met daarrond zones voor woningbouw.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
Op het bij het BPA horende grafische plan zijn de rooilijnen
van de wegenis ingetekend met zwarte streepjeslijn.
4.1.
Op 10 juni 2021 dient de tussenkomende partij een
omgevingsvergunningsaanvraag in voor het verkavelen met wegenisaanleg en
grondafstand aan de gemeente op een terrein langs de Grensstraat.
Ter verduidelijking volgt hierna een weergave van het bij de
aanvraag horende verkavelingsplan. Het terrein waarop de omgevingsvergunningsaanvraag betrekking heeft is met rood omrand.
4.2.
Het aanvraagdossier van de tussenkomende partij bevat het
hiernavolgend rooilijnplan.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
5.1.
Van 30 juni tot 29 juli 2021 wordt een openbaar onderzoek
gehouden, waaraan alle verzoekers deelnemen.
5.2.
Verzoekster in de zaak sub I voert in haar bezwaarschrift aan
dat er bij de opheffing van voetweg nr. 94 geen correcte toepassing is gemaakt
van artikel 12 van het decreet van 3 mei 2019 ‘houdende de gemeentewegen’
(hierna: het gemeentewegendecreet).
5.3.
Verzoekers in de zaak sub II voeren in hun bezwaarschrift aan
dat artikel 12 van het gemeentewegendecreet geschonden is doordat de in de
aanvraag voorziene wegenis afwijkt van hetgeen verordenend voorzien is in het
BPA, met name ter hoogte van de pijpenkop aan het einde van de west-oost
aftakking van de Grensstraat.
6.1.
Met het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 worden
de bezwaren in verband met de zaak der wegen verworpen en wordt het bij de
aanvraag gevoegde rooilijnplan en de erin vervatte afschaffing van voetweg nr.
94 goedgekeurd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
6.2.
In het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 wordt het
in randnummer 5.2 bedoelde bezwaar als volgt weerlegd:
“[Voetweg] nr. 94 doorkruist inderdaad het verkavelingsgebied. De
voetweg 94 werd aanvankelijk (1941) gedeeltelijk afgeschaft. In 1942 werd
de volledige afschaffing van het laatste gedeelte van deze voetweg
gevraagd, doch bij besluit van 27.07.1942 werd geen goedkeuring maar een
weigeringsbeslissing genomen omtrent de volledige afschaffing van
voetweg 94.
De voorliggende omgevingsaanvraag tot het verkavelen van gronden
voorziet in het afschaffen van de voetweg. Conform het decreet
gemeentewegen (welke in werking trad op 1 september 2019) is de
gemeenteraad bevoegd in het nemen tot beslissingen betreffende de
afschaffing van gemeentewegen. Deze afschaffing is vervoegd in de zaak
der wegen die is opgemaakt en deze wordt ter goedkeuring voorgelegd aan
de gemeenteraad in de zitting van 27.09.2021. Daarmee is de aanvraag in
overeenstemming met […] het decreet gemeentewegen.
[…]
Artikel 12 § 2 lid 3 is […] bedoeld voor wegen opgenomen (‘bestemd’) in
een BPA of RUP.
Gezien deze voetweg echter niet is opgenomen in het BPA, kan dus
toepassing worden gemaakt van het Gemeentewegendecreet, met name de
integratie in de omgevingsvergunningsprocedure op basis van
artikel 12 §2 lid 1 [van het gemeentewegendecreet] [in] artikel 31 [van het
decreet van 25 april 2014 ‘betreffende de omgevingsvergunning’].
Momenteel is deze voetweg reeds meer dan 30 jaar privé-eigendom en
wordt hij niet meer door derden gebruikt. Deze voetweg is visueel ook niet
meer aanwezig op de locatie zoals hij administratief is ingetekend op de
atlas der buurtwegen.
Het volledig afschaffen van deze voetweg 94 is aldus louter een
administratieve procedure gezien deze voetweg privé-eigendom is en al
zeer lang niet meer gebruikt wordt.
