Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271 (2026-04-02)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.271 van 2 april 2026 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde vergunningen
Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 266.271 van 2 april 2026
in de zaak A. 243.841/VII-42.748
In zake :
de BV E.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Yannick Grauwels en Nisrine El Massoudi
kantoor houdend te 2600 Berchem
Potvlietlaan 6
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN SCHEPENEN
VAN DE STAD GENK
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Inke Dedecker en Estelle Briers
kantoor houdend te 3500 Hasselt
Spoorwegstraat 105
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het cassatieberoep, ingesteld op 27 december 2024, strekt tot de
nietigverklaring van arrest nr. RvVb-A-2425-0215 van de Raad voor
Vergunningsbetwistingen van 21 november 2024 in de zaak 2223-RvVb-0901-A.
II. Verloop van de rechtspleging
Het cassatieberoep is toelaatbaar verklaard bij beschikking van
10 februari 2025.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-1/19
Eerste auditeur-afdelingshoofd Tom De Waele heeft op 10 juni
2025 een verslag opgesteld, op grond van artikel 16 van het koninklijk besluit van
30 november 2006 ‘tot vaststelling van de cassatie-procedure bij de Raad van
State’ (hierna: cassatieprocedurebesluit).
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van de
procedure ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 12 maart 2026.
Staatsraad Francis Van Nuffel heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Nisrine El Massoudi, die verschijnt voor de
verzoekende partij, en advocaat Geertrui De Groote, die loco advocaten Inke
Dedecker en Estelle Briers verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Tom De Waele heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973 (hierna: RvS-wet).
III. Regelmatigheid van de rechtspleging
In haar verzoek tot voortzetting van de procedure antwoordt de
verzoekende partij op het auditoraatsverslag. Het cassatieprocedurebesluit voorziet
niet in de mogelijkheid om na de kennisgeving van het auditoraatsverslag nog een
schriftelijke uiteenzetting in te dienen. Wanneer de auditeur concludeert dat het
cassatieberoep moet worden verworpen, kan de verzoekende partij luidens artikel
18 van het cassatieprocedurebesluit vragen dat de procedure wordt voortgezet, bij
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-2/19
gebreke waaraan de afstand van het geding kan worden uitgesproken. Het verzoek
tot voortzetting van de verzoekende partij wordt slechts als procedurestuk aanvaard
in zoverre hierin wordt verzocht om de procedure voort te zetten. In zoverre het
stuk een schriftelijke voorbereiding vormt van de mondelinge uiteenzetting op de
terechtzitting, wordt het beschouwd als een loutere inlichting.
IV. Feiten
4.1.
De verzoekende partij vraagt een omgevingsvergunning voor de
functiewijziging van detailhandel naar kantoorfunctie/dienstverlening/vrij beroep.
De aanvraag heeft betrekking op een gebouw gelegen in het kernwinkelgebied
volgens het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “Kernwinkelgebied” (hierna :
het RUP) van de stad Genk.
4.2.
Het college van burgemeester en schepenen van de stad Genk
weigert de omgevingsvergunning. De verzoekende partij tekent bestuurlijk beroep
aan. Bij beslissing van 1 juni 2023 verklaart de deputatie van de provincieraad van
Limburg het beroep gegrond, en verleent zij de vergunning.
4.3.
De
verwerende
partij
stelt
bij
de
Raad
voor
Vergunningsbetwistingen (hierna: RvVb) een beroep in tot vernietiging van de
deputatiebeslissing van 1 juni 2023. Met het bestreden arrest vernietigt de RvVb
de beslissing van 1 juni 2023, stelt hij zijn arrest in de plaats van de nieuw te nemen
beslissing, en weigert de omgevingsvergunning.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-3/19
V. Onderzoek van de middelen tot nietigverklaring
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
De verzoekende partij voert de schending aan van artikel 4.2.1,
6°, van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna: VCRO), gelezen in
samenhang met artikel 2 van het besluit van de Vlaamse regering van 14 april 2000
‘tot bepaling van de vergunningsplichtige functiewijzigingen’ (hierna: besluit van
de Vlaamse regering van 14 april 2000), artikel 149 van de Grondwet en artikel 32
van het decreet van 4 april 2014 ‘betreffende de organisatie en de rechtspleging
van sommige Vlaamse bestuursrechtscolleges’ (hierna: DBRC).
