Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416 (2026-04-20)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.416 van 20 april 2026 Sociale zaken en volksgezondheid -
Ziekenhuizen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIIe KAMER
ARREST
nr. 266.416 van 20 april 2026
in de zaak A. 242.158/XII-9580
In zake :
XXXX
tegen :
het RIJKSINSTITUUT VOOR ZIEKTE-EN
INVALIDITEITSVERZEKERING (RIZIV)
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Olivier De Pauw
kantoor houdend te 9041 Oostakker
Orchideestraat 61 A
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 16 juni 2024, strekt tot de nietigverklaring
van de beslissing van het RIZIV van 3 april 2024 waarbij de laattijdige registratie
van de weigering tot toetreding tot het nationaal akkoord artsen-ziekenfondsen
2024-2025, niet wordt aanvaard.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en verzoeker heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Eylenbosch heeft een
verslag opgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-1/11
Verzoeker heeft een verzoek tot voortzetting van het geding en
een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie
ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 26 maart 2026.
Kamervoorzitter Chantal Bamps heeft verslag uitgebracht.
Verzoeker en advocaat Lukas Asselman, die loco advocaat
Olivier De Pauw verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Eylenbosch, heeft een met
dit arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Artikel 50 van de wet ‘betreffende de verplichte verzekering voor
geneeskundige verzorging en uitkeringen’, gecoördineerd op 14 juli 1994 (hierna:
GVU-wet), zoals van toepassing op het ogenblik van het nemen van de bestreden
beslissing, luidt:
“Art. 50. § 1. (a) De betrekkingen tussen de representatieve beroepsorganisaties
van het geneesherenkorps en van de tandheelkundigen enerzijds en de
verzekeringsinstellingen anderzijds worden geregeld door akkoorden.
Normaal worden de financiële en administratieve betrekkingen tussen de artsen of
de tandheelkundigen en de rechthebbenden geregeld door de vorenbedoelde
akkoorden.
[…]
§ 2bis. De Dienst voor geneeskundige verzorging brengt aan de artsen en
tandheelkundigen, de tekst van de goedgekeurde akkoorden die op hen betrekking
hebben en de nadere regels voor toetreding en niet-toetreding, ter kennis via
elektronische weg of per post.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-2/11
§ 3. Die akkoorden treden in werking in een bepaalde streek, vijfenveertig dagen
na hun bekendmaking in het Belgisch Staatsblad, behoudens indien meer dan 40
percent van de geneesheren of van de tandheelkundigen elektronisch via een
beveiligde onlinetoepassing die hun ter beschikking is gesteld door het
Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering kennis hebben gegeven van
hun weigering tot toetreding tot de termen van de genoemde akkoorden. Het
exclusieve gebruik van de elektronische identiteitskaart van de geneesheer of van
de tandheelkundige is voor die kennisgeving verplicht. Voor de tandheelkundigen
wordt dat percentage globaal berekend op niveau van het Rijk. Bovendien, opdat
in elke streek de akkoorden in werking kunnen treden, mogen niet meer dan 50
percent van de tandheelkundigen en niet meer dan 50 percent van de algemeen
geneeskundigen, noch meer dan 50 percent van de arts-specialist geweigerd
hebben tot het akkoord toe te treden.
Van de weigering tot toetreding wordt kennis gegeven via de voormelde
beveiligde onlinetoepassing uiterlijk de dertigste dag na de bekendmaking van de
akkoorden in het Belgisch Staatsblad aan het voormelde Instituut. De weigering
tot toetreding wordt slechts geldig ter kennis gebracht na de datum van de
mededeling van het akkoord via elektronische weg.
De telling van de geneesheren of van de tandheelkundigen die kennis hebben
gegeven van hun weigering tot toetreding tot de termen van de akkoorden, wordt
streek per streek uitgevoerd door de in § 2 bedoelde commissies vóór de
inwerkingtreding van de akkoorden.
Indien het voormelde Instituut evenwel via de beveiligde onlinetoepassing
boodschappen ontvangt die door de arts of de tandheelkundigen na afloop van die
termijn van vijfenveertig dagen zijn verzonden en die strekken tot intrekking van
een weigering tot toetreding waarvan eerder kennis is gegeven, stelt de Nationale
Commissie vast dat het akkoord in werking treedt in een bepaalde streek, voor
zover, ingevolge die boodschappen, de percentages van weigering tot toetreding
aldaar één van de in het eerste lid bedoelde percentages niet meer overschrijden.