[…]
Zoals artikel 12 § 2 stelt kan de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing
van een gemeenteweg met overeenkomstige toepassing van artikel 31 van
het decreet van 25 april 2014 betreffende de omgevingsvergunning
opgenomen worden in een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige
handelingen of een omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden,
voor zover die wijziging past in het kader van de realisatie van de
bestemming van gronden. Die mogelijkheid geldt voor zover het
aanvraagdossier een ontwerp van rooilijnplan bevat dat voldoet aan de bij
en krachtens dit decreet gestelde eisen op het vlak van vorm en inhoud van
gemeentelijke rooilijnplannen of voor zover het een grafisch plan met
aanduiding van de op te heffen rooilijn bevat.
Door de opmaak van de zaak der wegen, welke ter goedkeuring is
voorgelegd aan de gemeenteraad dd. 27.09.2021, werd er aan de
voorwaarde voldaan dat de gemeenteraad eerst een beslissing neemt over
het al dan niet wijzigen of opheffen van het gemeentelijk rooilijnplan,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
alvorens te beslissen over de omgevingsvergunning voor het verkavelen
van gronden. Derhalve werd de correcte procedure gevolgd.”
6.3.
In het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 wordt het
in randnummer 5.3 bedoelde bezwaar als volgt weerlegd:
“De voorgestelde zone voor wegenis, welke conform [is met] het bij de
aanvraag gevoegde rooilijnplan, is gelijk aan de ingetekende zone ‘wegenis
en voetpaden’ zoals ingetekend op het grafisch plan van het BPA […].
Deze zone zal conform de opgemaakte zaak der wegen, welke ter
goedkeuring aan de gemeenteraad dd. 27.09.2021 is voorgelegd, worden
overgedragen aan het openbaar domein.
[…] De positionering van de wegenis binnen de verkaveling werd reeds
vastgelegd door het BPA […] en hiervan kan er niet afgeweken worden.
In de voorschriften van het BPA is echter niet de typologie van de weg
beschreven, of het om een ontsluitingsweg moet gaan voor gemotoriseerd
verkeer of enkel voor de trage weggebruiker zoals fietsers en voetgangers,
of de weg éénrichtingsverkeer of twee richtingen moet zijn, hoe breed de
weg moet zijn, hoe breed de bermen[.] Enkel de bestemming ‘wegenis’ is
door de ‘gele’ kleur vastgelegd binnen het BPA en dat in deze zone er niet
mag/kan gebouwd worden.
[…]
Zoals de bij de aanvraag gevoegde motiveringsnota al aangaf zal het
openbaar domein worden ingericht als woonerf. Daarmee wordt bedoeld
dat er een verharde zone zal worden aangelegd dat zal gaan voorzien in een
gemengd gebruik voor voetgangers, fietsers en gemotoriseerd verkeer. Dit
betreft een weginrichting waarbij de trage weggebruiker prioritair is en de
auto ondergeschikt. Vandaar [dat] er langs de weg geen voetpad word[t]
aangelegd. Dergelijke ontwerpprincipes zijn tevens in lijn met het geldende
witboek en de principes voor ontharden. Er wordt minder verharding
aangelegd, er wordt een duurzamer ruimtegebruik nagestreefd, er ontstaat
ruimte voor groen in het straatbeeld en het gemotoriseerd verkeer wordt
geremd en dient zich af te stemmen op voetgangers en fietsers. Tevens
zorgt het voor mogelijkheden dat kinderen terug op straat kunnen spelen
door deze inrichting als woonstraat met een lage verkeersintensiteit van
max. 33 nieuw op te richten woningen.”
7.1.
Op 30 september 2021 verleent het college van burgemeester en
schepenen van de gemeente Lanaken voorwaardelijk de gevraagde omgevingsvergunning.
7.2.
Tegen deze omgevingsvergunning stelt verzoekster in de
zaak sub I op 5 november 2021 bestuurlijk beroep in bij de deputatie van de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242
provincieraad van de provincie Limburg (hierna: de deputatie). Verzoekers in de
zaak sub II doen hetzelfde op 17 november 2021.
8.1.
Tegen het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 dient
verzoekster in de zaak sub I op 5 november 2021 bestuurlijk beroep in bij de
Vlaamse regering.
In haar beroepsschrift herhaalt zij de kritiek dat er bij de
opheffing van voetweg nr. 94 geen correcte toepassing is gemaakt van
artikel 12 van het gemeentewegendecreet.
8.2.
Tegen het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 dienen
verzoekers in de zaak sub II op 17 november 2021 bestuurlijk beroep in bij de
Vlaamse regering.