De verzoekende partij komt op tegen de beslissing van het
bestreden arrest die het middel tot nietigverklaring gegrond verklaart waarin werd
aangevoerd dat de deputatie niet kon afwijken van het bestemmingsvoorschrift van
artikel 3.1.1 van het RUP om de omgevingsvergunning te verlenen. De RvVb
verwerpt in het kader daarvan het verweermiddel waarin de verzoekende partij
heeft aangevoerd dat het betrokken pand op 14 juli 2010 werd vergund onder de
hoofdfunctiecategorie “handel, horeca, kantoorfunctie en diensten” zodat geen
functiewijziging wordt doorgevoerd door in het gebouw een dienstverlenende
functie onder te brengen. Het bestreden arrest verwerpt dat verweermiddel op
grond van volgende motieven:
“4.2.
Artikel 4.2.1, 6° VCRO bepaalt:
‘…
Niemand mag zonder voorafgaande stedenbouwkundige vergunning:
(…)
6° de hoofdfunctie van een bebouwd onroerend goed geheel of
gedeeltelijk wijzigen, indien de Vlaamse Regering deze
functiewijziging als vergunningsplichtig heeft aangemerkt.
…’
Artikel 2, §1 van het besluit van de Vlaamse regering van 14 april 2000 […]
bepaalt:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-4/19
‘Een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen is
nodig als een van de volgende hoofdfuncties van een bebouwd
onroerend goed geheel of gedeeltelijk wordt gewijzigd in een andere
hierna vermelde hoofdfunctie. De volgende functies worden als
hoofdfunctie beschouwd:
1° wonen;
2° verblijfsrecreatie;
3° dagrecreatie, met inbegrip van sport;
4° land- en tuinbouw in de ruime zin;
5° detailhandel;
6° dancing, restaurant en café;
7° kantoorfunctie, dienstverlening en vrije beroepen;
8° industrie en bedrijvigheid;
9° gemeenschapsvoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen;
10° militaire functie.
…’
De betrokken regelgeving omschrijft het begrip ‘hoofdfunctie’ niet en moet
daarom in de spraakgebruikelijke betekenis worden begrepen. Een
hoofdfunctie is dus te beschouwen als de voornaamste of belangrijkste
functie van een bebouwd onroerend goed.
Met het besluit van de Vlaamse regering van 17 juli 2015 houdende wijziging
van artikel 2 van het besluit van de Vlaamse regering van 14 juli 2000 […]
werd de functiecategorie ‘handel, horeca, kantoorfunctie en diensten’
opgesplitst in de functiecategorieën ‘detailhandel’, ‘dancing, restaurant en
café’ en ‘kantoorfunctie, dienstverlening en vrije beroepen’. Dit besluit is in
werking getreden op 29 november 2015.
4.3.
Zoals aangegeven in de beschrijvende nota bij de aanvraag, beoogt de
[verzoekende partij in cassatie] een wijziging te bekomen van een
handelsfunctie naar een dienstverlenende functie (interimkantoor): […]
Voorgaande beschrijvende nota ligt bovendien in de lijn met de
stedenbouwkundige vergunning van 14 juli 2010 waarin het college van
burgemeester en schepenen van de stad Genk uitdrukkelijk een vergunning
heeft verleend voor het slopen van twee gebouwen en het oprichten van een
handelsruimte met drie appartementen en een ondergrondse garage: […]
4.4.
[De verzoekende partij in cassatie] betwist niet dat er sprake is van twee
onderscheiden functiecategorieën, met name de vergunde bestemming
‘(detail)handel’ en de gevraagde bestemming ‘dienstverlening’. Wel meent
de [verzoekende partij in cassatie] dat er geen vergunningsplichtige
functiewijziging voorligt, nu de functiecategorie ‘handel, horeca,
kantoorfunctie en diensten’ ten tijde van de bestaande vergunning van 14 juli
2010 nog niet was opgesplitst, waardoor die vergunning volgens haar werd
verleend voor al deze functiecategorieën onderling. De [verzoekende partij
in cassatie] omschrijft die generieke functiecategorie als de categorie van de
commerciële functies en bekritiseert dat ze dit niet zo kon aanduiden in het
Omgevingsloket.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-5/19
De [RvVb] merkt hierbij op dat het gegeven dat de functiecategorie ‘handel,
horeca, kantoorfunctie en diensten’ ten tijde van de bestaande vergunning
van 14 juli 2010 nog niet was opgesplitst, niet impliceert dat er een
vergunning zou zijn verleend voor al deze functies onderling. Hoewel een
bebouwd onroerend goed meerdere hoofdfuncties kan hebben, hangt het
resultaat van het onderzoek naar de vraag welke functie(s) een bebouwd
onroerend goed heeft, steeds af van de concrete kenmerken ervan. De
vergunningverlenende overheid oordeelt geval per geval, rekening houdend
met de aanwezige indicatoren die onder meer betrekking kunnen hebben op
de indeling, de bestemming en de relatie van de ruimtes binnen de gebouwen,
de omvang van de activiteiten, en de hoedanigheid en intenties van de
gebruikers. Aangezien de [verzoekende partij in cassatie] geen argumenten
aanvoert waaruit zou moeten blijken dat het gelijkvloers van het bestaande
onroerend goed nog een andere functie heeft dan de reeds vermelde
handelsfunctie, en aangezien dit evenmin kan worden afgeleid uit de
gegevens van het dossier, stelt de [RvVb] vast dat het gelijkvloers van het
bestaande onroerend goed in 2010 wat de functie betreft uitsluitend werd
vergund als handel.
