Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905 (2024-10-02)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.905 van 2 oktober 2024 Economische zaken - Handelsvestigingen
Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 260.905 van 2 oktober 2024
in de zaak A. 242.997/XIV-39.643
In zake:
de NV N.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Steve Ronse en Sam Vandoorne
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Beneluxpark 27B
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister
van Financiën
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 18 september 2024, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van 4 september 2024 van het hoofd van de dienst Operationele
Expertise en Ondersteuning, inzake het administratief beroep tegen de beslissing
van de adviseur-generaal van het departement Geschillen van 30 april 2024
waarbij de aan de verzoekende partij verleende vergunning als erkend
entrepothouder met ingang van 30 april 2024 wordt ingetrokken.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota en een administratief dossier
ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-1/10
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 1 oktober 2024, om 14:00 uur.
Kamervoorzitter Geert Debersaques heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Sam Van Doorne, die verschijnt voor de verzoekende
partij, en adviseur Selim Dedeli, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoekende partij is een tabaksverwerkend bedrijf van
sigaren en roltabak. Zij is houder van een entrepotvergunning met nummer
BE1G0[XXXXXX]99 voor de productie, verwerking, het voorhanden hebben, het
ontvangen en verzenden van tabaksproducten.
3.2.
Op 30 april 2024 beslist de regionale centrumdirecteur van de
Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen van de FOD Financiën tot
intrekking van de voornoemde entrepotvergunning en zulks op grond van
artikel 24, § 2, van de wet van 22 december 2009 ‘betreffende de algemene
regeling inzake accijnzen’.
De verzoekende partij stelt administratief beroep in tegen deze
intrekkingsbeslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-2/10
3.3.
Op 4 september 2024 beslist het hoofd van de dienst
Operationele Expertise en Ondersteuning van de Algemene Administratie van de
Douane en Accijnzen van de FOD Financiën om dit administratief beroep als
ongegrond te verwerpen.
Dit is de bestreden beslissing.
In fine van deze beslissing is vermeld:
“Enkel een vordering ingeleid bij de bevoegde rechtbank van eerste aanleg kan
verhinderen dat deze beslissing haar volle uitwerking krijgt {artikel 219 van de
AWDA).
Die vordering moet op straffe van verval binnen een termijn van drie maanden
vanaf de kennisgeving van deze beslissing worden ingeleid bij de bevoegde
rechtbank (artikel 1385undecies van het Gerechtelijk Wetboek).
[…].”
3.4.
Met een verzoekschrift op tegenspraak van 12 september 2024
leidt de verzoekende partij voor de rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen,
afdeling Gent een procedure op tegenspraak in om de schorsing en de vernietiging
van de bestreden beslissing te bekomen, alsmede van die van 30 april 2024. De
terechtzitting in dit geschil is gepland op 30 oktober 2024.
IV. Rechtsmacht van de Raad van State
Standpunt van de partijen
De verwerende partij werpt in haar nota de onbevoegdheid van
de Raad van State op. Zich steunend op artikel 14, § 1, van de gecoördineerde
wetten op de Raad van State, dat stelt dat de Raad van State onbevoegd is kennis te
nemen van een geschil dat door de wet aan een ander rechtscollege is toegekend,
zet de verwerende partij uiteen dat artikel 569, eerste lid, 32°, van het Gerechtelijk
Wetboek bepaalt dat de rechtbank van eerste aanleg kennisneemt van geschillen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-3/10
betreffende de toepassing van een belastingwet. Op basis van de parlementaire
voorbereiding van die bepaling moet dit begrip in de meest ruime zin worden
opgevat. Uit de wetsgeschiedenis van die bepaling blijkt immers dat er geen twijfel
over bestaat dat het de bedoeling van de wetgever is om het fiscaal contentieux
(met uitzondering van normatieve fiscale rechtshandelingen) volledig te integreren
in de rechterlijke macht. Te dezen is de bestreden beslissing een individuele
beslissing genomen in toepassing van een belastingnorm, met name de Algemene
wet van 18 juli 1977 ‘inzake douane en accijnzen’ en de wet van 22 december 2009
‘betreffende de algemene regeling inzake accijnzen’ waarvoor de rechtbank van
eerste aanleg bevoegd is. “Volledigheidshalve” wijst de verwerende partij ook naar
artikel 219 van de Algemene wet van 18 juli 1977 ‘inzake douane en accijnzen’ dat
de territoriale bevoegdheid van de justitiële rechter bepaalt en waarmee de
wetgever nogmaals benadrukt om dergelijke geschillen te willen toevertrouwen
aan de rechterlijke macht. Tot slot wijst de verwerende partij erop dat de
verzoekende partij reeds op 12 september 2024 de zaak bij de civiele rechter
aanhangig heeft gemaakt en het komt de Raad van State niet toe het risico van een
mogelijks ongunstige uitspraak van de civiele rechter te voorkomen of te
remediëren.
