Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659 (2026-05-12)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.659 van 12 mei 2026 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Plannen van aanleg Beslissing : Vernietiging
bekendmaking Verwerping overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 266.659 van 12 mei 2026
in de zaak A. 243.401/X-18.909
In zake :
- G.C.
- P.C.
- H.C.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Stijn Verbist en Jadzia Talboom
kantoor houdend te 2560 Kessel
Torenvenstraat 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten William Timmermans en Chiara Martino
kantoor houdend te 1000 Brussel
Havenlaan 86 C/414
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 4 november 2024, strekt tot de
nietigverklaring van “het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2024
houdende de definitieve aanduiding van het watergevoelig openruimtegebied
‘Ossegoor’ in Malle”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend.
Auditeur Benny De Sutter heeft een verslag opgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-1/16
De verzoekende partijen hebben een laatste memorie ingediend.
De verwerende partij heeft een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 20 maart 2026.
Staatsraad David D’Hooghe heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Dominique Vandenbulcke, die loco advocaten
Stijn Verbist en Jadzia Talboom verschijnt voor de verzoekende partijen, en
advocaat Chiara Martino, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Auditeur Benny De Sutter heeft een met dit arrest andersluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoekende partijen zijn mede-eigenaars van een stuk grond
gelegen nabij de Epicealaan te Malle, kadastraal bekend als afdeling 1, sectie B,
nr. 577/e.
Overeenkomstig
het
bij
koninklijk
besluit
van
30 september 1977 vastgestelde gewestplan Turnhout is dit perceel gelegen in een
woonuitbreidingsgebied.
3.2.
Overeenkomstig artikel
5.6.8 van de Vlaamse Codex
Ruimtelijke Ordening (hierna: VCRO), ingevoegd bij decreet van 8 december 2017
‘houdende wijziging van diverse bepalingen inzake ruimtelijke ordening, milieu
en omgeving’, kan de Vlaamse regering gebieden waar een conflict bestaat tussen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-2/16
de verdere realisatie van de bestemming en de belangen van het watersysteem
aanduiden als watergevoelig openruimtegebied (hierna: WORG). De te volgen
procedure wordt nader bepaald in het besluit van de Vlaamse regering van
15 juni 2018 ‘houdende nadere regels voor de aanduiding van watergevoelige
openruimtegebieden’ (hierna: het besluit van 15 juni 2018).
3.3.
In ‘Bijlage II: toelichtingsfiche’ bij het bestreden besluit wordt
de doelstelling van de aanduiding van gebieden als een WORG omschreven als
volgt:
“Overstromingen volgen mekaar jaar na jaar op en drukken ons met de neus
op de feiten. De combinatie van veel verspreide bebouwing en verharding
en een waterbeleid dat eeuwenlang voornamelijk gericht was op het
afvoeren van water, maakt Vlaanderen kwetsbaar voor de gevolgen van de
klimaatverandering. Dit versterkt overstromingsrisico’s en verminderde
waterinfiltratie in de bodem. Er blijft ook steeds minder ruimte vrij om het
Water op te vangen bij hevige regenbuien. Bepaalde gebieden in
Vlaanderen overstromen nu al met de regelmaat van de klok, vaak zelfs bij
minimale neerslag.
Een duurzame en klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkeling is slechts
mogelijk door het afremmen van het bijkomend ruimtebeslag en het
maximaal vrijwaren van de open ruimte. Dit principe is intussen bekend als
de ‘bouwshift’. Tegelijk moet de verhardingsgraad in de openruimte
afnemen.
Om Vlaanderen beter te beschermen tegen zowel droogte als wateroverlast
zette de Vlaamse Regering de Blue Deal op, om van Vlaanderen opnieuw
een spons te maken door voldoende ruimte te voorzien voor water. Ruimte
geven aan water is noodzakelijk in het kader van het voorkomen van
droogte en overstromingen. Dit gebeurt door de watergevoelige gebieden
te vrijwaren van verdere bebouwing en verharding, waardoor het
waterbergend vermogen behouden blijft en stroomafwaarts gelegen dorpen
en kernen gevrijwaard blijven van wateroverlast.