De gevraagde functiewijziging dateert van na de wijziging van het besluit
[van de Vlaamse regering van 14 april 2000] bij besluit van de Vlaamse
regering van 17 juli 2015, waardoor de vergunde bestemming (handel) en de
gevraagde bestemming (diensten) niet meer onder dezelfde categorie vallen.
Hun onderlinge functiewijziging is vanaf 29 november 2015 hoe dan ook
vergunningsplichtig. De bestaande functiecategorie werd met het voormeld
besluit immers opgedeeld omdat ze als te omvangrijk werd beschouwd en
omdat ze functies bevat met een totaal onvergelijkbare ruimtelijke impact.”
De verzoekende partij brengt hiertegen in dat zij voor de RvVb
had opgeworpen dat er strikt genomen geen vergunningsplicht bestaat nu het
aangevraagde reeds werd vergund op 14 juli 2010. Ten tijde van die vergunning
bestond in artikel 2 van het besluit van de Vlaamse regering van 14 april 2000 nog
geen opsplitsing tussen “5° detailhandel”, “6° dancing, restaurant en café”, en
“7° kantoorfunctie, dienstverlening en vrije beroepen”. Zij stelt dat zij niettemin
onder druk van de gemeente een vergunning voor de functiewijziging heeft
aangevraagd om handhaving te vermijden, maar dat die vergunning niet vereist
was. Volgens de verzoekende partij is er nooit sprake geweest van een detailhandel
in het pand. Zij merkt op dat dit bij de aanvraag zo werd aangeduid, omdat er op
het omgevingsloket geen optie bestaat om commerciële functies als hoofdfunctie
aan te vragen. Het gelijkvloers werd in de vergunning van 2010 uitdrukkelijk
vergund als commerciële ruimte binnen de hoofdfunctiecategorie ‘handel, horeca,
kantoorfunctie en diensten’.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-6/19
De vaststelling van het bestreden arrest dat “het bestaande
onroerend goed in 2010 wat de functie betreft uitsluitend werd vergund als handel”
kan volgens de verzoekende partij dan ook niet worden bijgetreden. Uit de indeling
van het gelijkvloers blijkt immers niet dat deze zich uitsluitend zou lenen tot een
handelsruimte. De omvang van de activiteiten, de hoedanigheid en de intenties van
de gebruikers worden ook niet verder omschreven in de vergunning van 2010.
Verder bestaat er ook geen onvergelijkbare impact tussen detailhandel en
dienstverlening.
De motivering op grond waarvan besloten wordt dat het
onroerend goed “uitsluitend” werd vergund als handel, houdt volgens de
verzoekende partij een schending in van artikel 149 van de Grondwet en artikel 32
DBRC. Het bestreden arrest zou gebrekkige en tegenstrijdige motieven bevatten,
door te stellen dat uitsluitend de functie handel werd vergund, terwijl dit niet uit de
feiten van het dossier blijkt. De verzoekende partij wijst erop dat de RvVb
uitdrukkelijk erkent dat er meerdere hoofdfuncties kunnen worden vergund, en
verwijst naar indicatoren zoals indeling, bestemming en relatie van de ruimtes
binnen de gebouwen, de omvang van de activiteiten en de hoedanigheid en
intenties van de gebruikers, maar dat hij deze indicatoren vervolgens niet toepast
op het dossier.
Beoordeling
Artikel 4.2.1, 6°, VCRO bepaalt dat niemand zonder
voorafgaande omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen de
hoofdfunctie van een bebouwd onroerend goed geheel of gedeeltelijk mag
wijzigen,
indien
de
Vlaamse
regering
deze
functiewijziging
als
vergunningsplichtig heeft aangemerkt.