De verzoekende partij anticipeert in haar verzoekschrift.
Vooreerst stelt zij dat de Raad van State bevoegd is voor objectieve geschillen. Te
dezen is er geen sprake van een subjectief recht op de entrepotvergunning op zich,
zodat het dus geen taxatiegeschil of een geschil inzake subjectieve rechten betreft.
De verwerende partij beschikt ter zake over een zekere discretionaire bevoegdheid.
Ten tweede betoogt de verzoekende partij dat de regels inzake de bevoegdheid van
hoven en rechtbanken, zoals vervat in artikel 632 van het Gerechtelijk Wetboek,
niet van toepassing zijn. Volgens haar betreft het te dezen geen geschil over de
toepassing van een belastingwet, noch wordt enige belastingheffing of belastbare
grondslag te dezen betwist. Het betreft volgens de verzoekende partij “een geschil
over de administratieve rechtsbescherming en waarborgen zoals voorzien in de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-4/10
artikelen 212 e.v. AWDA en de wettigheid van de bestreden beslissing
hieromtrent.”
Beoordeling
De Raad van State kan in een kort geding slechts een beperkt
onderzoek wijden aan ontvankelijkheidsexcepties. Een verzoekende partij kan er
zich immers minder behoorlijk tegen verweren dan in een procedure ten gronde.
Daarom past het in een kort geding dat de Raad van State deze excepties eerder zou
verwerpen dan aannemen tenzij indien zijn beperkt onderzoek uitwijst dat een
dergelijke exceptie een hoge graad van ernst vertoont.
Krachtens artikel 14, § 1, 1°, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State doet de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State,
indien het geschil niet door de wet aan een ander rechtscollege wordt toegekend,
bij wijze van arresten uitspraak over de beroepen tot nietigverklaring wegens
overtreding van hetzij substantiële, hetzij op straffe van nietigheid voorgeschreven
vormen, overschrijding of afwending van macht, ingesteld tegen de akten en
reglementen van de onderscheiden administratieve overheden.
Hieruit volgt dat de Raad van State zonder rechtsmacht is om
kennis te nemen van een beroep tot nietigverklaring van een handeling van een
administratieve overheid wanneer de wet de kennisname van het geschil aan de
hoven en rechtbanken heeft toegewezen (Cass. (V.K.) 27 november 2020,
nr. C.17.0303.N, ECLI:BE:CASS:2020:ARR.20201127.REUN.3).
Onderzocht wordt of de wet de kennisname van het
voorliggende geschil aan de hoven en rechtbanken heeft toegewezen.
Artikel 569, eerste lid, 32°, van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat
de rechtbank van eerste aanleg kennisneemt “van geschillen betreffende de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-5/10
toepassing
van
een
belastingwet”.
De
hervorming
in
het
fiscale
geschillen-contentieux beoogt de integratie van het fiscale geschillenbeslechting in
de rechterlijke macht, meer bepaald bij de “bijzondere, exclusieve bevoegdheden
van de rechtbank van eerste aanleg”. Bijgevolg vallen (individuele) fiscale
geschillen “betreffende de toepassing van een belastingwet” niet langer onder de
algemene residuaire bevoegdheid van de Raad van State en heeft deze – behoudens
een uitdrukkelijk andersluidende of van artikel 569, eerste lid, 32°, van het
Gerechtelijk Wetboek, afwijkende bepaling – nog enkel rechtsmacht voor
normatieve
fiscale
rechtshandelingen
(Parl.St.
Kamer
1997-1998,
nrs.
1341-1342/1, 35-36).
