Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628 (2026-05-11)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.628 van 11 mei 2026 Onderwijs en cultuur - Reglementen (cultuur,
media en telecommunicatie) Beslissing : Verwerping Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 266.628 van 11 mei 2026
in de zaak A. 247.435/IX-10.902
In zake:
- XXXX
- XXXX
- XXXX
- XXXX
- XXXX
- XXXX
- de VZW MUSLIM RIGHTS WATCH BELGIË
- de VZW FURIA
- de VZW ELLA – KENNISCENTRUM GENDER EN
ETNICITEIT
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Mieke Van Laer en Timo Lehaen
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Lange Van Ruusbroecstraat 76-78
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de PROVINCIE OOST-VLAANDEREN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Dirk Vanheule en Anne-Sophie Claus
kantoor houdend te 9000 Gent
Coupure 5
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 17 februari 2026, strekt tot de
schorsing van de tenuitvoerlegging van het besluit van de provincieraad van de
provincie Oost-Vlaanderen van 17 december 2025 houdende vaststelling van de
gemeenschappelijke tekst van het schoolreglement van de Richtpunten voor het
schooljaar 2026-2027.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-1/20
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij beschikking van 26 februari 2026 werd de procedurekalender
vastgesteld.
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
Met toepassing van artikel 90, § 1, vierde lid, van de wetten op
de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, is de zaak verwezen naar een
kamer met drie leden.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 27 april 2026.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
De eerste tot vierde verzoekende partij en advocaten Mieke Van
Laer en Timo Lehaen, die verschijnen voor de verzoekende partijen, en advocaat
Dirk Vanheule, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Auditeur Daniël Plas heeft een met dit arrest eensluidend advies
gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verwerende partij is het schoolbestuur van onder meer
secundaire scholen in de provincie Oost-Vlaanderen. Deze provinciale secundaire
scholen dragen alle de naam ‘Richtpunt’.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-2/20
De eerste zes verzoeksters zijn op heden allen leerling in de
school Richtpunt campus Gent Henleykaai: eerste en vierde verzoekster zijn
leerling in het eerste jaar van de derde graad ‘Taal en communicatie’, tweede en
derde verzoekster in hetzelfde leerjaar in de studierichting ‘Commerciële
organisatie’ respectievelijk ‘Bedrijfsorganisatie’, vijfde verzoekster is leerling in
het eerste jaar van de tweede graad ‘Bedrijf en organisatie’ en zesde verzoekster in
het eerste leerjaar A.
Niet wordt betwist dat deze verzoekende partijen – ook op school
– de hoofddoek dragen als uiting van hun geloofsovertuiging.
Evenmin wordt betwist dat tot op vandaag het dragen van
levensbeschouwelijke kentekens, waaronder de islamitische hoofddoek, in de
voormelde onderwijsinstelling is toegelaten.
3.2.
Zevende verzoekster stelt zich, blijkens haar statuten, onder
meer tot doel “[h]et creëren van wederzijds begrip tussen verschillende
geloofsovertuigingen en culturen”, “[e]rvoor zorgen dat er tegen de
criminalisering, discriminatie, ongelijke behandeling of achterstelling van moslims
geageerd wordt” en “[e]rvoor zorgen dat de godsdienstvrijheid en/of vrijheid van
meningsuiting van moslims gewaarborgd en gestimuleerd wordt”.
Naar luid van artikel 4 van de statuten van achtste verzoekster is
het haar “belangeloos doel om zich vanuit een feministisch perspectief in te zetten
voor een solidaire en inclusieve samenleving zonder ongelijkheid en
discriminatie”.
Negende verzoekster “stelt zich tot belangeloos doel het
onderbouwen van het emancipatie- en participatieproces van vrouwen en meisjes
met een migratieachtergrond door: a) in te spelen op specifieke noden en behoeften
en b) het zichtbaar maken van deze groep binnen een superdiverse samenleving”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-3/20
Zevende, achtste en negende verzoekster verklaren “nauw
betrokken” te zijn bij de totstandkoming van het thans bestreden besluit, dan wel
“actief [te ijveren] tégen verboden op levensbeschouwelijke kentekens in het
onderwijs”.
3.3.