“Detailhandel” enerzijds en “kantoorfunctie, dienstverlening en
vrije beroepen” anderzijds, maken sinds de wijziging bij besluit van de Vlaamse
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-7/19
regering van 17 juli 2015 van artikel 2, § 1, van het besluit van de Vlaamse regering
van 14 april 2000, afzonderlijke hoofdfuncties uit in de zin van die bepaling. Op
grond van artikel 4.2.1, 6°, VCRO en artikel 2, § 1, van het besluit van de Vlaamse
regering van 14 april 2000 is dan ook een omgevingsvergunning voor
stedenbouwkundige handelingen nodig om de bestaande functie van detailhandel
van een bebouwd onroerend goed te kunnen wijzigen naar dienstverlening.
Uit de omstandigheid dat voor het betrokken goed een
stedenbouwkundige vergunning voor de oprichting van “een handelsruimte” werd
verleend vóór de inwerkingtreding van de wijziging van artikel 2, § 1, van het
besluit van de Vlaamse regering van 14 april 2000 bij besluit van de Vlaamse
regering van 17 juli 2015, en dat ten tijde van die stedenbouwkundige vergunning
“detailhandel” en “kantoorfunctie, dienstverlening en vrije beroepen” geen
afzonderlijke hoofdfuncties uitmaakten, maar gezamenlijk vielen onder de destijds
bestaande hoofdfunctie “handel, horeca, kantoorfunctie en diensten”, volgt niet dat
het goed na de inwerkingtreding van de wijziging van artikel 2, § 1, van het besluit
van de Vlaamse regering van 14 april 2000 bij besluit van de Vlaamse regering van
17 juli 2015, geacht wordt zowel de hoofdfunctie “detailhandel” als de
hoofdfunctie “kantoorfunctie, dienstverlening en vrije beroepen” te hebben.
In zoverre de verzoekende partij in het middel uitgaat van een
andere rechtsopvatting, is haar kritiek ongegrond.
Als cassatierechter kan de Raad van State niet in de beoordeling
van de zaak zelf treden (artikel 14, § 2, RvS-wet). In zoverre de verzoekende partij
de Raad van State uitnodigt om opnieuw te beoordelen of met de
stedenbouwkundige vergunning die in 2010 werd verleend voor het onroerend
goed dat het voorwerp uitmaakt van de voor de RvVb bestreden
vergunningsbeslissing, uitsluitend de hoofdfunctie handel werd vergund, en die
functie sindsdien ongewijzigd is gebleven, is het middel niet ontvankelijk.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-8/19
De in artikel 149 van de Grondwet en artikel 32 DBRC
ingeschreven rechterlijke motiveringsverplichting heeft het karakter van een
vormvereiste met beperkte draagwijdte. Een uitspraak voldoet aan deze
motiveringsplicht wanneer de rechter duidelijk en ondubbelzinnig de redenen
uiteenzet - al waren ze verkeerd of onwettig - die hem ertoe brengen zijn beslissing
te nemen. Bij de beoordeling of de rechterlijke motiveringsverplichting werd
nageleefd, is bijgevolg niet de vraag aan de orde of in de beslissing een verkeerde
beoordeling van de feitelijke gegevens is uitgedrukt. Het gaat er dan ook niet om
of de motivering omstandig of juist is. Alleen een gemis aan motivering of daarmee
gelijkgestelde gevallen, zoals tegenstrijdigheid in de motieven, maken een
schending uit van artikel 149 van de Grondwet. Wanneer de motivering een
verkeerde gevolgtrekking in rechte maakt, kan dit een schending van de wet
uitmaken, maar is er nog geen sprake van een motiveringsgebrek.
De verzoekende partij leidt de schending van artikel 149 van de
Grondwet en artikel 32 DBRC af uit de omstandigheid dat een verkeerde
gevolgtrekking wordt gemaakt uit de door haar aangehaalde feiten. Zij gaat dan
ook uit van een verkeerd begrip van de rechterlijke motiveringsplicht, zodat haar
kritiek ongegrond is.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In het tweede middel voert de verzoekende partij de schending
aan van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, artikel 149 van de Grondwet en
artikel 32 DBRC.
Het middel komt op tegen de verwerping van de exceptie waarin
de verzoekende partij had opgeworpen dat de verwerende partij geen belang heeft
bij het annulatiemiddel. Het bestreden arrest steunt die verwerping op volgende
redenen:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-9/19
“Volgens de [verzoekende partij in cassatie] beschikt de [verwerende partij
in cassatie] niet over het vereiste belang omdat ze met de bestreden beslissing
afwijkt van een eerder door haar ingenomen standpunt over de vraag of een
afwijking kan worden verleend op artikel 3.1 van het [RUP]. De
[verzoekende partij in cassatie] verwijst hiervoor naar een recente
omgevingsvergunning met referte […] die de [verwerende partij in cassatie]
heeft verleend waarin zou zijn gesteld dat afwijkingen van artikel 3.1 [van
het RUP] mogelijk zijn indien de goede ruimtelijke ordening door deze
afwijking niet in het gedrang komt.