Om Vlaanderen klimaatrobuuster te maken is het bijgevolg cruciaal om
gebieden met een groot waterbergend vermogen of overstromingsrisico niet
meer te ontwikkelen voor harde bestemming (wonen, industrie, …) en deze
dusdanig in te richten dat we hun potentieel maximaal kunnen vrijwaren en
benutten.
Deze gebieden worden daarom herbestemd naar een openruimtefunctie via
een ruimtelijk uitvoeringsplan of aanduiding als watergevoelig
openruimtegebied.”
Voorts wordt in deze toelichtingsfiche het voortraject van de
aanduiding van een gebied als WORG geschetst als volgt:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-3/16
“1.3. Voortraject
In uitvoering van het Decreet Integraal Waterbeleid keurde de
Vlaamse Regering op 30 januari 2009 de 11 bekkenbeheerplannen voor de
periode 2008-2013 goed (VR 2009 3001 DOC. 0100).
Deze waterbeheerplannen vormden het kader voor een heel gamma aan
maatregelen m.b.t. het integraal waterbeheer. In elk van die
11 beheerplannen was een actie (A7) opgenomen om de bestemming te
toetsen van een aantal zones gelegen in actueel of potentieel
waterbergingsgebied of in waterconserveringsgebied.
De bekkensecretariaten kregen binnen de Coördinatiecommissie Integraal
Waterbeleid (CIW) de taak om deze screening uit te voeren voor de
11.400 ha onbebouwde harde bestemmingen van het gewestplan die
overlappen met deze voor het watersysteem belangrijke gebieden.
Vanaf 2009 onderwierpen de bekkenstructuren deze gebieden aan een
grondige analyse die o.a. dienst moest doen als onderbouwde input voor
ruimtelijke planningsprocessen. Deze gebieden kregen de naam
‘signaalgebied’; het gaat om nog niet ontwikkelde gebieden waar een
tegenstrijdigheid
kan
bestaan
tussen
de
geldende
bestemmingsvoorschriften en het belang van dit gebied voor het
watersysteem.
In een eerste fase werden in 2009-2010 de meest relevante en prioritaire
gebieden verspreid over gans Vlaanderen afgebakend, op basis van hun
oppervlakte, omvang van de waterproblematiek en ontwikkelingsdruk.
[…]
In 2013 besliste de Vlaamse Regering (VR 2013 2903 DOC. 0303-1) om
deze signaalgebieden grondiger aan te pakken om het waterbergend
vermogen van Vlaanderen te vrijwaren. Voor elk gebied waarvan blijkt dat
het ontwikkelen volgens de huidige bestemming het overstromingsrisico
verhoogt, werkte de CIW aan bijkomende voorwaarden of een alternatief
ontwikkelingsperspectief. In die ontwerp-startbeslissingen werd ook
gezocht naar het best in te zetten instrumentarium en de bijhorende
initiatiefnemende overheid. […]
In de startbeslissingen die de Vlaamse Regering voor elk signaalgebied
goedkeurde, werd na grondige analyse een vervolgtraject en een
gebiedsgericht ontwikkelingsperspectief bepaald dat rekening houdt met
het watersysteem en waarbij minstens het waterbergend vermogen
behouden blijft. In die beslissingen zijn volgende zaken vastgelegd:
• het ontwikkelingsperspectief van het signaalgebied;
• het bestuur dat initiatief moet nemen;
• het instrument dat gebruikt moet worden om het
ontwikkelingsperspectief te realiseren.
[…]
Er worden twee categorieën van vervolgtrajecten onderscheiden:
• Verscherpte watertoets. De geldende harde bestemming blijft
behouden, maar er kunnen in het kader van de watertoets wel extra
voorwaarden opgelegd worden voor de ontwikkeling van het
gebied.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-4/16
• Bouwvrije opgave. Delen van het signaalgebied moeten
bouwvrij blijven en moeten bijgevolg een andere bestemming
krijgen.
