Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462 (2026-08-07)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.462 van 7 augustus 2026 Sociale zaken en volksgezondheid
- Dierenwelzijn Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIIe VAKANTIEKAMER
ARREST
nr. 267.462 van 7 augustus 2026
in de zaak A. 248.767/XII-10.167
In zake:
A.D.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Dirk Rochtus
kantoor houdend te 2288 Bouwel
Echelpoel 6A
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Steve Ronse en Deborah Smets
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Beneluxpark 27B
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 30 juli 2026, strekt tot de schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
bestemmingsbeslissing van het afdelingshoofd Dierenwelzijn van het departement
Omgeving van 17 juli 2026 “waarbij opnieuw werd beslist om de paarden Feather
(chipnummer
[…])
en
Flower
(chipnummer
[…]),
overeenkomstig
artikel 72, § 3, van de Vlaamse Codex Dierenwelzijn, in volle eigendom toe te
wijzen aan het erkend dierenasiel waar zij na de administratieve inbeslagname
werden ondergebracht”.
Verzoekster vordert voorts de uit te spreken schorsing “te
verbinden aan een dwangsom van 1.000 [euro] per dag vertraging, met een
maximum van 25.000 [euro], indien de verwerende partij niet binnen 48 uur na de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-1/10
betekening van het arrest (i) de actuele verblijfplaats van Feather en Flower aan
verzoekster meedeelt en (ii) verzoekster in de mogelijkheid stelt haar
eigendomsrecht over beide paarden daadwerkelijk uit te oefenen”.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij beschikking van 31 juli 2026 werd de procedurekalender
vastgesteld.
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 6 augustus 2026, om 11.00 uur.
Kamervoorzitter
Geert
Van
Haegendoren
heeft
verslag
uitgebracht.
Verzoekster, advocaat Dirk Rochtus, die verschijnt voor
verzoekster, en advocaat Deborah Smets, die verschijnt voor de verwerende partij,
zijn gehoord.
Eerste auditeur Anja Somers heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Verzoekster is uitbater van een dierenasiel voor paarden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-2/10
Op 10 december 2024 worden de paarden Feather en Flower –
eigendom van verzoekster maar met een bruikleenovereenkomst geplaatst bij een
derde – administratief in beslag genomen bij de bruiklener. Vervolgens worden de
paarden overgebracht naar een erkend dierenasiel te Heusden-Zolder.
Bij bestemmingsbeslissing van 13 januari 2025 beslist de
afdeling Dierenwelzijn om de beide paarden, overeenkomstig artikel 72, § 3, van
de Vlaamse Codex Dierenwelzijn, in volle eigendom toe te wijzen aan het erkend
dierenasiel waar ze op dat moment verblijven.
Bij arrest nr. 267.112 van 19 juni 2026 vernietigt de Raad van
State de bestemmingsbeslissing van 13 januari 2025. De Raad stelt vast “dat de
bestreden beslissing – om [verzoekster] met miskenning van haar eigendomsrecht
mede te onderwerpen aan de bestuurlijke maatregel tegenover de houder van de
paarden – […] niet steunt op feitelijk juiste en draagkrachtige motieven”.
Naar aanleiding van dit arrest neemt de afdeling Dierenwelzijn
op 17 juli 2026 een nieuwe bestemmingsbeslissing, waarbij de paarden Feather en
Flower opnieuw in volle eigendom worden toegewezen aan het erkend dierenasiel
waar ze na de administratieve inbeslagname werden ondergebracht. Dat is de thans
bestreden beslissing, waarin onder meer wordt overwogen dat de paarden
“inmiddels geadopteerd [zijn], waardoor een teruggave aan [verzoekster] hoe dan
ook niet meer aan de orde is”.