Met de [verwerende partij in cassatie] moet worden vastgesteld dat elk
dossier uniek is en derhalve op de eigen merites, zowel in feite als in rechte,
beoordeeld moet worden. Verwijzingen naar overwegingen in dossiers
waarvan louter beweerd wordt dat ze gelijkaardig zijn, kunnen de
[verwerende partij in cassatie] het belang bij het middel niet ontnemen.”
De verzoekende partij brengt hiertegen in dat de redenering van
de RvVb impliceert dat organen van actief bestuur te pas en te onpas zonder
rechtvaardiging kunnen afwijken van regelgeving in bepaalde dossiers, en in
andere dossiers de afwijking kunnen weigeren. In de voorliggende zaak acht de
verwerende partij de afwijking van artikel 3.1 van het RUP niet mogelijk omdat zij
aan de bestemming zou raken, terwijl in andere dossiers die afwijking toch wordt
toegelaten. Dit komt volgens de verzoekende partij neer op een miskenning van het
gelijkheidsbeginsel dat vervat is in de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.
Ook is het bestreden arrest volgens de verzoekende partij
tegenstrijdig gemotiveerd, door te stellen dat elk dossier uniek is en dat
overwegingen in dossiers waarvan beweerd wordt dat ze gelijkaardig zijn, het
belang bij het middel niet kunnen ontnemen, terwijl de opgeworpen rechtsvraag
geen vraag ten gronde is en geen feitelijk onderzoek noodzaakt, en het gebrek aan
belang kan worden vastgesteld nu het in het andere dossier ook gaat om een
afwijking van hetzelfde artikel 3.1 van het RUP binnen dezelfde zone, en het
middel uitdrukkelijk uiteenzet dat een afwijking van het bestemmingsvoorschrift
niet mogelijk zou zijn.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-10/19
Beoordeling
De verzoekende partij heeft voor de RvVb niet aangevoerd dat
de verwerende partij geen belang heeft bij het annulatiemiddel omdat zij met het
aanvoeren van dat middel zou handelen met miskenning van het door de artikelen
10 en 11 van de Grondwet verkondigde gelijkheidsbeginsel. De verzoekende partij
kan dit middel niet voor het eerst in graad van cassatie opwerpen. Het middel is
dan ook niet ontvankelijk in zoverre hierin de schending wordt opgeworpen van de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet.
De verzoekende partij duidt niet aan welke motieven van het
bestreden arrest onderling tegenstrijdig zouden zijn. Zij wijst slechts op een
tegenstrijdigheid tussen de motieven van het arrest en haar eigen argumenten. De
aangevoerde schending van artikel 149 van de Grondwet en artikel 32 DBRC mist
dan ook feitelijke grondslag.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
De verzoekende partij werpt de schending op van artikel 2.2 van
het RUP, artikel 149 van de Grondwet en artikel 32 DBRC.
Zij komt op tegen de beslissing van het bestreden arrest dat het
middel tot nietigverklaring gegrond verklaart waarin werd aangevoerd dat de
deputatie niet kon afwijken van het bestemmingsvoorschrift van artikel 3.1.1 van
het RUP om de omgevingsvergunning te verlenen. De RvVb verwerpt in het kader
daarvan het verweermiddel waarin de verzoekende partij heeft aangevoerd dat de
overgangsbepaling van artikel 2.2 van het RUP van toepassing is aangezien aan het
gelijkvloers van het gebouw niets wordt gewijzigd. Het bestreden arrest verwerpt
dat verweermiddel op grond van de motieven die reeds in het eerste cassatiemiddel
werden uiteengezet, en waaraan de RvVb toevoegt:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-11/19
“Uit het voorgaande blijkt dan ook dat de [deputatie] terecht tot de conclusie
komt dat er een vergunningsplichtige functiewijziging voorligt en de
[verzoekende partij in cassatie] er ten onrechte vanuit gaat dat er sprake is
van bestaande en reeds vergunde activiteiten. Bijgevolg is de door de
[verzoekende partij in cassatie] besproken overgangsbepaling uit het RUP
[…] niet van toepassing.”
De verzoekende partij wijst op artikel 2.2 van het RUP dat als
volgt luidt:
“2.2 OVERGANGSBEPALING
Bestaande activiteiten, die niet beantwoorden aan de voorschriften van de
onderliggende bestemming, mogen blijven bestaan zolang de fysische
toestand van het bestaande vergunde gebouw, waarin zij gevestigd zijn, dit
toelaat. Voor bestaande vergunde gebouwen zijn slechts instandhoudings- en
onderhoudswerken toegelaten voor zover ze beperkt blijven tot de bestaande
omvang, kaderen in de omgeving, en de verdere realisatie van het RUP niet
in gevaar brengen.”