In hun beroepsschrift herhalen zij de kritiek dat artikel 12 van
het gemeentewegendecreet geschonden wordt doordat de in de aanvraag
voorziene wegenis afwijkt van hetgeen voorzien is in het BPA, met name ter
hoogte van de pijpenkop.
Met een besluit van 11 maart 2022 verwerpt de Vlaamse
minister van Mobiliteit en Openbare Werken het door verzoekster in de zaak sub
I ingestelde beroep tegen het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021
(hierna: het ministerieel besluit van 11 maart 2022).
Het ministerieel besluit van 11 maart 2022 verwerpt de in
randnummer 8.1 bedoelde kritiek als volgt:
“Overeenkomstig artikel 12, §2 van het Decreet Gemeentewegen kan ook
een opheffing van een gemeenteweg opgenomen worden in een
omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden, voor zover die
wijziging past in het kader van de realisatie van de bestemming van die
gronden en voor zover het aanvraagdossier een ontwerp van grafisch plan
tot opheffing omvat.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
In zoverre beroepsindiener meent dat de omgevingsvergunning werd
verleend zonder voorafgaande beslissing van de gemeenteraad, blijkt deze
kritiek ongegrond.
[…]
Beroepsindiener lijkt er […] vanuit te gaan dat de gemeenteraad twee
afzonderlijke beslissingen diende te nemen, vooraleer tot de opheffing van
deze voetweg 94 te kunnen overgaan. Nochtans blijkt hiervoor geen
gemeentelijk rooilijnplan te bestaan, doch werd deze opgenomen op de
Atlas der Buurwegen. Zodat de gemeenteraad niet eerst over een bestaand
rooilijnplan moest of kon besluiten, vooraleer de opheffing te beoordelen.
Tevens blijkt in het BPA […] de betreffende voetweg 94 niet
bestemmingsmatig verankerd te zijn als gemeenteweg, waardoor in eerste
instantie het BPA zou dienen aangepast te worden opdat tot een wijziging
of opheffing hiervan kon worden besloten. In het BPA […] werden diverse
wegen niet louter indicatief doch bij bestemming verankerd, doch dit is niet
het geval voor voetweg 94.
Zodoende kon gebruik gemaakt worden van de geïntegreerde procedure.”
10.1.
Met een besluit van 31 mei 2022 verwerpt de Vlaamse minister
van Mobiliteit en Openbare Werken het door verzoekers in de zaak sub II
ingestelde beroep tegen het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021.
Dit ministerieel besluit verwerpt de in randnummer 8.2 bedoelde kritiek als volgt:
“De gemeenteraad geeft in het bestreden besluit op algemene wijze aan dat
ingetekende zone ‘wegenis en voetpaden’ zoals ingetekend op het grafisch
plan BPA […] gelijk is aan […] de voorgestelde zone ‘wegenis en
voetpaden’ […].
Op het eerste gezicht lijkt het rooilijnplan de bestemde wegenis […] van
het BPA […] grotendeels te volgen.
[…]
Dit geldt eveneens voor de wegenis aan het uiteinde, namelijk ter hoogte
van de aanleg van de pijpenkop.
[…]
Nu de aanhorigheden bij de wegenis horen en onvermijdelijk in het
rooilijnplan mee zijn opgenomen […], is het zo dat de wegenis niet
overeenstemt op deze locatie. Het uiteinde van de pijpe[n]kop wordt in het
rooilijnenplan opgeschoven naar het oosten.
Voor wat betreft de beroepsgrief dat de pijpenkop dus de facto anders
wordt uitgevoerd dan wat voorzien is in het BPA [….], dient deze kritiek
evenwel getoetst te worden aan artikel 12, § 2 Decreet Gemeentewegen.
Het eerste lid bepaalt dat een afwijking van artikel 11 mogelijk is bij de
aanleg van een gemeenteweg. Het derde lid van dezelfde paragraaf bepaalt
dat deze mogelijkheid niet kan voor een wijziging, verplaatsing of
opheffing voor zoverre deze is opgenomen in een plan. Nergens bepaalt het
derde lid van deze paragraaf dat dit geldt voor een aanleg van een
gemeenteweg, terwijl de aanleg van een gemeenteweg wel uitdrukkelijk is
opgenomen in artikel 12, § 2, eerste lid.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
Om die reden dient terug verwezen te worden naar de detailvergelijking om
te onderzoeken of er sprake is van een wijziging, verplaatsing, opheffing
dan wel een aanleg.