IV. Ontvankelijkheid van de vordering
Vooralsnog bestaat er geen noodzaak om over de door de
verwerende partij opgeworpen ontvankelijkheidsexceptie uitspraak te doen. Een
onderzoek van en een uitspraak over die exceptie zouden alleen nodig zijn indien
de grondvoorwaarden voor het toewijzen van de vordering tot schorsing vervuld
zijn, wat, zoals hierna zal blijken, niet het geval is.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-3/10
V. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Verzoekster refereert in de hierna aangehaalde uiteenzetting in
haar verzoekschrift aan een “moeilijk te herstellen ernstig nadeel” die de
gevorderde schorsing kan verhelpen. Het is een begrip dat de wetgever als een
voorwaarde om een schorsing van de tenuitvoerlegging te verkrijgen in 2014 heeft
verlaten.
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan thans tot schorsing van de tenuitvoerlegging slechts
worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat de zaak te spoedeisend is voor
een behandeling ervan in een beroep tot nietigverklaring en indien minstens één
ernstig middel wordt aangevoerd waarvan het onderzoek zich leent voor een
versnelde behandeling en waarmee de nietigverklaring van de bestreden beslissing
prima facie kan worden verantwoord. Overeenkomstig paragraaf 5 van datzelfde
artikel wordt de zaak behandeld bij uiterst dringende noodzakelijkheid en derhalve
binnen een termijn van vijftien dagen of minder, wanneer zulks in het opschrift
wordt vermeld.
VI. Spoedeisendheid bij uiterst dringende noodzakelijkheid
Uiteenzetting in het verzoekschrift
In
het
inleidend
verzoekschrift
zet
verzoekster
ter
verantwoording van de uiterst dringende noodzakelijkheid het volgende uiteen:
“8. Overeenkomstig artikel 17 van de gecoördineerde wetten op de Raad van
State kan de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid slechts worden
bevolen wanneer de onmiddellijke tenuitvoerlegging van de bestreden
beslissing een ernstig en moeilijk te herstellen nadeel dreigt te veroorzaken
en de behandeling volgens de gewone schorsingsprocedure de verzoekster
onvoldoende rechtsbescherming zou bieden.
9. Aan deze voorwaarden is in onderhavige zaak voldaan.
10. De thans bestreden beslissing betreft immers een nieuwe
bestemmingsbeslissing die werd genomen nadat de Raad van State bij arrest
nr. 267.112 van 19 juni 2026 de eerdere bestemmingsbeslissing had
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-4/10
vernietigd. Ondanks deze vernietiging blijven de betrokken paarden aan het
gezag van verzoekster onttrokken en wordt de eerdere eigendomstoewijzing
opnieuw bevestigd, waarbij de verwerende partij niet alleen opnieuw besluit
de paarden niet aan verzoekster terug te geven, maar zich daarbij bovendien
beroept op nieuwe feitelijke elementen, waaronder een gestelde adoptie,
terwijl de Raad van State eerder reeds had geoordeeld dat de motieven van
de vernietigde beslissing de weigering tot teruggave niet konden dragen.
11. De verdere uitvoering van deze nieuwe bestemmingsbeslissing houdt een
reëel risico in dat de feitelijke toestand opnieuw onomkeerbaar wordt of
verder wordt bestendigd. Indien de Raad van State pas uitspraak zou doen na
afloop van een gewone schorsings- of vernietigingsprocedure, bestaat het
gevaar dat een eventuele vernietiging opnieuw haar nuttig effect grotendeels
verliest, zodat ook een tweede vernietigingsarrest slechts een theoretisch
herstel zou kunnen bieden.
12. De spoedeisendheid wordt bovendien versterkt doordat sedert de
administratieve inbeslagname inmiddels geruime tijd is verstreken. Iedere
bijkomende vertraging bemoeilijkt een eventueel herstel in natura en
verhoogt het risico dat de rechtspositie van verzoekster definitief wordt
uitgehold.
13. Uit de als stukken gevoegde uittreksels uit de HorseID-databank blijkt
dat Feather en Flower momenteel niet langer gekoppeld zijn aan een
geregistreerde houder of een geregistreerde verblijfplaats. Tevens blijkt dat
voor beide paarden het identificatiepaspoort nog steeds ‘in aanvraag’ is.