Op 30 april 2025 stelt de provincieraad van de provincie Oost-
Vlaanderen een gemeenschappelijke tekst van het schoolreglement van de
Richtpunten voor het schooljaar 2025-2026 vast, om op 1 september 2025 in
werking te treden. Daarin wordt onder punt ‘6.4.3 Verzorgd uiterlijk en kledij’
opgenomen wat volgt:
“Het provinciaal onderwijs verloopt in een sfeer van levensbeschouwelijke
neutraliteit. Kentekens, symbolen of kledij die daaraan afbreuk doen, die
voor anderen aanstootgevend of kwetsend kunnen zijn, of die uiting geven
aan een politieke of religieuze overtuiging zijn daarom niet toegelaten
tijdens alle onderwijsactiviteiten, zowel binnen als buiten de school. Je
draagt gepaste kledij die rekening houdt met deze principes. Het verbod op
levensbeschouwelijke symbolen geldt niet tijdens de lessen van
levensbeschouwelijke vakken. Indien er een polemiek ontstaat in verband
met je voorkomen of je kleding, dan beslist de directeur of zijn
afgevaardigde over het al dan niet aangepast zijn.”
Tegen dat besluit wordt opgekomen middels twee klachten bij
de toezichthoudende overheid en onder meer met een schorsingsvordering en een
annulatieberoep van eerste verzoekster bij de Raad van State.
3.4.
Bij ministerieel besluit van 23 juli 2025 vernietigt de Vlaamse
minister van Binnenland, Steden- en plattelandsbeleid, Samenleven, Integratie en
Inburgering, Bestuurszaken, Sociale Economie en Zeevisserij het voormelde
besluit van 30 april 2025. Daarbij overweegt de betrokken Vlaamse minister dat
het provincieraadsbesluit van 30 april 2025 artikel 21 van het provinciedecreet van
9 december 2025 en artikel 22 van het decreet van 2 april 2004 ‘betreffende
participatie op school en de Vlaamse Onderwijsraad’ schendt omdat “essentiële
documenten, te weten de verslagen van de schoolraden waarin een fundamentele
wijziging van het schoolreglement besproken werd, niet aanwezig waren in het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-4/20
dossier” voor de provincieraadsleden, zodat “de provincieraad geen rechtsgeldige
beslissing kon nemen over dat punt”.
3.5.
De Raad van State verwerpt het beroep tot nietigverklaring en de
vordering tot schorsing van onder meer eerste verzoekster bij arrest nr. 264.605
van 22 oktober 2025 omdat het beroep, door de vernietigingsbeslissing van de
bevoegde Vlaamse minister, zonder voorwerp is gevallen.
3.6.
Na het ontwerp ervan voor overleg aan de betrokken schoolraden
te hebben voorgelegd, beslist de provincieraad van Oost-Vlaanderen op
17 december 2025 om de gemeenschappelijke tekst van het schoolreglement voor
de Richtpunten voor het schooljaar 2026-2027 vast te stellen. Dit is het bestreden
besluit.
Daarin wordt, in identieke bewoordingen als wat sub 3.3 is
aangehaald, onder meer een verbod ingevoerd om levensbeschouwelijke
kentekens, symbolen of kledij te dragen tijdens “alle onderwijsactiviteiten, zowel
binnen als buiten de school”, met uitzondering van de lessen van
levensbeschouwelijke vakken.
IV. Precisering van het voorwerp van de vordering
4.1.
Volgens de verwerende partij blijkt de voorliggende vordering
slechts gericht te zijn tegen het verbod op het dragen van kentekens, symbolen of
kledij die uiting geven aan een religieuze overtuiging, zoals ingevoegd bij het
voormelde punt 6.4.3 van het schoolreglement 2026-2027. Daarom vraagt zij “dat
de draagwijdte van het beroep tot vernietiging en schorsing wordt beperkt tot
artikel 6.4.3. in het provinciale schoolreglement”.
4.2.
Vooralsnog bestaat er geen noodzaak om de precieze omvang
van de vordering van de verzoekende partijen te beoordelen. Een onderzoek
daarvan en een uitspraak daarover zouden alleen nodig zijn indien de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-5/20
grondvoorwaarden voor het toewijzen van de vordering tot schorsing vervuld zijn,
wat, zoals hierna zal blijken, niet het geval is.
V. Schorsingsvoorwaarden
5.
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde
wetten op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging slechts
worden bevolen onder de dubbele voorwaarde dat de zaak te spoedeisend is voor
een behandeling ervan in een beroep tot nietigverklaring en indien minstens één
ernstig middel wordt aangevoerd waarvan het onderzoek zich leent voor een
versnelde behandeling en waarmee de nietigverklaring van de bestreden akte of het
bestreden reglement prima facie kan worden verantwoord.
VI. Spoedeisendheid
Uiteenzetting in het inleidend verzoekschrift
6.1.