Indien arts of tandheelkundigen, overeenkomstig de bedingen van een akkoord,
elektronisch via de beveiligde onlinetoepassing kennis hebben gegeven van hun
weigering om dit akkoord verder na te leven, stelt de Nationale Commissie
eventueel vast dat het akkoord geen toepassing meer vindt zodra deze nieuwe
weigeringen tot gevolg hebben dat de percentages van weigering tot toetreding
voor een bepaalde streek de in het eerste lid bedoelde percentages overschrijden.
De geneesheren en de tandheelkundigen die geen kennis hebben gegeven van hun
weigering tot toetreding tot de akkoorden volgens de in deze paragraaf vermelde
procedure, worden van rechtswege geacht tot die akkoorden te zijn toegetreden
voor hun volledige beroepsactiviteit, behoudens indien ze aan het voormelde
Instituut elektronisch en via de in deze paragraaf vermelde beveiligde
onlinetoepassing, volgens de door de Koning te bepalen termijnen en regels,
mededeling hebben gedaan van de voorwaarden inzake tijd en plaats, waaronder
zij de daarin vastgestelde honorariumbedragen niet zullen toepassen.
Buiten de uren en dagen meegedeeld overeenkomstig het voorgaande lid, worden
de zorgverleners geacht tot de akkoorden te zijn toegetreden. Dit geldt ook
wanneer zij de gerechtigden niet vooraf geïnformeerd hebben over de dagen en
uren waarvoor zij niet tot de akkoorden zijn toegetreden.
Wanneer een nieuw akkoord wordt afgesloten of een nieuw in artikel 51, § 1, zesde
lid, 2°, bedoeld document bestaat, en dit akkoord of document de periode dekt die
onmiddellijk volgt op een akkoord of document dat is verstreken, behouden de arts
en tandheelkundigen voor wat hun toetreding of weigering tot toetreding betreft,
de situatie waarin zij zich bevonden op de laatste dag van dat akkoord of document
dat is verstreken, ofwel tot de dag waarop zij kennis geven van hun weigering tot
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-3/11
toetreding tot het nieuwe akkoord of document, ofwel tot de dag waarop zij
worden geacht te zijn toegetreden tot het nieuwe akkoord of document.
De Koning bepaalt, bij een besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad, de
nadere regels ter uitvoering van deze paragraaf.
[…].”
3.2.
Op 19 december 2023 sluit de nationale commissie artsen-
ziekenfondsen een akkoord voor 2024-2025. Op 20 december 2023 keuren het
erzekeringscomité en de algemene raad het akkoord goed. De Ministerraad keurt
het goed op 26 januari 2024.
Het
Nationaal
akkoord
wordt
op
5
februari
2024
bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad.
De artsen konden hun weigering of gedeeltelijke toetreding
uitsluitend elektronisch doorgeven via het ProGezondheid-portaal en hadden
hiervoor de tijd tot en met 6 maart 2024.
Het akkoord is in werking getreden op 21 maart 2024 en geldt
voor de periode van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2025.
3.3.
De tekst van het Nationaal akkoord verwijst naar artikel 50
GVU-wet en luidt:
“Krachtens de artikelen 26, 50 en 51 van de wet betreffende de verplichte
verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14
juli 1994, heeft de Nationale Commissie Artsen-Ziekenfondsen […] op
19 december 2023 het navolgende akkoord gesloten voor het jaar 2024 en 2025.”
Punt 10 “Formaliteiten” van het Nationaal akkoord luidt:
“10.1 De artsen die weigeren toe te treden tot de bedingen van dit akkoord, geven
kennis van hun weigering binnen de 30 dagen na de bekendmaking van dit akkoord
in het Belgisch Staatsblad via de beveiligde webtoepassing die het RIZIV daartoe
via het ProGezondheid-portaal ter beschikking stelt.
10.2 De andere artsen dan die welke, overeenkomstig de bepalingen die zijn
vermeld onder 10.1, kennis hebben gegeven van hun weigering tot toetreding tot
de bedingen van het akkoord dat op 18 december 2023 in de NCAZ is gesloten,
worden ambtshalve geacht tot dit akkoord te zijn toegetreden voor hun volledige
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-4/11
beroepsactiviteit, behalve als zij binnen de 30 dagen na de bekendmaking van dit
akkoord in het Belgisch Staatsblad, de voorwaarden inzake tijd en plaats hebben
meegedeeld waaronder zij, overeenkomstig de bedingen van dit akkoord, de
honorariumbedragen zullen toepassen enerzijds en de honorariumbedragen niet
zullen toepassen, anderzijds. Deze mededeling gebeurt via de beveiligde
webtoepassing die het RIZIV daartoe via het ProGezondheid-portaal ter
beschikking stelt.