Er kan niet anders dan vastgesteld worden dat links van de zwarte lijn het
rooilijnplan gelijk loopt met het BPA […]. Rechts van de zwarte lijn is er
duidelijk nieuwe wegenis. Er moet dus worden vastgesteld dat het hier gaat
om de aanleg van nieuwe wegenis en niet om een wijziging, verplaatsing of
opheffing, zodoende dat artikel 12, §2, eerste lid onverminderd van
toepassing is.”
Daarnaast overweegt dit ministerieel besluit onder meer het
volgende:
“Het is zo dat het ganse toekomstig openbaar domein binnen de rooilijn
wordt gelegd, aangezien de rooilijn namelijk méér omvat dan enkel de
eigenlijke wegzate nu de bevoegdheid van de gemeenteraad zich uitstrekt
over het tracé en de uitrusting van gemeentewegen, inclusief alle
aanhorigheden bij een gemeenteweg, o.a. de trottoirs, de inrichting van de
(eventuele) parkeerplaatsen, de ligging, aansluiting en de materialen van de
nutsleidingen (rioleringen) en van de aan te leggen groenvoorzieningen, de
ligging, breedte en diepte van eventueel nieuw te delven gracht naast de
nieuw ontworpen weg, de afwatering, waterzuivering, noodzakelijke
uitbreiding van maatschappelijke infrastructuur,… (MvT, Parl. St. Vl. Parl.
2018-19, nr. 1847/1, p. 43).
Dat dus, binnen de rooilijn, een andere aanhorigheid van de wegenis wordt
voorzien (bv. groenzone of wadi), kan perfect”.
10.2.
Met een besluit van 18 juli 2022 trekt de Vlaamse minister van
Mobiliteit en Openbare Werken het in het vorige randnummer bedoelde besluit
in.
10.3.
Met een besluit van 21 juli 2022 verwerpt dezelfde minister
(opnieuw) het door verzoekers in de zaak sub II ingestelde beroep tegen het
gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 (hierna: het ministerieel besluit van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
21 juli 2022). Het ministerieel besluit van 21 juli 2022 herneemt de in
randnummer 10.1 aangehaalde overwegingen uit het besluit van 31 mei 2022,
met uitzondering van de afbeelding.
Met een besluit van 29 september 2022 verwerpt de deputatie
de sub 7.2 bedoelde bestuurlijke beroepen en verleent zij een voorwaardelijke
omgevingsvergunning.
Bij arrest nr. RvVb-A-2223-1153 van 10 augustus 2023
vernietigt de Raad voor Vergunningsbetwistingen het in het vorige randnummer
bedoelde besluit.
IV. Precisering van het voorwerp van de beroepen
Met haar beslissingen van 11 maart 2022 en 21 juli 2022
(randnrs. 9 en 10.3) heeft de bevoegde Vlaamse minister louter een vernietigingsen geen hervormingstoezicht uitgeoefend. Haar beslissingen zijn niet in de plaats
van het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 gekomen, maar hebben er
zich aan toegevoegd.
Rekeninghoudend met de in de verzoekschriften aangevoerde
middelen, is er reden om, naast de ministeriële besluiten van 11 maart 2022 en
21 juli 2022, ook het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 tot het
voorwerp van de beroepen te rekenen.
V. Samenvoeging
De beroepen zijn dermate verknocht dat het in het raam van een
goede rechtsbedeling past de zaken samen te voegen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
VI. Ontvankelijkheid van het beroep in de zaak sub I
Uiteenzetting van de exceptie
De eerste verwerende partij en de tussenkomende partij
betwisten de ontvankelijkheid van het beroep in de zaak sub I, omdat verzoekster
onvoldoende aantoont dat zij nadeel ondervindt van het gemeenteraadsbesluit van
27 september 2021 en haar beroep neerkomt op een actio popularis.
Beoordeling
Door de bestreden besluiten wordt voetweg nr. 94 opgeheven
en wordt de daadwerkelijke realisatie mogelijk gemaakt van de west-oost
aftakking van de Grensstraat doorheen de open ruimte aan de achterzijde van
verzoeksters woonperceel. Door op te komen voor het behoud van de bestaande
toestand, doet zij blijken van een voldoende geïndividualiseerd belang bij haar
beroep.