Verzoekster beschikt bovendien nog steeds over het originele
identificatiepaspoort van Feather, terwijl dit paard volgens de bestreden
beslissing reeds geruime tijd zou zijn doorgeplaatst. Deze objectieve
administratieve gegevens laten niet toe de actuele verblijfplaats of de
administratieve toestand van beide paarden te verifiëren, noch in welke
toestand ze zich bevinden. […]
14. De combinatie van deze gegevens doet ernstige twijfel rijzen over de
actuele administratieve opvolging van Feather en Flower. Zolang geen
houder of verblijfplaats is geregistreerd en de identificatieprocedure
onafgewerkt blijft, beschikt verzoekster over geen enkele mogelijkheid om
na te gaan waar haar paarden zich bevinden, in welke toestand zij verkeren
en wie daarvoor feitelijk verantwoordelijk is. Iedere verdere vertraging
vergroot het risico dat een eventuele vernietiging van de bestreden beslissing
haar nuttig effect verliest. Daarbij komt dat Feather inmiddels 17 jaar oud is.
Iedere bijkomende vertraging verkleint de periode waarin verzoekster, indien
zij uiteindelijk in het gelijk wordt gesteld, haar eigendomsrecht nog
daadwerkelijk ten aanzien van haar paard kan uitoefenen.
15. Verzoekster wijst er bovendien op dat zij ingevolge het
vernietigingsarrest van de Raad van State gedurende de periode tussen
19 juni 2026 en de kennisgeving van de nieuwe bestemmingsbeslissing
opnieuw de volle eigendomsrechten op Feather en Flower kon laten gelden.
Niettemin weigerde de verwerende partij gedurende deze periode mee te
delen waar de paarden zich bevonden. Dit ondanks een ingebrekestelling van
verzoekster aan de dienst dierenwelzijn en een schrijven van haar raadsman
aan de raadsman van het Vlaams gewest waarin uitdrukkelijk werd verzocht
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-5/10
de verblijfplaats van de paarden mee te delen zodat verzoekster haar rechten
als eigenaar kon uitoefenen. […]
16. Deze weigering, in samenhang met de huidige HorseID-uittreksels
waaruit blijkt dat geen houder of verblijfplaats is geregistreerd, onderstreept
dat verzoekster tot op heden geen enkele mogelijkheid heeft om de feitelijke
toestand van haar paarden te verifiëren. Dit versterkt de uiterst dringende
noodzakelijkheid van de gevraagde schorsing. De huidige administratieve
toestand verhindert bovendien dat verzoekster, zelfs indien zij in het gelijk
zou worden gesteld, zonder bijkomende opsporings- of regularisatiemaatregelen opnieuw de feitelijke beschikking over haar paarden kan
verkrijgen. Juist daarin schuilt het moeilijk te herstellen nadeel. Indien ook
deze tweede bestemmingsbeslissing pas na afloop van een gewone
vernietigingsprocedure zou worden vernietigd, dreigt opnieuw een situatie te
ontstaan waarin het arrest slechts een theoretisch herstel biedt, terwijl de
feitelijke toestand ondertussen verder is geëvolueerd.
17. Verzoekster beschikt bijgevolg over geen enkel ander daadwerkelijk
rechtsmiddel dat haar rechten nog tijdig kan vrijwaren. Enkel een schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid kan verhinderen dat de uitvoering van
de bestreden beslissing leidt tot een toestand die nadien nog slechts
theoretisch kan worden rechtgezet.”
Beoordeling
Het moeten afwachten van het normale procedureverloop in het
kader van een beroep tot nietigverklaring maakt het onvermijdelijke lot uit van elke
beroepindiener en het staat aan de verzoekende partij die de schorsing van de
tenuitvoerlegging benaarstigt, om aan te tonen dat zij het resultaat van de procedure
tot nietigverklaring niet kan afwachten op straffe van zich in een toestand te
bevinden met ernstige schadelijke gevolgen.