[…].”
3.4.
Op 31 maart 2017 keurt de Vlaamse regering de startbeslissingen
voor een reeks van 152 signaalgebieden goed, die het vervolgtraject en de
ontwikkelingsperspectieven voor het gebied bevatten teneinde het waterbergend
vermogen van het gebied te kunnen behouden.
In punt 2 ‘Selectie en afbakening signaalgebied’ van de
startbeslissing voor het signaalgebied ‘Moerbeeklaan – Ossegoor’ te Malle staat
vermeld:
“Op 4/11/2014 werd voorliggend signaalgebied door de Algemene
Bekkenvergadering Benedenscheldebekken geselecteerd voor opname in
de prioritair te onderzoeken signaalgebieden. De motivatie voor opname is
als volgt:
Het signaalgebied maakt deel uit van het brongebied van het Groot Schijn
(Moffenvenloop, Moerbeek). Lokaal effectief overstromingsgevoelig op de
watertoetskaart, natte laaggelegen bodems.
De afbakening van het signaalgebied werd tijdens het gevoerde overleg
besproken. Het signaalgebied wordt afgebakend op de niet ontwikkelde
harde gewestplanbestemmingen in de invloedssfeer van de Moffenvenloop
en de Moerbeek.”
Punt 3.1 ‘Overstromingsrichtlijn’ – verwezen wordt naar de
Europese richtlijn 2007/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van
23 oktober 2007 ‘over beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s’ –
vermeldt:
“In het kader van de Europese Overstromingsrichtlijn (ORL) werden
overstromingsgevaar- en overstromingsrisicokaarten opgesteld aan de hand
van hydraulische modellen. De overstromingsgevaarkaarten zijn de kaarten
die de ‘fysische eigenschappen’ van de overstromingen beschrijven zoals
de overstromingscontouren, waterdieptes en stroomsnelheden.
De overstromingsgevaarkaarten geven geen informatie wat betreft de
gevolgen, de kwetsbaarheid voor of het risico van de overstromingen.
De ORL stelt dat 3 scenario’s in beschouwing dienen te worden genomen
voor de overstromingskaarten: kleine kans op overstromingen
(terugkeerperiode van grootteorde 1000 jaar of een uitzonderlijke
gebeurtenis), middelgrote kans op overstromingen (terugkeerperiode van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-5/16
grootteorde 100 jaar) en grote kans op overstromingen (terugkeerperiode
van grootteorde 10 jaar).
Vermits het niet zinvol is om voor elke waterloop hydraulische modellen
op te stellen, werd in Vlaanderen de basiskaart hydrografisch netwerk
opgesteld die alle waterlopen omvat waarvoor de overstromingsgevaar- en
overstromingsrisicokaarten werden opgesteld. De basiskaart hydrografisch
netwerk werd opgesteld volgens het principe dat alle waterlopen met een
potentieel significant overstromingsrisico en waterlopen die water afvoeren
van waterlopen met een overstromingsrisico meegenomen worden.
Daarnaast werd ook de volledige kustlijn beschouwd.
Wanneer er geen gemodelleerde overstromingsgevaarkaarten beschikbaar
zijn, wordt enkel de kaart van de Recent Overstroomde Gebieden (ROG)
weergegeven […]. De kaarten geven steeds de huidige situatie weer en
houden geen rekening met mogelijke of geplande ingrepen.
Het brongebied van het Groot Schijn werd niet gemodelleerd op de
overstromingsgevaarkaarten.
Delen van het westelijk signaalgebied zijn opgenomen in de kaart van de
Recent Overstroomde Gebieden.”
Punt 3.2.’Bespreking watersysteem’ vermeldt het volgende:
“Westelijke blok: deels effectief, deels niet overstromingsgevoelig op de
watertoetskaart. De gemeente heeft ten westen van het gebied – waar de
Moffenvenbeek langsheen komt gelopen – een tussenschot gezet om de
weilanden van de trappistenabdij te gebruiken als buffering. Daardoor
zouden er in het woongebied geen overstromingen ter hoogte van de
Antwerpsesteenweg meer zijn. Het blijven wel laag gelegen gronden met
een bodemprofiel vochtig tot nat zand.