De exceptie wordt verworpen.
VII. Onderzoek van de middelen
A. Het vierde middel in de zaak sub I
Standpunt van de partijen
In het middel wordt onder meer de schending aangevoerd van
artikel 12, § 2, van het gemeentewegendecreet.
Volgens verzoekster is voor de opheffing van de voetweg nr. 94
ten onrechte gebruik gemaakt van de in artikel 12, § 2, van het gemeentewegendecreet voorziene mogelijkheid tot integratie in de omgevingsvergunningsprocedure.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
De verwerende partijen en de tussenkomende partij voeren als
exceptie aan dat het middel onontvankelijk is in zoverre het betrekking heeft op
het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021, daar het beroep niet tegen dit
besluit gericht is.
Ten gronde wijst de eerste verwerende partij erop dat
verzoekster een gelijkaardige kritiek heeft geuit in haar tijdens het openbaar
onderzoek ingediende bezwaarschrift en in haar beroepsschrift bij de Vlaamse
regering. De eerste verwerende partij citeert de overwegingen die hiervoor zijn
aangehaald in de randnummers 6.2 en 9. Volgens de eerste verwerende partij doet
verzoekster geen enkele poging om het standpunt in het gemeenteraadsbesluit van
27 september 2021 en het ministerieel besluit van 11 maart 2022 te weerleggen.
Zij doet geen enkele moeite om aan te tonen dat die besluiten steunen op
verkeerde of kennelijk onjuiste motieven. Er kan bezwaarlijk betwist worden dat
de verwerende partijen geantwoord hebben op de geuite kritiek in verband met
artikel 12, § 2, van het gemeentewegendecreet.
De tweede verwerende partij benadrukt in haar memorie van
antwoord dat de gemeenteraad er reeds in het gemeenteraadsbesluit van
27 september 2021 op gewezen heeft dat de voetweg nr. 94 niet opgenomen is in
het BPA. Deze zienswijze werd onderschreven en bevestigd in het ministerieel
besluit van 11 maart 2022, doordat uit het BPA duidelijk af te leiden is dat deze
voetweg er niet in verankerd werd. Voor de voetweg bestaat er ook geen
gemeentelijk rooilijnplan. Het loutere feit dat een buurtweg in een plangebied van
een BPA ligt, volstaat niet om de toepassing van artikel 12, § 2, derde lid, van het
gemeentewegendecreet met zich mee te brengen: enkel een bestemmingsmatige
verankering van een gemeenteweg in een plan van aanleg of ruimtelijk
uitvoeringsplan maakt dat de geïntegreerde procedure niet gehanteerd zou kunnen
worden. Daar de voetweg niet bestemmingsmatig – en zelfs niet indicatief – is
opgenomen in het BPA, geldt in casu artikel 12, § 2, derde lid, van het
gemeentewegendecreet niet.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
In haar memorie tot tussenkomst sluit de tussenkomende partij
zich aan bij het verweer van de tweede verwerende partij.
Beoordeling
De in randnummer 18 bedoelde exceptie moet worden
verworpen daar het uitgangspunt ervan, als zou het beroep niet gericht zijn tegen
het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021, onjuist is (randnr. 13).
23.1.
De artikelen 11 en 12, § 2, van het gemeentewegendecreet
stellen:
“Artikel 11. § 1. De gemeenten leggen de ligging en de breedte van de
gemeentewegen op hun grondgebied vast in gemeentelijke rooilijnplannen,
ongeacht de eigenaar van de grond.
De gemeentelijke rooilijnplannen komen tot stand op de wijze, vermeld in
afdeling 2. De procedure voor het tot stand komen van gemeentelijke
rooilijnplannen is ook van toepassing op het wijzigen ervan.
§ 2. De opheffing van een gemeenteweg gebeurt door een besluit tot
opheffing van de rooilijn, in voorkomend geval met inbegrip van het
daartoe vastgestelde rooilijnplan, op de wijze, vermeld in afdeling 3.