De eerste zes verzoeksters wijzen erop dat het verbod om de
hoofddoek te dragen geldt vanaf 1 september 2026 en dat niet in
overgangsmaatregelen werd voorzien.
Zij voeren aan, met verwijzing naar ’s Raads arrest nr. 202.039
van 18 maart 2010, dat in een “gelijkaardig geval (over het GO!)” het bestaan van
een “moeilijk te herstellen ernstig nadeel” werd aangenomen.
Vervolgens gaat elk van deze zes verzoeksters in op haar situatie.
6.2.
Eerste verzoekster doet gelden dat zij “nog één jaar in het
secundair onderwijs [heeft] te gaan na afloop van dit schooljaar”. Het afwachten
van de vernietigingsprocedure betekent voor haar “kiezen tussen twee kwaden”:
ofwel legt zij haar hoofddoek af om onderwijs te volgen in haar huidige school,
ofwel gaat ze naar een andere school waar het wel is toegelaten om een hoofddoek
te dragen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-6/20
Over de eerste hypothese verklaart zij zulks “eigenlijk niet eens
[te kunnen] voorstellen aangezien het dragen van de hoofddoek dermate deel
uitmaakt van haar identiteit dat ze beide niet los kan zien van elkaar”. Zij zou
“tegen haar geloofsovertuiging […] moeten ingaan, wat elke dag opnieuw voor een
prangend gewetensconflict zou zorgen”.
Wat de tweede mogelijkheid betreft, voert eerste verzoekster aan
dat zij “heeft […] vastgesteld dat er in het Gentse géén school is die haar richting,
Taal en Communicatie, aanbiedt en waar het toegestaan is om een hoofddoek te
dragen”. Zij zou bijgevolg, zo betoogt zij, een andere studierichting moeten kiezen
en haar leerjaar overdoen, want het is niet mogelijk om bij de overgang van het
eerste naar het tweede jaar van de derde graad van studierichting te veranderen.
Dat verlies van een schooljaar betekent volgens eerste verzoekster een “moeilijk te
herstellen en ernstig nadeel”. Zij noemt het “erg problematisch” om de
studierichting die zij thans volgt, te moeten verlaten: zij verklaart “reeds
verschillende richtingen” te hebben “geprobeerd” en voelt zich naar eigen zeggen
“eindelijk op haar plaats”. Een andere studierichting volgen, zou volgens haar
kunnen leiden tot schoolmoeheid of zelfs “afhaken”. Zij wijst erop eerder al een
leerjaar te hebben overgedaan, zodat zij een jaar ouder is dan haar klasgenoten.
Opnieuw een jaar overdoen, zou “al te zwaar” zijn.
Eerste verzoekster betoogt voorts “veel stress” te ervaren door
het bestreden besluit en de gespannen situatie op school. Zij weet niet welke keuze
ze moet maken en “de twijfels blijven voortdurend door haar hoofd spoken”. Zij
verklaart onder meer:
“Ik wil niet naar een school moeten gaan waar ik een richting studeer die ik
niet graag doe, die mij niet interesseert en waar ik later niets mee zal
bereiken.”
6.3.
Ook tweede verzoekster stelt dat zij, na het lopende schooljaar,
nog één jaar secundair onderwijs moet volgen. Zij acht “het niveau op de stedelijke
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-7/20
scholen waar het dragen van de hoofddoek toegelaten is, eigenlijk te laag om
daarheen over te schakelen”.
Tweede verzoekster is naar eigen zeggen “vastberaden”: “zij legt
haar hoofddoek niet af”. Zij meent aldus gedwongen te worden haar opleiding via
de examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap te voleindigen. Dit betekent
volgens haar dat zij zonder begeleiding van leerkrachten en zonder klasgenoten
moet studeren. Dat is, zo betoogt zij, “erg moeilijk”. Op die manier mist zij ook de
eindejaarsreis en “de laatste 100 dagen”, “mooie herinneringen […] in een
mensenleven”.
Tweede verzoekster ervaart veel stress door het bestreden besluit
en de gespannen situatie op school, zo stelt zij. Zij “weet helemaal niet wat ze moet
gaan doen en de twijfels blijven voortdurend door haar hoofd spoken”.
Zij verklaart onder meer wat volgt:
“Persoonlijk heb ik ervoor gekozen om mijn laatste jaar van de middelbare
af te maken via examencommissie, zodat ik mijn hoofddoek aan kan
houden, maar veel dames zoals bijvoorbeeld mijn zusje, die net begonnen
is in het eerste middelbaar, kunnen deze keuze jammer genoeg niet maken.