Oostelijke blok: mogelijk overstromingsgevoelig op de watertoetskaart.
Het signaalgebied maakt duidelijk deel uit van de vallei van het
Groot Schijn. Het zijn laag gelegen gronden met een natte zandige bodem.
Dat delen van het signaalgebied wel degelijk gevoelig zijn voor
overstromingen, blijkt ondermeer uit de recente wateroverlast op
15 januari 2016. Hierbij werd door de gemeente gemeld dat de afwatering
van de Moerbeek (achterzijde Moerdreef) in de richting van Zoersel voor
problemen zorgde. Door de beperkte afwatering, was er een hoge
waterstand in baangrachten/waterlopen in de Moerdreef en Epicealaan.”
In punt 6 ‘Keuze ontwikkelingsperspectief, instrument en
initiatiefnemer’ wordt gesteld:
“De bestemming woongebied/woonuitbreidingsgebied is niet compatibel
met het waterbergend vermogen. De onmiddellijke ligging langs de
Moffenvenloop/Groot Schijn impliceert een reële overstromingskans bij
extreme neerslag. Een nieuwe functionele invulling naar een
openruimtebestemming is aangewezen.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-6/16
De conclusie voor het betrokken signaalgebied luidt:
“De bestemming woongebied/woonuitbreidingsgebied is niet compatibel
met het waterbergend vermogen. De onmiddellijke ligging langs de
Moffenvenloop/Groot Schijn impliceert een reële overstromingskans bij
extreme neerslag. Een nieuwe functionele invulling naar een
openruimtebestemming is aangewezen. De abdij koopt gronden in de
ruimere omgeving aan met het oog op het vrijwaren van bebouwing.
Het lijkt dan ook logisch om dit verder planologisch te gaan verankeren,
bv door omzetting naar een openruimtefunctie.”
3.5.
De Vlaamse regering keurt op 15 december 2023 de voorlopige
aanduiding van het WORG ‘Ossegoor’ goed, dat ook het perceel van de
verzoekende partijen omvat.
3.6.
Van 9 januari 2024 tot 8 maart 2024 wordt een openbaar
onderzoek georganiseerd over de voorlopige aanduiding van het WORG.
De verzoekende partijen dienen een bezwaarschrift in.
Zij voeren onder meer aan dat hun perceel (nr. 577/e) op geen
enkele kaart is ingekleurd als zijnde overstromingsgevoelig, en ook niet gelegen is
in enig overstromingsgevoelig gebied van eender welke aard dan ook:
“De bezwaarindieners voegen ook het overstromingsrapport toe (op datum
van 6 maart 2024) waaruit ontegensprekelijk blijkt dat hun perceel een
score A krijgt, hetgeen betekent dat er géén overstroming is gemodelleerd
[…].
Aangezien het perceel van bezwaarindieners op geen enkele wijze als
overstromingsgevoelig wordt aangeduid, is het volstrekt onaanvaardbaar
dat hun perceel tóch wordt opgenomen in de aanduiding van het WORG.”
3.7.
Op 19 juli 2024 beslist de Vlaamse regering, met toepassing van
artikel 7 van het besluit van 15 juni 2018, tot de definitieve aanduiding van
139 watergevoelige openruimtegebieden, waaronder het WORG ‘Ossegoor’ in
Malle.
Dit is het bestreden besluit dat onder meer op de volgende
motieven is gesteund:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-7/16
“- Het pluviale model toont voornamelijk in het noorden van het gebied een
(middel)grote overstromingskans. In het zuiden van het noordelijke
deelgebied is er eveneens een middelgrote kans op overstromingen
gemodelleerd. Elders in het noordelijke deelgebied is beperkt een kleine
kans op overstromingen of een kleine kans op overstromingen onder
klimaatverandering berekend. In het zuidelijke gebied is vooral het centrum
en het westen van het gebied kwetsbaar voor pluviale overstromingen met
een middelgrote tot kleine kans of een kleine kans op overstromingen onder
klimaatverandering. Het overstromingsmodel van het Groot Schijn r[ei]kt
niet tot dit bovenstrooms gebied, waardoor het fluviale overstromingsrisico
hier niet gekend is.