Artikel 12. […]
§ 2. In afwijking van artikel 11 kan de aanleg, wijziging, verplaatsing of
opheffing van een gemeenteweg met overeenkomstige toepassing van
artikel 31 van het decreet van 25 april 2014 betreffende de
omgevingsvergunning opgenomen worden in een omgevingsvergunning
voor stedenbouwkundige handelingen of een omgevingsvergunning voor
het verkavelen van gronden, voor zover die wijziging past in het kader van
de realisatie van de bestemming van de gronden. Die mogelijkheid geldt
voor zover het aanvraagdossier een ontwerp van rooilijnplan bevat dat
voldoet aan de bij en krachtens dit decreet gestelde eisen op het vlak van de
vorm en inhoud van gemeentelijke rooilijnplannen of voor zover het een
grafisch plan met aanduiding van de op te heffen rooilijn bevat.
Als de beoogde wijziging, verplaatsing of opheffing betrekking heeft op
een gemeentelijk rooilijnplan dat niet in een ruimtelijk uitvoeringsplan is
opgenomen, neemt de gemeenteraad eerst een beslissing over het al dan
niet wijzigen of opheffen van het gemeentelijk rooilijnplan, alvorens te
beslissen over de goedkeuring, vermeld in artikel 31 van het decreet van 25
april 2014 betreffende de omgevingsvergunning.
De mogelijkheid, vermeld in het eerste lid, geldt niet als de beoogde
wijziging, verplaatsing of opheffing betrekking heeft op een gemeenteweg
die in een plan van aanleg of ruimtelijk uitvoeringsplan bestemd is, of op
een gemeentelijk rooilijnplan dat in een plan van aanleg of ruimtelijk
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
uitvoeringsplan is opgenomen. In dat geval gelden de procedureregels voor
het opstellen van een ruimtelijk uitvoeringsplan.”
23.2.
Sedert de inwerkingtreding van het gemeentewegendecreet
verloopt de opheffing van een gemeenteweg in principe steeds volgens de
bepalingen van afdeling 3 “Procedurele bepalingen over de opheffing van
gemeentewegen” van hoofdstuk 3 van het decreet (hierna: de reguliere procedure
van de artikelen 20 tot 23 van het gemeentewegendecreet), waarin onder meer is
voorzien in twee beslissingen van de gemeenteraad en een afzonderlijk openbaar
onderzoek over een door die raad voorlopig vastgesteld ontwerp van grafisch
plan tot opheffing.
23.3.1.
Uitzonderlijk
laat
artikel
12,
§
2,
van
het
gemeentewegendecreet toe af te wijken van de reguliere procedure van de
artikelen 20 tot 23 van het gemeentewegendecreet, door meer bepaald de
opheffing
van
een
gemeenteweg
op
te
nemen
in
een
omgevingsvergunningsaanvraag (hierna: de afwijkingsmogelijkheid via de
omgevingsvergunningsprocedure).
23.3.2.
Van deze afwijkingsmogelijkheid kan in beginsel enkel gebruik
worden gemaakt voor wegen die gelegen zijn op het terrein waarop de
omgevingsvergunningsaanvraag betrekking heeft. Als uitzondering – die slechts
een enkele gemeenteraadsbeslissing en geen afzonderlijk openbaar onderzoek
vergt – dient deze afwijkingsmogelijkheid immers restrictief te worden
geïnterpreteerd.
24.
Aan het gestelde in randnummer 23.3.2 wordt geen afbreuk
gedaan door de door de verwerende partijen en de tussenkomende partij
ingeroepen elementen, zoals het feit dat de voetweg nr. 94 niet opgenomen is in
het BPA en dat in casu de verbodsbepaling van artikel 12, § 2, derde lid, van het
gemeentewegendecreet geen toepassing kent.
Uit het door het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021
goedkeurde rooilijnplan (randnr. 4.2) blijkt dat dit besluit strekt tot de opheffing
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
van het tracégedeelte van de voetweg nr. 94 over het perceel achter de huizenrij
evenals van het op het grondgebied van Nederland gelegen tracégedeelte van
deze voetweg. Beide tracégedeeltes zijn gelegen buiten het terrein waarop de
omgevingsvergunningsaanvraag van de tussenkomende partij betrekking heeft.