[…] Het kan zo zwaar worden dat vele dames gaan beslissen te stoppen met
school. Hebben wij geen recht op een eerlijke educatie en toekomst?”
6.4.
Derde verzoekster heeft eveneens, na dit schooljaar, nog één jaar
secundair onderwijs voor de boeg.
Zij herhaalt wat eerste verzoekster heeft gesteld over de keuze
tussen “twee kwaden”.
De hoofddoek afleggen kan zij zich niet voorstellen.
Derde verzoekster ziet “in het Gentse” één school waar haar
studierichting ook wordt aangeboden én waar het dragen van de hoofddoek is
toegestaan, namelijk ‘Het Spectrum’, waarvan de stad Gent het schoolbestuur is.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-8/20
Volgens derde verzoekster “blijkt [daar] een plaatstekort te zijn”, zodat zij er
“wellicht” niet terechtkan. Dat heeft tot gevolg dat zij een andere studierichting
moet kiezen en haar vijfde jaar overdoen, zo stelt zij. Het verlies van een schooljaar
is een “moeilijk te herstellen en ernstig nadeel”. Ook zij noemt het “erg
problematisch” om de studierichting die zij thans volgt, te moeten verlaten: zij
verklaart “reeds verschillende richtingen” te hebben “geprobeerd” en voelt zich
naar eigen zeggen “eindelijk op haar plaats”. Een andere studierichting volgen, zou
volgens haar kunnen leiden tot schoolmoeheid of zelfs “afhaken”. Derde
verzoekster stelt nog te overwegen haar diploma secundair onderwijs te behalen
via de examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap, maar dat schat zij zelf als
“erg moeilijk” in: zij heeft nood aan leerkrachten die de leerstof met haar
doornemen.
Derde verzoekster ervaart naar eigen zeggen “veel stress” door
het bestreden besluit en de gespannen situatie op school. Zij weet niet wat ze moet
doen en “de twijfels blijven voortdurend door haar hoofd spoken”. Zij verklaart
onder meer:
“Vanaf het eerste tot het vierde middelbaar studeerde ik in de school Freinet
school Keerpunt Oudenaarde. Daar volgde ik de richting freinetpedagogie.
Dit was echt niets voor mij, maar ik had geen keuze. Dit was de enige school
in Oudenaarde waar ik hoofddoek kon dragen. Maar na het vierde
middelbaar maakte ik een overstap naar een school in Gent, namelijk
Richtpunt Campus Gent Henleykaai. […] Ik wilde allang naar een andere
school gaan maar er waren gewoon geen scholen waar ik hoofddoek kon
dragen.
[…]
Dus: Ik wil niet naar een school waar ik het niet leuk vind of voor een
richting moet kiezen die ik niet graag doe, die mij niet interesseert en waar
ik later niet mee zal bereiken. En ik wil ook mijn jaar niet opnieuw doen.”
6.5.
Vierde verzoekster heeft ook nog één jaar secundair onderwijs
voor de boeg, na het huidige schooljaar.
Zij
betoogt
dat
zij
door
de
aankondiging
van
een
hoofddoekenverbod in haar vorige school in Oudenaarde “dermate gestresseerd
[raakte] dat ze zich niet meer kon concentreren op haar studies en haar motivatie
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-9/20
verloor”. Op het einde van dat schooljaar werd beslist dat vierde verzoekster haar
jaar moest overdoen. Zij heeft dan de overstap gemaakt naar haar huidige school
te Gent. Nu maakt zij daar hetzelfde mee, waardoor er volgens haar sprake is van
“ernstige psychische schade”. Zij ontwikkelde “fysieke stressklachten” en volgt
naar eigen zeggen in overleg met het CLB een halftijds traject “om de druk
draaglijk te houden”.
Ook vierde verzoekster sluit zich aan bij de keuze tussen “twee
kwaden”.
De hoofddoek afleggen kan ook vierde verzoekster zich niet
voorstellen.
In de regio Gent is er volgens haar dan weer geen enkele school
die haar studierichting aanbiedt én waar zij de hoofddoek mag dragen. Zij zal, zo
vreest zij, een andere studierichting moeten kiezen en het jaar overdoen. Zij
herhaalt dat het “erg problematisch” is om de studierichting die zij thans volgt, te
moeten verlaten: ook vierde verzoekster heeft “reeds verschillende richtingen
geprobeerd” en voelt zich naar eigen zeggen “eindelijk op haar plaats”. Een andere
studierichting volgen, zou volgens haar kunnen leiden tot schoolmoeheid of zelfs
“afhaken”. Zij wijst erop het eerste leerjaar van de derde graad al te hebben
overgedaan, zodat zij een jaar ouder is dan haar klasgenoten. Opnieuw een jaar
overdoen, zou “al te zwaar” zijn.