- Vrijwaring van het gebied voor verdere bebouwing is aangewezen en
ondersteunt de uitvoering van acties uit het stroomgebiedbeheerplan 20222027 ter realisatie van bijkomende waterberging.
- Er bestaat een conflict tussen de verdere realisatie van de bestemming en
de belangen van het watersysteem. […].”
Hierna volgt een weergave van het grafisch plan bij dit besluit –
het perceel van eerste verzoeker wordt er ter verduidelijking met een blauw kruis
op aangeduid:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-8/16
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-9/16
IV. Onderzoek van het eerste middel
Standpunt van de partijen
De verzoekende partijen voeren de schending aan van
artikel 5.6.8, § 1, tweede lid, VCRO en van het materiëlemotiveringsbeginsel, het
redelijkheidsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel:
“Doordat de bestreden beslissing geen rekening houdt met het
bezwaarschrift ingediend door de verzoekende partijen;
En doordat de bestreden beslissing geen rekening houdt met de relevante
overstromingskaarten en de feitelijke toestand van het perceel;
En doordat de bestreden beslissing geen afdoende motivering bevat,
kennelijk onredelijk is én geen rekening houdt met het
zorgvuldigheidsbeginsel;
Terwijl artikel 5.6.8, §1, tweede lid VCRO duidelijke criteria vastlegt
waarmee de verwerende partij rekening dient te houden bij de aanduiding
van een gebied als WORG;
En terwijl de ingeroepen beginselen van behoorlijk bestuur vereisen dat de
verwerende partij een zorgvuldig, redelijk en afdoende gemotiveerd besluit
neemt;
Zodat de bestreden beslissing de hogervermelde bepalingen en beginselen
schendt.”
In hun toelichting bij het middel zetten zij uiteen dat op basis van
de relevante kaarten waarvan de verwerende partij toepassing moet maken, geen
sprake is van enige overstromingsgevoeligheid op hun perceel. Deze kaarten
werden door de verwerende partij kennelijk niet in acht genomen, ook niet na een
uitdrukkelijke verwijzing daarnaar in het bezwaarschrift van de verzoekende
partijen.
Bovendien wordt nergens in het bestreden besluit enig antwoord
verstrekt op het bezwaar dat de verzoekende partijen hebben ingediend. Uit de
motieven van de bestreden beslissing kan op geen enkele manier worden afgeleid
waarom hun bezwaar niet kon worden gevolgd. Het niet bespreken van het
bezwaarschrift van de verzoekende partijen klemt des te meer nu een ander perceel
met zeer gelijkaardige karakteristieken naar aanleiding van het openbaar
onderzoek uit het WORG werd gelaten, terwijl voor dat perceel een “zeer kleine
kans op overstromingen” geldt en het perceel van de verzoekende partijen nochtans
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-10/16
in het geheel niet is aangemerkt als overstromingsgevoelig en dus onder een nog
gunstiger statuut valt.
De verwerende partij repliceert dat artikel 5.6.8, § 1, tweede lid,
VCRO niet met zich meebrengt dat enkel rekening mag worden gehouden met de
watertoetskaart en de overstromingsgevaarkaarten om het waterbergend vermogen
van het gebied te beoordelen. De verwerende partij kan ook rekening houden met
andere elementen. In de bestreden beslissing worden duidelijk de motieven
weergegeven voor de aanduiding van het gebied als WORG. Daarnaast blijkt uit
de toelichtingsfiche ook waarom het perceel van de verzoekende partijen in het
WORG is opgenomen, met name door de directe ligging aan de Moffenvenbeek.
Door rekening te houden met deze ligging, werd terdege rekening gehouden met
de feitelijke toestand van het perceel van de verzoekende partijen.