Voor het op het Nederlandse grondgebied gelegen tracégedeelte mist de
gemeenteraad elke bevoegdheid en, gelet op het in randnummer 23.3.2 gestelde,
is het ook voor de opheffing van het tracégedeelte over het perceel achter de
huizenrij ten onrechte dat de eerste verwerende partij gebruik heeft gemaakt van
de afwijkingsmogelijkheid via de omgevingsvergunningsprocedure. Voor die
opheffing diende immers de reguliere procedure van de artikelen 20 tot 23 van
het gemeentewegendecreet te worden toegepast.
Het middel is ontvankelijk en gegrond.
B. Het vierde middel in de zaak sub II
Standpunt van de partijen
In het middel wordt onder meer de schending aangevoerd van
artikel 12, § 2, van het gemeentewegendecreet.
Verzoekers zetten uiteen dat de door het gemeenteraadsbesluit
van 27 september 2021 goedgekeurde wegenis afwijkt van hetgeen verordenend
voorzien is in het BPA, met name ter hoogte van de pijpenkop aan het einde van
de west-oost aftakking van de Grensstraat. Artikel 12, § 2, van het
gemeentewegendecreet laat dergelijke afwijking niet toe.
De tweede verwerende partij benadrukt in haar memorie van
antwoord dat de bestemming “wegenis” in het BPA enkel grafisch is vastgelegd.
De binnen het BPA bestemde wegenis wordt op het grafisch plan weergegeven in
gele/oranje kleur, waarbij wordt vermeld “wegenis en voetpaden”. Uit de bij dit
grafisch plan horende legende volgt echter geen verordenend voorschrift inzake
verplicht gemotoriseerd verkeer en zacht verkeer, noch enig verordend
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
voorschrift dat de verkeersafwikkeling in een lus dient te verlopen. Er is in het
BPA vandaag wel geen (zachte) ontsluiting voorzien naar de Maaseikersteenweg.
De wegenis eindigt daar in het binnengebied in een pijpenkop, terwijl de in het
kader van de omgevingsvergunningsaanvraag goedgekeurde wegenis daarop een
zachte verbindingswegel aantakt.
De tweede verwerende partij citeert de overwegingen die
hiervoor zijn aangehaald in de randnummers 6.3 en 10.1. Zij meent dat de kritiek
van verzoekers daarin deugdelijk ontmoet is. Uit artikel 12, § 2, van het
gemeentewegendecreet volgt dat de aanleg van nieuwe wegenis binnen een RUP
of plan van aanleg met wegenis mogelijk is, voor zover dit niet strijdt met de
bestemming van de eventueel hierin opgenomen bestemde wegenis. De aanleg
van nieuwe wegenis is dus mogelijk, maar de wijziging van een bestemd tracé is
niet mogelijk. De bevoegde minister heeft duidelijk uiteengezet dat de nieuwe
bijkomende trage verbindingsweg naar de Maaseikerweg niet strijdt met de
wegenis die is voorzien in het BPA. Dat er ten oosten van de in het BPA
voorziene
pijpenkop
nieuwe
wegenis
is
voorzien,
schendt
het
gemeentewegendecreet niet. Meer zelfs, deze nieuwe trage verbindingsweg
strookt net met de doelstelling van dit decreet om in meer lokale verbindingen en
doorsteken te voorzien.
De tussenkomende partij sluit zich aan bij de weergegeven
argumenten van de tweede verwerende partij. Zij benadrukt dat de door het
gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 goedgekeurde wegenis volledig
voorzien is binnen de contouren van het BPA. De extra voorziene ‘zachte’
verbinding ten oosten van de pijpenkop mocht opgenomen worden in het
rooilijnplan conform artikel 12, § 2, eerste lid, van het gemeentewegendecreet en
aldus via de geïntegreerde procedure worden behandeld. Het betreft immers de
aanleg van een gemeenteweg. Dergelijke aanleg van een nieuwe gemeenteweg
wordt niet geviseerd door het artikel 12, § 2, derde lid, van het
gemeentewegendecreet.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
In hun laatste memories herhalen de tweede verwerende partij
en de tussenkomende partij dat uit artikel 12, § 2, derde lid, van het
gemeentewegendecreet volgt dat er geen wijziging, verplaatsing of opheffing kan
zijn van een gemeenteweg die reeds is bestemd door een BPA. Dit belet niet dat
er, binnen de in het grafisch plan bestemde wegenis van een BPA, aanvullend in
de aanleg van nieuwe gemeentewegenis kan worden voorzien, die hierop aantakt.