Geschillen “betreffende de toepassing van een belastingwet”
omvatten volgens het Hof van Cassatie niet alleen de betwistingen over de
verschuldigdheid van de aanslag of de heffing zelf, maar ook de betwistingen naar
aanleiding van andere individuele fiscale rechtshandelingen vóór of na de
vestiging van de belasting, onverminderd de bevoegdheid van de beslagrechter
voor
vorderingen
betreffende
bewarende
beslagen
en
middelen
tot
tenuitvoerlegging (Cass. 5 mei 2017, ECLI:BE:CASS:2017:ARR.20170505.4;
Cass. 25 april 2024, ECLI:BE:CASS:2024:ARR.20240425.1N.6). De wetgever
heeft bepaald dat elk geschil dat betrekking heeft op de toepassing van een
belastingwet in de meest ruime zin aan de rechtbanken wordt toevertrouwd. In de
memorie van toelichting bij de wet van 23 maart 1999 ‘betreffende de rechterlijke
inrichting in fiscale zaken’ (hierna: de wet van 23 maart 1999) die leidde tot de
invoeging van het artikel 569, eerste lid, 32°, van het Gerechtelijk Wetboek, wordt
omtrent die bepaling het volgende vermeld (Parl.St. Kamer 1997-98, nrs.
1341-1342, 35).:
“Dit artikel maakt de kern uit van de voorgestelde hervorming: integratie van het
fiscaal contentieux in de rechterlijke macht, meer bepaald bij de bijzondere,
exclusieve bevoegdheden van de rechtbank van eerste aanleg. De terminologie
werd ontleend aan artikel 632 van het Gerechtelijk Wetboek. ‘Belastingwet’ moet,
zoals van oudsher wordt aangenomen voor de toepassing van voornoemd artikel,
in de materiële betekenis worden verstaan, dus als elk algemeen verbindend
fiscaal voorschrift, het weze een federale wet, een decreet, een ordonnantie of een
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-6/10
verordening. Het gebruik van de notie ‘geschillen over de toepassing van een
belastingwet’ als criterium van de volstrekte bevoegdheid heeft nog tot gevolg dat
de rechterlijke macht uitspraak zal kunnen doen over de wettelijkheid van om het
even welke individuele toepassing van een belastingnorm.’ Normatieve fiscale
rechtshandelingen van hun kant zullen, zoals voorheen, uitsluitend kunnen
worden aangevochten bij het Grondwettelijk Hof of de Raad van State.”
Te dezen, is het voorwerp van het beroep de intrekking van de
aan de verzoekende partij verleende entrepotvergunning. Luidens artikel 5, § 1, 8°,
van de wet van 22 december 2009 ‘betreffende de algemene regeling inzake
accijnzen’ (hierna: de wet van 22 december 2009) is een “erkend entrepothouder”
een natuurlijke of rechtspersoon die door de ambtenaar, aangewezen door de
Koning, gemachtigd is om in het kader van zijn bedrijfsuitoefening
accijns-goederen onder een accijnsschorsingsregeling in een belastingentrepot te
produceren, te verwerken, voorhanden te hebben, op te slaan, te ontvangen en te
verzenden. Een “belastingentrepot” is; luidens punt 8° van diezelfde bepaling,
iedere plaats waar de erkend entrepothouder bij zijn bedrijfsuitoefening
accijnsgoederen onder een accijnsschorsingsregeling produceert, verwerkt,
voorhanden heeft, opslaat, ontvangt of verzendt, zulks onder de door de Koning
vastgestelde voorwaarden. De artikelen 18 e.v. van de voornoemde wet bepalen
nader waaraan de aanvrager van een vergunning “erkend entrepothouder” moet
voldoen. Artikel 24 van de wet van 22 december 2009 houdt bepalingen in omtrent
de intrekking van een entrepotvergunning. Te dezen is de bestreden beslissing op
het eerste gezicht meer bepaald gesteund op artikel 24, § 2, van diezelfde wet,
luidens hetwelk een vergunning kan worden ingetrokken indien de houder niet
voldoet aan een verplichting die, in voorkomend geval, krachtens de vergunning
op hem rust.