De Raad van State heeft in zijn rechtspraak met betrekking tot de
vereiste van de uiterst dringende noodzakelijkheid voorts al vaak eraan herinnerd
dat
de
toepassing
van
de
schorsingsprocedure
bij
uiterst
dringende
noodzakelijkheid een ernstige verstoring teweegbrengt in het normale verloop van
de rechtspleging voor de Raad van State, dat ze de mogelijkheden tot onderzoek
van de zaak tot een strikt minimum beperkt en de uitoefening van de rechten van
verdediging van de verwerende partij aanzienlijk in het gedrang brengt. De
aanwending van die procedure moet dan ook zeer uitzonderlijk blijven. Ze mag
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-6/10
slechts worden aangewend in die enkele gevallen dat het uiterst dringende karakter
van de zaak door de verzoekende partij op duidelijke en onomstootbare wijze wordt
aangetoond. Meer bepaald stond de wetgever met deze procedure voor ogen dat
“[d]e procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid […] uitzonderlijk [moet]
blijven en […] hoe dan ook alleen [mag] worden aangewend voor zaken waarin
een verzoeker de noodzaak aantoont dat binnen een termijn van maximaal vijftien
dagen moet worden opgetreden” (Parl.St. Kamer 2022-23, nr. 3220/1, 11-12).
De
feiten
die
de
uiterst
dringende
noodzakelijkheid
rechtvaardigen, dienen overeenkomstig artikel 8, § 1, tweede lid, 2°, van het
koninklijk besluit van 19 november 2024 ‘tot bepaling van de rechtspleging in kort
geding […] voor de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State’ in het
verzoekschrift te worden aangevoerd. Ze moeten ook in concreto worden
betrokken op de situatie van de verzoekende partij en ze moeten aan de hand van
precieze en verifieerbare gegevens aantonen dat een behandeling van de
schorsingsvordering binnen een termijn van méér dan vijftien dagen,
onherroepelijk te laat zou komen om het nadeel op te vangen of haar belangen
veilig te stellen.
Verzoekster zet in het verzoekschrift uiteen dat de bedoelde
paarden aan haar gezag blijven onttrokken en dat de vroegere eigendomstoewijzing
wordt bevestigd. Zij wijst op een “risico” dat die “feitelijke toestand”
onomkeerbaar wordt, dat herstel in natura “bemoeilijkt” wordt en dat een
nietigverklaring haar slechts een “theoretisch herstel” oplevert.
Verzoekster maakt deze vrees weinig concreet. De gevreesde
nadelen worden door haar overigens vooral besproken in het licht van een “tweede
vernietigingsarrest”, “na afloop van een gewone vernietigingsperiode”, waarin zij
“uiteindelijk in het gelijk wordt gesteld” – dus de procedure ten gronde.
Daargelaten bijgevolg of er in deze zaak sprake is van enige spoedeisendheid,
wordt alleszins niet specifiek toegelicht waarom de gevreesde schadelijke
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-7/10
gevolgen enkel met een behandeling van de vordering binnen vijftien dagen
kunnen worden afgewend.
De Raad bedenkt hierbij nog dat de “feitelijke toestand” waar
verzoekster naar verwijst, bestaat sinds eind 2024 met de inbeslagname. Sinds 2017
verblijven de paarden bij een derde. Verzoekster maakt in dat licht evenmin
aannemelijk dat de zaak nu zo dringend is dat een gewone schorsing onherroepelijk
te laat zou komen.
Op de terechtzitting merkt verzoekster op dat zij ervan mag
uitgaan dat de paarden op dit moment nog in het dierenasiel zijn en dat een
schorsing kan belemmeren dat ze doorgeplaatst worden bij de adoptant. Dit
element kon verzoekster aanvoeren en nader toelichten in het verzoekschrift,
hetgeen zij niet heeft gedaan. Er mag dus geen rekening mee worden gehouden.