De verwerende partij vervolgt dat, wanneer een bezwaarindiener
op zijn bezwaar geen rechtstreeks antwoord krijgt, hij dit antwoord moet kunnen
vinden in een stellingname die begrijpelijk op het bezwaar van toepassing is. Dit is
hier het geval. Het enkele feit dat het perceel van de verzoekende partijen niet
nominatim wordt vermeld, doet hieraan geen afbreuk. Uit het dossier blijkt
duidelijk dat het betreffende perceel is opgenomen om reden van de directe ligging
aan de Moffenvenbeek. Daarnaast blijkt uit het dossier ook waarom de fluviale
kaarten blanco zijn.
De andere percelen waarnaar de verzoekende partijen verwijzen,
zijn niet onmiddellijk langs de Moffenvenbeek of het Groot Schijn gelegen.
Gecombineerd met de andere gegevens waarover de verwerende partij beschikt,
heeft dit geleid tot de weglating van die percelen uit het WORG. Het is op basis
van de bestreden beslissing zeer helder waarom bepaalde percelen wel, en andere
niet, in het WORG worden opgenomen.
De verzoekende partijen repliceren dat de verplichting om
rekening te houden met het waterbergend vermogen van het gebied en de
overstromingsgevoeligheid, onder meer op basis van de watertoetskaart en de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-11/16
overstromingsgevaarkaarten,
geen
facultatieve
toetsingsgrond
uitmaakt.
Luidens artikel 5.6.8, § 1, tweede lid, VCRO “houdt” de Vlaamse regering daar
rekening mee, wat wil zeggen dat zij verplicht is daarmee rekening te houden. In dit
geval staat vast dat geen rekening werd gehouden met de relevante kaarten, zodat
de vaststelling van de bestreden beslissing niet op correcte wijze is gebeurd.
Met de verwijzing naar de ligging aan de Moffenvenbeek wordt
verwezen naar de startbeslissing die al dateert van 2017, zonder enige actualisering
of aanvullend onderzoek. Deze verantwoording volstaat dan ook niet om tot de
bestreden beslissing te komen.
De feitelijke toestand houdt bovendien meer in dan louter de
ligging aan de waterloop en heeft ook betrekking op onder meer de bestaande
bebouwing in de omgeving. De ligging aan een voldoende uitgeruste weg is daarbij
een relevant te beoordelen element. Ook het feit dat er nog nooit wateroverlast of
overstromingen op het perceel werden vastgesteld, is van evident belang. Aan de
overzijde van de beek werden bovendien inmiddels woningen geplaatst, waar zich
kennelijk evenmin problemen stellen.
Hoe dan ook werd het bezwaar van de verzoekende partijen, in
tegenstelling tot wat de verwerende partij voorhoudt, op geen enkele wijze
betrokken in de besluitvorming.
De andere percelen waarnaar in het verzoekschrift zijn
verwezen, zijn gelegen aan een andere waterloop, met name het Groot Schijn.
Anders dan de verwerende partij aanvoert, lijkt het uitgangspunt dus veeleer
hetzelfde te zijn als wat geldt voor het perceel van de verzoekende partijen.
Beoordeling
Artikel 5.6.8, § 1, VCRO bepaalt dat de Vlaamse regering
gebieden waar een conflict bestaat tussen de verdere realisatie van de bestemming
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-12/16
en de belangen van het watersysteem, kan aanduiden als watergevoelig
openruimtegebied.
Bij de aanduiding “houdt de Vlaamse Regering rekening met”,
onder
meer,
“het
waterbergend
vermogen
van
het
gebied
en
de
overstromingsgevoeligheid, onder meer op basis van de watertoetskaart en de
overstromingsgevaarkaarten” (2°), en “de bezwaren en opmerkingen die
geformuleerd zijn tijdens het openbaar onderzoek” (5°).
Uit de verplichting om een openbaar onderzoek te organiseren,
volgt de verplichting om de ingediende bezwaren met gepaste zorgvuldigheid te
onderzoeken en, wanneer ze niet worden gevolgd, om afdoende te laten begrijpen
waarom dat niet het geval is.