Volgens de verzoekende partij werd het fysisch bestaand
gebouw in 2010 vergund en betreft dit een verworven recht. De overgangsbepaling
van het RUP laat toe dat de bestaande activiteit blijft bestaan, voor zover de
fysische toestand van dit gebouw dit toelaat, wat hier het geval is. Er dient immers
volgens de verzoekende partij niets gewijzigd te worden aan het gebouw voor de
invulling van de bestaande dienstverlening. Zij leidt hieruit af dat er strikt genomen
geen afwijking diende te worden verleend. Ten onrechte heeft de RvVb volgens de
verzoekende partij een onderzoek gedaan naar de vergunde toestand van de functie
dienstverlening. Die discussie was volgens haar niet aan de orde: de
overgangsbepaling zegt niets over vergunde activiteiten, maar spreekt in termen
van een vergund gebouw waarbij de bestaande activiteit kan worden uitgeoefend
in de vergunde fysische toestand.
Volgens de verzoekende partij miskent het bestreden arrest
artikel 149 van de Grondwet en artikel 32 DBRC nu het onjuist is gemotiveerd,
door te stellen dat er sprake moet zijn van bestaande en vergunde activiteiten en
dat de overgangsbepaling daarom niet van toepassing is, terwijl de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-12/19
overgangsbepaling letterlijk stelt dat de fysische toestand van het bestaande
vergunde gebouw het criterium is voor de toepassing ervan, en er louter wordt
gesproken van een bestaande activiteit en geen bestaande en vergunde activiteit.
Beoordeling
Het bestreden arrest stelt vast dat noch uit de argumenten van de
verzoekende partij, noch uit de gegevens van het dossier, blijkt dat het bestaande
onroerend goed nog een andere functie heeft dan een handelsfunctie. Als
cassatierechter kan de Raad van State deze feitelijke beoordeling niet overdoen.
Uit de omstandigheid dat het gebouw uitsluitend een
handelsfunctie heeft, volgt dat dienstverlening geen bestaande activiteit is die in
het gebouw wordt uitgeoefend. De RvVb verantwoordt dan ook naar recht zijn
beoordeling dat de eerste zin van artikel 2.2 van het RUP, dat slechts een regeling
bevat voor bestaande activiteiten, niet van toepassing is.
De verzoekende partij leidt de schending van artikel 149 van de
Grondwet en artikel 32 DBRC af uit de omstandigheid dat het bestreden arrest
“onjuist” is gemotiveerd. Zij gaat aldus uit van een verkeerd begrip van de
rechterlijke motiveringsplicht, zodat het middel in zoverre ongegrond is.
D. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
De verzoekende partij voert de schending aan van de artikelen 9
en 10 van de wet van 10 november 2006 ‘betreffende de openingsuren in handel,
ambacht en dienstverlening’ (hierna: de wet van 10 november 2006), artikel 159
van de Grondwet, artikel 149 van de Grondwet en artikel 32 DBRC.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-13/19
Zij komt op tegen de beslissing van het bestreden arrest dat het
middel tot nietigverklaring gegrond verklaart waarin werd aangevoerd dat de
deputatie niet kon afwijken van het bestemmingsvoorschrift van artikel 3.1.1 van
het RUP om de omgevingsvergunning te verlenen. De RvVb verwerpt in het kader
daarvan het verweermiddel waarin de verzoekende partij heeft aangevoerd dat
artikel 3.1.1 van het RUP strijdig is met de wet van 10 november 2006, waardoor
het op grond van artikel 159 van de Grondwet buiten toepassing moet worden
verklaard. Het bestreden arrest steunt die verwerping op volgende motieven:
“[De wet van 10 november 2006 is van toepassing] op de kleinhandel en op
de diensten die door de Koning, op verzoek van de representatieve
beroepsfederaties of op initiatief van de Minister worden aangeduid. Voorts
moeten handelaars en dienstverstrekkers een wekelijkse rustdag kiezen, die
begint op de gekozen dag om 5 uur of om 13 uur en eindigt op de volgende
dag op hetzelfde uur. Uit artikel 3.1.1 van het [RUP] volgt dan weer dat
diensten binnen het bewuste deel van het plangebied enkel kunnen worden
toegelaten indien ze voor het publiek toegankelijk zijn tijdens het weekend.
Nog los van de vraag op welke diensten de wet van 10 november 2006 […]
effectief van toepassing is, valt volgens de [RvVb] niet in te zien hoe de
voormelde bepaling uit het [RUP] de dienstverstrekker de kans zou
ontnemen om zijn rustdag vrij te kiezen zoals bepaald in voormelde wet.