Bovendien gaat deze gedachtegang voorbij aan het juridisch bestaan van de
adoptie-overeenkomst, waarover hierna meer.
Waar verzoekster erop wijst dat zij geen mogelijkheid heeft om
na te gaan waar de paarden zich bevinden en in welke toestand ze verkeren,
vermeldt zij slechts feitelijke gevolgen van de bestreden beslissing, zonder de
noodzaak aan te tonen waarom daartegen moet worden opgetreden binnen een
termijn van maximaal vijftien dagen.
De vrees van verzoekster om haar eigendomsrecht niet meer
nuttig te kunnen uitoefenen over het zeventien jaar oude paard mist elke
overtuigingskracht, nu uit de stukken blijkt dat verzoekster dat paard in 2017 in
bruikleen heeft gegeven en er sedertdien amper of geen toezicht op heeft gehouden.
In zijn arrest nr. 267.112 van 19 juni 2026 nam de Raad van State precies mee in
overweging dat verzoekster “terecht” aanvoert dat het onmogelijk is dat zij
persoonlijk de door haar dierenasiel doorgeplaatste paarden met regelmaat ter
plaatse gaat controleren. Het is dus zonder nadere toelichting geheel onduidelijk
welke eigendomsrechten verzoekster thans wenst uit te oefenen en waarom de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-8/10
uitoefening van die eigendomsrechten zelfs geen vertraging van enkele weken kan
wachten, zodat niet anders dan bij uiterst dringende noodzakelijkheid moet worden
ingegrepen.
Verzoekster
heeft
nog
kritiek
met
betrekking
tot
de
administratieve status van de dieren. De verwerking van de administratieve
gegevens is niet het voorwerp van de voorliggende vordering. Het feit dat de
paarden niet correct geregistreerd zouden zijn, toont de uiterst dringende
noodzakelijkheid niet aan.
Tot slot blijkt uit het administratief dossier en uit de bestreden
beslissing dat de betrokken paarden inmiddels werden “geadopteerd”. Volgens
verzoekster zijn deze overeenkomsten ongeldig, met name omdat ze werden
ondertekend door een onbevoegde persoon. Daargelaten nog dat verzoekster dit
argument enkel op de terechtzitting en niet in het verzoekschrift aanbrengt, is de
Raad van State niet bevoegd zich over de aard, de geldigheid en de gevolgen van
deze adoptieovereenkomsten uit te spreken. Die bevoegdheid komt de rechtbanken
van de rechterlijke orde toe. Uit het verzoekschrift blijkt evenwel niet dat
verzoekster reeds stappen ondernam om de geldigheid van deze contracten te
betwisten. Verzoekster gaat in het verzoekschrift hierop niet in en zij biedt geen
inzicht hoe in die omstandigheden een schorsingsarrest het nagestreefde voordeel
– de dadelijke uitoefening van haar eigendomsrechten en beschikking over de
dieren – kan verwezenlijken. Het ontkracht andermaal de noodzaak om de zaak
binnen vijftien dagen uit te klaren. De schorsing op zich zorgt er niet voor dat
verzoekster haar rechten als eigenaar kan uitoefenen of dat zij de dieren onder haar
gezag of hoede krijgt, gelet op de adoptieovereenkomsten.
Verzoekster overtuigt er niet van dat de vordering bij uiterst
dringende noodzakelijkheid moet worden toegewezen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-9/10
VII. Dwangsom
Het verzoek tot het opleggen van een dwangsom ondergaat het lot van
de hoofdvordering.
BESLISSING
De Raad van State verwerpt de vorderingen.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op zeven augustus tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, XIIe vakantiekamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
bijgestaan door
Bryan Geerts,
toegevoegd griffier.
De griffier
De voorzitter
Bryan Geerts
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.462
XII-10.167-10/10