10.3 Alle latere wijzigingen van de voorwaarden inzake tijd en plaats waaronder
de onder 10.2 bedoelde artsen, overeenkomstig de bedingen van het akkoord, de
daarin vastgestelde honorariumbedragen zullen toepassen, mogen worden
toegepast van zodra ze worden meegedeeld via de beveiligde webtoepassing die
het RIZIV daartoe via het ProGezondheid-portaal ter beschikking stelt.
10.4 De wilsuitingen onder 10.1, 10.2 en 10.3 worden geacht te zijn uitgebracht
op de datum van registratie in de webtoepassing.”
3.4.
Het Nationaal akkoord artsen-ziekenfondsen 2024-2025 wordt
aan verzoeker ter kennis gebracht via zijn e-Healthbox op 5 februari 2024 en per
e-mailbericht op 9 februari 2024.
3.5.
Per e-mailbericht van 25 maart 2024 meldt verzoeker de
verwerende partij dat hij door omstandigheden de omzendbrief betreffende de
wijziging van zijn conventioneringsstatus niet tijdig heeft ontvangen. Hij vraagt
alsnog te kunnen deconventioneren voor 2024.
Nog diezelfde dag ontvangt verzoeker een reactie vanwege de
verwerende partij, luidens welke geen weigering meer kan worden geregistreerd
voor het jaar 2024 op grond van volgende overwegingen:
“Artsen worden op de hoogte gebracht van het verschijnen van het nationaal
akkoord in het Belgisch [S]taatsblad via hun eHealthBox en indien er een
mailadres geregistreerd is in ProGezondheid, ook via hun mailadres.
Op 05/02/2024 hebben wij u de omzendbrief van het nationaal akkoord
artsenziekenfondsen toegestuurd via uw ehealthbox en op 09/02/2024 naar uw
mailadres.
Het nationaal akkoord artsen -ziekenfondsen 2024-2025 verscheen in het
staatsblad op 5 februari 2024. Eénmaal het akkoord verschijnt in het staatsblad
heeft men 30 dagen de tijd om een weigering tot het nationaal akkoord te
registreren in ProGezondheid.
Indien men binnen de 30 dagen na publicatie van het nationaal akkoord geen
enkele actie ondernam in ProGezondheid m.b.t het registreren van de
conventiestatus wordt men na de notificatieperiode van rechtswege, automatisch
geregistreerd als volledig geconventioneerd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-5/11
Gezien de deadline voor het doorgeven van een weigering van het huidige
nationaal akkoord verliep op 06-03-2024, kan u helaas géén weigering van het
akkoord meer doorgeven via ProGezondheid voor het jaar 2024.
Indien een akkoord echter meerdere jaren dekt, zoals bij het huidige akkoord dat
zowel 2024 als 2025 omvat, kan het akkoord voor het volgende jaar (in casu 2025)
wél nog worden opgezegd door dit te registreren via ProGezondheid vóór 15
december van het huidige jaar (in casu 2024). Bij nazicht van uw conventiestatus
blijkt dat u voor 2025 reeds uw deconventie registreerde in ProGezondheid.”
3.6.
Op 26 maart 2024 stuurt verzoeker een e-mailbericht naar de
verwerende partij waarin hij aangeeft dat hij “[o]ndanks deze” nog steeds wil
deconventioneren voor het jaar 2024.
3.7.
Per e-mailbericht van 3 april 2024 brengt de verwerende partij
haar beslissing ter kennis aan verzoeker:
“Met dit schrijven melden we u dat we uw laattijdige weigering van het Nationaal
akkoord artsen-ziekenfondsen 2024-2025 niet kunnen aanvaarden.
U stelt dat u door omstandigheden niet tijdig de omzendbrief van het nationaal
akkoord artsen-ziekenfondsen 2024-2025 heeft ontvangen. De tekst van het
akkoord werd u ter kennis gebracht via een bericht in uw eHealthbox en op het
mailadres dat u registreerde in ProGezondheid.
Daarnaast is het de verantwoordelijkheid van elke zorgverlener, of de mandataris,
om zelf zijn dossier alert en tijdig te beheren volgens de beginselen van behoorlijk
burgerschap.
Na analyse van uw dossier en op basis van de individuele omstandigheden, door
u aangehaald in uw schrijven van 26-03-2024, blijkt immers niet dat uw laattijdige
weigering te wijten is aan omstandigheden die refereren aan overmacht.