Te dezen wordt niet betwist dat, wat het perceel van de
verzoekende partijen betreft, een eventuele overstromingsgevoeligheid niet blijkt
uit de beschikbare kaarten.
Dat was ook de essentie van het bezwaar dat de verzoekende
partijen in het kader van het openbaar onderzoek hebben geformuleerd. Zij hielden
meer bepaald voor dat het betrokken perceel op geen enkele wijze als
overstromingsgevoelig wordt aangeduid, zodat het onaanvaardbaar zou zijn dat dit
perceel tóch zou worden opgenomen in de aanduiding van het WORG.
De bestreden beslissing bevat geen verwijzing naar het bezwaar
dat ten aanzien van het betrokken perceel werd geformuleerd.
Er wordt weliswaar aangegeven dat de “fluviale modellen […]
per waterloop opgesteld [zijn] en soms niet beschikbaar [zijn] bij kleinere
waterlopen” en ook dat “het klimaatscenario niet in alle fluviale modellen
beschikbaar” is.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-13/16
Voor het overige wordt in de toelichtingsfiche enkel vermeld dat
“[d]e onmiddellijke ligging langs de Moffenvenloop/Groot Schijn […] een reële
overstromingskans bij extreme neerslag [impliceert]”. Daarmee wordt louter
bevestigd wat bij de startbeslissing voor het signaalgebied ‘MoerbeeklaanOssegoor Malle’ reeds was aangenomen.
Zodoende blijkt niet om welke redenen de verwerende partij
heeft aangenomen dat, ook al zijn er geen kaarten beschikbaar die op
enig overstromingsgevaar wijzen, het in het licht van artikel 5.6.8 VCRO
aangewezen is om het betrokken perceel aan te duiden als watergevoelig
openruimtegebied.
De loutere overweging dat “[d]e onmiddellijke ligging langs de
Moffenvenloop/Groot Schijn […] een reële overstromingskans bij extreme
neerslag [impliceert]” volstaat daartoe niet, vermits die “reële overstromingskans
bij extreme neerslag” niet nader wordt onderbouwd.
Daarbij komt dat uit de startbeslissing van 31 maart 2017 blijkt
dat “[d]e basiskaart hydrografisch netwerk werd opgesteld volgens het principe dat
alle waterlopen met een potentieel significant overstromingsrisico en waterlopen
die water afvoeren van waterlopen met een overstromingsrisico meegenomen
worden” en dat “[w]anneer er geen gemodelleerde overstromingsgevaarkaarten
beschikbaar zijn, […] enkel de kaart van de Recent Overstroomde Gebieden
(ROG) [wordt] weergegeven”.
Het middel is in de aangegeven mate gegrond.
V. Omvang van de vernietiging
Wat de omvang van de uit te spreken vernietiging betreft, ziet de
Raad van State geen reden om het anders te zien dan de partijen, meer bepaald dat
het perceel van de verzoekende partijen afsplitsbaar is van de rest van het betrokken
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-14/16
WORG en dat een vernietiging die tot dit perceel beperkt is, volledig tegemoetkomt
aan het belang van de verzoekende partijen.
BESLISSING
- De Raad van State vernietigt het besluit van de Vlaamse regering van
19 juli 2024 houdende de definitieve aanduiding van het watergevoelig
openruimtegebied ‘Ossegoor’ in Malle in de mate dat het betrekking heeft op
het perceel dat kadastraal bekend is als afdeling 1, sectie B, nr. 577/e.
De Raad van State verwerpt het beroep voor het overige.
-
Dit arrest dient bij uittreksel te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze
als het gedeeltelijk vernietigde besluit.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 600 euro, een bijdrage van
24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan
de verzoekende partijen gezamenlijk.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-15/16
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twaalf mei tweeduizend zesentwintig, door
de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Jan Clement,
kamervoorzitter,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
David D’Hooghe,
staatsraad,
bijgestaan door
Silvan De Clercq,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Jan Clement
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.659
X-18.909-16/16