Vierde verzoekster betoogt voorts “veel stress” te ervaren door
het bestreden besluit en de gespannen situatie op school. Zij weet niet welke keuze
ze moet maken en “de twijfels blijven voortdurend door haar hoofd spoken”. Zij
verklaart onder meer:
“Indien het verbod effectief wordt ingevoerd, rest mij helaas geen andere
keuze dan thuis te blijven, aangezien ik reeds onderzocht heb of de
examencommissie een alternatief zou kunnen bieden, maar daar geen
enkele richting wordt aangeboden die aansluit bij mijn interesses of mijn
toekomstplannen. Hierdoor zou ik opnieuw geconfronteerd worden met
dezelfde obstakels die mij eerder al hinderden, waardoor de problemen zich
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-10/20
blijven herhalen. Het is bijzonder uitputtend voor een leerling om zich te
moeten focussen op haar studies wanneer ze voortdurend nieuwe barrières
worden opgeworpen die rechtstreeks ingaan tegen haar recht op onderwijs.
[…]
Met deze brief wil ik formeel aankaarten dat de manier waarop het
aangekondigde hoofddoekverbod werd gecommuniceerd en behandeld,
schadelijk, discriminerend en uiterst belastend was voor mijn mentale
gezondheid. De aanpak had een directe negatieve impact op mijn
schoolloopbaan, welzijn en gevoel van veiligheid.”
6.6.
Vijfde verzoekster, die, zoals gezien, leerling is in het eerste
leerjaar van de tweede graad, kan zich evenmin voorstellen dat zij de hoofddoek
aflegt.
Een verandering van school, ziet zij “helemaal niet zitten”.
Vijfde verzoekster licht nog toe “veel stress” te ervaren door het
bestreden besluit en de gespannen situatie op school. Zij stelt “helemaal niet [te
weten] wat ze moet gaan doen en de twijfels blijven voortdurend door haar hoofd
spoken. Zij verklaart nog – onder meer – dat haar toekomst “volledig zwart en
leeg” aanvoelt.
6.7.
Zesde verzoekster, leerlinge in het eerste leerjaar A, betoogt eind
vorig schooljaar te hebben “beslist om de hoofddoek te dragen”. Zij stelt in dat
verband nog “licht onzeker en zoekende” te zijn. In de school van de verwerende
partij had zij tot nu toe de mogelijkheid om haar religieuze identiteit te ontdekken:
zij kon ervoor kiezen om de hoofddoek te dragen of om dat niet te doen. Het
bestreden besluit staat eraan in de weg een zorgeloze identiteitsontwikkeling door
te maken.
Omdat het dragen van de hoofddoek voor haar op dit ogenblik
het beste aanvoelt, kan zesde verzoekster zich moeilijk voorstellen deze af te
leggen.
Een schoolverandering wil zij niet. Zij gaat graag naar de
betrokken school en heeft daar haar vrienden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-11/20
Wat de stress betreft, verklaart zij nog dat het haar “een beetje
verdrietig [maakt] dat we [de hoofddoek] niet meer gaan mogen dragen”.
6.8.
Zevende, achtste en negende verzoekster “sluit[en] zich aan bij
de hoogdringendheid zoals geformuleerd door eerste tot en met zesde
verzoeksters”.
Beoordeling
7.
Het komt er voor een verzoekende partij die beweert dat de zaak
te spoedeisend is om de uitkomst van het annulatieberoep te kunnen afwachten, op
aan om van die urgentie te overtuigen aan de hand van de concrete feiten die zij in
haar vordering aanvoert. Dit houdt in dat het aan deze partij toevalt om in haar
verzoekschrift op de omstandigheden van haar zaak betrokken, specifieke
gegevens bij te brengen die in concreto aantonen waarom de nadelige gevolgen die
een tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing voor haar persoonlijk
veroorzaakt, niet gedragen kunnen worden gedurende de gewone doorlooptijd van
de annulatieprocedure en waarom de afloop van deze procedure bijgevolg niet
afgewacht kan worden.
Die gegevens moeten door de verzoekende partij worden
onderbouwd op een wijze die de rechter toelaat om ze te verifiëren, zodat hij kan
aftoetsen of ze de beweerde spoedeisendheid inderdaad verantwoorden.
8.