Tot overmacht is immers vereist dat zich een gebeurtenis voordoet die het de
schuldenaar onmogelijk maakt zijn verplichtingen na te komen, ongeacht zijn
schuld, en ondanks redelijk en voorzichtig gedrag na het plaatsvinden van deze
gebeurtenis.
De vereiste kenmerken van onvoorspelbaarheid en onvermijdelijkheid voor de
beoordeling als overmacht komen in casu niet duidelijk naar voren in uw dossier”.
Dit is de bestreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-6/11
IV. Ontvankelijkheid van het beroep
Ambtshalve exceptie wegens gebrek aan rechtsmacht in hoofde van de Raad van
State
Uiteenzetting van de ambtshalve exceptie
Het auditoraat werpt in zijn verslag ambtshalve het gebrek aan
rechtsmacht in hoofde van de Raad van State op, op grond van de volgende
overwegingen:
“Rechtsmacht
4.1. Artikel 167 van de GVU-wet bepaalt:
‘Zonder afbreuk te doen aan de bepalingen van artikel 52, § 3, behoren de
betwistingen in verband met de rechten en plichten voortvloeiend uit de wetgeving
en reglementering betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige
verzorging en uitkeringen tot de bevoegdheid van de arbeidsrechtbank.’
Artikel 14, § 1, eerste lid van de RvS-wet bepaalt:
‘Indien het geschil niet door de wet aan een ander rechtscollege werd toegekend,
doet de afdeling uitspraak, bij wijze van arresten, over de beroepen tot
nietigverklaring (…).’
In geding is de niet-aanvaarding door verwerende partij van de laattijdige
weigering door verzoeker van het Nationaal Akkoord artsen-ziekenfondsen 20242025.
Overeenkomstig artikel 50, §3 van de GVU-wet heeft een arts het recht toetreding
tot een akkoord te weigeren op voorwaarde dat van die weigering tot toetreding
wordt kennis gegeven via de beveiligde onlinetoepassing uiterlijk de dertigste dag
na de bekendmaking van het akkoord in het Belgisch Staatsblad aan het RIZIV.
Zoniet wordt hij van rechtswege geacht te zijn toegetreden tot het akkoord. De
weigering tot toetreding wordt slechts geldig ter kennis gebracht na de datum van
de mededeling van het akkoord via elektronische weg.
De kennisgeving van het akkoord door verwerende partij komt dus voor als een
constitutief bestanddeel van de rechten en verplichtingen bij toetreding of niettoetreding tot een akkoord.
De wetgever heeft de geschillenbeslechting met betrekking tot deze materie aan
de arbeidsrechtbank toevertrouwd.
Het is daarbij zonder belang of de beslissende overheid al dan niet beschikt over
een gebonden of discretionaire bevoegdheid.
De Raad van State heeft bijgevolg geen rechtsmacht om kennis te nemen van het
voorliggende geschil.
Het gegeven dat de verwerende partij in de bestreden beslissing verwijst naar een
beroepsmogelijkheid bij de Raad van State, doet daaraan geen afbreuk.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-7/11
In zijn laatste memorie laat verzoeker gelden:
“Opmerkingen van verzoeker:
- Mevrouw de eerste auditeur durft zich in haar advies blijkbaar zélf niet
uitdrukkelijk uitspreken over de onontvankelijkheid van het annulatieberoep en
‘wijst het beroep onder voorbehoud af’ (van de burger wordt verwacht dit wel te
weten in een context waar het sterke bestuur – volgens haar - de verkeerde
beroepsinstantie vermeldt).
- Mevrouw de eerste auditeur legt nadruk op de kennisgeving van de arts in de
webtoepassing ProGezondheid, waarmee de arts binnen de korte termijn van 30
dagen te kennen kan geven zich niet te willen conventioneren, terwijl dit niet het
voorwerp is van het geschil. Verzoeker wist dat zo’n kennisgeving via voormelde
webtoepassing moet gebeuren maar moet eerst deugdelijk op de hoogte gebracht
worden van het akkoord én de wijze waarop dit medegedeeld wordt, quod non.
- Het voorwerp van het geschil is de gebrekkige kennisgeving die verzoeker ertoe
verplichtte om buiten het korte tijdsbestek van 30 dagen vooralsnog de
deconventionalisering te vragen.