De wet van 22 december 2009 is een “belastingwet” in de zin van
artikel 569, eerste lid, 32°, van het Gerechtelijk Wetboek. De intrekking van een
overeenkomstig die belastingwet verleende entrepotvergunning om de in het
voornoemde artikel 24, § 2, van dezelfde belastingwet vermelde reden, betreft
bijgevolg de individuele toepassing van de voornoemde bepaling(en) uit de wet
van 22 december 2009, zodat het voorliggende geschil behoort tot de bijzondere
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-7/10
exclusieve bevoegdheid van de rechtbank van eerste aanleg bepaald in artikel 569,
eerste lid, 32°, van het Gerechtelijk Wetboek. Deze vaststelling vindt voorts ook op
overeenkomstige wijze steun in de parlementaire voorbereiding van de wet van 23
maart 1999, waarin de minister duidelijk heeft gemaakt dat beslissingen inzake de
vergunning voor een douane-entrepot onder de bevoegdheid vallen van de fiscale
kamer van de rechtbank van eerste aanleg (Parl.St. Kamer 1997-98, nr. 1341/17,
117):
“De minister preciseert dat inzake douane en accijnzen op grond van de
belastingwet voorzieningen kunnen worden getroffen, onafhankelijk van de
inning van enige belasting.
Zo kan iemand op grond van de wetgeving inzake douane en accijnzen de
vergunning krijgen voor een douane-entrepot (artikelen 98 en volgende van
EG-Verordening nr 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van
het communautair douane-wetboek) of voor een belastingentrepot inzake
accijnzen (artikelen 12 en volgende van de wet van 10 juni 1997 betreffende de
algemene regeling voor accijnsproducten, het voorhanden hebben en het verkeer
daarvan en de controle daarop). Een soortgelijke vergunning wordt toegekend
door de algemeen directeur van de douane en accijnzen en staat los van de inning
van enige belasting.
Ook voor de geschillen inzake die aangelegenheden moeten bij de rechtbanken
niettemin beroepsprocedures kunnen worden ingeleid.”
Uit wat voorafgaat volgt dat een geschil in verband met de
wettigheid van de intrekking van een entrepotvergunning dan ook een geschil is
betreffende de toepassing van de belastingwet bedoeld in artikel 569, eerste lid,
32°, Gerechtelijk Wetboek. Zulks sluit, in overeenstemming met artikel 14, § 1,
van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, de algemene residuaire
bevoegdheid van de Raad van State uit.
De argumenten van de verzoekende partij uiteengezet in het
verzoekschrift en in substantie hernomen ter terechtzitting, leiden niet tot een
andere conclusie.
In de mate dat de verzoekende partij vooreerst betoogt dat de
bestreden beslissing is genomen op grond van een discretionaire bevoegdheid van
de steller van de akte – zodat het een objectief geschil betreft – volgt uit wat
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-8/10
hiervoor is uiteengezet, dat (fiscale kamers van) de rechtbanken van eerste aanleg
bevoegd zijn voor individuele beslissingen als de voorliggende, zelfs wanneer het
fiscaal (douane-)bestuur over een discretionaire beoordelingsbevoegdheid
beschikt. Dit criterium is derhalve niet bepalend om uit te maken of de Raad van
State de in artikel 14 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State bepaalde
algemene residuaire bevoegdheid geniet.
Het argument van de verzoekende partij dat het een geschil over
de administratieve rechtsbescherming en waarborgen zou betreffen, voorzien in de
artikelen 212 e.v. van de algemene wet van 18 juli 1977 ‘inzake douane en
accijnzen’, doet evenmin tot het tegendeel besluiten. Dit argument weerlegt
immers niet dat het voorwerp van de vordering de intrekking van de
douane-entrepotvergunning betreft, wat een geschil over de toepassing van een
belastingwet uitmaakt. Daarenboven vormt de voornoemde wet van 18 juli 1977
onmiskenbaar zelf een belastingwet, waarvan de verzoekende partij de juiste
toepassing vraagt.
Tot slot leidt de door de verzoekende partij ter adstructie van
haar standpunt aangevoerde rechtspraak, evenmin tot een andere conclusie. Los
van de vaststelling dat het Belgische recht geen precedentenwerking kent zodat de
verzoekende partij er derhalve geen leer uit kan halen, maakt zij niet aannemelijk
dat de door haar aangehaalde precedenten doen blijken van gelijke feitelijke en
juridische omstandigheden als in haar zaak.
Uit wat voorafgaat volgt dat de Raad van State zonder
rechtsmacht is om de voorliggende vordering te behandelen.
De door de verwerende partij opgeworpen – maar desnoods ook
ambtshalve op te werpen – exceptie vertoont een dergelijke hoge graad van ernst,
dat ze reeds in de huidige stand van de procedure moet worden opgeworpen en
bijgevallen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-9/10
Conclusie
De vordering is niet ontvankelijk
BESLISSING
De Raad van State verwerpt de vordering.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twee oktober tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.905
XIV-39.643-10/10