Zevende, achtste en negende verzoekster verwijzen uitsluitend
naar de uiteenzetting van de eerste zes verzoeksters. Die uiteenzetting heeft echter
slechts betrekking op de gevolgen die het bestreden besluit heeft voor de
laatstgenoemde verzoeksters. Daarmee tonen zevende, achtste en negende
verzoekster in het geheel niet aan welke nadelen zíj, als vereniging zonder
winstoogmerk, ondervinden van de onmiddellijke tenuitvoerlegging van dat
besluit.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-12/20
Alleen al om die reden moet worden geoordeeld dat zevende,
achtste en negende verzoekster niet van de spoedeisendheid van hun zaak doen
blijken.
9.
De eerste vijf verzoeksters verklaren allen dat zij zich het
afleggen van de hoofddoek niet kunnen voorstellen; het zou hen dagelijks voor een
“prangend gewetensconflict” stellen.
In dat opzicht leidt het bestreden besluit ertoe dat deze
verzoeksters vanaf 1 september 2026 niet zonder overtreding van het daarmee
vastgestelde schoolreglement 2026-2027 kunnen schoollopen in één van de
Richtpunten van de verwerende partij.
Daarvan wil de Raad van State aannemen dat het de
spoedeisendheid van de zaak van deze verzoeksters vermag te verantwoorden,
althans voor zover zij ervan kunnen overtuigen dat geen of geen redelijk alternatief
voorhanden is om in het volgende schooljaar de door hen geambieerde
studierichting voort te zetten in afwachting van de uitkomst van de
annulatieprocedure. Deze verzoeksters refereren in hun uiteenzetting over de
spoedeisendheid immers zelf aan het voorhanden zijn, al dan niet, van andere
scholen die hun studierichting aanbieden en het dragen van de hoofddoek toelaten,
als redelijk alternatief. Het is bijgevolg uit dat oogpunt dat ook de Raad van State
de overtuigingskracht van de door deze vijf verzoeksters aangevoerde
spoedeisendheid onderzoekt.
10.
Eerst moet echter worden vastgesteld dat, anders dan de eerste
vijf verzoeksters, zesde verzoekster zich het afleggen van de hoofddoek slechts
“moeilijk” kan voorstellen; zij is op dat vlak nog “licht onzeker en zoekende”.
Zij beweert – anders dan de eerste vijf verzoeksters – opvallend
níét door het bestreden besluit voor een “prangend gewetensconflict” te staan.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-13/20
Bijgevolg moet worden geoordeeld dat er ten aanzien van haar
van een “onbetwist ingrijpend karakter” van het bestreden verbod, geen sprake is,
minstens dat het zodanig moet worden genuanceerd dat het niet de spoedeisendheid
van haar zaak kan rechtvaardigen.
Een onderzoek naar een redelijk alternatief dringt zich in haar
geval derhalve niet op, zodat de argumentatie van zesde verzoekster op dat vlak
zonder relevantie is.
11.1.
Eerste en vierde verzoekster geven in een door hen neergelegd
stuk zélf aan dat opzoekingen via de ‘onderwijskiezer’ van de Vlaamse overheid
opleveren dat in de regio Gent zeven andere scholen, behorend tot verschillende
netten – Gemeenschapsonderwijs en vrij (katholiek) onderwijs – de door hen
gevolgde studierichting aanbieden, maar dat zij telkens moeten vaststellen dat de
hoofddoek op die scholen niet is toegelaten.
11.2.
De verwerende partij brengt als alternatief het Onze-Lieve-
Vrouwcollege, campus Centrum, te Zottegem naar voor.
11.3.
Eerste en vierde verzoekster betwisten niet dat de door hen
geambieerde studierichting – ‘Taal en communicatie’ – in de laatstgenoemde
school wordt aangeboden.
De enige tegenwerpingen die deze verzoeksters in dat verband
ter terechtzitting maken is (1) dat uit een “telefonische oproep” zou blijken dat ook
op deze school een verbod op het dragen van de hoofddoek geldt en (2) dat zij dan
erg lang – “één uur en vierendertig minuten” – met het openbaar vervoer onderweg
zullen zijn naar school.
11.4.
Spijts de bewering van eerste en vierde verzoekster, die zij op
geen enkele manier staven, is in het thans geldende schoolreglement van de
betrokken school over ‘kledij’ enkel het volgende opgenomen:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-14/20
“We verwachten van onze leerlingen een stijlvolle kledij, haartooi en
opsmuk. Precieze richtlijnen hieromtrent zijn moeilijk te geven, maar we
rekenen erop dat je je laat leiden door goede wil, netheid en goede smaak.
Strand-, bad-, sport- en uitgangskledij passen niet in de school. Schik je
naar de bemerkingen die je eventueel krijgt van directie, leraars of
opvoeders.”