- Het objectief contentieux is er niet op gericht te bepalen welke de rechten zijn
van de verzoeker, maar wel om vast te stellen of de bestreden beslissing op een
correcte wijze is tot stand gekomen, quod non. Na een ondeugdelijke kennisgeving
heeft het bestuur de mogelijkheid om zélf spontaan rechtsherstel te bieden. ‘De
weigering tot toetreding wordt slechts geldig ter kennis gebracht na de datum van
de mededeling van het akkoord via elektronische weg’ (artikel 50, § 3, lid 2, ZIVWet). Zonder deugdelijke mededeling verschuift de datum mee op.
- De discretionaire bevoegdheid van het bestuur wordt bij een niet deugdelijke
kennisgeving geopend om, zelfs na de termijn van de initiële 30 dagen,
rechtsherstel te bieden om schade te voorkomen.”
Beoordeling
In zijn laatste memorie bekritiseert verzoeker de conclusie in het
auditoraatsverslag. In zoverre verzoeker dienaangaande vooreerst aanvoert dat “de
eerste auditeur […] zich in haar advies blijkbaar zélf niet uitdrukkelijk [durft] uit
te spreken over de onontvankelijkheid van het annulatieberoep en […] het beroep
onder voorbehoud af[wijst]”, volstaat de vaststelling, dat hij met dit tendentieuze
argument een verkeerde draagwijdte geeft aan de zinsnede “[h]et is onder dit
voorbehoud dat hierna de middelen worden onderzocht”. Anders dan verzoeker het
ziet, leidt de Raad van State uit deze zinsnede niet datgene af wat verzoeker lijkt te
willen voorhouden, doch stelt vast dat het auditoraat enkel volledigheidshalve
verzoekers belang en de door hem aangevoerde middelen heeft onderzocht.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-8/11
Voorts stelt de Raad van State vast, dat verzoeker het voorwerp
van “het geschil” omschrijft als zijnde “de gebrekkige kennisgeving”. Uit de lezing
van artikel 50, § 2bis, van de GVU-wet, zoals ingevoegd bij artikel 36 van de wet
van 11 augustus 2017 ‘houdende diverse bepalingen inzake gezondheid’, dat
bepaalt dat de Dienst voor geneeskundige verzorging aan de artsen en
tandheelkundigen de tekst van de goedgekeurde akkoorden die op hen betrekking
hebben en de nadere regels voor toetreding en niet-toetreding ter kennis brengt via
elektronische weg of per post, blijkt dat de nadere regels voor toetreding en niettoetreding met betrekking tot de goedgekeurde akkoorden ontegensprekelijk
verplichtingen zijn die voortvloeien uit de GVU-wet. De kennisgeving van het
akkoord door de verwerende partij betreft, zoals terecht wordt aangegeven in het
auditoraatsverslag, een constitutief bestanddeel van de rechten en verplichtingen
bij toetreding of niet-toetreding tot een akkoord, waarover de geschillenbeslechting
door de wetgever aan de arbeidsrechtbank werd toevertrouwd.
In zoverre verzoeker tot slot wijst op de discretionaire
bevoegdheid van het bestuur volstaat de vaststelling dat dit argument niet ter zake
dienend is, noch op enigerlei wijze afbreuk doet aan de vaststelling dienaangaande
in het auditoraatsverslag.
De Raad van State ziet geen reden om het anders te zien dan het
auditoraat en besluit aldus, na eigen onderzoek, de redenering van het
auditoraatsverslag bijvallend, dat de Raad van State zonder rechtsmacht is.
De omstandigheid dat de verwerende partij bij de kennisgeving
van haar beslissing aan verzoeker heeft vermeld dat een annulatieberoep bij de
Raad van State kon worden ingesteld, doet aan het voorgaande niet af. Die
omstandigheid heeft immers geen invloed op het onderzoek naar en de beoordeling
van de rechtsmacht van de Raad van State. De regels die de respectieve
bevoegdheden van de hoven en rechtbanken van de rechterlijke orde en van de
Raad van State vaststellen, vloeien voort uit de Grondwet en partijen kunnen
daarvan niet afwijken.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-9/11
De ambtshalve exceptie is gegrond.
Het beroep tot nietigverklaring is niet ontvankelijk.
V. Kosten
In de gegeven omstandigheden past het om de kosten ten laste
van de verwerende partij te leggen, aangezien die in de bestreden beslissing ten
onrechte heeft vermeld dat het beroep diende te worden ingeleid bij de Raad van
State.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van
24 euro.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van verzoeker niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-10/11
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twintig april tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Chantal Bamps,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
bijgestaan door
Greta Scheveneels,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Greta Scheveneels
Chantal Bamps
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.416
XII-9580-11/11