Artikel 3.1.1 van het [RUP] bepaalt immers niet dat een dienst in
kernwinkelgebied enkel wordt toegelaten indien de dienst gedurende het hele
weekend voor het publiek toegankelijk is.
De [RvVb] dient op basis van het voorgaande te besluiten dat een
wetsconforme lezing mogelijk is, waarbij de interpretatie van artikel 3.1.1
van het [RUP] geenszins in strijd is met de bepalingen van de wet van
10 november 2006 […]. De bewering van de [verzoekende partij in cassatie]
kan hoe dan ook niet leiden tot de onwettigheid van artikel 3.1.1 van het
[RUP].”
De verzoekende partij brengt hiertegen in dat artikel 3.1.1 van
het RUP, door te stellen dat het pand publiekelijk toegankelijk moet zijn in het
weekend, de ondernemer de mogelijkheid ontneemt om zijn rustdag op zaterdag te
organiseren. Zo de ondernemer zaterdag zou kiezen, wordt hij door deze bepaling
immers verplicht om op zondag te openen, wat strijdig is met de vrije keuze van
de rustdag die wordt voorzien door de artikelen 9 en 10 van de wet van
10 november 2006.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-14/19
Het bestreden arrest schendt volgens de verzoekende partij
artikel 149 van de Grondwet en artikel 32 DBRC omdat het onjuist is gemotiveerd
waar het stelt dat niet kan worden ingezien hoe artikel 3.1.1 van het RUP de
dienstverstrekker de kans zou ontnemen om zijn rustdag vrij te kiezen.
In de memorie van wederantwoord voegt de verzoekende partij
hieraan toe dat de stad Genk haar bevoegdheid heeft overschreden door een
verplichte
openingsdag
in
het
weekend
op
te
nemen
in
een
bestemmingsvoorschrift. Dergelijke bepalingen zouden volgens de verzoekende
partij buiten het toepassingsgebied van de ruimtelijke ordening vallen en aan de
federale wetgeving raken, waardoor ze juridisch problematisch en onwettig zouden
zijn.
Beoordeling
In zoverre de verzoekende partij voor het eerst in de memorie
van wederantwoord aanvoert dat artikel 3.1.1 van het RUP onwettig is omwille van
een bevoegdheidsoverschrijding, gaat het om kritiek die zij reeds in het
cassatieberoep kon aanvoeren, en bijgevolg om een niet-ontvankelijke uitbreiding
van het middel.
Het bestreden arrest oordeelt dat artikel 3.1.1 van het RUP niet
bepaalt dat een dienst in kernwinkelgebied enkel wordt toegelaten indien de dienst
gedurende het hele weekend voor het publiek toegankelijk is, en dat met andere
woorden een sluiting op zondag mogelijk is als de dienst op zaterdag toegankelijk
is, en een sluiting op zaterdag mogelijk is als de dienst op zondag toegankelijk is.
De verzoekende partij gaat in het middel uit van een andere lezing van artikel 3.1.1
van het RUP, maar voert niet de schending aan van die bepaling.
De artikelen 9 en 10 van de wet van 10 november 2006 luiden:
“Art. 9. Elke handelaar of dienstverstrekker mag een andere wekelijkse
rustdag kiezen dan diegene die in artikel 8 bedoeld is, beginnend op de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-15/19
gekozen dag om 5 uur of om 13 uur en eindigend op de volgende dag op
hetzelfde uur.
Art. 10. De handelaar of dienstverstrekker die een andere wekelijkse rustdag
gekozen heeft, mag op zondag geen andere producten verkopen of andere
diensten leveren dan diegene die hij gewoonlijk verkoopt of levert.”
De reglementaire bepaling die voorschrijft dat bepaalde diensten
maar worden toegelaten als zij voor het publiek toegankelijk zijn tijdens het
weekend, in die zin begrepen dat het volstaat dat de dienst toegankelijk is op
zaterdag of zondag om aan het voorschrift te voldoen, doet als zodanig geen
afbreuk aan de vrije keuze van de wekelijkse rustdag zoals bepaald in de artikelen
9 en 10 van de wet van 10 november 2006. Het middel dat van een andere
rechtsopvatting uitgaat, is ongegrond.
De verzoekende partij leidt de schending van artikel 149 van de
Grondwet en artikel 32 DBRC af uit de omstandigheid dat het bestreden arrest
“onjuist” is gemotiveerd. Zij gaat aldus uit van een verkeerd begrip van de
rechterlijke motiveringsplicht, zodat het middel in zoverre ongegrond is.