Een verbod op het dragen van levensbeschouwelijke kentekens,
symbolen of kledij, leest de Raad van State daarin op het eerste gezicht niet, net
zomin als in de overige bepalingen van dat schoolreglement. Voorshands kan dan
ook niet worden besloten dat deze school geen redelijk alternatief zou zijn, om
reden dat het dragen van de hoofddoek niet toegelaten zou zijn.
11.5.
Van de reistijd naar deze school te Zottegem leggen deze
verzoeksters evenmin enig bewijs voor.
Een eenvoudige raadpleging van de routeplanner van de
Vlaamse Vervoersmaatschappij ‘De Lijn’ kan de verklaringen van eerste en vierde
verzoekster alvast niet bevestigen. Daaruit blijkt immers dat eerste verzoekster op
een weekdag één uur en twee minuten onderweg zou zijn naar school – vertrek om
7u09 om aan te komen om 8u11; de school start om 8u25 – en vierde verzoekster
42 minuten.
Waarom dát niet binnen het redelijke zou vallen, verduidelijken
deze verzoeksters niet en ziet de Raad van State ook niet spontaan in. Immers, voor
het door henzelf bijgebrachte alternatief Campus Zomergem is, blijkens dezelfde
routeplanner, eerste verzoekster 47 tot 49 minuten onderweg en vierde verzoekster
maar liefst twee uur en drie minuten.
Het verschil in reistijd naar de voormelde school te Zomergem
die eerste en vierde verzoekster zelf ter sprake hebben gebracht en naar de door de
verwerende partij voorgestelde school te Zottegem is in het geval van eerste
verzoekster – 47 tot 49 minuten versus één uur en twee minuten – dermate miniem
dat het niet de spoedeisendheid van haar zaak kan verantwoorden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-15/20
Wat vierde verzoekster betreft, luidt de conclusie – gelet op de
hiervóór vermelde reistijden – evident niet anders. Wat haar betreft, bedenkt de
Raad van State nog dat zij nu ook al iedere schooldag de verplaatsing maakt van
haar woonplaats te Oudenaarde naar Gent.
Bij dit alles brengt de Raad van State eveneens de leeftijd van
beide verzoeksters in rekening: de ene is al meerderjarig, de andere wordt over
enkele weken achttien.
11.6.
Vermits er, gelet op de concrete omstandigheden van de zaak
van eerste en vierde verzoekster, moet worden aangenomen dat een redelijk
alternatief voorhanden is om de door hen geambieerde studierichting verder te
zetten, lijkt ook de vrees dat zij “een andere studierichting zou[den] moeten
kiezen”, “het vijfde jaar zou[den] moeten overdoen”, “een schooljaar [zouden]
verliezen”, met alle risico’s van dien – “schoolmoeheid”, “afhaken” – onterecht en
in ieder geval niet van aard om op die gronden tot de spoedeisendheid van de zaak
te besluiten.
12.
Met betrekking tot tweede verzoekster moet worden vastgesteld
dat zij in het inleidend verzoekschrift erkent in een school van het stedelijk
onderwijs terecht te kunnen om haar studierichting – ‘Commerciële organisatie’ –
voort te zetten. Óók bevestigt zij dat daar het dragen van de hoofddoek is
toegelaten.
De enige reden waarom zij die overstap niet wenst, is omdat zij
“het niveau op de stedelijke scholen […] eigenlijk te laag [acht]”.
Een dergelijke niet-onderbouwde stelling kan de Raad van State
niet anders dan gratuit noemen. Tweede verzoekster kan er bezwaarlijk op steunen
om aannemelijk te maken dat voor haar geen redelijk alternatief beschikbaar is.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-16/20
Bovendien verklaart zij in haar verzoekschrift al een oplossing
te hebben gevonden. Zij heeft “ervoor gekozen om [haar] laatste jaar van de
middelbare af te maken via examencommissie”.
In die omstandigheden overtuigt tweede verzoekster in die mate
niet van de spoedeisendheid van haar zaak.
13.
Ook derde verzoekster laat in het inleidend verzoekschrift
verstaan dat zij ervan op de hoogte is dat één stedelijke school in Gent haar
studierichting aanbiedt én het dragen van de hoofddoek toelaat. Daarvan stelt zij
dat er een plaatstekort “blijkt te zijn”, zodat zij er “wellicht” niet terechtkan.