Beoordeling
Artikel 12, § 2, derde lid, van het gemeentewegendecreet
(randnr. 23.1) bepaalt uitdrukkelijk dat er van de afwijkingsmogelijkheid via de
omgevingsvergunningsprocedure geen gebruik mag worden gemaakt voor de
wijziging van een gemeentelijk rooilijnplan dat in een plan van aanleg is
opgenomen.
Te dezen is in het BPA een rooilijnplan voor de Grensstraat
opgenomen.
Ter verduidelijking volgt hierna een op het basisplan van de
website geopunt.be geprojecteerd uittreksel uit het rooilijnplan van het BPA ter
hoogte van de pijpenkop, met daarnaast een op hetzelfde basisplan geprojecteerd
uittreksel uit het rooilijnplan dat door het gemeenteraadsbesluit van
27 september 2021 is goedgekeurd, waarop benaderende aanduidingen zijn
aangebracht.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
Uit de vergelijking van de bovenstaande uittreksels blijkt dat
door het gemeenteraadsbesluit van 27 september 2021 de in het BPA opgenomen
rooilijn aan het oostelijk uiteinde van de Grensstraat opgeheven wordt, daar – met
de woorden van het ministerieel besluit van 21 juli 2022 – “het uiteinde van de
pijpe[n]kop […] in het rooilijnenplan opgeschoven [wordt] naar het oosten”.
Ter verduidelijking volgt hierna opnieuw een op het
meergenoemde basisplan geprojecteerd uittreksel uit het rooilijnplan van het
BPA.
Er moet worden vastgesteld dat alleen al uit de voornoemde
opheffing van de rooilijn uit het BPA met het oog op de verschuiving van het
uiteinde
van
de
pijpenkop
volgt
dat
het
gemeenteraadsbesluit
van
27 september 2021 een gemeentelijk rooilijnplan dat in een plan van aanleg is
opgenomen wijzigt. Door voor deze wijziging gebruik te maken van de
afwijkingsmogelijkheid via de omgevingsvergunningsprocedure schendt het
gemeenteraadsbesluit artikel 12, § 2, derde lid, van het gemeentewegendecreet.
Aan de in het vorige randnummer gedane vaststelling wordt
geen afbreuk gedaan door de door de tweede verwerende partij en de
tussenkomende partij ingeroepen elementen zoals het gegeven dat het
toegevoegde weggedeelte voor een trage weg naar de Maaseikersteenweg de
aanleg van nieuwe gemeentewegenis betreft.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
Het middel is gegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
BESLISSING
-
De zaken A. 236.442/X-18.154 en A. 237.256/X-18.242 worden gevoegd.
-
De Raad van State vernietigt:
- het besluit van de gemeenteraad van de gemeente Lanaken van
27 september 2021 tot vaststelling van de rooilijn van de nieuwe wegenis en
de verbrede Grensstraat in de te realiseren verkaveling binnengebied
Grensstraat – Dukatonweg – Maastrichterweg – Maaseikersteenweg en de
opheffing van de voetweg nr. 94;
- de besluiten van de Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken
van 11 maart 2022 en 21 juli 2022 betreffende beroepen tegen het besluit van
de gemeenteraad van de gemeente Lanaken van 27 september 2021 inzake
de wegenis in de nieuwe verkaveling binnengebied Grensstraat –
Dukantonweg – Maastrichterweg – Maaseikersteenweg.
-
Dit arrest dient bij uittreksel te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze
als de vernietigde besluiten.
-
De verwerende partijen worden in de zaak sub I, elk voor de helft,
verwezen in de kosten van het beroep tot nietigverklaring, begroot op een
rolrecht
van
200
euro,
een
bijdrage
van
22 euro,
en
een
rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan verzoekster.
De verwerende partijen worden in de zaak sub II, elk voor de helft, verwezen
in de kosten van het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van
400 euro, een bijdrage van 22 euro, en een rechtsplegingsvergoeding van
770 euro, die verschuldigd is aan de verzoekende partijen gezamenlijk.
De tussenkomende partij wordt in beide zaken verwezen in de kosten van de
tussenkomst, begroot op 300 euro.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twintig september tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Jan Clement,
staatsraad,
David D’Hooghe,
staatsraad,
bijgestaan door
Silvan De Clercq,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Johan Lust
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.694
X-18.154-18.242-