E. Vijfde middel
Uiteenzetting van het middel
De verzoekende partij voert de schending aan van artikel 37, § 2,
DBRC, het grondwettelijk beginsel van de scheiding der machten, artikel 149 van
de Grondwet en artikel 32 DBRC.
Het middel komt op tegen de beslissing van de RvVb om zijn
arrest in de plaats te stellen van de nieuw te nemen beslissing, en tot weigering van
de omgevingsvergunning. Het bestreden arrest steunt die beslissing op volgende
motieven:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-16/19
“Een vergunning moet worden geweigerd als het aangevraagde
onverenigbaar is met stedenbouwkundige voorschriften voor zover daarvan
niet op geldige wijze is afgeweken (artikel 4.3.1, § 1, eerste lid, 1°, a)
VCRO). Bij strijdigheid van de bestemmingsvoorschriften en zonder geldige
afwijkingsmogelijkheden bestaat er dus in hoofde van de [deputatie] een
gebonden bevoegdheid.
Zoals blijkt uit de beoordeling van het eerste middel, heeft de [deputatie] zich
reeds uitgesproken over de strijdigheid van de aangevraagde
functiewijziging met artikel 3.1.1 van het RUP […]. Zonder deze bepaling
uitdrukkelijk te vermelden meende de [deputatie] met toepassing van artikel
4.4.1 VCRO te kunnen afwijken van voornoemde bepaling van het RUP […].
Bij de beoordeling van het eerste middel werd echter vastgesteld dat geen
afwijking op voormelde bepaling uit het RUP […] kan worden verleend op
grond van artikel 4.4.1 VCRO omdat het een bestemmingsvoorschrift betreft.
De [RvVb] stelt dan ook een onoverkomelijke legaliteitsbelemmering vast,
wat neerkomt op een gebonden bevoegdheid in hoofde van de [deputatie] om
de aanvraag te weigeren. De [RvVb] besluit daarom tot een indeplaatsstelling
op grond van artikel 37, § 2[, DBRC].”
Volgens de verzoekende partij was er echter geen sprake in het
dossier van een gebonden bevoegdheid, zeker niet om tot indeplaatsstelling over te
gaan. De RvVb erkent in zijn eigen motivering dat er nooit uitdrukkelijk toepassing
werd gemaakt van artikel 4.4.1 VCRO, maar steunt op deze bepaling om te
oordelen dat er een onoverkomelijke legaliteitsbelemmering is.
Het bestreden arrest schendt volgens de verzoekende partij
artikel 149 van de Grondwet en artikel 32 DBRC omdat het onjuist gemotiveerd is
waar wordt opgeworpen dat toepassing zou zijn gemaakt van artikel 4.4.1 VCRO
om af te wijken van een bestemmingsvoorschrift, terwijl in dezelfde alinea wordt
erkend dat de deputatie geenszins uitdrukkelijk toepassing heeft gemaakt van deze
bepaling.
Zij
besluit
dat
er
dan
ook
geen
onoverkomelijke
legaliteitsbelemmering was aangezien de deputatie in een herstelbeslissing wel
degelijk een andere motivering kan hanteren nu zij -zoals erkend door de RvVbnooit heeft gesteld dat er wordt afgeweken op grond van artikel 4.4.1 VCRO.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-17/19
Beoordeling
Het bestreden arrest stelt vast:
“Zonder deze bepaling uitdrukkelijk te vermelden meende de [deputatie] met
toepassing van artikel 4.4.1 VCRO te kunnen afwijken van [artikel 3.1.1 van
het RUP].”
De RvVb stelt aldus dat de deputatie de afwijking van artikel
3.1.1 van het RUP heeft gesteund op artikel 4.4.1 VCRO niettegenstaande de
deputatie die bepaling niet uitdrukkelijk heeft vermeld in haar beslissing. De
aangevoerde schending van artikel 37, § 2, DBRC en het grondwettelijk beginsel
van de scheiding der machten berust op een verkeerde lezing van het bestreden
arrest, en kan niet tot cassatie leiden.
De verzoekende partij leidt de schending van artikel 149 van de
Grondwet en artikel 32 DBRC af uit de omstandigheid dat het bestreden arrest
“onjuist” is gemotiveerd. Zij gaat aldus uit van een verkeerd begrip van de
rechterlijke motiveringsplicht, zodat het middel in zoverre ongegrond is.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het cassatieberoep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het cassatieberoep,
begroot op een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van 24 euro en een
rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan de
verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-18/19
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twee april tweeduizend zesentwintig, door
de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Francis Van Nuffel,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.271
VII-42.748-19/19