Derde verzoekster laat evenwel na om daaromtrent enig
bewijsstuk bij te brengen. Daarmee verhindert zij dat de Raad van State een
onderzoek kan voeren naar de juistheid van deze beweringen. Derde verzoekster
moet daarom verdragen dat ze niet in aanmerking worden genomen. Ze kunnen
bijgevolg ook niet de spoedeisendheid van haar zaak schragen, net zomin als alle
gevolgtrekkingen die derde verzoekster daaruit heeft gemaakt wat haar
schoolloopbaan en slaagkansen betreft.
Voor zover derde verzoekster nog erop wijst dat zij “niet naar
een school [wil] waar [zij] het niet leuk vind[t]”, valt het de Raad van State op dat
zij zélf verklaart in het verleden reeds te hebben gekozen voor een school en
studierichting die “echt niet voor [haar]” was, maar dat zij “geen keuze [had]”,
omdat het de enige school was waar zij de hoofddoek kon dragen. Daaruit moet
worden afgeleid dat derde verzoekster bevestigt dat zij in het verleden al bij haar
schoolkeuze voorrang geeft aan de mogelijkheid om de hoofddoek te dragen, in
plaats van zich te laten leiden door andere criteria zoals het pedagogisch project
van de school, de visie op onderwijs of de concrete schoolorganisatie.
Ook derde verzoekster overtuigt in die mate derhalve niet van de
spoedeisendheid van haar zaak.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-17/20
14.1.
Ten aanzien van vijfde verzoekster kan de Raad van State alleen
maar vaststellen dat zij geen enkele inspanning levert om een (tijdelijke) overstap
naar een andere school te onderzoeken. Zij betoogt slechts dat zij het veranderen
van school “helemaal niet [ziet] zitten”. Zij licht in dat verband enkel toe dat zij
“eindelijk [haar] plekje [heeft] gevonden”.
Die stelling verbaast, aangezien uit de door vijfde verzoekster
zelf geschetste schoolloopbaan blijkt dat zij pas dit schooljaar in de school van de
verwerende partij is gestart. Verderop in het inleidend verzoekschrift verklaart zij
dat “[o]p de eerste schooldag […] door [de directrice] meteen [werd] gezegd tegen
de leerlingen dat een hoofddoek volgend jaar verboden zou zijn, wat [haar] een
negatief gevoel gaf”.
Hoe dan ook volstaat dit niet om de Raad te overtuigen dat een
redelijk alternatief zelfs niet moet worden gezocht.
14.2.
Volgens de verwerende partij zijn er twee scholen waar vijfde
verzoekster terechtkan om haar opleiding voort te zetten én de hoofddoek te
dragen: de al eerder vermelde school in Zottegem en een school van het stedelijk
onderwijs te Gent.
Vijfde verzoekster spreekt zulks niet tegen.
In die mate kan de spoedeisendheid van haar zaak dus evenmin
worden aangenomen.
15.
De Raad van State wil best aannemen dat het bestreden besluit
een zekere onrust bij de eerste zes verzoeksters veroorzaakt en zelfs enige
psychische impact op hen kan hebben.
Opdat
evenwel
deze
verzoeksters
op
die
grond
de
spoedeisendheid van de vordering zouden aantonen, dienen zij – in het licht van
hun uiteenzetting – te staven dat hun gezondheid dermate nadelen ondervindt van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-18/20
het bestreden besluit dat zij een uitspraak over de annulatieprocedure niet kunnen
afwachten.
Daarvan overtuigen deze verzoeksters niet. Zij brengen geen
enkel stavingsstuk bij. Vierde verzoekster verwijst wel naar eerdere concentratieen motivatieproblemen en een “halftijds traject” dat zij thans, in overleg met het
CLB, zou volgen. Maar ook daarvan worden geen bewijsstukken overgelegd. Net
als de andere verzoeksters, stelt zij derhalve de rechter niet in staat om na te gaan
of de stress die zij verklaart te ervaren, zijn oorzaak vindt in het bestreden besluit
en of deze de perken van wat iedere verzoekende partij bij de Raad van State
normaal moet kunnen verdragen, te buiten gaat. Bijgevolg vermogen deze klachten
dan ook niet de spoedeisendheid van de zaak aan te tonen.
16.
Er is niet voldaan aan ten minste één van de voorwaarden gesteld
in artikel 17, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief
vervuld moeten zijn wil een vordering tot schorsing worden toegewezen.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt de vordering.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State worden de
identiteiten van de eerste tot de zesde verzoekende partij niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-19/20
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op elf mei tweeduizend zesentwintig, door de
Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Jurgen Neuts,
staatsraad,
Jim Deridder,
staatsraad,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.628
IX-10.902-20/20
